پایان نامه مدیریت

ارواح ملکوتی شهدای والامقام و گمنام میهن اسلامی که با نهایت خلوص و در اوج مظلومیت به دیدار معبود خود شتافتند.
ارواح پاک پدرم. که قرین رحمت واسعه الهی باد.
مادر مهربانم که با تبسم های روح بخش و نصایح خویش، مشوقی جدی برای کسب علم بوده تا فرزندش جزء اعضاء مفید جامعۀ خویش باشد.
همسر خوب و فدارکارم که همواره در طول زندگی مشترکمان، مرا یاوری صمیمی، دلسوز و بی ادعا بوده است.
فرزندانم کوثر و محمد مهدی
تقدیم می دارم.
تشکر و سپاس:
با شکر گذاری به درگاه ایزدیکتا، بر خود فرض می دانم تا مراتب قدر دانی خویش را به بزرگانی که در تهیه پایان نامه اینجانب، مرا همراهانی پر تلاش و نکته سنج بودند، تقدیم دارم.
جناب آقای دکتر عبدالله مجیدی استادی دلسوز که قبول زحمت فرموده، با راهنمایی های خردمندانه خویش اینجانب را در غنی تر نمودن محتوای پایان نامه یاری رساندند.
سردار دکتر سعید شکری پور که در انجام این مهم، با مشاورت های سنجیده و به موقع، اینجانب را گره گشا بوده است.
استادان محترم داور جناب آقای دکتر خداداد حسینی و جناب آقای دکتر امیر حسین یاوری که با اختصاص وقت ارزشمند خویش، زحمت داوری پایان نامه را تقبل فرمودند.
در خاتمه از زحمات کلیه عزیزانی که نامشان در اینجا ذکر نشده ضمن عذر خواهی، قدر دانی نموده و برایشان از درگاه ایزد منان توفیق خدمت و بهروزی را خواهانم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول :کلیات تحقیق ——————————————————1
1-1- مقدمه —————————————————————— 2
1-2-بیان مسئله———————————————————- ——4
1-3-ضرورت واهمیت تحقیق———————————————— —— 5
1-4-اهداف تحقیق—————————————————————6
1-5-سوالات تحقیق————————————————————- 6
1-6-مدل مفهومی تحقیق———————————————————8
1-7-قلمرو تحقیق (موضوعی ،مکانی و زمانی)——————————————8
1-8-تعاریف و اصطلاحات ——————————————– —————8
فصل دوم ادبیات و پیشینه —————————————-12
2-1 -مقدمه ————————————————– 13
2-2-مبانی نظری تحقیق ——————————————————–14
2-3-مراحل به وجود آمدن اغتشاشات وراهکارهای مقابله باآن —————————16
2-4-سازمان و ترکیب اغتشاشگران ————————————————18
2-5-عملیات انتظامی برای کنترل اغتشاشات—————————————–20
2-6-عملیات روانی برای کنترل اغتشاشات ——————————————-31
2-7-مرور ادبیات و نظریه ها ——————————————————35
2-7-1 تئوری ها و نظریه های ناآرامیها———————————————-35
2-7-2-فرماندهی و مدیریت ومهارتهای آن——————————————-40
2-8-پیشینه تحقیق——————————— ———————– —-59
2-9 -تاریخچه، ساختار و وظایف یگان ویژه ——————————————-66
2-10-موقعیت و وضعیت تهران ———————————————– —-84
2-11- انتخابات دهم ریاست جمهوری 1388—————————————–90
2-11-1-بازیگران صحنه انتخابات————————————————–90
2-11-2-مروری بر انتخابات دهم—————————————————91
2-11-3-انقلابات رنگی و مخملی———————————————— 107
2-11-4-تاکتیک های به کار رفته توسط اغتشاشگران ——————————- 109
2-11-5-تجزیه وتحلیل مأموریت برقراری نظم و امنیت—————————- 115
2-12-چارچوب نظری فصل دوم ————————————————- 117
2-13-مدل مفهومی تحقیق—————————————————– 118
2-14- الگوی تحلیلی تحقیق—————————————————–119
2-15-خلاصه —————————————————————- 120
فصل سوّم روش شناسی تحقیق———————————— 121
3- 1- مقدمه————————————————————— 122
3-2- نوع تحقیق————————————————————- 122
3-3- جامعه ،نمونه وروش نمونه گیری———————————————122
3-4-روش گرد آوری اطلاعات—————————————————-123
3- 5- ابزار جمعآوری داده ها و اطلاعات———————————————123
3- 6- روایی پرسشنامه——————————————————– 124
3- 7- پایایی پرسشنامه———————————————————125
3- 8- روش تجزیه و تحلیل داده ها و آزمونهای مورد استفاده ————— ———- 126
3- 9- خلاصه—————————————————————- 127
فصل چهارم تجزیه وتحلیل داده ها———————————-128
4-1مقدمه——————————————————————–129
بخش اول: نتایج حاصله از مصاحبه با خبرگان ————————————– 129
بخش دوم :آمار استنباطی——————————————————–134
خلاصه ———————————————————————-151
فصل پنجم بحث ونتیجه گیری———————————————— 153
5-1-مقدمه—————————————————————— 154
5-2-یافته های مربوط به سؤالات پژوهش——————————————-154
5-3- محدودیت های پژوهش —————————————————-164
5-4- پیشنهادات پژوهش——————————————————–165
5-5-خلاصه——————————————————————-168
فهرست منابع و ماخذ——————————————-169
پیوست ها—————————————————————————174
پیوست 1: پرسشنامه———————————————————-175
پیوست 2:عملکرد و فعالیت های انجام شده در نا آرامی ها—————————–182
پیوست3: روز شمار انتخابات——————————————————194
فهرست جداول
جدول شماره1 –2مهارت های اساسی مدیریت و اجزای آن از نظر اندرسون —————–51
جدول شماره 2-2————————————————————- 80
جدول شماره 3-1————————————————————- 125
جدول شماره 4-1————————————————————- 129
جدول شماره 4-2مهارت های ارتباطی——————————————– 130
جدول شماره 4-3 مهارت فکری و ادارکی—————————————— 131
جدول شماره 4-4 مهارت های فنی———————————————– 132
جدول 4-5 واحدهای آماری نمونه بر حسب درجه ———————————– 134
جدول (4-6) واحدهای آماری نمونه بر حسب مسئولیت——————————-135
جدول (4-7) واحدهای آماری نمونه بر حسب تحصیلات دانشگاهی———————–136
جدول (4-8) واحدهای آماری نمونه بر حسب سنوات خدمت—————————137
جدول شماره 4-9————————————————————- 138
جدول شماره 4-10———————————————————— 140
جدول شماره 4-11———————————————————– 142
جدول شماره 4-12————————————————————-144
جدول شماره 4-13———————————————————– 146
جدول شماره 4-14———————————————————– 147
جدول شماره 4-15———————————————————– 148
جدول شماره 4-16————————————————————150
جدول شماره5-1 ————————————————————–155
فهرست نمودارها
نمودار 4-1 واحدهای آماری نمونه بر حسب درجه———————————– 134
نمودار4-2واحدهای آماری نمونه بر حسب مسئولیت———————————-135
نمودار 4-3واحدهای آماری نمونه بر حسب تحصیلات دانشگاهی———————— 136
نمودار 4-4 واحدهای آماری نمونه بر حسب سنوات خدمت—————————–137
فهرست اشکال
شکل 1-2———————————————————————19
شکل 2-2 ———————————————————————70
فصل اوّل
کلیّات تحقیق
1-1- مقدمه
از مهمترین کشش ها و تمایلات انسانی جستجوی امنیّت است این کشش باجوهر هستی انسان پیوندی ناگستنی دارد.حفظ ذات وصیانت نفس ازاساسی ترین میلهای انسان می باشد.انسانها درپی برآوردن نیازهای زیستش بایکدیگرواردمناسبات گوناگون می شوندوتشکیل جامعه می دهند.مهمترین نیاز هرجامعه،خواه یک طایفه یاقبیله وچه یک قوم یاکشور،تامین امنیّت جامعه وافراد آن است.(روشندل ،1374 :3)
از آنجا که امنیت و احساس آسودگی خاطر اهمیت فراوانی درزندگی بشر دارد،این سخن پسندیده بحق شهرت فراوان یافته که گفته می شود”بعدازنان وقبل ازآزادی مهمترین خواسته بشر امنیّت است”وبه تجربه هم ثابت شده هرگاه افراد بشر مخیّر به انتخاب یکی ازاین دوامرامنیّت و آزادی باشندطبعاٌمایلند آزادی رافدای امنیت کنند وجان ومال خودراازخطرو هلاکت نجات بخشند.
«در همین راستا می توان به حدیثی از امام صادق(ع)اشاره کرد که می فرماید:”النعیم فی الدنیا:الامن وصحهالجسم وتهام النعمه فی الاخره:دخول الجنه” یعنی اینکه آسودگی وخوشی در دنیادوچیز است:یکی امن وامنیّت و دیگری سلامت جسم وجان و تمام نعمتها در آخرت هم ورود به بهشت الهی است.»(مجلسی،ج81:173).
مهارت های مدیریتی از جمله مقوله هایی است که به سبب برخورداری از مفهوم بسیار عمیق و در عین حال پیچیده، توجه صاحب نظران را در عرصه مدیریت بخود جلب نموده است که این امر می تواند بیانگر تأثیر شایان توجه آن بر سیاست های سازمان و شکوفایی توانایی های آن باشد. امروزه با توجه به پیچیدگی روزافزون سازمان ومحیط فعالیتی آنان در هزاره سوم که عصرفن آوری اطلاعات وارتباطات نام گرفته شناسایی وکسب این مهارت ها می تواند اثرات قابل توجهی در عملکرد مدیران سطوح مختلف وبهبود وضعیت سازمانی داشته باشد از سوی دیگر “گسترش همه جانبه سازمانهای آموزشی لزوم بر خورداری از مدیرانی ماهر وتوانمند در بکار گیری دانش وتجربۀ تخصصی را دو چندان ساخته است. این مدیران با تاٌثیر گذاری مستقیم به آموزش بر جهت دهی کل جامعه موثر هستند”(بهرنگی،1387: 16).
کسب مهارت های مدیریتی ضامن پیشرفت و موفقیت فرماندهان و مدیران انتظامی به ویژه فرماندهان یگان های ویژه پاسداران ناجا در سطوح مختلف به منظور انجام مأموریت خطیری که بر عهده آنها گذارده شده است می باشد که می تواند تاثیر گذار باشد . بر این پایه تحقیق حاضردر صدد است تا رابطه مهارت های مدیریتی فرماند هان یگان های ویژه رابا اثر بخشی کنترل اغتشاشات بررسی نماید.
قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به دلیل نظام حاکم وعدم مناسبت احزاب سیاسی وساختار انتظامی کشورکنترل اجتماعات به عهده گارد شهربانی بود .بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با تغییر در ساختار حکومتی و تغییر در ارزشهای اجتماعی مبتنی بر ایدئولوژی اسلامی حزبها وگروهای زیادی شروع به فعالیت نمودند.در بعضی از مواقع دشمنان نظام این احزاب وگروه هارا در راستای منافع سوء خود وادار به تجمعات غیر قانونی کرده و می کنند. نیروی انتظامی که وظیفه تامین نظم وامنیت را به عهده داردباید مقابله وکنترل این گونه اجتماعات را انجام داده وبه همین منظور باید از آمادگی لازم برخوردار باشد.(پورفیض ،1382: 2)
اغتشاشات و ناآرامی های شهری از بدو ادغام نیروی انتظامی که تقریباً همزمان با خاتمه جنگ تحمیلی و حاکم شدن فضای عادی سیاسی حیله و نقشه های استکبار جهانی و از سوی دیگر افزایش توقعات و مطالبات انباشته شده مردم بود، به تدریج به عنوان یک معظل امنیتی و انتظامی در فضای اجتماعی نمود پیدا کرد. بروز انواع اغتشاشات شهری مانند وقایع اسلام شهر در سال 1372، قزوین در سال 1374، و سلسله وقایع 18 تیر ماه سال 1378 ودر نهایت حوادث پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری مجموعه ای از سلسله ناآرامی هایی بودند که طی سال های اخیر به وقوع پیوسته است. مدیریت کنترل اغتشاشات از وظایف اصلی نیروی انتظامی و یکی از دغدغه های مهم فرماندهان می باشد که باید با کمترین آسیب ها و ضعف ها در جامعه انجام تااز اثرات مخرب و همیشگی در جامعه جلوگیری نماید . بدیهی است در صورت عدم کنترل تجمعات توسط واحد های انتظامی وادامه وضع موجود وشدّت یافتن ناآرامیهاومختل شدن امنیت اجتماعی یگان ویژه پاسداران ناجا به عنوان نیروی مقابله ای ناجا وارد عمل شده وبا برهم زنندگان نطم و امنیت اجتماعی برابر مقرارت مربوطه برخوردو نظم را به جامعه بر میگرداند . اجرای مناسب این ماموریت مستلزم حضور فرماندهی بصیر،متدین و کارآمدمی باشد تا بتواند امنیت را با کمترین هزینه به جامعه برگرداند .
1-2-بیان مسئله
انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 22/3/1388 انجام گردید که به دلیل حضور حماسه ای مردم در انتخابات بد خواهان نظام در صدد انحراف افکار عمومی وتحت الشعاع قرار دادن آثار آن بودند. لذا با تنظیم سناریو های مختلف گام به گام قبل از انتخابات، سناریو بحرانی نشان دادن کشور،طرح دولت وحدت ملی، تشکیک در سلامت انتخابات، تقلب و دروغ بزرگ ، تشکیل کمیته صیانت از آرا را قبل از انجام انتخا بات و سناریو های ادعای پیروزی و تهدید نظام در صورت باخت، اعلام نتایج و وضعیت (کما) برای جبهۀ فتنه، اتهام تقلب وآغاز اردو کشی های خیابانی برای ابطال انتخابات به سوء استفاده از رنگ سبز وپیگیری انقلابات رنگین در ایران را شروع نمودند ودر این حرکت از همراهی کلیۀ گروهای ضد انقلاب و ورشکسته وهدایت اغتشاشگران و انجام عملیات روانی همه جانبه به ویژه بر رفتار اغتشاشگران وحضور در سطح شهرها وایجاد در گیری با نیروهای امنیتی وتخریب اموال عمومی اقدام نمودند .
بدیهی است در این فرآیند از روزهای اولیه پس از انتخابات نیروی انتظامی برابر وظایف قانونی فعالیت هایی را انجام دادند . یگان ویژه پاسداران ناجا به عنوان نیروی اصلی برخورد با اغتشاشگران راه کارهای مختلفی را به کار بردند تا بتوانند آرامش وامنیت را به جامعه بر گردانند، از این رو توانستند نقش بی بدیلی را در کنترل اغتشاشات در سطح شهر تهران از خود به یادگار بگذارند.دراین وضیعت تلاش نیروی انتظامی همراه با سایر نهاد های مردمی و حکومتی باعثشد که صدماتی مانند.1- جریحه دار شدن احساسات ملی ودینی 2-کشته شدن تعدادی ازهموطنان 3- تحت تاثیر قرار گرفتن وجهه بین المللی کشور 4- خسارات فراوان اقتصادی 5-خسارات اطلاعاتی و سوءاستفاده عوامل بیگانه از شرایط به وجود آمده به حداقل برسد.از آنجا که دوام و استمرار این موفقیت نیازدارد که مهارت های مرتبط با آن شناخته شود . با توجه به اینکه محقق خود شخصا در صحنه درگیری ها حاضر بوده است و با نقاط قوت و ضعف یگان ها عملا در گیر بوده است این تحقیق در صدد آن است که مهارت های مرتبط را شناسایی وتقویت نماید.
1-3-ضرورت واهمیت تحقیق
باتوجه به محتمل بودن وقوع شرایط بحرانی وحوادثی ازقبیل فتنه سال 1388واغتشاشات تهران و و قایع پس ازآن بایددراین عرصه روزبه روزبابرنامه ریزی منسجم وهمه جانبه آمادگی بیشتری راکسب نمود. لذا یگان ویژه ناجا که وظایفی از قبیل :
1)مقابله ومبارزه قاطع ومستمر با هر گونه خرابکاری وتروریسم وحرکت های مخل امنیت کشور
2)تأمین حفاظت اجتماعات،تشکل ها وراهپیمایی های قانونی ومجاز ومقابله وجلوگیری از هر گونه تشکل، راهپیمایی واجتماعات غیر مجاز
3)کنترل در موارد ویژه از قبیل مبارزه با قاچاق کالا ومفاسد اجتماعی وغیره را به عهده دارد به عنوان یک نیروی آماده و آموزش دیده و منطقی و درست برای مهار وکنترل اغتشاشات را مورد بررسی قرار دهد ودر این راه حلها را در اختیار دستگاه های اجرایی وانتظامی قرار دهد .تا به نحوی بتوان بااین مشکل برخورد نمود.(کنترل اجتماعات،1388)
کنترل اغتشاشات پیامدهای مثبت ومنفی دارد که عبارتند از:
1)کنترل اغتشاشات باعث جلوگیری از سوء استفاده هایی که دشمنان وضد انقلاب در جهت تخریب اماکن وایجاد احساس نا امنی در مردم می کنند.
2) کمک به شناسایی افراد ضد انقلاب وافراد بیگانه که در راستای اهداف دشمن از اغتشاشات بهره برداری می کنند.
3)کشته شدن افراد بی گناه توسط ضد انقلاب ودشمن برای بهره برداری سیاسی.
4) کمک به شناسایی ودستگیری افراد ضد انقلاب ودشمن.
5) ایجاد فرصت برای مسئولین جهت آگاه سازی مردم(همان ).
لذا بررسی شیوه های مدیریتی کنترل اغتشاشات یگوپ ناجادرناآرامیها و تجزیه وتحلیل و وصول به نتایج مثبت و منفی آنها می تواند سازمانها به ویژه نیروی انتظامی که مسؤلیت تأمین امنیت عمومی را به عهده دارد از تجربه عملی ومجدد وقایع در جامعه بی نیاز نماید. پی بردن به نقاط ضعف وقوّت موثر براقدامات مقابله ای،ازجمله اقدامات ضروری است که می توانددستاورد مثبتی برای مسئولین ناجا وبخصوص یگوپ ناجا داشته باشدزیرا که باشناخت نسبت به نقاط ضعف وقوت شیوه های عملیاتی بکاررفته می توان نقاط ضعف رانیز بابرنامه ریزی به قوت تبدیل نموده وعملکرد یگان رادرمواجهه بااغتشاشات بهبود بخشید. به همین جهت انجام این تحقیق ازاهمیّت وضرورت زیادی برخورداراست.
1-4-اهداف تحقیق
هدف اصلی:شناخت مهارتهای مدیریتی فرماندهان یگان ویژه ناجا، موثر در کنترل اغتشاشات (تهران بعد از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری) و بررسی میزان آنها در کنترل اغتشاشات سال 1388.
ب- اهدا ف فرعی:
-آگاهی ازمهارتهای ادراکی فرماندهان یگان ویژه ناجا موثر در کنترل اغتشاشات و بررسی میزان آنها در کنترل اغتشاشات ( تهران بعد از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری).
-آگاهی از مهارتهای ارتباطی فرماندهان یگان ویژه ناجا موثر در کنترل اغتشاشات و بررسی میزان آنها در کنترل اغتشاشات ( تهران بعد ازانتخابات دوره دهم ریاست جمهوری).
-آگاهی از مهارتهای فنی فرماندهان یگان ویژه ناجا موثردر کنترل اغتشاشات و بررسی میزان آنها در کنترل اغتشاشات ( تهران بعد از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری).
1-5-سوالات تحقیق
سوال اصلی پژوهش: مهارت های مدیریتی مورد نیاز فرماندهان کنترل اغتشاشات کدامند ودرکنترل اغتشاشات سال 1388 به چه میزان بوده اند؟
سوال فرعی اول: مهارت های ادراکی موثردر کنترل اغتشاشات کدامند و در کنترل اغتشاشات سال 1388 چه میزان بوده اند؟
سوال فرعی دوم: مهارت های ارتباطی موثردر کنترل اغتشاشات کدامند و در کنترل اغتشاشات سال 1388 چه میزان بوده اند؟
سوال فرعی سوم: مهارت های فنی موثر درکنترل اغتشاشات کدامند و در کنترل اغتشاش سال 1388 چه میزان بوده اند؟
مهارت های مدیریتی
مهارت های مدیریتی
1-6-مدل مفهومی تحقیق
ادراکی
اثربخشی کنترل اغتشاشات
ارتباطی
فنی
1-7-قلمرو تحقیق (موضوعی ،مکانی و زمانی)
تحقیق حاضر در صدد بررسی مهارت های مدیریتی اثر بخش در کنترل اغتشاشات بعد از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری سال1388 در تهران می باشد .
1-8-تعاریف و اصطلاحات
در کتاب کنترل اجتماعات که در سال 1384 توسط معاونت آموزش ناجا منتشر شده است تعاریف مرتبط با کنترل اجتماعات و اغتشاشات بشرح ذیل تعریف شده اند .
اجتماع: اجتماع درواقع از هم سویی فعالیت های تعدادی از افراد، اعم از زن و مرد، پیر وجوان وکودک وخردسال که روابط اجتماعی زیادی با هم دارند ایجاد می شود.
طبق ماده 88 قانون تعزیرات، هرگاه دو نفر یا بیشتر، اجتماع و تبانی نمایند که جرائمی بر علیه امنیت خارجی یا داخلی مملکت مرتکب شوند تشکیل جمعیت می دهند.( کنترل اجتماعات،1377 :6)
انواع اجتماعات:
اجتماعات قانونی و غیر قانونی : اجتماعات در هر جامعه عموماً به دو صورت قانونی یا غیر قانونی اتفاق می افتد.
اجتماعات قانونی:به اجتماعاتی گفته می شود که معمولاً با هماهنگی یا دعوت از طریق رسانه های ملی انجام می شود،دارای مجوز است وبه شکل مسالمت آمیز برگزار می شود،مانند راهپیمایی روز قدس،راهپیمایی روز 22بهمن و……
اجتماعات غیر قانونی: عبارت است از اجتماعاتی که معمولاً به وسیلۀ صنوف یا اقشار مختلف صورت می گیرد، باعث اختلال در نظم عمومی جامعه می شود واغلب بدون هماهنگی و کسب مجوز از مقامات ذی صلاح مملکتی انجام می شود.مانند تجمع در مقابل سفارت دانمارک به علت توهین به پیامبر اسلام( جمعی از نویسندگان یگان ویژه، 1388 :13).
جمعیت: عده ای از افراد را گویند که در یک قلمرو شهر با آداب و سنن مشترک زندگی می کنند طبق ماده 88 قانون تعزیرات هر گاه دو نفر یا بیشتر اجتماع و تبانی نمایند که جرائمی بر علیه امنیّت داخلی و خارجی مملکت مرتکب شوند تشکیل جمعیت می دهند( کنترل اجتماعات،1377 : 6) .
اجتماعات از لحاظ هویت
اجتماع عادی: اجتماعی است که اغلب از تجمع مردم در مساجد بزرگ، مصلی و…. برای انجام فرایض دینی،روزهای ملی و… تشکیل می شود.
اجتماع اتفاقی: اجتماع اتفاقی معمولاً با مشاهدۀ صحنه ها یا حوادثی مانند آتش سوزی، تصادف یا معرکه گیری در طول مسیر افراد وبه صورت اتفاقی شکل می گیرد. در چنین اجتماعاتی هیچ گونه دعوتی از کسی به عمل نیامده است وخطری هم نمی تواند وجود داشته باشد.
اجتماع منظم:اجتماع منظم اغلب با تجمع مردم برای تماشای یک نمایش، رویداد یا مسابقه ورزشی از پیش اعلام شده، پدید می آید. معمولاً مسابقات فوتبال بین دو تیم پر طرفدار چنین اجتماعاتی را ایجاد می کند.
اجتماعات فعال(اغتشاش):این گونه جمعیت ها معمولاً توسط جمعیت های آشوب گر تشکیل شده و اغلب نظم وامنیت یک حوزۀ شهری یا منطقه را دچار تزلزل وبه هم ریختگی می کند. علاوه بر موارد یاد شده می توان به اجتماعات خشونت آمیز یا ازدحامات اتفاقی که ممکن است موجب بروز آشوب، خرابکاری واختلال در نظم عمومی گردد، اشاره نمود(معاونت آموزش، 1388 : 14).
تعریف واژه های مرتبط با اغتشاش:
اغتشاش: اغتشاش عبارت از اقدام شدید گروهی از جمعیت ناراضی وفاقد رفتار عقلانی و منطقی که با تحریک رهبر یا محرکان مخالف نظام جهت بر هم زدن نظم و آرامش عمومی در سطح جامعه در یک نقطه یا نقاط مختلف برای رسیدن به اهداف مشترک و مغایرت با قوانین جاری کشور شکل می گیرد وچنانچه از پشتیبانی موارد زیر برخودار باشد، شدت آشوب گسترش پیدا کرده است وبه مرحلۀ حادتری کشیده می شود:
وجود گروه ها وتوده های افراد ناراضی در منطقۀ اغتشاش
وجود رهبران یا محرکان آموزش دیده، هدایت شده ومجرب که از لحاظ روانی می تواند به نیروها سمت و سو بدهد.
سلب اعتماد مردم نسبت به دولت و نا امیدی از بهبود اوضاع پیش آمده .
4) تحریک و ایجاد جو روانی ناسالم از سوی رسانه ها بیگانه وتفسیر نادرست آن ( اداره پژوهش وتالیفات ناجا1357: 4) .
تحصن :عبارت از حرکت فرد یا افراد معترض به موضوعاتی خاص مانند: اقتصادی؛ اجتماعی و سیاسی به منظور دست یابی به اهداف موردنظر که معمولاً دور از حرکتهای خشونت آمیز انجام می شودکه در صورت عدم مدیریت صحیح تبدیل به اغتشاشات می شود (مطهری ،1386: 14) .
تظاهرات: عبارت از گرد آمدن افراد به منظور نشان دادن علاقه و یا ابراز تنفّر له یا علیه مقام رسمی یا شرایط اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی کشور که معمولاً توسط سازمان و یا احزاب سیاسی رهبری می شود ( اداره پژوهش وتالیفات ناجا ،1357 :4).
تعدادی از تعاریف مرتبط با اغتشاشات توسط شعبانی در کتاب توسعه و پدافند داخلی با رویکرد انتظامی (1385) به صورت ذیل تعریف شده است .
آشوب:خشونت خود جوش، که بعضاًًجمعیت بسیاری در آن مشارکت دارند؛مانند اعتصابات سیاسی،اغتشاشات،زدوخوردهای سیاسی که این اقدام مترادف هرج ومرج بوده ونوعی بی انضباطی اجتماعی رابرای مدتی درجامعه به وجود می آورد(شعبانی،1385 :11).
شورش: عبارت است از ازدحامی که در آن اغتشاشگران ضمن زیر پا گذاشتن قانون، در جهت بر هم زدن نظم و آرامش عمومی و نیل به اهداف خود از هر وسیله و آلت قتّاله ای بر علیه مأمورین پلیس و مخالفان خود استفاده می کنند.
بحران:عبارت از وارد آمدن ضربه ای به یک مجموعه یا سازمان ویا سیستم (حاکمیت) به طوری که انسجام وتعادل آن به هم خورده وبرگشتن به حالت اوّلیه محال یا مستلزم هزینه،انرژی ووقت زیادی باشد(همان :10).
قیام:عبارت است از چند شورش که در نقاط مختلف ولی در زمان واحد برای منظور پیش بینی شده انجام می گیرد. قیام کنندگان در نهایت شدّت و با تمام توان برای انجام مقاصد خود می کوشند. در جریان قیام ، قیام کنندگان با مدافعین نظام حاکم بطور گسترده درگیر شده و در صدد سرنگونی
آن بر می آیند(معاونت آموزش ناجا، 1377: 7) .
فصل دوم
ادبیات و پیشینه
فصل دوم
ادبیات و پیشینه
2-1 -مقدمه
انسان موجودی اجتماعی است که حیات او درگرو هم زیستی مسالمت آمیز با همنوعان خود می باشد.انسان ها مانند حلقه های زنجیر به هم پیوسته اند، بنابراین رفتار آنها بین عامل و متعامل شکل گرفته واعمال و حرکات روز مره وکنش های ارادی آنها متأثر از محیط اجتماعی است که در آن زندگی می کنند. نظر اغلب جامعه شناسان بر این پایه استوار است که انسان ها مانند افرادی که در یک بازار داد و ستد می کنند، در حال مبادله وبه دنبال حد اکثر سود در این فرآیند هستند. آنها در این راه با موانعی رو به رو خواهند شد که ممکن است برای دستیابی به اهداف و عبور از آن به راه ها وروش های نا مشروع متوسل شوند و ارزش ها وهنجارهای موجود جامعه را شکسته و زمینه را برای انحراف، قانون شکنی، تجاوز به حقوق دیگران و اغتشاش وآشوب در اجتماعات به وجود آورند. برای مقابله با این قبیل اقدامات و ناهنجاری های اجتماعی علاوه بر وضع قوانین و مقررات مناسب، احتیاج به حکومتی است تا آنرا بنحو مطلوب در جامعه جاری کند. حکومت وظایف زیادی رابرعهده دارد.از مهمترین این وظایف برقراری نظم وامنیت در جامعه و تشکیل قوای انتظامی کنترل وپیشگیری ومقابله و مبارزه باعوامل مخل نظم وامنیت اجتماع است. قوای انتظامی موظفندبر اجرای مقررات مربوط به نظم و امنیت نظارت نموده وبا در نظر گرفتن موقعیت و خصوصیات اخلاقی مردم بومی وجمعیت محل به انگیزه کنترل وحفظ نظم و جلوگیری از نا امنی، نفرات وتجهیزات مناسبی را سازمان دهند(عملیات ویژ ه،1390 :12).
بدیهی است تشکیلاتی که در مواقع عادی نظارت بر انجام مقررات به عهده دارد، در مواقع اضطراری و فوق العاده نمی تواند بر حرکتهای دسته جمعی وگروهی که مخل امنیت جامعه هستند ودرصدد ایجاد آشوب می باشند نظارت نموده و آشوب را به نحو مطلوب تحت کنترل در آورد. لذا قوای انتظامی باید یگانهای متشکل راسازمان داده وضمن آموزش وتمرینات مختلف آنهارابرای مقابله با آشوب واغتشاشهای احتمالی آماده نمایند. عناصر زبده وکار آزمود می توانند در بسیاری از مواقع بدون خسارت جانی مالی و بدون آنکه که احساسات دیگر افراد جامعه جریحه دار نشود اجتماعات وگروههای اغتشاشی رامتفرق نمایند.
قوای انتظامی باید طرحهایی را در جهت اعاده نظم وامنیت در جامعه تهیه نمایند ودر مواقعی که اغتشاش ویا حرکتهای غیر قانونی از طرف عناصر نا آگاه ویا مغرض به وقوع می پیوندد، برابر فرامین صادره آنرا به موقع اجرا گذارند.
یگان ویژه پاسداران به عنوان احتیاطهای کلی ناجا ووظیفه مقابله ای وطی مراحل گوناگون آموزشی ایفای نقش های مختلف کنترل اغتشاشات شهری را به عهده دارد که در این فرایند با بهره گیری ازنیروی انسانی وتجهیزات مخصوص در بحرانها واردوبا اقدامات خویش نظم وامنیت را به جامعه برمی گرداند .در این فصل بابررسی پیشینه تحقیق های گذشته عوامل مختلف مورد بحث در رابطه با مهارتهای مدیریتی فرماندهان یگان های ویژه ناجا واثر کنترلی آن براغتشاشات انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری مورد کنکاش قرار می گیرد.در این فصل پیشینه تحقیق، مبانی نظری، تئوری ها ودید گاه های نظری ،نا آرامی ها و ملاحظات مر تبط با بحران ها، مدیریت بحران و مهارت های مدیریتی، ساختار و وظایف یگان ویژه، موقعیت و وضعیت تهران، خلاصه ای از فتنه سال 1388 تهران و اقدامات اغتشاشگران و برخورد ناجا به خصوص یگان ویژه پاسداران ناجا بحث خواهدشد.
2-2-مبانی نظری تحقیق
دلایل بروز اغتشاش در جوامع
در کتاب کنترل اجتماعات( 1384) نویسندگان موارد زیر را از عوامل بروز دهنده اغتشاش می داند:
عوامل اجتماعی
علل اجتماعی معمولاً در بر گیرندۀفرهنگ، مذهب و مواردی از این قبیل می باشد و چنانچه هر کدام از عوامل یاد شده مورد اهانت و توهین قرار گیرد، مردم وابسته و مرتبط به آن، دست به اعتصاب و اغتشاش می زنند و در نتیجه فعالیت های زندگی افراد با مشکلات مواجه می شود. از مهم ترین تحرکات عصبی در این خصوص می توان به لغو یا تغیر زمان یک مسابقۀ فوتبال در لحظات آخر یا فقر عمومی، جهل و بی سوادی، تبعیض نژادی و شیوع اختلاس و ارتشا در روابط اداری و فقدان مسکن اشاره کرد.
عوامل طبیعی
منظور از عوامل طبیعی آن دسته ازوقایعی است که موجب پیدایش شرایط خاص می گردد که به طور غیر ارادی به انسان تحمیل می شود. در اینجاست که انسان از شرایط به وجود آمده برای غارتگری، چپاول، اختلاف وتجاوز استفاده می کند و معمولاً چنین حالاتی در زمان وقوع زلزله، سیل، توفان ها، آتشفشان ها و از این قبیل حوادث پیش آمده پدیدار می شود.
عوامل سیاسی
ممکن است گروه های صاحب نفوذ که دارای حامی وپشتیبان هستند، برای خارج کردن رقیب وبه دست گرفتن قدرت وارد صحنه شده وبا ایجاد جو روانی ناسالم و تبلیغات سوء مردم را به اغتشاش و اقدامات تخریبی تشویق نمایند.
عوامل اقتصادی
یکی از منازعات مهم در جوامع امروز مشکلات اقتصادی است که تعداد زیادی از اقشار مختلف مردم را تهدید می کند. با واگذاری کارخانجات به افراد خاص و فروش سهام و تغییر کاربری تولیدات و حذف کارگران و عدم پرداخت حقوق و مستمری بموقع کارگران، همگی می توا نند دلیلی برای تجمع و ایجاد آشوب به حساب آیند.
عوامل اعتقادی
طرفداران ادیان، مذاهب و فرقه های مختلف که دیدگاه های اعتقادی یک جامعه را تشکیل می دهند می توانند عملی برای ابزار خشونت در یک اجتماع باشند ومعمولاً در شرایطی که آن ایده یا اعتقاد مورد اها نت،تضعیف و سرکوب قرار گیرد، طرفداران یا رهروان آن عقیده از خود عکس العمل خشونت آمیز نشان خواهند داد؛ ضمناً این عمل یکی از مؤثر ترین ابزارهای تحریک احساسات و ایجاد انگیزه برای خشونت تا مرز فداکاری است.
ضعف حکومت قانونی یا فساد مالی واخلاقی
فقدان دستگاه حکومت مرکزی یا ناتوانی وسهل انگاری در مدیریت که باعث هرج و مرج و سوء استفاده های مالی و اخلاقی شود، برای مردم بسیار ناخوشایند است و این طرز تفکر به وجود می آید که هیچ گونه نظارتی بر کار مسئولان وجود ندارد ودر نهایت منجر به اغتشاش و آشوب علیه آنان می شود(کنترل اجتماعات ،1384 :10-11).
2-3-مراحل به وجود آمدن اغتشاشات وراهکارهای مقابله باآن
در به وجودآمدن اغتشاشات مراحلی وجود دارد که درکتب مختلف ضد اغتشاش ذکر گردیده است و با توجه به هر مرحله باید به نوع خاصی با آن برخورد کرد.
مراحل شکل گیری اجتماعات:
اغلب اجتماعات غیر قانونی قبل از شکل گیری دارای پیش زمینه بوده اندکه قبل از وقوع، آثار و شواهد آن دیده می شود. در چنین شرایطی می توان وقوع آشوب و تجمعات را پیش بینی نمود. چنین اجتماعات و راهپیمایی های خشونت آمیز را باید مورد توجه، ارزیابی وتجزیه تحلیل و برنامه ریزی قرار داد تا انگیزه ها ودلایل آن ریشه یابی و راهکارهای مناسب برای کنترل آن اتخاذ شود( جمعی از نویسندگان یگان ویژه ، 1389 :29).
مرحله اول: طرح ریزی
در این مرحله اقداماتی از قبیل تلاش رهبران مخالف تبلیغات رسانه های ضد دولتی برای راه اندازی تظاهرات وتشویق آنان ودادن انگیزه، انتشار اطلاعیه ها و نامه های مختلف،ترویج روحیۀ فتنه انگیزی، تبلیغ شعار های گروه گرایی (ناسیو نالیستی) و کینه توزانه مشاهده می شود و عناصر سازمان دهندۀ راهپیمایی به طور عمده در جهت آشوب و مبارزه طلبی حرکت می کنند وافراد را به سمت خود جذب می نمایند واز احساسات واز عواطف انسان هایی که به نحوی متضرر شده یا آسیب دیده اند نیز استفاده می کنند معمولاٌ دراین مراحل رهبران جریان خود رانمایان نمی کنند ودر نتیجه انگیزه ها و نحوه سازماندهی با ابهامات و پیچیدگی زیادی برای مسئولان امر جلوه می کند ( جمعی از نویسندگان یگان ویژه ، 1389 :30).
مرحله دوم:برنامه ریزی
وقتی مرحله اول با موفقیت انجام شد تعداد نسبتاًکثیری از مردم در کنار رهبران قرار گرفته وجمع می شوند ونوبت به مرحله برنامه ریزی تظاهرات یا راهپیمایی می رسد.
مرحله سوم : اجرا
این مرحله از نظر گردانند گان راهپیماییها و تظاهرات از حساسیت زیادی بر خودار است زیرا مبارزه طلبی جدی با نظام است؛ بنابراین راهپیمایی وتظاهرات به خوبی هدایت وکنترل می شود،احساسات اوج می گیرد واجتماع کنندگان را به سمت بلوا و آشوب می کشانند تا در مقابل دستورات نیروهای کنترل کننده به مقاومت وسر پیچی وا دارند. در صورتی که در اولین برخوردها نیروهای متفرق کننده موفق به پراکنده کردن جمعیت ودستگیری تظاهر کنندگان نشوند و اغتشاشگران احساس کنند که این نیروها را شکست داده اند، موج بزرگی از خشم و اخلاگری بروز می کند که در نهایت نظم و امنیت را کاملاٌ مختل می نماید(همان :30).
2-4-سازمان و ترکیب اغتشاشگران
برای اجرایی شدن هر اقدام و نیل به اهداف مورد نظر ضرورت وجود یک سازمان دقیقاً احساس می شود. مبارزه برعلیه یک نظام سیاسی ودر سطح پائین تر مخالفت با دولت یا بخش هایی از یک حاکمیت نمی تواند بدون داشتن طرح ریزی و برنامه ریزی معین انجام شود بنابراین ترکیب و سازمان اغتشاشگران از بخش های مختلفی تشکیل می شود که ذیلاً اشاره می شود.
رهبران
رهبران
شکل 1-2
هدایت کنندگان
هدایت کنندگان
محرکان
محرکان
هواداران
هواداران
لمپن ها
لمپن ها
نیروهای عملیاتی نظامی
نیروهای عملیاتی نظامی
افراد ناراضی جامعه
افراد ناراضی جامعه
نیروهای اجتماعی
نیروهای اجتماعی
نیروهای عملیاتی فرهنگی
نیروهای عملیاتی فرهنگی
نیروهای عملیاتی سیاسی
نیروهای عملیاتی سیاسی
منبع :عملیات ویژه ،( 1384)0
رهبران و محرکان اصلی
این دسته از شرکت کنندگان در تظاهرات ویژگی های خاصی دارند که می توان آنان را با مشخصات ذیل از همدیگر تمیز داد:
این افراد فعال ترین عناصر در راهپیمایی ها هستند.
تعداد آنها از دیگر دسته ها کمتر است.
وظیفۀ رهبری، برنامه ریزی، مشورت و بر قراری نظم و صحبت با نیروهای دولتی به عهدۀ آنهاست.
بیشتر افراد این دسته پیشاپیش تظاهر کنندگان قرار دارند و بقیه نیز در اطراف جمعیت خط میانی و خط پایانی آن پراکنده اند(عملیات ویژه ،1388 :40 ).
راهپیمایان
در هر راهپیمایی و اجتماع به مقتضای وضع پیش آمده و اهداف آن ترکیب جمعیت به لحاظ جنس(زن ومرد، کودک، جوان و پیر)، شغل، وضع معیشتی و اقتصادی، انتقادات و…متفاوت است؛ همچنین تعدادی افراد عادی که قصد آشوب ندارند، یافت می شوند که معمولاً به خاطر مشکلات شخصی و ناراحتی ها و نارضایتی هایی که دارند فریب خورده وبه تجمع ملحق می شوند (همان :41).
تماشا گران وافراد عبوری
این دسته از افراد را با ویژگی های زیر می توان شناخت:
ساکنان منازل و صاحبان مغازه های کنار خیابان هستند.
کاری نمی کنند و شعاری نمی دهند.بیشتر در قسمت پایانی و اطراف راهپیمایی راه می روند.
هنگام فیلم برداری سریع از صحنه خارج می شوند.
لمپن ها
افرادی هستند که با هدف سود جویی وبهر ه برداری از فر صت ها دست به خشونت ، تجاور و اوباشگری می باشد می زنند و معمولاٌ به صورت گروهی مورد حمایت یکدیگر قرارمی گیرند وافرادی خطرناک هستند (همان :42).
2-5-عملیات انتظامی برای کنترل اغتشاشات
حسینی( 1386) نکات انتظامی زیر را برای کنترل اغتشاشات ارائه داده است:
الف) استفاده ازحداقل نیرو وتجهیزات
ب)اجرای عملیات باحداقل تلفات جانی براغتشاشگران
ج)عدم استفاده ازسلاح
ح) متناسب بودن عملیات بااقدامات اغتشاشگران
خ)وحدت فرماندهی
د)اعمال محدودیتهای ارتباطی برای اغتشاشگران
ر) محدودیتهای ترافیکی درمنطقه آشوب زده
ز)بکارگیری نیروی وظیفه همراه پایوران
ه) اطمینان ازآمادگی نیروهای عملیاتی وخدماتی
ع)پیش بینی نیروی احتیاط
غ)جلوگیری ازاقدامات خودسرانه افرادغیرمسئول
ص)استقرار نیروهادرنقاط مشرف به منطقه آشوب
ض)عدم استفاده ازوسایل وتجهیزات غیرپلیسی(حسینی وجدی ،1386 :172)
در کتاب کنترل اغتشاشات ( 1384) اقدامات عملیاتی زیر در کنترل اغتشاشات بیان شده است:
الف- جداکردن وقرق کردن منطقه
نخستین اقدامی که نیروی مبارزه بااغتشاش انجام می دهداهمیت خاصی داردوآن این است که بسرعت دور منطقه آشوب زده راببنددوآنرا قرق کند.
این اقدام شامل محدودکردن وتحت کنترل درآوردن حرکات درمنطقه ای است که اغتشاش درآن رخ داده است.هدف ازاین عمل ممانعت ازسرایت بی نظمی به جای دیگر،ممانعت ازفرار عوامل اصلی اغتشاش،تسریع درامرپراکنده ساختن افرادی که درمنطقه درگیری نیستند وممانعت ازورودافراد غیرمجاز به داخل منطقه،برای جلوگیری از پیوستن تظاهرکنندگان اضافی به اغتشاشگران،می باشد.
روش های جداکردن
برای جداسازی منطقه آشوب زده ازمناطق دیگر شهر،ازروشهای مختلفی استفاده می شود که ذیلاٌبه آنها اشاره می شود.
1-موانع وسدجاده
موانع وسدجاده رابه عنوان یک مانع فیزیکی برای جلوگیری ازورودوخروج عابرین وخودروهادرمنطقه آشوب زده بکارمی برند. نبایدازنظردورداشت که دربیشترمواقع به خاطرشرایط مکانی مسدودکردن منطقه بوسیله موانع امکان پذیر نیست مانند محوطه دانشگاهها ویانواحی حومه شهر.
2-برقراری سیستم عبوروشناسایی
برای عبورومرورافرادی که مجازبه تردددرمنطقه می باشندوجلوگیری ازترددافرادغیرمجاز ازاین سیستم استفاده می شود.
3-گشت زنی در منطقه
برای جلوگیری ازورودوخروج افرادبه منطقه آشوب زده می توان ازعناصرگشتی استفاده نمود.گشتی ها دورتادورمنطقه ای که درآن اغتشاش رخ داده به فعالیت می پردازند. ازمهمترین روش های دیگر قرق منطقه می توان به استفاده ازنرده ها،سیم خاردار،خودرو،سدجاده ای خودروها،گشت زنی درمنطقه وعملیات باواحدهای گشت ویژه نام برد(معاونت آموزش ناجا،1384 :45-54).
ب-برقراری تامین وحفاظت ازهدفهای احتمالی
ساختمانها به خصوص ساختمانهای وابسته به ادارات دولتی،سرویسهای خدمات شهری وشرکتهاوسازمانهایی که عهده دار تهیه امکانات رفاهی عامه می باشند حائزاهمیت بوده وبرای جلوگیری ازانهدام باید توسط عناصر تأمینی تحت حفاظت قرار گیرند.از جمله هدفهای احتمالی بلواگران می توان پست فرماندهی نیروی کنترل کننده،اماکن استقرار عناصرانتظامی،محل اقامت عناصر کنترل بلواوپارکهای موتوری رانام برد. یکی دیگر ازمسائل مهم درعملیات اغتشاش داخلی،احتمال وواردشدن خسارات جانی به نیروهای کنترل کننده و مقامات بلند پایه سیاسی،مذهبی وفرهنگی، ازجانب بلواگران است.درموقع وجوداین قبیل تهدیدات باید تأمین لازم رابرای تأسیسات اسلحه سازی،مهمات سازی،انبارهای مهمات وتسلیحات،فروشگاه های کالای ورزشی،فروشگاه های عرضه اسلحه سردوغیره به وجودآورد.بدین وسیله ازقرارگرفتن این گونه تجهیزات ووسایل دراختیاراغتشاشگران جلوگیری به عمل آورده واز شدت اغتشاش می کاهیم.
ج-کنترل اغتشاش
عملیات اغتشاش داخلی مخصوصاٌآنهایی که مدت طولانی ادامه داشته وپی درپی درارتباط بایکدیگر به وقوع می پیوندند؛نبروهای کنترل اغتشاش راباازدحام وهجومها وشورشهای دسته جمعی گوناگونی مواجه می نمایند فرماندهان بایدروشهایی مناسب رابرای کنترل انواع مختلف اغتشاش باتوجه به عوامل ذیل انتخاب نموده واجرانمایند.
1)عوامل موثر دراتخاذروش :
-شدت اغتشاش داخلی
-اذهان عمومی
-مقدورات ومیزان آمادگی نیروهای ضداغتشاش
-آب وهوا،منطقه وموقع روز
-حالت،هدف،ترکیب وفعالیت اغتشاشگران
-منافع کوتاه وبلندمدت که اقدامات یگان به همراه خواهدداشت.
هرکدام ازعوامل فوق الذکر درشیوه وروشی که یگان کنترل بلوااتخاذ خواهد نمودموثر
می باشند.
2)روش های کنترل اغتشاش
به طورکلی برای کنترل اغتشاش ازدوروش استفاده می شود که هرکدام ازروشهای دارای مراحلی می باشند وبه منظور خاصی به کاربرده می شوند.
الف)مشاهده ونظارت براعمال اغتشاشگران وتبادل نظر بامحرکین ورهبران اغتشاش:
این شیوه جهت نظارت کردن برپیشرفت بلواگران وجمع آوری اطلاعاتی درمورد حجم ازدحام،موقعیت وحالت آنها می باشد.این کارتوسط یک تیم مجهز که ازیک تیرانداز ماهروبیسیم چی ودیده بان تشکیل شده است انجام می شود.این شیوه بیشتر در هنگامی که وسعت اغتشاش زیادباشدویا هنگامی که تعداد نیروهای مقابله ای کم باشد بکار گرفته می شود.
ب) پراکنده کردن جمعیت بااعمال زورودستگیری محرکین:
درصورتی که مقدورات یگان ضداغتشاش به حدکافی باشد ونیزوسعت آشوب زیاد نباشدامااغتشاشگران دارای شدت عمل باشند می توان باتوسل به زور اهداف یگان راکه همانا مقابله بااغتشاشات واعاده نظم وقانون درآن منطقه است جامعه عمل پوشاند.(حسینی و جدی 1386 : 193 – 196 ) .
ترتیب وتوالی عملیات انتظا می یگان ضداغتشاش
درکتاب کنترل اجتماعات،1384،صص 53 تا 61 ترتیب وتوالی عملیات انتظامی یگان ضداغتشاش بشرح ذیل ذکر شده است .
هنگامی که فرمانده واحد ضداغتشاش ازراه های مسالمت آمیز موفق به تفرقه آشوبگران نشد دراعمال زورمی تواندباتوجه به موقعیت ووضعیت موجودازاقدامات زیراستفاده نماید.این اقدامات ازضعف به شدت گرایش داشته ودرصورت به کاربردن هرروش وموثرنبودن،ازروشهای دیگراستفاده می شود.
الف) نمایش قدرت:
این تاکتیک درخیلی از عملیاتهای کنترل بلواموثرواقع می شود.موقعی که ازدحامی درمنطقه تشکیل می شودوتحت تاثیر عوامل روانی رفته رفته گسترش می یابد،حرکت یک نیروی منظم منسجم ومجهزبه طرف آنهاکافی است تاترس لازم رادرآنهابه وجودآورده وباعث تفرقه کلّی یاجزئی جمعیت شود .
ب) دعوت به متفرق شدن باقرائت اعلامیه:
اعلامیه وسیله خوب وموثری است که فرمانده یگان می تواند مقاصدخودرابه اغتشاشگران ازطریق آن تفهیم کند متن اعلامیه بایدحاکی ازماموریت یگان مذکوردرخصوص تفرقه جمعیت،ضرورت رعایت نظم وقانون توسط جمعیت،حفظ جان مال مردم باشد بسیاری ازافراد تحت تأثیر عوامل روانی ناشی از قرائت اعلامیه واقع شده وجهت حفظ جان محوطه راترک خواهند کرد .
ج) بکارگیری وسایل فیلم برداری وعکس برداری:
درخلال مدتی که به جمعیت فرصت داده شده که متفرق شوند وهمچنین پس ازآن برای ایجاد جوّروانی وترس دردل اغتشاشگران اززوایای مختلف اقدام به فیلم وعکس برداری ازجمعیت می نماییم.سه هدف کلی راازاین عمل دنبال می کنیم .
اولاً:هنگام فیلم برداری افرادی که تحت عامل روانی گمنامی دربین جمعیت هستند،بخاطر ترس از شناخته شدن محوطه راترک می کنند.
ثانیاً: برای محکوم کردن افراد اغتشاشگر دستگیرشده ازعکس وفیلم به عنوان مدرک دردادگاه استفاده خواهیم کرد.
ثالثاً:پس ازمتفرق کردن جمعیت درشناسایی ودستگیری محرکین ورهبران ازفیلمهای گرفته شده بهره برداری خواهد شد.
ر) عملیات باخودرو(وانت توری دار):
درسازمانهای یگان ویژه پاسداران وانت تک کابین و لندکروزوهایلوکس پیش بینی شده است ،جلو وعقب این خودروها گاردهای محافظ ومحکم وقوی نصب شده وشیشه جلو،شیشه های بغل وبارآنهانیزبه توری(جهت محافظت)تجهیز شده اند.ازاین خودروهاعلاوه براینکه به عنوان نفربراستفاده می شودبه عنوان وسیله ضداغتشاش نیز استفاده می شوددرمحلهایی که فاصله جمعیت باواحدهای ضداغتشاش زیاداست نیروهای پیاده جهت برخورد،باید فاصله زیادی راطی نمایند که درآن صورت باعث خستگی وکاهش توان رزمی آنها خواهد شد لذا دراین مواقع می توان ازخودروهای توری داراستفاده نمود(معاونت آموزش ناجا،1384 :45-54).
ز) عملیات باموتور(دسته های ضداغتشاش موتورسوار)
دریگانهای ویژه پاسداران ناجا،دسته های موتورسوار سازماندهی وتجهیزشده اند.هردسته موتورسواردارای 20دستگاه موتور می باشد وهرموتور دارای دوسرنشین است.هردسته موتورسوار ازسه گروه تشکیل شده است.این گروه ها دارای سازمان وتجهیزات بوده ودرسازمان تجهیزات این واحدهاکلیه تجهیزاتی که نفرات پیاده استفاده می کننددیده شده وتعدادی تجهیزات ویژه نیز لحاظ شده است.راکب وسرنشین هردوباید آموزشهای لازم رادرخصوص موتورسواری ببینند.این آموزشها شامل اخذگواهینامه موتور،آموزش افزایش مهارت موتورسواری،آموزش عبورازموانع شهری وآموزش موتورسواری حرفه ای است.موتورسواران ضمن کسب مهارتهای لازم بایدآموزشهای لازم درخصوص تجهیزات مورداستفاده وتاکتیکهای عملیاتی راببینند.دسته های موتورسواران دارای قابلیتهای ذیل می باشند:
سرعت عملیاتی بالا؛
قدرت تحرک؛
آسیب پذیری پایین؛
سهولت دربکارگیری؛
صرفه جویی درنیرو؛
توان بالادرتعقیب اغتشاشگران؛.
ص)عملیات مستقیم دسته های موتورسوار:
ازدسته های موتورسوار بطور مستقل،علیه اغتشاشگرانی که دریک منطقه ایجاد آشوب نموده،استفاده می گردد.ازآنجایی که برخی مواقع تجمعی دریک منطقه شکل گرفته وبه سرعت تبدیل به اغتشاش می شود ورسیدن نیروی ضداغتشاش با خودروهای جمعی زمان می برد؛دسته های موتورسوار اولین واحدهایی هستند که به منطقه آشوب می رسند.ازدسته های موتور سواربه صورت پیاده وسواره می توان استفاده نمود.درصورت استفاده پیاده،موتورهادرمحل امن،پارک وبرای آنهانیروی تامین پیش بینی می شودیابه صورت سواره ازآنها استفاده می شود.موتورسواران دارای تجهیزات ضداغتشاش مانند،تفنگ پرتاب گاز،تفنگ ساچمه زن،رنگ پاش،دستگاه پخش گاز اشک آوروکپسول آتش نشانی هستندوخود نفرات موتورسوار دارای لباس ضدضربه،ضدترکش وپیشانی بند،کیسه آب و جلیقه تجهیزات می باشند(همان).
ض)عمل کلی موتورسواران
حسینی و جدی (1386) طرز عمل کلی موتور سواران را در کنترل اغتشاشات به شرح ذیل مورد بحث قرار داده اند.
ازراه های به کارگیری موتورسواران به صورت عمل کلی است.دراین نوع بکارگیری،فرمانده دسته یادسته های موتورسواررادرمحل نزدیک استقرارخودوبانقاط تعین شده مستقر می نمایدوبرای هردسته وگروه،منطقه عملیاتی رامشخص می کند.درصورت تجمع درحوزه هردسته به تناسب تعدادجمعیت،واحدموتورسواراعزام می نماینداین واحدبه سرعت به محل تجمع رسیده ونسبت به متفرق کردن آنها اقدام می نمایندواجازه زیادشدن تجمع وگسترش جمعیت داده نمی شود…ازاین شیوه عملیات درناآرامیهای مسابقات فوتبال مقدماتی جام جهانی 2002وناآرامیهای تهران درخردادماه1382استفاده گردیدکه باموفقیت زیادی همراه بود (حسینی و جدی 1386 : 193 – 196 ).
ط) بکارگرفتن آرایشهای ضداغتشاش(اتخاذ صورت بندی)
آرایشهای ضداغتشاش موقعی بکارمی رودکه بلواگران به دستورات صادره مبنی برپراکنده شدن وبه خانه رفتن توجهی نکنند.برای وادارکردن جمعیت به عقب نشینی و تفرقه،ایجاد شکاف درجمعیت وتقسیم کردن آنها به گروه های کوچکتر،ازانواع مختلف صورت بندی استفاده می نماییم.
ظ) استفاده ازماشین آب پاش :
پاشیدن آب با لوله های مخصوصی که برروی ماشینهای آب پاش نصب گردیده اند،برای متفرق ساختن جمعیتهای کوچک وعقب زدن اجتماع کنندگان ازیک جبهه تنگ مانند خیابانها یاهنگام دفاع ازیک معبرباریک یاسدجاده می تواندمثمرثمر واقع شود.خودروهای آب پاش موجوددر ناجادارای چهارمخزن(مخزن آب سردو گرم،مخزن گاز اشک آور،مخزن کف،مخزن رنگ)
می باشند.
ع)بکارگرفتن عوامل شیمیایی ضداغتشاش :
هنگامی که بلواگران درمقابل مأمورین صف آرایی کرده ودست به مقاومت وپرتاب اشیاء می زنند، می توان جهت پراکنده کردن آنهاازعوامل شیمیایی ضداغتشاش استفاده نمود.عوامل شیمیایی برای ایجاداختفاءلازم جهت پیشروی نیروها،پاکسازی وبازپس گیری اماکن وتأسیسات اشغال شده واموری ازاین قبیل نیزبکارمی روند.عوامل شیمیایی را باتوجه به موقعیت جوی،شدت وضعف بلواوامکانات موجود می توان باروشهای مختلف دربین بلواگران پخش نمود.
غ)تیراندازی توسط تیراندازان منتخب و ماهر
دربعضی شرایط احتیاج به تیراندازی توسط تیراندازان ماهر می باشد.تک تیرندازان بایدازآموزش ویژهای برخورداروکاملاً راهنمایی شده باشند.تیراندازان ویژه بایددرروی خودروها،داخل ساختمانها،برروی پشت بامهاویاهرجای دیگرکه لازم باشد مستقر شوند.
دوهدف عمده ازبکاربردن تیراندازان ماهردنبال می گردد:
1-مورد هدف قراردادن فرد یا افرادی که نقش محرک رادرجمعیت ایفا می کنند به دستورفرمانده.
2-موردهدف قراردادن افرادی که قصد آسیب رساندن به مأمورین رادارند به دستورفرمانده.
م) بکارگیری دیگرسلاحهای ضداغتشاش:
از جمله این سلاحها می توان انواع باتونهای ضداغتشاش(معمولی،الکتریکی،پرتاب شونده)وسلاحهای ساچمه ای رانام برد.
ی) استفاده از تمامی قدرت آتش:
شدیدترین وجهی که می توان ازقدرت نیروی ضداغتشاش استفاده کردبکاربردن آتش جنگ افزارهای یگان برروی بلواگران ومواضع آنها می باشد.این شدت عمل به عنوان آخرین چاره بعداز این که تمام روش های منجربه شکست شدوعملاً هیچ روشی دیگری نتوانست که ازشکست جلوگیری کندونیروهای یگان ودیگرعوامل دولتی درمعرض خطرمرگ قرارگرفتندویاسایر شرایط شدیدمشابه،مورد استفاده قرارمی گیرد(همان ).
برقراری کنترل منطقه ای
در مرحله بعد از کنترل اولیه اغتشاش احتیاج به بکارگیری مراحلی است تا از بوجود آمدن مجدد اغتشاش جلوگیری شود در کتاب کنترل اجتماعات (1384) مراحل آن به شرح زیر ذکر شده است.
الف)گماردن عناصر گشتی: شامل گشتی پیاده،گشتی موتوری وخودرویی،گشتی هوایی.
ب)برقراری محدودیت:شامل منع عبورومرور،بازرسی وبازداشت افراد مشکوک،محدودیت درخرید وفروش وانتقال اقلامی مثل بنزین وسایر مواد که برای ساختن مواد منفجره ازآنها استفاده می شود(کنترل اجتماعات،1384 : 53 -61 ).
خنثی کردن تهدیدات ویژه
تجارب به دست آمده ازاغتشاشات داخلی وخارجی اخیر نشان می دهدکه نیروی ضداغتشاش وهمچنین جان ومال مردم غالباًدرمعرض آسیب هاوتهدیدهای مخصوصی هستند که ممکن است هم برای نیروها وهم برای عامه مردم خطرات جانی ومالی به همراه داشته باشد.تهدیدهای ویژه شامل تیراندازیها،انفجاربمب،آتش سوزی وغارت می شود.کاهش دادن یاحذف این عامل روانی وفیزیکی موثر درجهت جلوگیری ازبی نظمی وبرقراری امنیتی وآرامش درمنطقه آشوب زده می باشد.بهترین راه برای جلوگیری کردن ازاین تهدیدات استفاده ازبرقراری تأمین درمنطقه،عکس العمل فوری واستفاده از تیم های ویژه چک وخنثی سازی آموزش دیده است.
اقدامات بعدازعملیات(تکمیلی)
اقدامات تکمیلی در مرحله آخر از اغتشاشات به وسیله حسینی و جدی (1386 )بشرح ذیل ذکر شده است .
الف)تامین منطقه عملیات
هنگامی که واحد ضداغتشاش بابه کارگیری تاکتیکهای مختلف،موفق به متفرق کردن آشوبگران شدند،برای ممانعت ازتجمع مجددآنها وفراهم نمودن زمینه جهت فعالیت سازمانهای خدماتی،تامین منطقه عملیات ابتدابااستفاده ازنیروهای ضداغتشاش وسپس توسط نیروهای یگان امدادوپلیس محلی انجام می شود.برای تامین منطقه عملیات ازخودروهای گشتی،گشت موتورسواروگشتی های پیاده استفاده می گردد.
ب) پاکسازی اماکن ومعابر
بلافاصله بعدازاجرای ماموریت عملیات ضداغتشاش ومتفرق کردن جمعیت،سازمانهای خدماتی وامدادی نسبت به پاکسازی معابروخاموش کردن آتش وتخلیه مجروحان اقدام می نمایند .
ج) عادی سازی منطقه عملیات
پس ازتثبیت منطقه عملیات وپاکسازی منطقه عملیات وبازسازی قابل انجام اماکن نیروهای پلیس درمنطقه کاهش داده شده وبدین ترتیب ضمن پیش بینی مراقبتهای لازم عبورومرور درمنطقه به حالت عادی درمی آید.
د)حمل،تحویل وپیگیری وضعیت دستگیر شدگان
افراددستگیر شده درحین عملیات به سرعت باید ازمنطقه خارج وبه محلهای که ازقبل پیش بینی شده تحویل داده شوند.تعدادی ازدستگیر شدگان ازمحرکین ورهبران اغتشاش بوده که حتماً بایداقدامات آنهابه هنگام تحویل گزارش شود.
ه)تعین تعدادمجروحان وفوت شدگان
تعدادمجروحان خودی ومجروحان فوتی های احتمالی اغتشاشگران تعیین وبه سلسله مراتب گزارش شود.
س) برآوردخسارات وارده به امکانات وتجهیزات
میزان خسارات وارده به تجهیزات وامکانات واماکن وخودروهای خودی به انضمام تعدادمهمات مصرفی برآوردوبه سلسله مراتب گزارش می شود.
ش) آماده سازی امکانات و تجهیزات
امکانات وتجهیزات خسارت دیده درعملیات درصورتی که قابل بازسازی باشند،بلافاصله بازسازی وآن دسته ازاقلامی که قابل بازسازی نیستند،بایدجایگزین شوند.
ص) بررسی نقاط ضعف وقوت
بعدازعملیات نقاط ضعف وقوت عملیات باحضور فرماندهان ورده های شرکت کننده درعملیات موردبحث قرارمی گیردوتصمیمات لازم جهت رفع ضعفها وبهبود وضعیت برای ماموریتهای آینده اتخاذ می گردد.
ض) تهیه گزارش بعدازعملیات
گزارش کامل وجامعی ازعملیات تنظیم وبه سلسله مراتب ودستگاهای ذی ربط ارسال می گردد.(مدیریت بحران ،1386 : 193 – 199 ) .
2-6-عملیات روانی برای کنترل اغتشاشات
در کتاب مدیریت بحران عملیات روانی برای کنترل اغتشاشات به شرح ذیل توضیح داده شده است.
در همه مراحل اغتشاشات باید نسبت به انجام عملیات روانی بر روی پلیس،جامعه واغتشاشگران اقدام نمود که بشرح ذیل بررسی می گردد .
در مرحله مقابله،عملیّات روانی ماهیّت کاربردی و عملیّاتی به خود گرفته و به عرصه اقدامات عملیّاتی نزدیک می شود . در این بخش عملیّات روانی اهداف رفتاری زیر را دنبال می نماید :
الف) تخریب پشتوانه هیجانی حریف: در اقدام اوّل بایستی بر هیجانات انباشته شده ای که می تواند بر شدّت بحران بیافزاید متمرکز شد.
ب) کنترل راحت تر بحران: بایستی از انسجام درونی شورشگران جلوگیری کرد تا رهبران نتواند نفوذ افزاینده ای داشته باشند .
ج) تخریب انسجام درونی بحران آفرینان: بایستی انسجام درونی بحران آفرینان بر هم زده شده تا نتوانند شدّت عمل به خرج بدهند .
د) تخریب روحیه شورشگران: از جمله اقدامات موثّر تخریب روحیّه شورشگران است که می تواند از شدّت بحران کاسته و آنها را در پیگیری بحران و اقدامات تخریبی خسته نماید.
ص) وادار کردن شورشگران به تسلیم با القاء اینکه آثار و تبعات بحران دامن خود شورشگران را خواهد گرفت و به علت اینکه مردم از آنها حمایتی نمی کنند و تنها در صورت تسلیم شدن می توانند از عفو و گذشت نظام بهره مند شوند.
ض) همراه سازی جامعه با برخورد نهایی: با خسته نشان دادن جامعه و اینکه دشمنان خارجی و داخلی و گروه های وابسته به دنبال این هستند که نظم و امنیّت کشور را به هم بریزند، فضایی بوجود می آید که غیر قابل اجتناب بودن برخورد فیزیکی را مهیّا می سازد(بابویه،1388 :29).
انواع عملیات روانی
در کتاب مدیریت بحران نوشته حسینی و جدیدرصحنه ناآرامیها می توان چهار شکل از عملیات روانی را تشخیص داد:
الف- عملیات روانی نسبت به عوامل ناآرامی؛
ب- عملیات روانی نسبت به شهروندان؛
ج- عملیات روانی نسبت به نیروهای خودی؛
د-کار باخبرنگاران درصحنه درگیریها وناآرامیها (مدیریت بحران ،1386 :153) .
الف)عملیات روانی نسبت به عوامل ناآرامی
برای چنین عملی می توان ازدوگونه مختلف عملیات روانی استفاده کرد:
1-عملیات روانی مستقیم وآشکار:
دراین بخش می توان از یک سو به گفتگوی مستقیم با عوامل ناآرامی اشاره کردواز سوی دیگر به عملیات روانی رسانه ای علیه عوامل ناآرامی پرداخت.
2-عملیات روانی غیر مستقیم
عملیات روانی غیر مستقیم به دلیل ماهیت پنهان خود، می تواند تاثیر گذاری بیشتری به دنبال داشته باشد(همان:154).
ب)عملیات روانی نسبت به شهروندان
عملیات روانی نسبت به شهروندان از منظری دیگر قابل تحلیل و بررسی است. این عملیات اهداف زیر را دنبال می کند:
-از بین بردن ناامنی روانی جامعه به واسطه اعمال عوامل ناآرامی.
-اطلاع رسانی به شهروندان از اقدامات عوامل ناامنی و اقدامات مقابله ای پلیس به منظور پیشگیری از انتشار و توسعه شایعات.
– همراه نمودن شهروندان با اقدامات پلیس و مشارکت آنان در برقراری و توسعه نظم و امنیت اجتماعی.
زیر ساخت و مبنای انجام چنین حرکتی، شامل موارد ذیل است:
-وجود یک سازمان عملیات روانی در نیروی پلیس با توان تاثیر گذاری بالا، به گونه ای که این سازمان از دانش، مهارت و مدیریت قابل توجهی بهره داشته باشد.
– همراه داشتن رسانه های گروهی خصوصاً رسانه های دیداری و شنیداری به عنوان تریبون گفتگووجود چهره هایی شاخص در پلیس که با کار رسانه ای و عملیات روانی، از قبل، احساس اعتماد و سمپاتی قوی عمومی نسبت به آنان در مردم ایجاد شده باشد و مردم با دیدن چهره آنان احساس نزدیکی و صمیمیت و اعتماد نمایند(همان: 157 ).
ج)عملیات روانی نسبت به نیروهای خودی
همانگونه که نیروهای پلیس مشغول عملیات روانی علیه عوامل ناآرامی می باشند، چنین اتفاقی از سوی عوامل ناآرامی بر ضد پلیس و نیروهای عمل کننده انتظامی نیز در جریان است. به عبارت دقیق تر، نیروها در معرض مسائل زیر قرار دارند:
– توهین، تحقیر و رفتارهای زننده عوامل ناآرامی.
– خستگی مفرد ناشی از عملیات.
– عوامل ناآرامی، تمام تلاش خود را به کار خواهد بست تا فضایی مملو از فشار هنجاری علیه عوامل انتظامی ایجاد کند به نوعی مقابله با عوامل ناآرامی در افکار مقابله با مردم، دانشجویان و بطور کلی نیروهای مثبت اجتماعی قلمداد شود و از این طریق سطح انگیزشی آنان کاهش یابد.
بر این اساس، عملیات روانی نسبت به نیروهای خودی را باید به عنوان یک ضرورت اجتناب ناپذیر مورد توجه قرار داد. شاخص های این عملیات روانی را می توان در قالبهای زیر دنبال کرد:
1)حضور فرمانده در میان نیروها و حتی در صفوف مقدم مقابله با عوامل ناآرامی .
2)توجیه نیروها توسط فرماندهان بر اساس شاخصهای مربوط.
3)جلوگیری از بروز هرگونه درگیری لفظی و فیزیکی داخلی میان نیروها.
4)افزایش جیره نیروها و ایجاد امکان و فرصت مناسب جهت استراحت آنان.
د)کار با خبرنگاران در صحنه
یکی از ابعاد مهم کار عملیات روانی را می توان کار با خبرنگاران در صحنه دانست.
این کار شامل اقدامات زیر است:
1- حفاظت از خبرنگاران در برابر عوامل ناآرامی
2-ارائه امکان فعالیت به خبرنگاران در حوزه و محدوده تعیین شده.
3-اتخاذ تدابیری برای عدم برخورد نیروها با خبرنگاران به واسطه عدم آشنایی.
4- توجیه خبری و اطلاعاتی خبرنگاران در محدوده تعیین شده.
5- کنترل خبرنگاران شبکه های تلویزیونی خارجی و عکاسان مطبوعاتی(حسینی و جدی ،1386 :160).
2-7-مرور ادبیات و نظریه ها
2-7-1تئوری ها و نظریه های ناآرامیها
ناآرامی:جماعتی به اصطلاح سر خود یا خود سر است زیرا نه از درون توسط فشارهای گروهی و روابط متقابل کنترل می شود ونه ازبیرون توسط قواعد ومقررات اجتماعی یا ترس از قوه قهریه،زور یا پلیس کنترل می شود (نشریه تخصصی مطالعات کاربردی پلیس ویژه :1390) .
اهداف ناآرامیها
1- ابزاری دردست کنشگران درگیر تا رفتار دولتهارا تغییر یا تعدیل نمایند.
2-باج خواهی وبدست آوردن ثروت.
3-رهایی از فقر ورسیدن به نیازهای اولیه زندگی .
4-نشان دادن برتری مذهبی نسبت به گروهی خاص.
5-نشان دادن برتری قومیتی وبدست آوردن پایگاهی بالاتر از اقوام دیگر.
6-تخلیه هیجانات ناشی از مسابقات ورزشی وتجمعاتی که در ابتدا قانونی بوده .
7-ایراد احساسات به گروه های مخالف .
8-برتری سیاسی یک حزب به احزاب دیگر .
9-…
در خصوص کنشها و تجمعات اعتراض آمیز؛ نظرات زیادی ارائه شده است در سطور ی که در پی می آید مهمترین آن نظریه هابه شرح زیر ذکر می شود :
1-نظریه ازدحام لوبن
طبق نظریه لوبن (1960) با تجمع از دحام آ میز افراد در یک مکان ناگهان نوعی ذهن جمعی شکل وحال می گیرد که اغلب غیرمنطقی و افراط گونه و خشونت آ میز است. به اعتقاد لوبن این وضیعت موجب می شود تا افراد گرد آمده در یک از دحام اعتراض آ میز به گونه ای متفاوت از شرایط عادی و آرام ویا به گونه ای متفاوت از زمانی که آ نها تنها هستند رفتارنمایند . لوبن معتقد است رفتار معترضان، رفتاری بیمار گونه است(فصلنامه پلیس ویژه،1387 :61) .
2-دیدگاه همگرایی
طبق این نظریه که هوفر ( 1981 ) از با نیان آن به حساب می آید همه افرادو نفرات شرکت کننده در کنش بحران آفرین صرف نظر از وجوه افتراقی که از حیث هوش، شخصیت، اقتصاد و غیر دارنده، دارای یک یا چند ویژگی مشترک بر جسته ای هستند که موجب پیوستگی آ نان می شود. به باورآنان در موقعیت های گروهی، کنترل افراد گروه به رهبر گروه منتقل می شود. به همین سبب آنان آزادانه و بدون احساس گنا ه مبادرت به انجام رفتارهای مخل امنیّت عمومی می نمایند.
3- دید گاه هنجار نو خاسته
این دید گاه بر اساس مطا لعات مظفر شریف و تو سط ترنر و کیلیان ( 1987) ارائه شده است. بر اساس این دید گاه کنش گران معترض و مخل امنیّت مثلا گروه های او باش و تما شا چیان اخلال گر فوتبال،در بین خود هنجار جدیدی به وجود می آورند و همه آنان به آن هنجار گردن می نهند. بنابر این گر چه این هنجار نو خاسته متباین با هنجارهای مقبو ل جامعه است، اما چون گروه های معترض بدان پایبند شده اند، خیلی زود توسط تمامی معترضان واخلال گران پذیرفته شده و به قاعده ای برای رفتاری تبدیل می شود. در چنین شرایطی آشوبگران نه تنها به خاطر کنش ها ی شدید، خشن و غیر اخلاقی خود احساس گناه نمی کنند بلکه آ نها کنش ها را مایه مباهات خویش نیز می دانند.
4-نظریه فردیت زدایی
این رویکرد برای اولین بار توسط زیمبارد مطرح شد. بر اساس نظریه فردیت زدایی آدم ها وقتی که در گروه معترض فرض می شوند، فردیت خود را از دست می دهند و بر اثر آن ممکن است مبادرت به کنش های سبعانه و غیر قابل توجیه بنمایند. احساس گمنامی، پخش مسئولیت و ایجاد بر انگیختگی شدید از جمله مهم ترین عواملی هستند که مو جب فرو کش کردن مهارشخص می شوند و اعضای گروه معترض را برای انجام رفتارهای خشن بر می انگیزانند. همان گونه که ملاحظه شد چهار دیدگاه فوق پیش از آ نکه فرآ یند پدیدها ی کنش های اعتراض آ میز را تبیین نمایند، به تبیین فرآیند استمرار و تشدید آ ن کنش ها می پردازند. از همین روی، روان شناسان برای تبیین فرآ یند پدیدآیی کنشها بحران زای جمعی از نظریه ناکامی- پرخاشگری و نظریه تیلی بهره می جویند(همان:62).
5-نظریه پرخاشگری – ناکامی
بر اساس این نظریه کنشهای بحران زا وآشوب طلبانه گروهی از شهروندان ومردم و جمعیتها ناشی از عدم دستیابی به اهداف و مقاصد خویش است. این فرضیه نخستین بار توسط دالر و میلر در سال 1930 مطرح شد.آنان براین باور بودند که پر خاشگری و خشو نت اجتما عی و اعتراض های دسته جمعی و همه مردم هموار ه ناشی از ناکامی است. به عبارت دیگر طبق این فرضیه زمان و مکان هنگامی که گروهی از مردم در تحقق خواسته و دستیابی به اهداف وآرزوهای خویش با موانعی روبرو شوند واکنشی نشان می دهند که ممکن است موجب آسیب رساندن به دیگران یا اموال عمومی گردد.
6- نظریه جماعت متمرکز
لوبن یکی از اولین نظریه پردازانی است که به مطالعه کنش های جمعی، اغتشاشات و آشوبهای اجتماعی پرداخته است. به اعتقاد او رفتار مردم هنگامی که در یک هیجان گرفتار شده اند با رفتار آنها در تنهایی ودر گروه های کوچک تفاوت دارد. مردم در یک هیجان جمعی برخی قوای عقلی خود را از دست می دهند. بسیار تلقین پذیر می شوند وبه آ سانی تحت تأثیر رهبران متقاعد ساز غوغا وهیاهو انگیز و عوام فریب قرار می گیرند. جماعت ناراضی فردی را که در تنهایی خرد ورز و فرهیخته است به یک وحشی تبدیل می کند که او در جمع بر اساس غریزه عمل می کند. لذا رفتار او خود انگیخته، خشونت آ میز و وحشیانه می شود. (فصلنامه پلیس ویژه،1387 :61-64)
7- نظریه محرومیت نسبی
تدرابرت گر (1986)نظریّه پرداز مسائل سیاسی و اجتماعی در تبیین انواع اغتشاشات اجتماعی و خشونت های سیاسی نظریّه محرومیّت نسبی را ارائه نموده است. این تئوری را می توان نظریّه مبتنی بر فرضیّه ناکامی ـ پرخاشگری در روانشناسی محسوب نمود .گر تلاش نموده است با رویکردی روانشناسانه انواع خشونت های جمعی و سیاسی را تبیین نماید.
اگر انواع اغتشاشات شهری ، شورش ها، طغیان ها، کودتاها،جنگهای چریکی و انقلابی را تحت عنوان خشونت سیاسی مطرح نموده و خشونت سیاسی را این گونه تبیین می نماید: خشونت سیاسی به تمامی حملات جمعی گفته می شود که در درون یک اجتماع سیاسی علیه رژیم سیاسی و بازیگران آن یا سیاست های آنان صورت می گیرد مفهوم خشونت سیاسی نمایانگر مجموعهای از حوادث است که وجه مشترک همه آنها استفاده از خشونت و یا تهدید به کاربرد آن است.
طبق این نظریّه نا آرامی های شهری، واکنش های جمعی خشونت آمیز زمانی رخ می دهد که تعداد چشمگیری از افراد اجتماع احساس محرومیّت کنند در چنین شرایطی هرچقدر محرومیّت نسبی شدیدتر باشد احتمال و شدّت خشونت مدنی بیشتر خواهد بود. گسترش و استمرار چنین رفتارهایی علاوه بر وجود احساس محرومیّت در گروه زیادی از مردم مستلزم شرایط دیگری است که عبارتند از :
1- یافتن یک عامل حکومتی و سیاسی برای معطوف نمودن نارضایتی به آن.
2- سازمان یافتن ناراضیان.
3- توافق ضمنی ناراضیان بر سر اهداف نانوشته.
4- فرصت ها و شرایطی که امکان بروز نارضایتی را فراهم سازد.
گر محرومیّت نسبی را این گونه تعریف می کند. محرومیّت نسبی عبارت است از احساس وجود اختلاف بین توقّعات ارزشی خویش و قابلیّتهای ارزشی ظاهری محیط.
توقّعات ارزشی آن دسته از خواسته ها و شرایط زندگی است که مردم خود را مستحقّ آن می دانند و قابلیّتهای ارزشی اموری هستند که عمدتاً در محیط اجتماعی و فیزیکی باید یافت شوند.
الیاسی (1377) بیان نموده است: گر در بررسی های خود دریافت که چند عامل احساس محرومیّت نسبی را تشدید می سازد که عبارتند از:
1- وعده های تحققّ نیافته مقامات حکومتی.
2- ایجاد انتظارات بالا در شهروندان و فراهم نساختن شرایط برآورده شدن آنها.
3- احساس مسدود شدن فرآیند رشد و توسعه همه جانبه.
گر ( 1986) معتقد است نارضایتی کلی از محرومیّت، محرّک اصلی برای اقدامات خشونت آمیز و اغتشاشات است. هم نظریّه روانشناسانه و هم نظریّه تعارض گروهی برآنند که هرچه شدّت نارضایتی بیشتر باشد احتمال خشونت نیز بیشتر خواهد بود. باور انسانها درباره منابع محرومیّتئ و توجیه پذیری هنجاری و فایده انگارانه اقدامات خشونت آمیز نوع انگیزه این اقدامات را مشخّص می سازند (بابویه،1388 :28).
با توجه به تعریفی که ازناآرامی و اهدافی که اغتشاشگران از آن دنبال میکنند وهمچنین نظریاتی که در مورد ناآرامی هاذکر شد متوجه می شویم که دربوجود آمدن ناآرامی ها یک یا چند عامل یا نظریه بعنوان عامل اصلی اغتشاش می باشدکه باید جهت خنثی سازی اغتشاش آن عامل کاملا شناسایی وریشه یابی شودتا بوسیله سایر مولفه هاکه در کنترل اغتشاشات دخیلند بهترین اقدام در خصوص کنترل آن اعمال شود.
2-7-2-فرماندهی و مدیریت ومهارتهای آن
در کتاب آیین نامه انظباطی نیرو های مسلح فرماندهی به این شرح تعریف شده است:اختیاری است که یک فرد در خدمت به سبب شغل یا درجه ومسئولیتی که دارد درراستای انجام ماموریت های محوله به کار می برد.
مدیریت:عبارت است از حداکثر استفاده مطلوب از منابع موجود از طریق اعمال اصول مدیریت
برای رسیدن به هدفی خاص(مدیریت عملیات پلیس درجنگ نرم1390 :226).
مهارت:توانایی را نشان می دهد که قابل توسعه بوده وخودرا درعملکردنشان می دهدوبه ندرت به صورت بالقوه است. (کاتز ،1991)
در کتاب مدیریت عملیات پلیس درجنگ نرم(1390 )اهداف فرماندهی ومدیریت بشرح ذیل آمده است:
1-انسجام وهماهنگی درکارها.
2-کار آمدی.
3-پاسخگویی درمقابل حکومت ومردم.
4-توانایی در تولید علوم پلیسی.
5-مردمی وحامی افراد مظلوم در برابرقانون شکنان ومتجاوزان.
6-بالا بردن سرعت،دقت وصحت عمل.
7-ایجاد محیطی امن جهت انجام امورات.
8-…(مدیریت عملیات پلیس در جنگ نرم،1390 :226) .
اهمیت وضرورت مهارت ها با رویکردی جامع
تلاش بمنظور تحقق سند چشم انداز بیست سالۀ جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 ه. ش که ایران را کشوری برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فن آوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملّی می داند و برابر بند دهم برنامۀچهارم توسعه در امور فرهنگی،علمی وفن آوری خواستار اصلاح نظام آموزش کشور از جمله آموزش عالی به منظور کار آمد نمودن آن برای تامین منابع انسانی مورد نیاز در جهت تحقیق اهداف چشم انداز است.
تلاش بمنظور تحقق سیاستهای کلی ابلاغ شده برای برنامۀ پنجم توسعه در ارتقای سطح علمی ومهارتی همچنین سند توسعه ناجا در دستیابی به اصولی همچون اصل تقدم امنیت نرم افزاری نامحسوس،رویکرد علمی وتخصصی به موضوعات وافزایش سرعت، دقت وصحت عمل کارکنان.
مهارت
در فرهنگ دهخدا مهارت به معنای زیرکی و رسایی در کار،استادی، زیر دستی،حاذقی،ورساگردیدن واستادی کردن آمده است. این واژه بر قابلیت انجام عملیات شغلی به آسانی وبادقت اشاره داردکه غالباٌ در حوزۀ فعالیتهای روانی، حرکتی قرارمی گیرد وتعیین آن بر استاندارد عملکردی که معمولاٌ برای عملیات شغلی اثربخش لازم است،دلالت دارد(عباس زادگان،ترک زاده ،1381: 101).
دعایی و مرتضوی مهارت را به اعمال (ذهنی یافیزیکی ) و عکس العملهایی (در قبال نظرات، اشیاء یا افراد)اطلاق می کنند که فرد بصورت ماهرانه برای دستیابی به یک هدف انجام می دهد ودر حقیقت یک سلسله رفتارهایی است که بتوان آن را درسطح گسترده ای بکار بست زیرا من وقتی می شنوم،می بینم وانجام می دهم، بهترهم متوجه می شوم(دعایی ،مرتضوی ،1384 :17 ).
انواع مهارت ها
ما در عصری زندگی می کنیم که اطراف ما را سازمان های مختلف فرا گرفته اند و قسمت اعظم ما توسط همین سازمان ها تامین می شود و هدایت این سازمان ها توسط مدیران صورت می گیرد. با توجه به دنیای امروزه که یک دنیای حرفه ای و تخصصی است و به عبارت دیگرآن را عصر مدیریت، دانش، فن آوری و ارتباطات و … نامیده شده نقش مدیران در امورراهبردی سازمان ها آشکارتر می شود این مدیران هستند که موجبات پیشرفت وترقییارکود و ورشکستگی سازمان را فراهم می سازد
مدیریت در دنیا پیچیده امروز نقش حیاتی و اساسی دارد.
آلفرد مارشال اقتصاد دادن انگلیسی می گویداگر تمام سرمایه ها و ابزار تولید درجهان به یکباره نابود شوند اما علم و هنر مدیریت باقی بماند تولید و توسعه و پیشرفت همچنان ادامه خواهدداشت فرآیند مدیریت متضمن هماهنگ ساختن منابع انسانی و مادی به منظور دست یابی به هدف های سازمان است و تحقیق این امر به عهده مدیران است، امروزه سازمان های بزرگ که ابعاد گسترده ای ازنیازهای جوامع را پوشش می دهند بدون برخورداری از مدیران موثر و کارآمد قادر به ادامه حیات نمی باشند. سرعت، قدرت عمل و انبوه بودن فرآورده ای انسانی و صنعتی نیاز به نیروهای هماهنگ کننده متفکر و فرزانه ای به نام مدیر یا فرمانده دارد.
مدیران برای هدایت موثر سازمان در رسیدن به اهداف باید کارکردها و وظایف مختلفی را انجام دهند
وباید به امر برنامه ریزی و سازماندهی و هدایت و … سازمان بپردازند وانجام هر وظیفه ای توانایی و مهارت خاص خود را می طلبد. این مهارت های مدیریت هستند که موفقیت یا شکست وی و در نتیجه سازمان را رقم می زنندمدیران دردنیای نامطمئن که دائماً در حال تغییر است عمل می کنند، سرو کار داشتن منظم با عدم اطمینان مدیران را از سایر افراد درون سازمان متمایز می کند، آنان برای مواجهه باآینده و پذیرش مخاطب مناسب و آماده کردن سازمان برای فردا به مهارت مدیریتی خاص نیازمندند. کسب مهارت های مدیریت، تضمین کننده موفقیت مدیران و فرماندهان یگان ویژه در ماموریت خطیر آنان استپس نتیجه می گیریم مدیران و فرماندهان یگان ویژه برای تضمین موفقیت خود باید به مهارتها مجهز باشنداما این مهارت ها کدامند؟ صاحبنظران مختلف برای مدیران فرماندهان مهارتهایی بر شمرده اند که در این پژوهش به آنها اشاره می شود. اما در تقسیم بندی کلی که اکثریت صاحبنظران در آن اتفاق نظر دارند از جمله نور بخش (1390) مهارت ها را به 3 دسته فنی –انسانی وادراکی تقسیم نمودهاست که به آنها اشاره می شود.
1-مهارت فنی:یکی از مهارت هایی است که وجود آن در سطح پایین سازمان ها نیاز است.به طور کلی مهارت فنی را می توان توانایی حاصل از تخصص و تجربه و آموزش فرد تعریف کرد یعنی تخصصی که فرد در استفاده از تجهیزات در عمل به کار می برد.همانندتمامی مهارت هایی که یک فرمانده فرا می گیرد و در عمل انجام می دهد.
2-مهارت انسانی:برای تعریف مهارت انسانی می توان گفت که از بین مهارت های مدیریتی از اهمیت بیشتری برخوردار است.زیرا این مهارت در تمامی سطوح سازمان موردنیاز است.می توان مهارت انسانی را توانایی و قدرت کار کردن با مردم تعریف کرد بطوریکه به این وسیله انگیزش در کارکنان را افزایش داد تا از این راه بهره وری در سازمان افزایش یابد.
3-مهارت ادراکی:مهارتی است که در سطح بالای سازمان نیاز به آن احساس می شود.این نوع مهارت توانایی فهمیدن پیچیدگی های کل سازمان ودرک مشکلات کلی سازمان است.و یا به عنوان تعریف دیگر مهارت ادراکی توانایی تفکر و طراحی فعالیت های سازمان در قالب مدل ها می باشد.نکته مورد توجه در تعاریف بالا توجه به هدف های کلی سازمان است نه هدف های شخص یا گروه خاص(نوربخش ،1390).  
انواع مهارت های مدیریتی
در این قسمت به تعدادی از مهارت های مدیریتی که از منابع گوناگون گرد آوری شده است اشاره می گردد .
مهارت ادراکی
این مهارت به دلیل آنکه پایه ای اساسی برای اغلب فعالیت ها و تصمیمات مدیریت محسوب می گردد و بقاء و بالندگی سازمان را به همراه دارد از جایگاه خاص و ویژه ای برخوردار است.
“بار نارد، مهارت ادارکی را عنصر اصلی فرآیند مدیریت می داند و اعتقاد دارد که مدیر باید بتواند کل سازمان را به صورت کلی واحد تصور کند”(سرتو،2000: 11).
مدیر بایستی همواره تلاشی مضاعف را در وسعت دید و تفکر خویش داشته به نحوی که تمام نیروهای مؤثر و فعالیتهای سازمان را تحت نظارت داشته باشد. این مهارت دیگر مهارت های مدیر را نیز تحت تأثیر و پوشش خود قرار می دهد. توانایی مدیر در رهبری، حل تعارضات، ایجاد ارتباط و مشارکت بین اعضاء گروه، توانایی بکار گیری علم مدیریت، قدرت تجزیه و تحلیل و…. در اثر توانایی مدیر در زمینه درک کل سازمان فراهم می شود. اکتساب مهارت ادراکی مستلزم آموزش نظریه های علوم رفتاری به ویژه تئوری های سازمان و مدیریت و تصمیم گیری و کاربرد علمی آنها است. مهارت فنی
مهارت فنی را می توان”توانایی حاصل از تجربیات،آموزش و کارآموزی لازم برای به کارگیری دانش، روشها، فنون و تجهیزات لازم برای انجام کارها خاص دانست”(رضائیان، 1389 :211).
مدیران معمولاً این مهارت ها را با طی دوره آموزشی، کار آموزی یا در اثر تجربه فرا می گیرند و ویژگی بارز آن دست یابی به بالاترین درجه شایستگی و خبرگی است. زیرا این مهارت ماهیتاً دقیق، مشخص و دارای ضوابط عینی و قابل اندازه گیری است.
مهارت تجزیه و تحلیل
گریفتن علاوه بر مهارت های فنی، انسانی و ادراکی،مهارت تشخیص و تجزیه و تحلیل را برای مدیران الزامی می داند.”به اعتقاد اومدیران بایستی قادر باشند موقعیتهای پیچیده را تشخیص داده وعوامل مرتبط با آنها را تجزیه وتحلیل نمایند و بدین ترتیب از موقعیت های ایجاد شده کمال بهره مندی را جستجونماید “(گریفتن به نقل از عاصمی پور،1373 : 163).
مهارت تشخیص
گریفتن(1994) مهارت تشخص را نیز برای مدیران پیشنهاد و اعتقاد دارد که مدیران موفق بایستی از این مهارت بهره مند باشند. همانگونه که یک مکانیک از روی نشانه ها وعلائم ظاهری اتومبیل پی به نقص فنی آن می برد، یک مدیر نیز با داشتن این مهارت می تواند از روی علائم و نشانه های مشکل همانند عدم رضایت شغلی و یا عدم انگیزه در سازمان به خود مشکل پی برده وبرای انجام اقدامات اصلاحی مناسب، تصمیماتی اتخاذ نماید(فتح الهی ،1389 :18).
مهارت تصمیم گیری و حل مسئله
“تصمیم گیری فرآیندی را تشریح می کند که از طریق آن راه حل مسئله معینی انتخاب می گردد”(استونر به نقل رضائیان ،1387: 61).
“تصمیم گیری قلب سازمان ومدیریت تلقی شده که تمام کارکردهای مدیریت وابعاد سازمان را می توان بر حسب فراگرد آن توضیح داد”(گریفیث،1998: 32).سایمون مدیریت رافرآیند تصمیم گیری می داند. منظور ازاین فرآیند کوششهای سازمان یافته برای کار گروهی است که سازمان رااز خود کامگی فردی وخود محوری مدیر رهانیده وبه عوض آن تصمیم گیری سازمانی را جانشین می کند. “علاوه براین سایمون اعتقاد دارد که هر نظریه ای در سازمان ومدیریت بایستی درستی تصمیم گیری را تضمین کند”(میرکمالی ،1386: 16).
“دراکر اعتقاد دارد تصمیم گیری نوعی داوری است که فرد ازمیان شقوق مختلف،یکی را بر می گزیند”(پارکینسون وروستوم ترجمه ی ایران نژاد،1376 : 7).
مهارت ارتباطی
ارتباط امری اجتماعی است که دارای چهار خصوصیت هدفمندی، استمرار، پویایی وجامعیت است، ارتباط وسیله است، نه هدف که سبب نزدیکی و همسانی ادراک یا رفتار در دو طرف می گردد(میر کمالی،1388 :187) .
به مرور زمان و در طول تاریخ بشر، وسایل و مجاری ارتباطی انسان با بهره گیری ازاکتشافات و اختراعات کاملتر و متنوع تر شده است. اختراع خط و کاغذ اولین وسیله ارتباطی بود که انسان را قادر ساخت آثار،افکار و عقاید خود را به آیندگان و آنها که در نقاط دور دست زندگی می کردند منتقل سازد. پیدایش تلفن، تحول بزرگی در روابط بین فردی و اجتماعی بوجود آورد و مدیران جامعه را در برقراری ارتباط سریع و همه جانبه جهت هماهنگی افکار عمومی و سوق دادن آنها به جهات معین توانمند ساخت.
اکنون، در جهانی زندگی می کنیم که علاوه بر تلویزیون و رادیو، کامپیوتر انقلابی سترگتر از انقلاب گذشته در دنیای ارتباطات پدید آورده است. با بهره گیری از ماهواره و کامپیوتر، جهان با این عظمت، به یک دهکده یا حتی خانواده کوچک تبدیل شده است. موفقیت پدران و مادران، مدیران آموزشی و مربیان، مدیران دولتی و همه مدیران دیگر که از طریق کار کردن و ارتباط با انسانها سازمان خود را اداره می کنند، بستگی به توانایی آنها در برقراری ارتباط با این انسانها دارد. هر مدیری در هر روز با دهها شکل از ارتباط روبروست که ندانستن مهارت و دقت کافی در برقراری ارتباط سبب کاهش اثر بخش و کارآیی سازمان و مدیریت می شود. ارتباط در مدیریت ابعاد وسیعی دارد. در بسیاری از زمانها، مدیریت مجبور به قانع کردن افراد و تفهیم افکار، نظریات، تصمیمها، برنامه ها و پیشنهادات خود می باشد. در چنین موقعیتی، بهترین ابزار برای قانع کردن افراد یا همفکر ساختن آنها، بهره گرفتن به جا از ارتباط می باشد.(همان ،183-184) .
مهارت ها و ویژگی های فردی مورد نیاز مدیران
براساس نظر کارشناسان مدیران جهت پیشبرد اهداف سازمانی نیاز به مهارت ها و ویژگی هایی دارند که به شرح ذیل می با شد .
برای کار گزاران اثر بخش، مدیران به مهارت های مختلفی از مهارت فنی گرفته تا طراحی نیاز دارند. اندازه برتری این مهارت ها به تناسب سطح های مدیریت سازمان متفاوت است.
مهارت های مدیریت و سلسله مراتب سازمانی
رابرت کاتز سه گونه مهارت را برای مدیران ضروری می داند.
1- مهارت فنی:عبارت است از دانش ها و زبردستی و کاردانی در فعالیت های مربوط به روش ها، فراگرد ها و نحوه انجام دادن کار، از این رو این مهارت بهره گیری از ابزار و فنون خاص را در بر می گیرد.
2- مهارت انسانی: عبارت است از توانائی کار کردن با مردم، این مهارت کوشش در همکاری، انجام دادن کار گروهی، و مهارت در پدید آوردن محیطی است که افراد با اطمینان و آزادانه بتوانند عقیدۀ و نظر های خود را بیان کنند.
3- مهارت اداراکی:به مهارتی گفته می شود که شخص توانائی برداشت کلی و شناخت عناصر بر جسته و مهم موقعیت ها را دارا باشد و بتواند پیوند های میان عناصر را بخوبی درک کند.
مدیران باید همچنین مهارت ارزشمندی را که از آن راه بتوانند با وجود حقیقت های پیش رو، راه حل عملی برای دشواری طراحی کنند دارا باشند.
مهارت های رهبری
ایران نژاد (1375 ) درمورد مهارت های مدیریتی به صورت ذیل اظهار نظر نموده است .
رهبری موفقیت آمیزبه رفتار مناسب، مهارت ها و عملکرد رهبر بستگی دارد، نه به ویژگی های شخصی او. اصولاً رهبران به سه نوع مهارت نیاز دارند: فنی، انسانی و ادراکی.
تجزیه و تحلیل مهارتهای رهبری به توضیح این واقعیت کمک می کند که چرا روسای بر جسته ادارات بعضی اوقات معاون ضعیفی برای ریاست عالی سازمان هستند. سبب این است که افراد مزبور ممکن است ترکیب مناسبی از مهارت های لازم برای مشاغل سطوح بالاتر و خصوصاً مهارت های ادارکی را نداشته باشند.
طبقه بندی مختلف مهارتی مورد نیاز مدیران
دیدگاه اسلامی
رهنمودهای مدیریتی اسلام به واسطه فطری بودن آن محدود به یک جامعه خاص ویک مقطع زمانی معین نمی باشد تجویزهایش به تمامی اعصار وقرون کارآمد است.در اثر ایمان به خدا احساس وظیفه شناسی وتعهد مدیر نسبت به انجام کار افزایش یافته چون خودرادر معرض سؤال وباز خواست دائم الهی می بینند. عامل بسیار مهم دیگر برای مدیر،تقوا یا نیروی باز دارندگی از گناهان است که باعث مدیریت واستواری او در سختی ها وافراز ونشیب ها می گردد (نادریان، جهرمی،1381: 30) .
دیدگاه کاتز:
مهارت را توانایی ذاتی و اکتسابی انجام ماهرانه وظایف و در مقاله ای تحت عنوان «مهارت های یک مدیر اثر بخش» سه مهارت عمده و مورد نیاز مدیران را بر می شمارد .
-مهارت ادارکی :توانایی برداشت کلی وشناخت عناصر برجسته وپیوند میان این عناصر.
-مهارت انسانی:توانایی کار وبر قراری ارتباط بادیگران.
-مهارت فنی:توانایی کار باابزار واستادی در انتقال دانش فنی به زبر دستان می داند. (رابرت ال کاتز ،1974 :15) .
این دیدگاه را می توان رایج ترین دیدگاه مورد استفاده پژوهش گران در سطوح تحصیلات تکمیلی دانست که حسب مورد آن رادرسازمان مربوط ومحیط پژوهش گران خویش به کار گرفته اند.
دیدگاه اندرسون
کارل اندرسون، مهارت های اساسی مدیریت را به سه طبقه تقسیم می کند که عبارتست از:
-مهارت تصمیم گیری
-مهارت روابط شخصی
-مهارت هدف گذاری
جدول 1 –2مهارت های اساسی مدیریت و اجزای آن از نظر اندرسون
تصمیم گیری
روابط شخصی
هدف گذاری
تعریف مسائل
انتخاب از بین گزینه ها
تفویض
تصمیم گیری در شرایط
نا مطمئن
تصمیم گیری خلاقانه
رهبری
ارتباطات
درک افراد و گروه
رهبری
سیاستها و اختیارات
ارزشهای مدیریت
اصول اخلاقی مدیریت
تعیین اهداف
فردی و سازمانی
انگیزش
نظام پاداش
مدیریت تضاد و تغییر
مدیریت استرس
رهبری
منبع: (ربانی خواه، 1381: 38)
دیدگاه کونتز و همکاران
کونتز و همکارنش (1988)می گویند:علاوه بر مهارت های یاد شده توسط رابرت کاتز، مهارت دیگری را تحت عنوان مهارت حل مسئله طرح کرده که بیانگر توانایی حل مسئله به طریقی است که منافع سازمان رادر بر داشته باشد.آنان اعتقاد دارند که مهارت طراحی وحل مسئله بیشتر به مدیران سطوح عالی بر می گردد وآنان هستند که نیاز بیشتری به این مهارت دارند. (هارولد کونتز و همکاران ،1988:45) .
سطوح مدیریتی
اقدامات مدیریتی بر حسب سطوح سازمانی متفاوت است پار سونز (1958) اظهار می دارد:
“سازمانها را می توان به صورت سلسه مراتبی در سه سطح نهادی یا اجتماعی، مدیریتی و فنی” تفکیک نمود، که عبارتند از:
-سطح نهادی که سازمان را به هنجارها و عرف های جامعه مرتبط می کند.
-سطح مدیریتی که فعالیتهای کنترل هماهگی تامین منابع و فروش محصولات مربوط است.
-سطح فنی که به فعالیتهای تولید می پردازد.(نقل از اسکات،ترجمه دده بیگی).
پارسونز درهرم سازمانی برای وظایف ومهارت های مدیریت سطوح سه گانه زیر را قائل می باشد:
مدیران عالی
این دسته از مدیران، گروه نسبتاً کوچک بالای هرم سازمانی را تشکیل داده که اهداف و استراتژی ها را تعیین وتدوین،عملکرد کلی واحد های عمده را ارزیابی و برنامه ریزی های جامع را طراحی نموده بیشتر وقت خود را با افراد خارج سازمان سپری می کنند. (رضاییان، 1389: 28).
مدیران میانی
این مدیران در سلسله مراتب سازمانی بعد از مدیران عالی قرار داشته وبطور مستقیم به مدیران رده بالا گزارش می دهند وبر سر پرستان مدیریت می کنند ونقش حلقه واسطه ای رامیان مدیریت عالی وعملیاتی بازی می کنند.بیشتر وقت مدیران میانی به تحلیل داده ها،آماده کردن اطلاعات برای تصمیم گیری وتبدیل تصمیمات مدیریت عالی به پروژه های معین برای سر پرستان وجهت دادن به نتایج کار مدیران عملیاتی صرف می شود. آنان برنامه ریزیهای میان مدت سازمان رابر عهده دارند.(رضائیان،1387،27 ).
مدیران میانی بایستی از توانایی ارتباط واطلاعاتی بالایی بر خوردار بوده تا بتوانند ارتباط بین فردی وداخلی سازمان را نیز هموار سازند در کل می توان گفت که درک روابط انسانی وداشتن مهارت برخودار با گروه ها وعقاید متنوع در قرن جدید از مهارت های اساسی این مدیران است (وایلز وباندی، ترجمه بهرنگی،1385 :282).
مدیران عملیاتی
“مدیران عملیاتی بصورت وسیعی با اطلاعات درونی سروکار داشته وتصمیمات آنها سازمان یافته است “(راولی، ترجمه بهرنگی، 1379 : 36) .
آنان مدیرانی هستند که با مراجعه مکرر وزیاد زیردستان و ارباب رجوع روبرو بوده و زمان اندکی را صرف برنامه ریزی و اظهار نظر می کنند و برای کارکنان تابعه مأموریت های کاری خاص تعریف می کنند.(رضائیان، 1389 ،27) .
سیستم های اطلاعاتی مورد نیاز مدیران
راولی،ترجمه بهرنگی(1379) سیستم های اطلاعاتی مورد نیاز مدیران را به شرح ذیل نشان داده است که بوسیله نمودار نشان داده شده است.
سیستم های اطلاعات مدیریت،سیستمی است که برای پشتیبانی فعالیت های مدیریت که در یک سازمان انجام می گیرد،اطلات فراهم می کند.
مدیران در سطوح سه گانه عالی، میانی و عملیاتی با توجه به مسئولیت های خویش نیازمند استفاده از این اطلاعات جهت اخذ تصمیم های معقول و سنجیده تر می باشند. سطوح متفاوت مدیریت در گیر با تصمیم گیری است که تا حد کم و زیادی از ساختار برخورداری و الزامات اطلاعاتی منحصر به فرد را می طلبد شکل زیر به این مهم اشاره دارد .
الزامات اطلاعاتی به صورت ضعیف تعریف شده
انواع مسائل فاقدساختارمدیریت عالی
مدیریت میانی
مسائل داری ساخت مدیریت عملیاتی الزامات اطلاعاتی خوب تعریف شده
شکل 3- سلسله مراتب مدیریت و جریان اطلاعات (راولی ،ترجمه بهرنگی،1379 :36)
معرفی مهارت ها و تعاریف عملیاتی آنها
فتح الهی (1389)در پایان نامه دکتری خود با عنوان طراحی الگوی مهارت های مدیریتی مدیران آموزش عالی ناجا، مهارت های زیر را برای مدیران پیشنهاد می دهد.
مهارت های اقتصادی
در این پژوهش مهارت های اقتصادی به مهارت های متناظر با نظام اقتصادی اطلاق می گردد که کارکرد اصلی آن سازگاری با محیط به منظور افزایش اثر بخشی، کاهش هزینه، کوتاه کردن عملیات و استفاده بهینه از امکانات است که به نوبۀ خود دارای ده مهارت فرعی است که به شرح ذیل ذکر کرده است.
1- مهارت فن آوری2- مهارت عزت نفس3- مهارت خلاقیت4- مهارت نو آوری5- مهارت انعطاف پذیری6- مهارت ریسک پذیری 7-مهارت شایسته گزینی8- مهارت شایسته گماری9-مهارت خود کنترلی10- مهارت مالی و بودجه بندی(فتح الهی ،پایان نامه دکتری ،1389)..
مهارت های سیاسی
این مهارت یکی از مولفه های اصلی مد نظر این پژوهش به حساب می آید. این مهارت متناظر با نظام سیاسی بوده که کار کردش دستیابی به هدف های آشکار و نهان از طریق بسیج منابع و انرژی است که به شرح ذیل ذکر کرده است.
1- مهارت هدف گذاری و تعیین راهبرد2-مهارت تفکر سیستمی3- مهارت رهبری و هدایت4- مهارت تصمیم گیری5- مهارت مذاکره6- مهارت جلب اعتماد و جذب مخالف.7- مهارت تجزیه و تحلیل و حل مسأله8- مهارت برنامه ریزی جامع (آینده نگری)9- مهارت تفویض اختیار10- مهارت اطلاعاتی
مهارت های اجتماعی
این مهارت یکی دیگر از مولفه های اصلی مدیریت محسوب شده و به معنای مهارت متناظر با نظام اجتماعی است که کارکردش یگانگی و همبستگی اعضاء از طریق مشارکت با هنجارهای اجتماعی به منظور کاهش سوء تفاهمات، استفاده مؤثر از فرصت ها و منابع موجود است. هنجار هایی که برآمده از دل ارزش های یک جامعه بوده و کانالی مشروع برای ارضاء نیازها به حساب می آید.در پایان نامه مذکور مهارتهای اجتماعی به شرح ذیل ذکر شده است.
1- مهارت ارتباطی2- مهارت ارزشیابیک3- مهارت همدلی4- مهارت شایسته سالاری5- مهارت انگیزشی6- مهارت مشاورت و مشارکت7- مهارت مصاحبه8- مهارت مدیریت زمان9- مهارت توجه به تفاوت های فردی10- مهارت نگارش(همان ).
مهارت فرهنگی
این مهارت متناظر با نظام فرهنگی است که کارکردش جامعه پذیر کردن اعضاء از طریق تعهد به ارزشها است. همان ارزش هایی که دورکیم آنها را همانند اشیاء عینی می داند. عنصر فرهنگ و جزء بنیادی کنش اجتماعی که شکل دهنده نگرش ها و هادی تمایلات است همان عاملی که هنجار ها از دل آن مشروعیت پیدا می کنند. این مهارت نیز به نوبه خود از ده مهارت فرعی بشرح زیر تشکیل شده است:
1- مهارت اصلاح الگوها2-مهارت علمی،آموزشی3-مهارت پژوهشی4-مهارت زبان دوم5-مهارت تغییر وتحول آفرینی6-مهارت تفکر 7-مهارت پاسخ گویی8-مهارت شایسته 9-مهارت مسئولیت پذیری10-مهارت درک تفاوت های فرهنگی
مهارت ادراکی
تعریف:توانایی ذهنی فرد در هماهنگ کردن همه فعالیتها ومنافع سازمان یا مهارتهای انسانی مرتبط با توانایی مدیر در کار کردن با افراد شناخت وانگیزه دادن به آنها. (رابینز ،1998)
شناخت اهداف وبرنامه های سازمان،توانایی تدوین راهبردها وتوانایی های ذهنی مدیر در فهم مسائل ومشکلات سازمان از مهمترین مولفه های مهارت ادراکی هستند و نقش بسزایی در یادگیری سازمان دارند.مدیران برای کارایی بیشتر ناگزیربه پیاده سازی ابعاد یادگیری سازمانی بوده و این امر نیز در سایه مهارت ادراکی وتصمیمات صحیح آن قابل حصول است.
اهداف مهارت ادراکی
1-فهم مسائل ومشکلات سازمان.
2-توانایی تدوین راهبردها وتوانایی ذهنی مدیر.
3-افزایش یادگیری سازمانی.
4-شناخت وتوانایی در تجزیه وتحلیل اهداف دستگاه سازمان مربوطه.
5-توانایی در تحلیل سازمان به عنوان یک سیستم عقلانی و طبیعی.
6-اتخاذ تصمیم های موثر.
7-آشنایی بامفاهیم اساسی مدیریت و سازمان نظیر ساختار سازمان،منابع،توسعه وتحول سازما نی.
8-توانایی درک و انتخاب شرایط سازمان با نظریه اقتضایی مدیریت یا مدیریت اقتضایی.
9-….
مهارت ارتباطی
تعریف:توانایی در زمینه ایجاد تفاهم و همکاری وانجام کاربه وسیله دیگران وفعالیت موثربه عنوان عضو گروه ودرک انگیزه های افرادوتاثیرگذاری بررفتار افراد. (علاقه بند،1381)
در این نوع مهارت توانایی وقدرت تشخیص در زمینه ایجاد محیط تفاهم وهمکاری وانجام کار به وسیله دیگران وآگاهی از ضعف وقوت خودو داشتن مهارت ارتباطی مستلزم آن است که شخص بیش از هرچیزخودرا بشناسدوبه نقاط قوت وضعف خویش آگاه گردد.از تاثیر گفتار ورفتار خویش بر دیگران آگاه باشد،بتواند محیط امن قابل قبولی برای جلب همکاری دیگران فراهم آورد.
اهداف مهارت ارتباطی :
1-احساس مسولیت در برابر دیگران.
2-کار گروهی وتشخیص عملکرد مثبت ومنفی کارکنان توسط مدیر.
3-چشم انداز مشترک،کار ویادگیری تیمی .
4-موفقیت در سازمان واثر بخشی و بهره وری هرچه بیشتر.
5-توانایی ایجاد انگیزه در کارکنان وجلب همکاری آنان.
6-توانایی ومهارت در درکنقش واثر رفتار خویش ودیگران بر هم.
7-توانایی در ایجاد واستقرار روابط انسانی موثر در درون سازمان وبیرون ازآن.
8-توانایی در استفاده از منابع خاص قدرت نظیر شخحصیتی وکاریزماتیک.
9-…
مهارت فنی
تعریف:توانایی مدیران در نوع خاصی ازفعالیت ها با روشهایی معین ونیز فراگردورویه هاوتکنیکهایی که مربوط به آن فعالیت بوده وبا آن همراه می باشد.(گریفیث، ترجمه بخشی،1357)
در این مهارت دانایی وتوانایی درانجام وظایفی ویژه که لازمه آن ورزیدگی درکار برد فنون و ابزار ویژه وشایستگی عملی دررفتاروفعالیت است افزون بر آن دربرگیرنده مهارت وتبحر دربرنامه ریزی،ارزشیابی،راهنمایی وفنون مالی واداری سازمان است که بیشتر ازراه تجزیه وتحلیل بدست می آید و مدیران این مهارت را درطی دوره های آموزشی یا کارآموزی فرا می گیرند.
اهداف مهارت فنی:
1-آگاهی ازدستور العمل ها وقوانین سازمان
2-آشنایی به امور اداری ومالی انجام به موقع امور
3-جلوگیری ازاتلاف وقت وهزینه های اضافی
4-کنترل وارزشیابی آموزشی
5-مهارت در کارآفرینی وبه کار گماری کارکنان در هرپست بر اساس تجربه(سازماندهی)
6-مهارت حسابداری وفنون اداری مالی
7-مهارت در فنون وروشهای تدریس
8-…
2-8-پیشینه تحقیق
پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان: «نقش توانمندی فرماندهان یگان ویژه در مدیریت ناآرامی های اجتماعی ( مطالعه موردی دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری) » با تلاش آقای اسماعیل پاکروح و راهنمایی جناب آقای دکتر ترابی در سال 1390در تهران با 60 نفر از فرماندهان یگان ویژه از رده گروهان به بالا بصورت تمام شماری وباروش توصیفی –تحلیلی انجام شده است نتایج به صورت ذیل گزارش شده است .
محقق در این پژوهش تلاش نموده تا ضمن ارائه مبانی نظری در سه حوزه شخصیتی، دانشی و شناختی وجود رابطه بین توانمندی فرماندهان با مدیریت ناآرامی های اجتماعی را بررسی نماید.
بر پایه مطالعات انجام شده سوال تحقیق این است که نقش توانمندی فرماندهان یگان ویژه در مدیریت ناآرامی های اجتماعی چه می باشد؟
فرضیه های این تحقیق به شرح ذیل است:
1- بین توانایی های شخصیتی فرماندهان با مدیریت ناآرامی های اجتماعی رابطه وجود دارد.
2- بین توانایی های دانشی فرماندهان با کنترل ناآرامی های اجتماعی رابطه وجود دارد.
3- بین توانایی های شناختی فرماندهان و مدیریت ناآرامی های اجتماعی رابطه وجود دارد.
نتایج تحقیق نشان می دهدکه پنج اولویت اول برای توانمندی فرماندهان یگان ویژه برای مدیریت ناآرامی های اجتماعی به ترتیب شجاعت فرماندهان 7/86 درصد، تجربه شرکت در ناآرامی های قبلی با 3/83 درصد، توان جسمانی فرماندهان با 70 درصد، شناخت جغرافیایی محل مأموریت با 7/66 درصد و نظم و انضباط با 65 درصد می باشد.
پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان:«نقش یگان ویژه پاسداران ناجا در مدیریت بحران های شهری با رویکرد مقابله ای (فتنه سال 1388 در تهران)» با تلاش آقای کرم اختیاری و راهنمایی سردار شکری پور در سال1390 انجام شده است.
به همین منظور ازچهار سوال در قالب:
1- عملیات اطلاعاتی پگوپ ناجا در مدیریت بحرانهای شهری با رویکرد مقابله ای در فتنه سال88 تهران به چه میزان مؤثر بوده است؟
2- عملیات روانی یگوپ ناجا در مدیریت بحرانهای شهری با رویکرد مقابله ای در فتنه سال88 تهران به چه میزان مؤثر بوده است؟
3- تأثیرعملیات انتظامی یگوپ ناجا در مدیریت بحرانهای شهری با رویکرد مقابله ای در فتنه سال88 تهران به چه میزان بوده است؟
4- تأثیرعملیات تعامل درون سازمانی یگوپ ناجا در مدیریت بحرانهای شهری با رویکرد مقابله ای در فتنه سال88 تهران به چه میزان مؤثر بوده است؟را مطرح می نماید.
این تحقیق از لحاظ نتیجه کاربردی و از نظر روش توصیفی بوده است.
جامعه آماری این تحقیق متشکل از فرماندهان تیپ،گردان، گروهان و معاونت های یگان ویژه و روسای کلانتری جمعی سر کلانتر سوم فاتب و معاونین و مدیران کل و رؤسای پلیس های اطلاعاتی و امنیت عمومی و پیشگیری و معاون عملیات ناجا. به تعداد 97 نفر بوده است که به صورت تمام شمار انتخاب گردیده اند. از پرسش نامه محقق ساخته برای جمع آوری داده استفاده شده است.
نتایج تحقیق نشان داده است که اقدامات مورد مطالعه یگان ویژه ناجا به ترتیب عملیات انتظامی در اولویت اول و عملیات اطلاعاتی، عملیات روانی و عملیات درون سازمانی در اولویت بعدی یگوپ ناجا در مدیریت بحران های شهری فتنه سال 88 تهران مؤثر بوده است.
پایان نا مه کارشنا سی ارشد تحت عنوان شیوه های موثر مقابله ای یگان ویژه ناجا در ناآرامیهای دانشجویی(بررسی موردی ناآرامی های دانشجویی تهران در مردادماه 1382).با تلاش آقای محمد طراقیه با راهنمایی مهندس سعید شکری پوردر سال 1389 انجام شده است.
محقق در این پژوهش تلاش نموده که شیوه موثر مقابله ای یگان ویژه ناجا در ناآرامیهای دانشجویی تهران در خردادماه 1382 تهران را بررسی کند.
به همین منظور ابتدا چهار فرضیه در قالب:
1- استفاده از شیوه عملیات روانی توسط یگوپ ناجا در مقابله با ناآرامیهای دانشجویی تهران در خردادماه 1382موثر بوده است.
2-استفاده از شیوه عملیات اطلاعاتی توسط یگوپ ناجا در مقابله با ناآرامیهای دانشجویی تهران در خردادماه 1382موثر بوده است.
3-استفاده از شیوه عملیات انتظامی توسط یگوپ ناجا در مقابله با ناآرامیهای دانشجویی تهران در خردادماه 1382موثر بوده است.را مطرح می نماید.
این تحقیق از نوع کاربردی است که با روش توصیفی اجرا شده است. برای جمع آوری اطلاعات از روش اسنادی و میدانی استفاده کرده است. جامعه آماری این تحقیق بصورت تمام شماری متشکل از تعداد 75 نفر ازفرماندهان یگانهای ویژه پاسداران ناجااست که در هدایت عملیات مقابله ای با ناآرامیهای دانشجویی تهران درخردادماه 1382 نقش مستقیم داشتند ودر سمتهای فرماندهی تیپها،گردانها،گروهانهاودسته های عملیاتی انجام وظیفه نموده اند.
نتایج این تحقیق نشان می دهد که موثر ترین شیوه مقابله ای یگوپ ناجا درناآرامیهای دانشجویی خردادماه سال 1382 شیوه عملیات انتظامی بوده است.دومین شیوه موثر مقابله ای یگوپ ناجا درناآرامی های دانشجویی خردادماه 1382 شیوه عملیات اطلاعاتی بوده است وسومین شیوه موثر مقابله ای یگوپ ناجا درناآرامی های دانشجویی خردادماه 1382استفاده از شیوه عملیات روانی بوده است .
پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان بررسی عوامل موثربرعملکردنیروی انتظامی درمقابله باناآرامیهای شهرتهران درسال1382
با تلاش آقای علی افشار وتحت راهنمایی آقای دکترمحمد بیگلری درسال1384انجام شده است.محقق دراین پژوهش به منظور دست یافتن به پاسخ اصلی تحقیق مبنی براینکه عوامل موثر درموفقیت نیروی انتظامی درعملیات مقابله با ناآرامیهای خرداد1382 درشهرتهران چه بوده است فرضیه های ذیل رابیان نموده است:
1- بین مدیریت وفرماندهی صحنه د ر ناآرامیهای شهرتهران درخردادماه 1382وعملکرد وکارامدی ناجا رابطه معناداری وجوددارد.
2- بین نوع آموزش مامورین پلیس ضداغتشاش وعملکرد ناجادرناآرامیهای شهر تهران درخردادماه 1382 رابطه معناداری وجوددارد.
3- بین تجهیزات بکارگرفته شده توسط پلیس ضداغتشاش وعملکردناجادرناآرامیهای شهر تهران درخردادماه 1382 رابطه معناداری وجوددارد.
4- بین نوع تعهد خدمتی مامورین پلیس ضداغتشاش وعملکرد وکارآمدی ناجادرناآرامیهای شهر تهران درخردادماه 1382 رابطه معناداری وجوددارد.
یافته های حاصل از تجزیه وتحلیل نشان داده که اغلب فرماندهان یگانهای شرکت کننده درعملیات معتقدند اعمال مدیریت وفرماندهی صحیح در صحنه،اجرای آموزشهای مناسب وکافی تحت اختیارنیروهای ضداغتشاش ازعوامل موثردرموفقیّت یگانهای پلیس ضداغتشاش درمقابله باناآرامیهای مذکور بوده است.همچنین پاسخگویان درموردتأثیر نوع تعهدخدمتی ووضعیت استخدامی مامورین شرکت کننده درعملیات برموفقیت عملیات اختلاف نظرداشته ونظر قاطعی راارائه ننموده اند.
پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان تاثیرهماهنگی سازمانهای مرتبط درکنترل ناآرامیهای تهران در خردادماه 1382 باتلاش آقای مجید نام آوروباراهنمایی استاددکتر حسن ره پیک درسال 1384انجام گرفته است.
محقق درشروع بااشاره به بروزبحرانهاو ناآرامیهای شهری پس ازانقلاب اسلامی ونگاهی گذرا به علتهای وقوع آنهادررابطه با پاسخ به سئوال اصلی تحقیق مبنی بر میزان هماهنگی سازمانهای مرتبط وتأثیر آن برکنترل ناآرامیها تهران درخردادماه1382 سه فرضیه به شرح ذیل مطرح می کند.
1- هماهنگی سازمانهای مرتبط قبل ازوقوع ناآرامیهای خردادماه1382تهران درکنترل آن موثر بوده است.
2- همکاری اطلاعاتی سازمانهای مرتبط قبل ازوقوع ناآرامیهای خردادماه1382تهران درکنترل آن موثر بوده است.
3- برنامه ریزی سازمانهای مرتبط قبل ازوقوع ناآرامیهای خردادماه1382تهران درکنترل آن موثر بوده است.
در این تحقیق از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است و جامعه آماری متشکل از نمونه ای فرماند هان یگان ویژه ناجا می باشد که در کنترل اغتشاشات سال1382 دخیل بوده اند،نتایج حاصل ازتجزیه تحلیل با توجه به آزمونهای مختلف آماری سه فرضیه فوق راتایید می نماید.
پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان علل موفقیت یگان ویژه ناجا در کنترل اغتشاشات دانشجویی تهران درخردادوتیرماه 1382 باتلاش آقای حسن توحیدی وراهنمایی استاد دکتر مهدی بزرگزاده درسال 1386 انجام شده است.
محقق دررابطه با پاسخ به سئوال تحقیق مبنی بر علل موفقیت یگان ویژه در کنترل اغتشاشات خراداماه 1382تهران پنج فرضیه مطرح می نماید ومیزان اثربخشی هریک از متغیرهای آموزش،تجهیزات،ساختارسازمانی،وفرماندهی واطلاعات راکه درموفقیت یگان ویژه تاثیر گذار بوده موردبررسی وسنجش قرار می دهد.فرضیه های محقق به شرح ذیل می باشد..
1- ویژگیهای ساختارسازمان یگان ویژه ناجا با موفقیت آن درکنترل اغتشاشات دانشجویی تهران درخردادماه 1382 ارتباط مستقیم داشته است.
2- نقش وحضور فرمانده یگان ویژه ناجادرصحنه اغتشاشات با موفقیت آن درکنترل اغتشاشات دانشجویی تهران درخردادماه 1382 ارتباط مستقیم داشته است.
3- کمیّت وآموزش یگان ویژه ناجا با موفقیت آن درکنترل اغتشاشات دانشجویی تهران درخردادماه 1382 ارتباط مستقیم داشته است.
4- اطلاعات نقشی مستقیم درموفقیت یگان ویژه ناجادرکنترل اغتشاشات دانشجویی تهران درخردادماه 1382 داشته است.
5- به روز بودن وتأمین تجهیزات این یگان باموفقیت آن درکنترل این حادثه ارتباط مستقیم داشته است.
یافته های حاصل از تجزیه وتحلیل نشان داده که اغلب فرماندهان یگانهای شرکت کننده درعملیات معتقدندساختارسازمانی،حضورفرمانده درصحنه،کمیّت وکیفیت آموزش اطلاعات وبروز بودن تجهیزات درموفقیت یگان درکنترل اغتشاشات دانشجویی تهران درخردادماه 1382 ارتباط مستقیم داشته است.
پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان عملکرد نیروی انتظامی در اغتشاشات شهری (مقایسه مشهد، قزوین، اسلامشهر) که به راهنمایی دکتر علیرضا سنجابی و مشاوره آقای نادرآقاخانی و تلاش آقای بهروز احمدی با هدف بررسی نقش و عملکرد نیروی انتظامی در کنترل اغتشاشات شهرهای مشهد، قزوین و اسلامشهر و دلایل موفقیت یا عدم موفقیت آنها نوشته شده است، ضمن بررسی عوامل پانزده گانه موثر در عملکرد ناجا در برخورد با اغتشاشات و تقسیم بندی این عملکرد به سه حالت قبل از حادثه، در حین حادثه و بعد از حادثه و مقایسه موردی حوادث شهرهای مشهد، قزوین و اسلامشهر، در هر سه مورد تقریباً به نتایج مشابه ذیل که حاکی از عملکرد ضعیف ناجا می باشددست یافته است.
1)عدم اطلاعات کافی از وضعیت احتمالی بروز حادثه در منطقه در خصوص جمعیت.
2)نبودن ساختار سازمانی مناسب برای نیروی انتظامی عمل کننده.
3)نبودن طرح احضار برای حضور مقتدرانه نیروها در صحنه.
4)ضعف فرماندهی و کنترل.
5)نقص آموزش نیروها.
6)کمبود تجهیزات ویژه کنترل اجتماعات.
7)ضعف روحیه نیروهای انتظامی.
8)عدم هماهنگی دستگاه های اجرایی، نیروهای کمکی و خدماتی شهرستان.
9)عدم تشکیل بموقع شورای تامین استان جهت اتخاذ تصمیم قاطع و سریع.
10)عدم تدوین یک استراتژی صحیح در سطح عملیاتی و تاکتیکی.
11)عدم پیش بینی و تهیه طرح برآورد اطلاعاتی و عملیاتی در سطح نیروهای تابعه.
12)عدم تهیه و طرحریزی اطلاعات امنیتی از نقاط حیاتی، حساس، مهم و … و افراد شرور.
13)عدم تمرین و انسجام مانورهای مشابه.
14)عدم طرحریزی وظایف در رابطه با کنترل جمعیت و منابع.
15)عدم تهیه، تدوین و ابلاغ شرح وظایف مدوّن برای کلیه رده های فرماندهی.
پایان نامه کارشناسی ارشد تحت عنوان بررسی عوامل مؤثر در کنترل اغتشاشات دانشجویی خرداد و تیر سال 1385 دانشگاه تهران با هدف بررسی اغتشاشات دانشجویی خرداد و تیر 1385 با تلاش آقای حسن رضایی و راهنمایی سردار شکری پور در سال 1387 انجام شده است.
محقق سعی کرده تا میزان تاثیر عوامل مؤثر در موفقیت ناجا در کنترل رخداد فوق را مشخص نماید.
موضوعات تجهیزات، رعایت حقوق شهروندی، تجارب فرماندهی، هماهنگی درون وبرون سازمانی به عنوان فرضیه های تحقیق مورد مطالعه قرار گرفته اند.این تحقیق ازنظر نوع کاربردی واز نظر روش توصیفی استفاده شده است.جامعه آماری مشتمل برفرماندهان،مدیران و کارکنان یگان ویژه فاتب فعال در واقعه 1385 می باشند. نمو نه آماری به تعداد 117 نفر است که اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری شده است.
یافته های تحقیق بیانگر آن می باشد که تجارب فرماندهی با میانگین 77/20 بیشترین و کیفیت هماهنگی برون سازمانی با میانگین 75/16 کمترین تأثیر را در کنترل اغتشاشات دانشجویی 1385 داشته است.
2-9 -تاریخچه، ساختار و وظایف یگان ویژه
یگان ویژه پاسداران ناجا اصول و اهداف
در کتاب سیمای تحولی ناجا ( 1383)اصول زیر در سازمان های جدید یگان ویژه در راستای ارتقاء سطح صحت عملکرد آنها مورد عنایت و مراعات قرار گرفته اند.
آمادگی تاکتیکی و رزمی.
سرعت عمل و قدرت تحرک و جابه جایی (واکنش سریع).
افزایش ظرفیت و توانمندی بالقوه و بالفعل در انجام مأموریت های مختلف بنا به دستور.
بهره مندی از فناوری و تجهیزات جدید و پیشرفته.
نظم و انظباط فردی و گروهی .
قابلیت انعطاف، صبر و خویشتن داری در حوادث.
شجاعت، اقتدار و ازخود گذشتگی.
رعایت اصول اخلاقی و حقوق شهروندان، هنگام انجام ماموریت ها.
کنترل اجتماعات با کمترین خسارت جانی و مالی(سیمای تحولی ناجا ،1383 ).
این یگان در سه واحد گشت ویژه ، رهایی گروگان، ضد اغتشاش به انجام ماموریت می پردازند.
1- گشت ویژه
این واحد در یک سطح بالا تری از گشت انتظامی، وظیفه برخورد قاطع با جرائم مشهود و جرائم خاص همچون اراذل و اوباش و ایجاد کنندگان رعب و وحشت را بر عهده دارد .
2- واحد رهایی گروگان:
این واحد در مواقع گروگان گیری و اقدامات تروریستی وارد عمل می شود.
3- واحد ضد اغتشاش :
برخورد با اجتماعات غیر قانونی و مقابله با اغتشاشات، شورش ها ، ناآرامی ها و انجام ماموریت های ناجا (بنا به دستور) از عمده وظایف این واحد می باشد(همان) .
تاریخچه یگان ویژه
در سال 1370 پس از ادغام نیروهای انتظامی سابق،یگان های ویژه پاسداران ناجا با بهره گیری از سازمان،نفرات وتجهیزات لشکر 28 روح الله کمیته انقلاب اسلامی به فرماندهی سردار سرتیپ پاسدار سید مجتبی به جهت حفظ توان رزمی موجود سازماندهی وانجام ماموریتهای رزمی ناجا را عهده دار، که در این راستا ماموریت مقابله با کاروان های قاچاق مواد مخدر در سیستان و بلوچستان ( مبارزه با اشرار ) را انجام داد.در اوایل ادغام ( سال های 1370 و 1371 ) برخی از نقاط کشور از جمله مشهد،اراک بعلت نا آرامی های بوجود آمده ماموریت مقابله با اغتشاش و کنترلنا آرامی ها به جهت اهمیت موضوع به یگوپ ناجا محول، که در این راستا با بکارگیری تجهیزات خریداری شده قبل از انقلاب (موجود در انبارهای شهربانی سابق) بکارگیری شدند.
با توجه به افزایش نا آرامی ها و واگذاری ماموریت مقابله با اغتشاش و کنترل نا آرامی ها لزوم تشکیل واحد مقابله با اغتشاش در یگوپ از سوی فرماندهان یگوپ ناجا ضروری که اولین گردان ویژه ضد اغتشاش ( مخصوص) به فرماندهی پاسدار مسعود عباسی در سال 1371 با جذب نیرو های مورد نیاز سازماندهی و تحت آموزش های مورد نیاز واقع در نهایت آماده ماموریت های مقابله با اغتشاش و ویژه شهری گردیدند. ضمناً نیروهای سه تیپ دیگر رزمی ( تیپ 1 – قوامین ، تیپ 2 – ناو تیپ و تیپ 3 – الحدید ) کماکان با ساختار رزمی انجام ماموریت می نمایند.اهم اقدامات در زمان تصدی سردار سید مجتبی تعیین محل و مقر برای اسکان نیروهای تحت امر در مقر فعلی یگوپ ناجا و ساخت ساختمان های مورد نیاز که خود معضل مهمی با توجه به ساختار جدید ناجا وجود داشت، تصویب سازمان و ساختار یگان که غالب کارکنان با مشکل حقوق و … مواجه بودند، متحد شکل نمودن لباس مخصوص و تهیه امکانات و تجهیزات مورد نیاز و از همه مهم تر آنکه تامین امکانات معیشتی و رفاهی کارکنان نیز به طور ویژه بررسی و روحیه کارکنان در سطح مطلوبی حفظ و ارتقاء داده می شد.در اواسط سال 1372 فرماندهی یگان های ویژه پاسداران ناجا به سردار عقبایی محول که با توجه به تدابیر فرماندهی سازمان رده های رزمی از تیپ به گردان های رزمی مستقل تبدیل شدند.
شکل 2-2
تیپ قوامین
گردان امام حسین (ع
تیپ قوامین
گردان امام حسین (ع
ناو تیپ
گردان دریایی
ناو تیپ
گردان دریایی
گردان مخصوص ذوالفقار
گردان مخصوص ذوالفقار
گردان مخصوص ذوالفقار
گردان مخصوص ذوالفقار
تیپ الحدید
گردان سید الشهداء (ع)
گردان حضرت علی بن ابیطالب (ع)
گردان پشتیبانی آتش
تیپ الحدید
گردان سید الشهداء (ع)
گردان حضرت علی بن ابیطالب (ع)
گردان پشتیبانی آتش
منبع :محقق
در سال 1373 دو ماموریت مهم به یگوپ ناجا به نا به ضرورت واگذار گردید یکی، کنترل نا آرامی و مقابله با اغتشاش شهرستان قزوین دومی، ماموریت مبارزه با احزاب منحله دموکرات و کومله در استان کردستان که در هر دو آن یگوپ ناجا به بهترین نحو ممکن انجام وظیفه نمود. امّا از نظر فرماندهان و خبرگان یگوپ ناجا لزوم تقویت نیروهای مقابله با اغتشاش ضروری می رسید فلذا گردان دوم ویژه ( گردان حضرت ابولفضل علیه السلام ) در اواخر سال 1373 به فرماندهی سرهنگ پاسدار رنجبران سازماندهی، تجهیز و تحت آموزش مقابله با اغتشاش قرار گرفتند.با عنایت به بروز اغتشاش اوایل سال 1374 در اسلامشهر و انجام ماموریت توسط یگوپ ناجا، یگوپ را بر آن داشت که نحوه انجام ماموریت های مقابله با اغتشاش که غالباً از سلاح رزمی مانند تیربار گرینف، دوشیکا و … استفاده می شد تغییر اساسی دهد ضمن اینکه گردان های رزمی دو منظوره سازماندهی شدند. قابل توجه اینکه ماموریت های مقابله با اغتشاش در استان آذربایجان ( بناب، ملکان ) ، استان کرمانشاه، تشکیل تیپ حضرت امیر المومنین علیه السلام در شرق کشور جهت مقابله با اشرار و کاروان های قاچاق مواد مخدر، اعزام نیرو به استان هرمزگان جهت ماموریت مبارزه با قاچاق کالا و ارز و … نیز انجام شد.
با عنایت به ضرورت تشکیل واحد ضد تروریست و رهایی گروگان در اواخر سال 1374 و اوایل سال 1375 آموزش، تجهیز و سازماندهی به فرماندهی سرهنگ پاسدار نژادیان شروع به کار نمود. در اواسط سال 1375 فرماندهی یگوپ ناجا به سردار رجب زاده واگذار گردید، در زمان تصدی ایشان ساختار رزمی بودن ماموریت یگان به تدریج حذف و ساختار یگان و رده های عملیاتی به ضد اغتشاش متحول و کلیه سلاح سنگین موجود به قرارگاه عملیاتی واگذار گردید.بعد از نا آرامی های کوی دانشگاه تهران در 1378 مسئولین ناجا وکشور لزوم شکل گیری یک واحد توانمند ضد اغتشاش را مورد توجه وپیگیری قرار دادند.پس از انجام کار مطالعاتی وتحقیقاتی،یکی از ضرورتها اجرای طرح تفکر ویکنواختی در ابعاد مختلف تجهیزاتی، آموزشی وگسترش در سطح کشور بودکه در سال 1379 بر اساس تهدیدات هر استان استعداد لازم پیش بینی وکار سازماندهی،آموزش وتجهیز یگان ها شروع وبا اختصاص نیرو،تجهیزات واعتبارات مورد نیاز یگوپ ناجا در سطح کشور گسترش وبا توان مناسب آماده اجرای ماموریت شدند. یعنی یگان ویژه هر استان از تابعیت فرمانده انتظامی استان ها خارج و در تابعیت یگوپ ناجا قرار گرفت. با عنایت به بررسی به عمل آمده توسط کارشناسان و فرماندهان یگان غالب کارکنان موجود یگوپ استان دارای مشکلات عدیده بوده و لزوم سازماندهی مجدد، آموزش، تجهیز و تغییرات اساسی مشهود بود که این امر با تدابیر فرماندهی محترم وقت یگوپ ناجا و تلاش معاونین، مدیران و کارشناسان یگوپ ناجا به منصه ظهور رسید.به جهت ضرورت کنترل اجتماعات توسط یگانهای امداد شهرستانها در سال 1381 در تابعیت فرماندهی یگانهای ویژه در سه بخش واحدهای کنترل اجتماعات،گشت انتظامی وچک وخنثی سازی راه اندازی شد. و مجدداً در سال 84 برابر تدابیر فرماندهی محترم وقت ناجا یگانهای امداد از تابعیت یگانهای ویژه خارج ودر تابعیت فرماندهی انتظامی استان ها قرار گرفتند.
ساختار یگان های ویژه پاسداران ناجا
بر اساس اساسنامه ابلاغی از معاونت طرح و برنامه ناجا ساختار یگان های ویژه پاسداران ناجا به شرح ذیل می باشد:
-هیئت رئیسه شامل: فرمانده و جانشین
-ستاد شخصی: شامل دفتر و بازرسی
-ستاد عمومی و تخصصی: شامل معاونت های اطلاعات و عملیات، نیروی انسانی،آماد و پشتیبانی ، طرح و برنامه، آموزش و ادارات فاوا، مهندسی، مالی و بهداری، یگان پشتیبانی قرارگاه و دفتر تحقیقات کاربردی
-رده های اجرایی ( صف ) شامل:
1-یگان رهایی گروگان
2-یگان دریایی
3-یگان ضد اغتشاش 1، 2 و 3
4-یگانهای ویژه استان های نوع 1 ( استانهای خراسان رضوی، خوزستان، اصفهان، فارس، آ،ش)
5-یگانهای ویژه استان های نوع 2 (استانهای هرمزگان، آ.غ، گیلان، کردستان، کرمانشاه، مازندران، کرمان، س،ب)
6-یگانهای ویژه استان های نوع 3 (استانهای دیگر که ف انتظامی جایگاه 18 دارند)
مأموریت و شرح وظائف یگان های ویژه پاسداران ناجا
مأموریت و شرح وظائف یگان های ویژه پاسداران ناجا به شرح ذیل می باشد .
مأموریت
انجام مأموریت ویژه پشتیبانی واحدهای تابعه نیرو بنا به دستور.
وظایف
1- مقابله و مبارزه قاطع ومستمر با هر گونه خرابکاری و تروریسم و حرکت های مخل امنیت کشور بنا به دستور.
2-حفاظت از مسئولین و شخصیت های داخلی و خارجی بنا به دستور.
3-تامین حفاظت اجتماعات، تشکلها و راهپیمایی های قانونی و مجاز و مقابله و جلوگیری از هر گونه تشکل، راهپیمایی و اجتماعات غیر مجاز بنا به دستور.
4-کنترل در موارد ویژه از قبیل مبارزه با قاچاق کالا و مفاسد اجتماعی بنا به دستور.
5-کنترل گلوگاه ها،مبارزه با کاروان های قاچاق مواد مخدر و مقابله با اشرار بنا به دستور.
6-انجام هرگونه عملیات منظم و نا منظم بنا به دستور.
7-انجام عملیات امدادی، پشتیبانی و کمک فوری به آسیب دیدگان حوادث غیر مترقبه.
8-پشتیبانی و تقویت واحدهای نیروی انتظامی و کمک به انجام وظائف آنان در شرایط خاص و وضعیت های بحرانی بنا به دستور.
9-همکاری با سایر نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران برابر طرح های مصوب.
10-اجرای سایر دستورات و ماموریت های ویژه بنا به دستور.
تابعیت
فرماندهی یگانهای ویژه پاسداران ناجا در تابعیت فرماندهی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و فرماندهی یگان ویژه پاسداران استانها در تابعیت فرماندهی یگانهای ویژه پاسداران ناجا قرار دارند (معاونت طرح وبرنامه یگوپ ناجا،اداره بهبود روشها، 1388) .
آموزش در یگان ویژه
برای انجام موفقیت آمیز ماموریت یگان ویژه در عملیات کنترل اغتشاش داخلی احتیاج به آمادگی های وسیع قبلی می باشد. از جمله، آموزش فردی، یگانی و تیمی که دارای اهمیت حیاتی می باشند . آموزش ها باید طوری برنامه ریزی شوند که هرکدام از نفرات به مراحل انجام ماموریت آشنایی پیدا کرده و بتوانند وظیفه خود را به نحو مؤثر هم انفرادی و هم گروهی، انجام دهند. آموزش ها باید همه جانبه، واقعی و مداوم باشد.به نحوی که عناصر را طوری بسازد که بتوانند ماموریت های خطیر را بایک نظم خاص، برطبق دستورات صادره انجام دهند(دستور العمل آموزش یگانی،1390) .
نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در راستای وظایف ذاتی و مأموریتی به استناد ماده 33 و تبصره های 2و3 فصل آموزش قانون استخدامی ناجا و بند 18 ابلاغیه 36 گانه س.ک.ن.م برای توسعه دانش و سطوح مهار ت در بکارگیری و هدایت کارکنان، تجهیزات و ایجاد هماهنگی رسته ها در ناجا و برقراری نظم و امنیت در شهر، روستا و مرز نیازمند آمادگی کامل در ابعاد مختلف از جمله آموزش را دارا می باشد(همان ،1390) .
هدف ازآموزش: ایجاد روشی یکنواخت، هماهنگ و روزآمد برای تحول در اجرای آموزش های یگانی کارکنان یگان های ویژه پاسداران، برای ایفای مطلوب نقش افراد در اجرای مأموریت های جمعی.
منظورآموزش:
1- ارتقاء دانش تخصصی و مهارت علمی کارکنان در اجرای هرچه بهتر مأموریت های محوله.
2- حفظ و ارتقای آمادگی رزمی کارکنان برای اجرای مأموریت های گروهی.
3- ارائه روش مشترک و یکنواخت از آموزش های یگانی در ناجا.
4- ایجاد هماهنگی در بین واحد های عملیاتی یگان ها برای اجرا هر چه بهتر مأموریت های مشترک(همان ،1390).
مفاهیم و اصطلاحات
آموزش انفرادی: نوعی از آموزش های ضمن خدمت محسوب می گردد که در اجرای مقررات و مأموریت های ناجا برای ارتقاء دانش، بینش و مهارت تخصصی کارکنان اجرا می شود و فرد را جهت خدمت عمومی و تخصصی در سازمان آماده می نماید.
آموزش یگانی: نوعی از آموزش های ضمن خدمت محسوب می گردد که برابر برنامه های تفصیلی در تکمیل آموزش های انفرادی و به منظور حفظ و ارتقاء دانش عمومی، تخصصی و کسب مهارت های لازم بین یک یا چند رسته در سطوح مختلف یگان های ناجا به شکل جمعی اجرا و در خاتمه آموزش نسبت به انجام ارزیابی اقدام می گردد.
یگان در گیر: به یگانی اطلاق می گردد که برابر مستندات قانونی در جغرافیای کشور مستقر شده و مسئولیت اجرای یک یا چند مأموریت پیش بینی، پیشگیری، کشف و مقابله با عناصر مخل نظم و امنیت عمومی(عناصر ضد انقلاب، اشرار و …) را به صورت مداوم و لحظه ای عهده دارد.
یگان غیر درگیر:به یگانی اطلاق می گردد که برابر مستندات قانونی در جغرافیای کشور مستقر شده و به صورت مداوم و لحظه ای مسئولیت اجرای یک یا چند مأموریت، پیش بینی، پیشگیری، گشت و مقابله با عناصر مخل نظم و امنیت عمومی(عناصر ضد انقلاب و …) را به عهده ندارد (همان ،1390).
چایچی (1381)آموزش در هر سازمان را به دو صورت متمایز ارائه نموده که عبارتند از:
الف ) آموزش پیش از خدمت ب ) آموزش ضمن خدمت
الف ) آموزش پیش از خدمت
منظور از آموزش پیش از خدمت آن نوع آموزشی است که پیش از ورود فرد به سازمان به وی داده می شود تا شایستگی و توانایی های لازم را در او ایجاد کند و او را برای احراز مشاغل در آینده آماده سازد. این نوع آموزش ها رفع مسائل و مشکلات خاص سازمانی را مد نظر ندارد، بلکه هدف عمده آن تربیت نیروی انسانی برای نهاد یا سازمان ویژه است .
ب) آموزش ضمن خدمت
اگر چه در اکثر سازمانها، افراد پیش از تصدی مشاغل باید آموزشهای کلاسیکی را پشت سر بگذارند ولی معمولا به علت کلی و عمومی بودن این نوع آموزشها در صحنه واقعی کار افراد نیاز به آموزشهای مخصوصی دارند. ناتوانی آموزش کلاسیک و پاسخگویی به نیازهای ویژه و نیز تغییر و تحولات سریع در شیوه ها و تکنیکهای اجرای کار ضرورت آموزش ضمن خدمت را نشان می دهد. مانند آموزشهای عرضی رسته ای که دراین گروه از آموزشها تعدادی از عناوین آموزشهای تخصصی وابسته به هریک از رسته های ناجا ( اعم از رسته ای و شغلی ) گنجانده شده که به صورت کوتاه مدت و عرضی یا بلند مدت و طولی انجام می گیرد.(چایچی ،1381) .
آموزش ناجا
مقررات آموزشی نیروی انتظامی کماکان از قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران تبعیت داشته و فواصل اعزام به آموزش کارکنان در طول خدمت طولانی و دسترسی کارکنان به آخرین یافته های علمی مشکل و به روز شدن علمی مامورین عملاً به سختی یا قابل دسترسی نبوده است. همچنین در قانون جدید به منظور تکمیل تخصص و به روزآمد نمودن دانش رسته ای کارکنان ناجا دوره های تخصصی تکمیلی پیش بینی شده است. این دوره ها درطول هر ترفیع (چهار سال ) یک دوره و حداقل به مدت یک ماه خواهد بود. علاوه بر موارد یادشده در قانون ناجا دوره های کوتاه مدت عرضی با عنوان دوره های تخصصی کوتاه مدت 1 الی 15 روزه پیش بینی که برای کارکنان رده های تخصصی اغلب این دوره ها برنامه ریزی و به اجراء گذاشته می شود. (نیروی انسانی ناجا ، 1383) .
آموزش در یگان ویژه
نقش پلیس در دولت مدرن مضاعف می باشد چرا که از یکسو نیروی دولتی اجرا کننده و دارای قدرت مشروع و قانونی است و از سوی دیگر یک نیروی مدنی واسط بین دولت و شهروندان می باشد. براین اساس سازمان پلیس همواره ناگزیراز برقراری تعادل میان تأمین مقتدرانه نظم و امنیت اجتماعی (چهره اجبار) و مشارکت مدنی (چهره تعامل) است (جعفری،روح ا…،مدیریت بحران های شهری با تأکید بر نقش یگان ویژه ناجا ، 1386) .
دردستور العمل آموزش یگان( 1390) موارد زیر در امر آموزش مورد تاکید قرار گرفته است .
1- آموزش یگانی بر اساس برنامه تفصیلی مصوب و ابلاغ شده در تمامی یگان های ویژه طراحی و اجرا می گردد.
2- تقویم آموزشی اجرای آموزش یگانی در دو نوع یگان در گیر(سیزده هفته) و یگان غیر درگیر(سی ونه هفته) طراحی و ضمن تحویل نسخه ای از آن معاونت تربیت و آموزش ناجا به رده های مجری زیر مجموعه ارسال میگردد.
3- برنامه زمان بندی اجرای آزمون های پایان آموزش یگانی رده ها یگان ویژه را تهیه می گردد و برای آگاهی و اعزام ناظرین به معاونت تربیت و آموزش ناجا ارسال می شود.
در ارزیابی یگان های ویژه نحوه اجرای آموزش یگانی جزء کارنامه یگانی لحاظ می گردد.
آموزش تخصصی – تکمیلی ترفیعاتی کارکنان ناجا
دوره های تخصصی – تکمیلی به استناد ماده 38 قانون استخدامی ناجا به منظور تکمیل تخصص و روز آمد نمودن دانش و مهارت کارکنان نیروی انتظامی، برای نیل به ترفیع یا تصدی مشاغل خاص متناسب با رسته ها، رشته ها و مشاغل نیروی انتظامی حداقل به مدت یک ماه پیش بینی شده است.
این آموزش ها در بر گیرنده تخصص ها و نیازمندی های آموزشی رده ها و یگان های مختلف ناجا بوده و کارکنان ناجا موظفند حداقل هر چهار سال یک بار، یک دورۀ آموزشی تخصصی – تکمیلی را طی نموده بدین ترتیب یکی از شرایط احراز ترفیع و یا تصدی مشاغل سازمانی را کسب نمایند.
برنامه تفصیلی (6 برنامه در سطح افسری و 6 برنامه در سطوح در جه داری و درجه داری – افسری) می باشد.
انواع دوره های آموزشی ناجا
1- دوره تخصصی – تکمیلی: به دوره های مذکور در مادۀ 38 و دیگر مواد قانون استخدامی ناجا اطلاق می شود که به منظور تکمیل تخصص و روز آمد نمودن دانش رسته ای کارکنان برای نیل به ترفیع یا تصدی مشاغل خاص متناسب با رسته، رشته و مشاغل ناجا حداقل به مدت یک ماه بر اساس ضوابط و مقررات خاص اجرا می گردد.
2- دوره تخصصی – تکمیلی ترفیعاتی: نوعی از آموزش های تخصصی – تکمیلی می باشد که در جهت احراز توانمندی های مورد انتظار برای ترفیع و اخذ درجه یا رتبه بالاتر کارکنان طراحی و اجرا می شود و طی نمودن آن برای کلیه کارکنان قبل از نیل به درجه یا رتبه بالاتر، الزامی است.
3- دوره تخصصی – تکمیلی انتصاباتی: نوعی از آموزش های تخصصی – تکمیلی است که به منظور احراز و شرایط انتصاب کارکنان در مشاغل خاص طراحی و اجرا می شود.
4- آموزش های عرضی:به آموزش های مذکور در تبصره 2 مادۀ 33 قانون استخدامی ناجا اطلاق شده که به منظور تأمین سایر نیازمندی های آموزشی کارکنان ناجا اجرا می شود و مدت آن کمتر از یک ماه است.
آموزش های عرضی دو گونه اند: الف) آموزش های تخصصی کوتاه مدت، ب) آموزش های ضمن خدمت و یگانی.
5 –آموزش استاد شاگردی ( چهره به چهره): به گونه ای از روش ها و شیوه های آموزش ضمن خدمت گفته می شود که در آن استاد (آموزش دهنده) به شکل رو در رو و نفر به نفر از نزدیک مطالب آموزشی را به یاد گیرنده (فراگیر) منتقل می نماید.
6 –آموزش از را دور: به آموزش هایی که به منظور ارتقای تحصیلی و افزایش سطح علمی کارکنان با بهره گرفتن از امکانات آموزشی از راه دور، تمام یا قسمتی از دوره های آموزشی موضوع مادۀ (33) ق.ا.ناجا اطلاق می گردد. این آموزش ها دو گونه اند: الف) آموزش های مکاتبه ای ب) آموزش مجازی
7 –تجارب مدون:کلیه نتایج حاصله از وقایع و رخداد هایی که در خلال انجام وظیفه مأموران انتظامی به دست آمده و دارای ارزش جهت ارتقای آگاهی کارکنان بوده و به چاپ رسیده باشد ( موضوع ماده 67 ق.ا.ناجا و دستورالعمل آن).
8 –تحقیقات علمی: به طرح های تحقیقاتی، ابتکارات صنعتی، نوآوری های سازمانی، تألیف، ترجمه، مقاله و تدوین متون آموزشی که به روش علمی انجام گرفته و در چار چوب نیاز های ناجا باشند، اطلاق می شود. ( معاونت آموزش، 1388)
جدول شماره 2-2-جدول زمانی ادوار تخصصی- تکمیلی مقاطع ترفیعاتی کارکنان ناجا
درجه داری به افسری
کد دوره
مقطع ترفیعاتی
مدت دوره
مدت تدریس عمومی
مدت تدریس تخصصی
مدت آزمون
03
نیل به درجه ستوان سومی
8هفته
220 ساعت
4هفته-160ساعت
(عمومی-دومرحله)
4هفته-160ساعت
(تخصصی-دومرحله)
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم،چهارم، ششم و هشتم
04
نیل به درجه ستوان دومی(سر پرستی)
15 هفته 480 ساعت
8 هفته 320 ساعت ( عمومی- دو مرحله)
4 هفته- 160 ساعت
آزمون هفته های پنجم، دهم و پانزدهم
1/04
نیل به درجه ستوان دومی(غیرسر پرستی)
4 هفته 160ساعت
2هفته 80 ساعت
2 هفته 80ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم و چهارم
05
نیل به درجه ستوان یکمی
4 هفته 160ساعت
2هفته 80 ساعت
2هفته 80 ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم و چهارم
06
نیل به درجه سروانی
4 هفته 160ساعت
2هفته 80 ساعت
2هفته 80 ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم و چهارم
افسری
07
نیل به درجه ستوان دومی
4 هفته 160ساعت
2هفته 80 ساعت
2هفته 80 ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم و چهارم
08
نیل به درجه ستوان یکمی
8 هفته 320ساعت
4هفته-160ساعت
(عمومی-دومرحله)
4هفته-160ساعت
(تخصصی-دومرحله)
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم،چهارم، ششم و هشتم
09
نیل به درجه سروانی
6هفته 240ساعت
4هفته 160 ساعت ( عمومی- دو مرحله)
2هفته- 80 ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته دوم، چهارم و ششم
10
نیل به درجه سرگردی
20 هفته 640ساعت
8هفته 320 ساعت (عمومی-دو مرحله)
8 هفته 320ساعت (تخصصی-دومرحله)
آزمون هفته هاپنجم،دهم، وبیستم
11
نیل به درجه سرهنگ دومی
4 هفته 160ساعت
2هفته 80 ساعت
2هفته 80 ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم و چهارم
06
نیل به درجه سرهنگی
4 هفته 160ساعت
2هفته 80 ساعت
2هفته 80 ساعت
آزمون پنجشنبه پایان هفته های دوم و چهارم
منبع :دستور العمل معاونت آموزش(1388)
پاره ای از موضوعات آموزش
تعداد دیگری از موضوعات آموزش که در نوع ماموریت های یگان ویژه موثر است در کتاب کنترل اجتماعات به شرح ذیل ذکر شده است
1-آماده سازی انضباطی و رفتاری نفرات :رفتار نا بهنجار حتی یک مامورنیروی انتظامی انعکاس ناخوشایندی برای تمام مامورین نیروی انتظامی خواهد داشت. . لذا با آموزش نفرات در خصوص استاندارد های رفتار و انضباط باید این نقیصه را مرتفع نمود.
2- آموزش ذهنی و توجیه نفرات: لازم است که افراد برای فشار های جسمی و ذهنی که در اثر عملیات کنترل اغتشاش حاصل می شود آمادگی پیدا کنند. آموزش در مورد این موضوع هم باید شامل درک ازدحام و رفتار جمعی و هم آماده ساختن عده ها برای کنترل کردن اعمال و احساساتشان در مواقع عملیاتی باشد.
3- آموزش عوامل روانی نیرو های کنترل کننده: عده هایی که درگیر عملیات کنترل اغتشاش داخلی شوند در مواقعی که رویاروی جمعیت زیاد قرار می گیرند در معرض سر و صدا و همهمه زیاد می باشند ممکن است به نیرو ها توهین و فحاشی شود. نیروها باید بیاموزند که اینگونه توهین ها را باید نادیده گرفته و اجازه ندهند که احساسات شخصی در انجام ماموریت بر روی آنها تاثیر گذار باشد.
4- آموزش بدنی نفرات درجهت انجام وظیفه خسته کننده:لازمه اجرای عملیات کنترل اغتشاش در اختیار داشتن نفراتی سالم، قوی و ورزیده می باشد .
5- آشنایی با جنگ افزار و تجهیزات ویژه: هر عضو نیروی کنترل اغتشاش باید در مورد طرز استفاده از جنگ افزار ویژه خود آموزش دیده باشد. باید از افراد واجد الشرایط و دارای صلاحیت برای به کار بردن اینگونه سلاح ها استفاده کرد و یا اصلاً از وارد کردن اینگونه تجهیزات خودداری کرد.
6-خنثی کردن تهدیدات ویژه:پرسنل کنترل اغتشاش باید برای مقابله با تهدیدات ویژه ای از قبیل آتش سوزی، غارت، تیر اندازی و خرابکاری آموزش های لازم را گذرانده و با نحوه خنثی کردن هر کدام از این اقدامات آشنایی کامل داشته باشند.
7- آشنایی با دستورات ویژه:در تمام مدت آموزش ضد اغتشاش و در ادامه آن پرسنل یگان کنترل ضد اغتشاش ضروری است که با دستورات ویژه مانند وظایف محوله، احترام به حقوق انسانی، اسلامی تمام افراد،در دفاع از جان خود از حداقل نیروی لازم استفاده کنند، موقعی که تیر اندازی لازم تشخیص داده شد فقط مجروح کنید و کسی را نکشید، تا جایی که برای انجام ماموریت شما مزاحمت ایجاد نکند اجازه دهید که خبرنگاران به آزادی در منطقه رفت و آمد کنند. در مورد عملیات و اخبار راجع به آن و شایعات مربوطه با اشخاص غیر مجاز صحبت نکنید و تمامی کسانی را که از شما در مورد عملیات سوال می کنند به فرمانده یگان هدایت کنید.
8- تمرینات : برای تقویت آموزش باید تمرینات مستمر ادامه داشته باشد اگرچه اکثر تمرینات و مانور های کنترل اجتماعات دارای غالب خاصی می باشند اما زمان و نحوه تمرینات و مانور ها با آمادگی نیرو ها بسیار حائز اهمیت می باشد.3
4
5
6
3
4
5
3
4
3
2
( کنترل اجتماعات،1377).
تجهیزات یگان ویژه
در کتاب تجهیزات یگان ویژه (1390)نفاوی تجهیزات یگان ویژه را به چند دسته تقسیم می کندکه در ذیل به تفکیک ذکر می گردد.
سلاح ها
الف)سلاح غیر کشنده(پینت بال)
ب)سلاح های کشنده
-تفنگ سازمانی با تجهیزات جانبی
-تفنگ ساچمه زن
-تفنگ وتپانچه پرتاب گاز
-نارنجک دستی اشک آور،الوان دودزا
-نارنجک نوری صوتی
-کلت کمری
-مسلسل ام پی فایو
-تفنگ کلاشینکف
-تفنگ دقیق زن
2-تجهیزات انفرادی
-کلاه کاسکت ضد اغتشاش
-ماسک ضد گاز
-سپر
-باتون
-تومفا
-لباس ضد ضربه
-دست کش ضدضربه
-جلیقه ضد ضربه
-کیسه آب
-ساک وجلیقه تجهیزات
-جلیقه ضد گلوله
-کمربند مداخله ای یا فانسقه
-اسپری اشک آور
-دستبند فلزی ویکبار مصرف
3-وسایل ضد اغتشاش
-دستگاه پخش گاز محل توسط نفر
-دستگاه پخش گاز (لانچر الکتریکی)محل توسط خودرو وبالگرد
-بلند گوی انفرادی و جمعی
-انواع نورافکن دستی ونصب روی خودرو
-کپسول اطفای حریق
-انواع موانع فیزیکی (نرده ،سیم خاردار گستر و…)
-بی سیم دستی وخودرویی
-دوربین دید درروز وشب
4-خودروها
-حمل نیرو
-آب پاش ورفع موانع
-حمل متهم
-آمبولانس
-عملیاتی
-پشتیبانی عملیات
-زرهی
-حمل غذا
-حمل تجهیزات (سنگین)
-موتور سیکلت مقابله با اغتشاش
-موتور سیکلت آموزشی
-موتور سیکلت اطلاعاتی(تجهیزات یگان ویژه ،1390 ) .
انواع عملیات در شرایط عادی
بر اساس بر نامه های ابلاغی از ناجا یگان ویژه پاسداران ناجادر شرایط عادی معمولابه تمرین وآموزش اصول و فنون مقابله با اغتشاشات پرداخته در بعضی مواقع هم در طرحهای انتظامی بنا به تدابیر ازاین یگان استفاده می شود ضمنا این یگان در شرایط عادی وظیفه کنترل اجتماعات قانونی مانند مسابقات ورزشی راهم دارد.
انواع عملیات در شرایط بحرانی
یگان ویژه ناجا درشرایط غیر عادی اقدام به کاربرد وظایف اصلی خود که نسبت به آن تمرین وآموزش دیده است می پردازد از جمله کنترل اغتشاشات وکنترل اجتماعاتی که از شرایط عادی خارج شده است.
2-10-موقعیت و وضعیت تهران
با توجه به اینکه شناخت و نحوه مقابله با اغتشاشات مستلزم آشنایی با منطقه به وجود آمده اغتشاش می باشد وزمینه تحقیق حا ضر در منطقه جغرافیایی تهران می باشد آشنایی با موقعیت و وضعیت این شهر لازم است.
بر اساس سال نامه آماری شهر تهران(1389)موقعیت و وضعیت ریاضی واماکن حساس در آن بشرح ذیل می باشد.
موقعیت ریاضی تهران
شهرتهران ازنظر مختصات جغرافیایی درمحدوده 51درجه و17دقیقه تا51درجه و33دقیقه طول جغرافیایی شرقی و35درجه و36دقیقه تا35 درجه و45 دقیقه عرض جغرافیایی شمالی قرارگرفته است. ارتفاع نقاط مختلف شهر تهران بسیار متفاوت است وازسمت شمال به جنوب کاهش می یابد.(صفوی، 1378:125) .
مقر وموقعیت شهر تهران
شهر تهران یکی از بزرگترین شهرهای جهان امروزی است که دردامنه جنوبی رشته کوههای مرتفع البرز واقع شده است وفاصله آن باارتفاعات 4000متری نزدیک به 20کیلومتر است. شهر تهران موقعیتی چاله مانند دارد.بطوری که از قسمتهای شمال غربی تاجنوب شرقی باارتفاعات محصور ودرشتی این ارتفاعات گسترده است.(همان :126) .
این شهر از شمال به سلسه جبال البرز،از شرق به لواسانات واز غرب به کرج از جنوب به ورامین محدود است،از نظر تقسیمات اداری به 22منطقه و119 ناحیه و362 محله تقسیممی شود.منابع آب شهر تهران تحت عناوین،آب های زیر زمینی وسدهای امیر کبیر ولتیان دسته بندی می شودشهر تهران که عنوان پایتختی ایران رابه همراه دارد،بین کوههای البرز وکویر مرکزی قرار گرفته است. شهرستان تهران در گذشته به نام ری خوانده می شدکه یکی از آبادترین وباعظمت ترین شهرهای ایران وبا عظمت ترین شهرهای ایران بوده است. این شهر در دوره مغول به کلی ویران شده واز آن پس،ده کوچکی به نام تهران در شمال ری به وجودآمد این محل در دوره زندیه ترقی کرد واکنون آبادترین وپر جمعیت ترین شهر ایران محسوب می شود سال نامه آماری شهر تهران ،1389 :1) .
جمعیت شهر تهران در سال 88:این شهر دارای 4004677نفرزن و4212599نفر مرد جمعاً8217536نفر جمعیت می باشد.بیشترین جمعیت تهران را گروه سنی 20 تا24 ساله با 1067695 نفر تشکیل می دهند.وضعیت اشتغال در شهر تهران در سال 85:این شهر دارای 280512 نفر شاغل و228886نفر بیکار
آمار کارکنان دولت در تهران 84239 نفر می باشد. وضعیت صنعت وتعداد شاغلین آن در تهران تا پایان سال 1386 تعداد کارگاه صنعتی ده نفر کارکن به بالا1766واحد با 197792کارگر بوده است.تا پایان سال 1388 تعداد شرکت های تعاونی مسکن فعال 3459 شرکت با 546550 عضو و36848شاغل می باشد.
تاپایان سال 1388 تعداد شرکت های تعاونی فعال صنعتی وفرش دستباف 538 شرکت با 15745 عضو 11714نفر شاغل می باشد.تاپایان سال 1381 که آخرین سر شماری کارگاهی انجام شده تعداد کارگاه های عمده فروشی،خرده فروشی وتهیه وسایل نقلیه وکالاهای شخصی وخانگی شهر تهران 191099 واحد بوده.
تعداد اقامت گاه های عمومی وکارگاه های صرف غذا ونوشیدنی تهران 9827 واحد بوده
وضعیت خدمات در شهر تهران:در جهت تأمین زمان آسایش شهروندان تهران خدمات قابل توجه ای ایجاد وارائه می گردد که به بخشی از آن اشاره می شود.
فضای سبز: شهر تهران دارای 1651 پارک با مساحت 22024024 متر مربع وفضای سبز به مساحت 108342720 متر مربع تا پایان سال 1388 می باشد.
جایگاه عرضه سوخت:این شهر تا سال 1388 دارای 150 واحد جایگاه عرضه بنزین وگازوئیل می باشد.
حمل ونقل:حمل ونقل شهری با وسایل عمومی و خصوصی انجام که آمار آن تا پایان سال 88 به شرح ذیل ارائه می گردد.
1- خودروهای تحت نظارت تاکسی رانی و اتوبوس رانی شهر تهران:
تعداد تاکسی 87878 دستگاه
تعداد مینی بوس 1356 دستگاه
تعداد اتوبوس 4490 دستگاه
2- خودروهای شرکت واحد اتوبوس رانی تهران:
تعداد اتوبوس برقی 66دستگاه
تعداد شرکت های تعاونی حمل و نقل فعال تاپایان سال 1388 هشتادو هشت شرکت با تعداد 6730 نفر شاغل.
3- قطار های شهری:
تعداد قطار 87 دستگاه
تعداد واگن 639 دستگاه
طول کل مسیر مترو در شهر تهران تا سال 88 =4/223 کیلو متر
طول مسیر فعال 2/108 کیلومتر
شرکت های تعاونی: تعداد شرکت های تعاونی فعال 4808 شرکت که تعداد 188 شرکت مربوطه به تأمین نیاز تولید کنندگان و تعداد 1653 شرکت تأمین نیاز مصرف کنندگان و 9 شرکت تأمین نیاز صنوف خدماتی و 2561 شرکت تأمین خدمات تحت پوشش اداره کل تعاون و 397 شرکت عمرانی می باشند.که در مجموع تعداد 112699 نفر در این شرکت ها شاغل می باشند.
مراکز پذیرایی و اقامتی:تعداد مهمان پذیر های تهران 13 واحد با 2863 اتاق و 7458 تخت و تعداد تأسیسات اقامتی و مهمان خانه و هتل آپارتمان 119 واحد با 6922 اتاق و 13978 تخت می باشد.
بانک ها:تعداد 17 بانک با 3005 شعبه در شهر تهران مشغول ارائه خدمت به شهروندان می باشد.
مراکز بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی(ره):تعداد واحد های ارائه دهنده خدمات اجتماعی شهری سازمان بهزیستی تهران 88 واحد و خدمات توانبخشی 137 واحد می باشد.
تعداد سرویس گیرندگان از مراکز خصوصی و خیریه (توانبخشی وسالمندان) 11851 مددجو.
تعداد واحد های کمیته امداد شهر تهران و تعداد مددجویان تحت پوشش آنها را 40 واحد با 76201 نفر مددجو.
تأمین اجتماعی:تعداد بیمه شدگان خدمات درمانی تحت پوشش اداره کل خدمات درمانی تهران 1601663 نفر می باشد.
بیمه شدگان اصلی تأمین اجتماعی تهران بزرگ در سال 1388 تعداد 942952 نفر تعداد کارگاه های تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی 143499 واحد می باشد.
مراکز درمانی: شهر تهران دارای 143 بیمارستان با 30173 تخت و 21977 پزشک با تخصص های گوناگون و 1861 واحد داروخانه می باشد.
مراکز فرهنگی،مذهبی شهر تهران: تعداد 59 سینما و 52 کتاب خانه 649 مکان های مذهبی و 1021 مسجد و 278 تکیه و حسینیه و199 مکان مذهبی اقلیت ها در شهر تهران موجود می باشد.
تعداد مطبو عات شهر تهران:2153 نشریه،روزنامه و … می باشد.
اماکن ورزشی:تعداد اماکن ورزشی تهران اعم از اماکن تربیت بدنی و اماکن خصوصی و اماکن دولتی 1688 مکان می باشد.
خدمات آتش نشانی:تعداد شیر آتش نشانی در تهران 6345شیر.
اهمیت و جایگاه تهران
تهران به عنوان کانون تصمیم گیری کشور و مرکز تجمع بیشترین امکانات در زمینه اقتصادی؛صنعتی خدماتی؛آموزشی تحقیقاتی و اداری سیاسی کشور محسوب می شود که به دلیل این تمرکز بسیار پیچیده و عظیم در درون بزرگترین کلانشهر کشور؛حوزه نفوذ و جایگاه تهران تا حدی گسترش یافته که هر گونه اتخاذ و تصمیم گیری و عملکرد را تحت تاثیر خود قرار داده است. ویژگیهای چندنقشی بودن تهران نیز براین اهمیت میافزاید نقشهای سیاسی ،اداری،فرهنگی،خدماتی،صنعتی،واقتصادی همه به اهمیت این شهر افزوده وباعث تاثیر گذاری بیشتر این شهر برنقاط دیگر گردیده است.
باتوجه به پیوستگی امنیت تهران به عنوان پایتخت ایران باامنیت ملی وپایداری نظام برنامه ریزی برای تامین وپیشگیری ازعدم پایداری وبحران امری اساسی وحیاتی برای نظام جمهوری اسلامی به نظر می رسد.
شهر تهران ازجغرافیای طبیعی وانسانی واقتصادی خاصی برخورداراست وشناخت تاثیر عوامل جغرافیایی برامنیت تهران نظیر توزیع و تراکم جمعیت ازاساسی ترین نکات درمطالعه این مکان است که بشرح ذیل می باشد.
1–ژئوپلتیک،ازآنجایی که تهران به عنوان بزرگترین مرکز تجمع انسانی،اقتصادی،فرهنگی وسیاسی کشور محسوب می شود ازنظر مسائل امنیتی دارای حساسیت فراوانی است وبه عنوان یک کانون بحران زادرکشور مطرح می باشد؛لذاارتباط تنگاتنگی بین امنیت ملی ایران وامنیت تهران وجوددارد.
2– به عنوان پایتخت یامرکزیت حکومت ازجمله نقاط مهم واستراتژیک محسوب می شود.
3- ویژگیهای انقلاب اسلامی ایران وتهدیدات داخلی وخارجی وتوطئه های گوناگون استکبار جهانی علیه آن.
4– تمرکز سیستم اداری وسیاسی کشوردرتهران.
5– برخورداری ازشبکه های ارتباطی ومواصلاتی ویژه نظیر اتوبان تهران –قم،آزادراه تهران –کرج،هراز-فیروزکوه به تهران،ساوه به تهران(صفوی،1378: 16-18).
دانشگاهها ومراکز آموزش عالی شهر تهران:
شهر تهران به عنوان مهمترین مرکز علمی وفرهنگی کشوراست این شهر جمعاً 28 دانشگاه ومرکز آموزش عالی رادرخود جای داده است. وباید به این تعداد مراکز دانشگاه غیر دولتی مانند8واحد دانشگاه آزاد و پیام نور رانیز افزود که جمعاً درتهران 36 واحد آموزش عالی وجوددارد که درنقاط مختلف شهر پراکنده است. این تعداد مراکز آموزش عالی جمعاً46318 عضو هیات علمی و آموزش گردارد.
باید گفت شهر تهران 36 واحدآموزش عالی جمعاً دارای 387703نفر دانشجودارد(این آمار مربوط به سال1388است) که درمقاطع مختلف دردانشگاهها دولتی وآزاد تحصیل می نمایند.وبه این دلیل است که شهر تهران به مرکز علمی تبدیل شده وطالبان علم ازسراسر کشور جهت کسب علم ودانش به سوی آن درحرکت هستند. و شهر تهران دارای 6098 واحد آموزشگاه و 1164924 نفر دانش آموز می باشد.(سال نامه آماری استان تهران ،1389: ص 170،176،178) .
2-11-انتخابات دهم ریاست جمهوری 1388
2-11-1-بازیگران صحنه انتخابات
انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری ایران که طبق اعلام وزارت کشور در تاریخ 22خرداد 1388برگزار گردید از چند ماه قبل تبلیغات وسیع توسط حزبها به وجود آمد ونهایتا 4 نامزد به وسیله شورای نگهبان مورد تایید قرار گرفت که هر یک دارای سوابق اجرایی ومدیریتی درنظام جمهوری اسلامی به شرح زیر می باشد.
1-محمود احمدی نژاد:رئیس جمهور دوره نهم
2-محسن رضایی:فرمانده سابق سپاه
3-مهدی کروبی:رئیس سابق مجلس
4-میرحسین موسوی:نخست وزیر دوران جنگ
2-11-2-مروری بر انتخابات دهم
جمعی از نویسندگان.(1389)،گذر از فتنه 88، چاپ دوم، معاونت سیاسی نمایندگی ولی فقیه در سپاه، قم ،اعتدال.جمع بندی کلی از انتخابات بعمل آورده اند که بشرح ذیل می باشد.
درآستانه دهه چهارم انقلاب اسلامی،سی امین انتخابات تاریخ انقلاب اسلامی،در روز 22خرداد 1388 برگزار شد. در این دوره (بااحتساب 18 سال تمام برای هر راٌی دهنده)،46میلیون و200هزار نفر در سراسر ایران اسلامی واجد شرایط راٌی بودند. استان تهران با هشت میلیون و796هزار و466نفر،بیشترین واجدین شرایط رای دادن رادر کل کشور داشت. شورای نگهبان و وزارت کشور برای برگزاری انتخابات در 368 شهر و558 بخش،تعداد 45 هزار و713 صندوق اخذ راٌی در نظر گرفت که حدود 30 درصد از آن معادل 14 هزار و258 صندوق سیار بودند.
نام نویسی اینترنتی از داوطلبان از پنج اردیبهشت آغار شد وبنا به اعلام وزیر کشور دراین دوره 3هزار 272 نفر در سایت اینترنتی ثبت نام کرده بودند،که تنها 5/14 درصد آنها برای ثبت نام رسمی به ستاد انتخابات کشور مراجعه کردند. از15 تا19 اردیبهشت مشخص شد که تنها 475نفر برای انتخابات ریاست جمهوری دهم ثبت نام کرده اند.از این میان 433 نفر نفر داوطلب مرد و42 نفر داوطلب زن بودند.
از 19 تا 24 اردیبهشت بررسی صلاحیت نامزدها در شورای نگهبان شروع شد و قرار شد پس از مهلت پنج روزه برای رسیدگی شکایات احتمالی نامزدها،اسامی نامزدهای احراز صلاحیت شده در 30 و31 اردیبهشت اعلام شود که در نهایت محمود احمدی نژاد،میر حسین موسوی،مهدی کروبی و محسن رضایی چهار نامزدی بودند که صلاحیت آنها از سوی شورای نگهبان احراز واسامی آنها رسماتوسط وزارت کشور اعلام شد. این فرصت برای هر یک از چهار نامزد فراهم شد تا به تعداد شعب اخذ راٌی نماینده ای معرفی کنند تا بتوانند با اطمینان بر مراحل کار انتخابات، نظارت داشته باشند.
فرصت برابر برای نامزدها به منظور بیان دیدگاه وبرنامه های خود اجتماعات مردمی ومحافل دانشگاهی،رسانه ای وسیاسی، در کنار برگزاری شش مناظره تلویزیونی بین نامزدها که در تاریخ رقابت انتخاباتی در کشورمان بی سابقه بود و نقطه عطفی در فعالیت های انتخاباتی درایران محسوب می شد،فضای انتخابات دوره دهم راپر شور تر از قبل نمود.سرانجام مارتن نفس گیر رقابت های انتخاباتی بین چهار نامزد دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری روز 22خرداد ماه پایان یافت و ملت ایران به یک انتخاب سر نوشت ساز از بین چهار نامزد احراز صلایت شده (محمود احمدی نژاد،میر حسین موسوی،مهدی کروبی ومحسن رضایی)برای دردست گرفتن سکان هدایت ومدیریت بالاترین منصب اجرایی کشور پرداخت.(جمعی از نویسندگان ،1389: 62).
اعلام پیش از هنگام پیروزی از سوی موسوی
موسوی که تا پیش از برگزاری انتخابات بی صدا در مسیر« کودتای مخملی» گام بر می داشت جمعه شب مورخ (22/3/88)در حالی که هنوز بخشی از مردم در صف راٌی دادن وشمارش آرا شروع نشده بود،با رسانه ها مصاحبه کرد وخود را به عنوان پیروز انتخابات معرفی نمود وعملا وبا صدای بلند مرحله آشکار شدن (کوتای مخملی ) رااعلام کرد.وی بااین حرکت دوهدف را دنبال می کرد :الف- القاء پیروزی خود به مردم ومسئولان، ب-بستن راه پیروزی رقیب.
به زعم موسوی نظام یاباید پیروزی وی را می پذیرفت ویااینکه به بحث تقلب در انتخابات تن می داد. پیش از برگزاری انتخابات ستادهای وی چندنقطه رادر تهران برای بر گزاری جشن پیروزی در نظر گرفته بودندوهنگامی که او در مصاحبه با رسانه هاپیروزی خود را اعلام کرد،هوادارانش در اقدامی کاملاٌ برنامه ریزی شده درآن مکان هاتجمع واقدام به جشن وسرور کردند.
هنگامی که مسئولان قانونی انتخابات بر اساس شمارش آراء از احمدی نژاد به عنوان فرد پیروز نام بردند،موضوع کلیدی تقلب از سوی هواداران اصلی موسوی مطرح شد.
کارگردانان سناریوی تقلب تصور می کردند به پشتوانه شور وهیجانی که در پیش وهنگام انتخابات ایجاد کردند، می توانند هواداران خود را به عنوان طلبکار به صحنه بیایند وفشار را بر شورای نگهبان ونظام افزایش دهندوآنها راوادار به پذیرش تقلب وابطال انتخابات کنند.
نمایش قدرت در سطح خیابان ها
دعوت از هواداران برای حضور در میدان ولیعصر(عج) تهران به منظور نمایش قدرت اتفاقی بود که نمی بایست بیفتد؛به عبارتی اگر ضرورت هم بود در چارچوب مصالح نظام نبود؛زیرا برای اولین بار پس از انقلاب مردم در برابر هم قرار گرفتند.
خوشبختانه چون تجمع هواداران دو رقیب در یک روز نبود بین انبوه طرفداران در گیری ایجاد نشد؛ اما نمی توان انکار کرد که دشمن یک گام به جلو برداشته بود وادامه چنین تجمعاتی می توانست برای نظام خطر ایجاد کند.
این نمایش قدرت مذموم در حالی اتفاق می افتاد که رسانه های بیگانه وبه ویژه بی، بی،سی با تمام توان به صحنه آمده بودند واز موسوی وهوادارانش حمایت می کردند.آنها دراین گمان به سر می بردند که با رویارویی مردم،(کودتای مخملی )در چند قدمی کوره ذوب کننده اش فرار گرفته است وچنانچه عمل انجام شده ادامه پیدا کند وبه کوره نزدیک شود دیگر هیچ آبی نمی تواند آتش آن را خاموش کند. موسوی که از حمایت پر شور طرفدارانش به وجدآمده بود و واقعاٌخود را قهرمان این میدان می دید واطرافیانش نیز بر چنین تصوری صحه می گذاشتند، تصمیم خطرناک دیگری گرفت وبرای اینکه بااستفاده از پایگاه مردمی خود،نظام را به زانو درآورد وآن را تسلیم خواسته های نامشروع خود کند، در یک فراخوانی از هوادارانش خواست تابرای شرکت در یک تجمع وراهپیمایی بزرگ در بعد از ظهر دوشنبه مورخ (25/3/88)در میدان انقلاب تجمع وبه سمت میدان آزادی راهپیمایی کنند.
راهپیمایی سر نوشت ساز
بر گزاری تجمع وراهپیمایی دوشنبه (25/3/88)می توانست شروعی باشد که پایانش نامشخص بود موسوی وهوادارانش در صدد بودند با بهره گرفتن از این راهپیمایی (کودتای مخملی )رایک گام بزرگ وتعیین کننده به جلو ببرند.عصر دوشنبه جمعیت از مناطق شمالی شهر تهران به سمت میدان انقلاب حرکت کرد وپس از تجمع جمعیت از خیابان آزادی به مقصد میدان آزادی به حرکت درآمد. آنها این جمعیت را چند میلیونی بر می شمردند؛حال آنکه طبق محاسبه دقیق این جمعیت بین 300تا400هزار نفر بودوهمین تعدادنیز جمعیت زیادی محسوب می شد اگرچه در مقایسه با جمعیت تهران وتهرانی هایی که به موسوی راٌی داده بودند چندان زیاد هم تلقی نمی شد معلوم بود که با حضور چهرهای نامتعادل بخش زیادی از آنها واقعاٌمردم هستند؛مردم با ظاهری موجه که به دنبال تبلیغات گسترده وپرحجم موسوی به وی راٌی داده بودند ودر آن روز هم برای دفاع از نامزد مورد نظرشان به خیابان آمده بودند.موسوی ازاین استقبال مردمی سوء استفاده کرد ومردم را به خیابان ها کشاند تا آنها را در مقابل نظام قرار دهد تا ایتنجا کار موسوی جلو بود؛ اما در پایان راهپیمایی یعنی غروب دوشنبه اتفاقی افتاد که برای نظام وموسوی وهوادارانش بسیار تعیین کننده بود واتفاقات بعدی را به شدت تحت تاٌثیر قرار داد. در پایان راهپیمایی جمعیتی حدود 200-300 نفر که اراذل واوباش وافراد اجیر شده محور آن بودند از جمعیت جدا شدند وبه منظور تصرف حوزه مقاومت بسیج 117 به سمت این حوزه حرکت کردند وبه آن هجوم بردند وبا پرتاب سنگ وکوکتل مولوتف سعی داشتندآنجا را تصرف کنند که با تیر اندازی نگهبا نان کسانی که در آن نزدیکی بودند، کشته شدند. چنانچه افراد داخل حوزه بسیج،مقاومت نمی کردند وحوزه سقوط می کرد، حدود 300 اسلحه در اختیار آشوبگرانی که بخشی از آنها افراد اراذل وشرور بودند می افتاد ومعلوم نبود پس ازآن چه اتفاقات تلخی رخ می داد.
خبراین حادثه از اخبار سراسری پخش شد ومردم فهمیدند که این آشوب ها به چه سمت وسویی پیش می رود. بسیاری از کسانی که خالصانه وصادقانه به موسوی راٌی داده بودند و در راهپیمایی روز دوشنبه هم شرکت داشتند،از موسوی بریدند؛ زیرا آنها حاضر بودند برای موسوی در حد یک برگ راٌی هزینه کنند وهنگامی که پی بردند رقابت موجود از حالت میان موسوی و احمدی نژاد به حالت موسوی ونظام تغییر پیدا کرده، آنها نظام را برموسوی ترجیح دادند واز هواداری موسوی پا پس کشیدند،در ادامه که از سوی رسانه ها اعلام شد نماز جمعه تاریخ (29/3/88) توسط مقام معظم رهبری اقامه می شود،بخش زیادی از این جماعت به آن نماز آمدند.
شاهد این است هنگامی که مجمع روحانیون مبارز در اقدامی صدرصدضد انقلابی برای اینکه ارزش خطبه های مقام معظم رهبری رااز فصل الخطایی بیندازد، اعلام کرد، روز شنبه بعداز نماز جمعه در میدان انقلاب تجمع خواهد داشت،از جمعیت 300-400 هزار نفری حاضر در راهپیمایی روز دوشنبه تنها حدود 15 هزار نفر در آن تجمع شرکت کردند؛ معلوم بود مابقی متنبه شده اند ومسیر خود را تغییر داده اند. چند روز بعد هم که هواداران برای تجمع در میدان بهارستان فراخوانی کردند حدود 4-5هزار نفر به آنها پاسخ دادند ودر نهایت برای فرا خوانی چند روز بعد در میدان هفت تیر فقط چند صد نفر حاضر شدند تا اینکه به مرور هر گونه تجمعی منتفی شد.از روز شنبه 30 خرداد به بعد این ارازل واوباش اجیر شده بودندکه بر اساس برنامه ودستور در تجمعات خشونت آمیز شرکت می کردند که در نهایت از آنها هم چیزی باقی نماندوسازمان آنها فرو پاشید.(همان:صص241-238).
حوادث پس از22 خرداد1388
جمعه پر شور 22خرداد ماه را می توان یکی از باشکوه ترین روزها ی ملت ایران دانست که حضور چهل میلیونی مردم در انتخابات در آستانه دهه چهارم انقلاب اسلامی از عظمت مردمی ترین انقلاب تاریخ بشریت خبرمی داد.در حالی که به نظر می رسید فردای انتخابات سراسر ایران باید منتظر شکل گیری فضای شاد وپر شور ناشی از خلق این صحنه تاریخی باشد،متاٌسفانه حوادثی به وقوع پیوست که تا حدی توانست این جشن شادمانی بزرگ را تحت الشعاع قرارداده وکام ملت را تلخ کند.جریان مدعی قانون،که منطقا می بایست به نتایج انتخابات قانونی کشور پایبندباشد،بلوایی آفرید که به بخشی از ابعاد وزوایای آن می پردازیم.
ادعای پیروزی و تهدید نظام در صورت باخت
اولین گام دربرنامه تبلیغی جریان دوم خرداد در هنگام بر گزاری انتخابات ایجاد یک جنگ روانی واعلام زود هنگام پیروزی در انتخابات بود.دراین میان سایت های خبری متعدد این جریان همزمان به درج اخباری مبنی برپیش افتادن موسوی در انتخابات مشغول شدند.به عنوان نمونه سایت تابناک همسو با این جریان در مطلبی باعنوان “آراء خاموش به صحنه آمدند”می نویسد:
«مشاهدات وگفتگوی خبرنگار ایلنا با برخی از راٌی دهندگان حاکی از آن است که بسیاری از کسانی که پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 76 در انتخابات شرکت نکرده اند وبه راٌی خاموش تبدیل شده بودند،پس از 8سال در انتخابات شرکت می کنند.براساس این گزارش پیش بینی می شود نتیجه انتخابات در مناطق حومه شهر تهران بر خلاف برخی پیش بینی ها که از راٌی مطلوب کاندیدای خاصی حکایت می کرد،کاملا به نفع کاندیدای دیگری رقم بخورد»(سایت فردا،22/03/88:کد خبر84921).
آقای هاشمی رفسنجانی نیز به طور ابهام آمیز دغدغه خود رادر باره سلامت انتخابات اعلام کرد ودر هنگام راٌی دادن گفت«بسیار مهم است که این انتخابات به گونه ای برگزار شود که هیچ کس نتواند شبهه افکنی کند وهمه بپذیرند آنچه که از صندوق بیرون می آید همان باشد که مردم رأی دادند.»(سایت تابناک،22/03/88، کد خبر 51603) .
عفت مرعشی، همسر آقای هاشمی نیز پس از اینکه رأی خود را به صندوق انداخت،خطاب به مردم و خبرنگاران گفت«شما شاهد هستید که من راٌی خودنام میرحسین موسوی را نوشتم وامیدوارم که تقلبی صورت نگیرد که اگر این اتفاق بیافتد من در پل صراط از آنها نخواهم گذشت». وی سپس باحمله به دکتر احمدی نژاد گفت«امیدوارم احمدی نژاد ودوستان خوارجش از مردم پاسخ در یافت کنند». مرعشی ادعا کرد «اگر تقلب نشود،موسوی رئیس جمهور می شود،ولی خدا نکند تقلب کنند که اگر اینگونه شود،مردم به خیابان ها می آیند واعتراض می کنند!»(سایت رجانیوز،22/03/88) .
اعلام نتایج و وضعیت “کما” برای جبهه دوم خرداد
اخبار اعلام شده، ستاد جنگ روانی دوم خرداد را برای لحظاتی به کما برده بود. محمدعلی ابطحی مشاور برجسته خاتمی وبه ظاهر حامی این روزهای کروبی در وبلاگش، وضعیت اردوگاه دوم خرداد را چنین توصیف می کند:«دیشب اما شب تلخ شوک آوری شد.خبرها،مثل چهار سال پیش با اعلام زودرس خبر گزاری فارس وکیهان شکل گرفت.اول باور کردنی نبود.کم کم که خبرها جلو رفت،خبرها داشت مثل یک کوه سنگین در برابر چشم کسانی که دیده بودند واقعیت این نیست ،رسمی می شد…این بار مسئله خیلی مهمتر از تقلب بود. خیلی ها اسم آن را کودتای سفید می گذارند.باستادهای مختلف در تماس بودم.مگر می شد خوابید؟دوباره رفتم پیش آقای کروبی یک بارش ساعت 2 بامدادبود.بادوستان مختلف در ستاد آقای موسوی صحبت کردم.همه شوکه بودند. هر وقت فرصت می کردم به فیس بوک وفرندهای نگران آنجا سر می زدم.دوستانی که این بار انتخاب کرده بودندونتایج رامی دیدند وداشتند دق می کردند،می خواستند حرف های امیدوار کننده بزنم .من هم از این خبرها نداشتم.شرایط سختی بود».( سایت وب نوشته ها،23/03/88) .
خروج از کما،سرآغاز اغاز اقدامات غیر قانونی بود که باهدف زیر سوال بردن انتخابات طراحی شده بود.
اتهام”تقلب”و آغاز”اردوکشی های خیابانی “برای ابطال انتخابات
درحالی که ملت آماده برگزاری جشن پیروزی به خاطر تحقق بزرگترین انتخابات تاریخ جمهوری اسلامی ایران می شد،پروژه دیگری راکلیدخورد وآن زیر سؤال بردن انتخابات بود.در این مرحله بود که سناریوی ترویج اتهام تقلب در انتخابات واردوکشی خیابانی بایکدیگر پیوند خوردوکار به اجرای سناریوی نافرمانی مدنی کشیده شد.
اولین بیانه میرحسین موسوی در اعتراض به نتایج اعلام شده در ظهر روز شنبه 23خرداد 1388 صادر شد.دراین بیانیه-که آغازگرآشوب ها واغتشاشات چند روزه در کشور بود-ضمن متهم کردن مسئولین انتخابات به شعبده بازانی که امانتدار نبوده وبرای حاکمیت دروغ واستبدادتلاش می نمایند،اعلام کرد که تسلیم این صحنه آرایی خطر ناک نخواهد شد و موج سبز(!؟) را ادامه خواهد داد. در بخشی از این بیانیه که ملامال از اهانت و اتهام علیه نظام اسلامی است آمده است:
«نتایجی که برای دهمین دوره ریاست جمهوری اعلام ش بهت آوراست. مردمی که در صف های طولانی اخذ راٌی شاهد ترکیب آرا بودند وخودمی دانندکه به چه کسی راٌی داده اند،باحیرت تمام به شعبده بازی دست اندرکاران انتخابات وصدا وسیما نگاه می کنند.آنان اینک بیش از همیشه به دنبال آن هستند که بدانند چگونه وتوسط چه کسانی ومقاماتی طرح این بازی بزرگ ریخته شده است.
اینجانب ضمن اعتراض شدید به روند موجود وتخلفات آشکار وفروان روز انتخاب هشدار می دهم که تسلیم این صحنه آرایی خطرناک نخواهم شد. نتیجه آنچه که از عملکرد متصدیان بی امانت دیده ایم ومی بینیم جز تزلزل ارکان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران وحاکمیت دروغ واستبدادنیست.
اینجانب طبق وظیفه شرعی وملی خویش به افشای رازهای پشت سر این روند مخاطره خواهم پرداخت وآثار نابودکننده آن رابر سرنوشت کشور توضیح خواهم دادوترس آن دارم که ادامه وضع موجود همه نیروهای مؤثر در نظام رابه توجیه گرانی دروغگو در مقابل مردم تبدیل کند ودنیا وآخرت آنان رادر معرض لطمه های جبران ناپذیر قرار دهد».
همان روز موسوی در بیانیه دوم خود بر خلاف بیانه اول،درظاهر هوادارنش رابه آرامش دعوت کرد وچنین نوشت:«در عین حال قاطعانه از شما می خواهم هیچ فرد یاگروهی در معرض صدمه قرار نداده آرامش ومتانت خویش رااز دست ندهیدوهمگان درهرحال حساب خود رااز هر گونه رفتار خشونت آمیز جدا نمایند».
بلافاصله مجمع روحانیون مبارز که آبروی سیاسی خود راباپیروزی میرحسین گره زده بود به میدان آمد وبا صدور بیانیه ای سخن موسوی رامبنی برابطال انتخابات تکرار کرد:
«در این انتخابات صرف نظر از نتیجه ای که معلوم شد آنچه موجب تاٌسف ونگرانی بیشتر است اعمال نوعی مهندس آراء گسترده در این دوره است».
سازمان مجاهدین نیز با ورود به عرصه بیانیه نویسی، همسوی با موسوی ومجمع بیانیه ای شدیدالحن ومملواز تهمت وناسزا به دولت قانونی جمهوری اسلامی،با بهره گیری از تاکتیک فراربه جلو،مدعی وقوع انقلاب مخملین توسط مسئولین نظام گردید.
در فضای ایجاد شده آقای کروبی که کمترین آراء را کسب کرده بود، نیز مدعی شده و با بیانیه ای نتیجه انتخاب ملت را زیر سؤال برد و نوشت:
« من بار دیگر اعلام می کنم انتخاباتی که با حضور پر شکوه ملت ایران برگزار شد نباید وسیله سوء استفاده قرار گیرد و نتایج اعلام شده بر این انتخابات نامشروع و دولت برآمده از آن فاقد و جاهت ملی و صلاحیت اجتماعی است و از این رو آقای محمود احمدی نژاد را رئیس جمهور ایرا نمی دانم».(24/3/88)،(جمعی از نویسندگان ،1389 :252) .
انتحار سیاسی
بیانیه شماره پنج میرحسین که صبح روز 30خرداد ماه در فردای بیانات رهبری معظم صادر گردید،نشان دادموسوی در مسیری خطرناک گام بر می داردکه آینده روشنی برای آن متصور نیست ومشاورین وی در اتاق جنگ روانی که اغلب آن رااعضای افراطی سازمان مجاهدین،حزب مشارکت ومجمع روحانیون تشکیل می دهند،به وی به عنوان گزینه ای یکبار مصرف می نگرند که تاریخ آن در این انتخابات به سر آمده است.موسوی دراین بیانه ضمن تن ندادن به مسیر مشخص شده توسط قانون اساسی،بازیرسؤال بردن شورای نگهبان،در برابررهنمودهای مهم رهبری انقلاب ایستاده ومی نویسد:
«اکنون مقامات کشور با صحه گذاشتن برآنچه در انتخابات گذشت مسئولیت آن را پذیرفته اند وبرای نتایج هر گونه تحقیق ورسیدگی بعدی حد تعیین کرده اند،به صورتی که این رسیدگی ها موجب ابطال انتخابات نشود ونتایج آن را تغییر ندهد،حتی اگر در بیش از 170 حوزه انتخاباتی تعداد آرای به صندوق ریخته شده بیشتر از تعداد واجدین شرایط باشد.ازما خواسته می شود که در این شورای نگهبان پیگری کنیم،حال آنکه این شورا در عملکرد خود چه قبل،چه حین وچه بعد از انتخابات عدم بی طرفی خود رابه اثبات رسانده است ونخستین اصل در هر داوری رعایت بی طرفی است.
اینجانب همچنان قویا اعتقاد دارم در خواست ابطال انتخابات وتجدید آن حقی مسلم است که باید به صورتی بی طرفانه از طریق یک هیاًت مورد اعتماد ملی مورد بررسی قرار گیرد،نه آن پیشاپیش امکان ثمر بخش بودن آن منتفی اعلام شود، یابا طرح احتمال خونریزی،مردم از هر گونه راهپیمایی وتظاهرات باز داشته شوند».
موسوی که همچنان براسب تندخویی وناسزاگویی سوار بود،در ادامه می نویسد:«آنچه این برادر شما در یافتن این راه حل های جدید،خصوصاً به جوانان عزیزتوصیه می کند این است که نگذارید دورغگویان ومتقلبان پرچم دفاع از نظام اسلامی را از شما بربایند ونااهلان ونامحرمان،میراث گرانقدر انقلاب اسلامی راکه اندوخته از خون پدران راستگویتان است از شما مصادره کنند».
وی علی رغم توصیه رهبر معظم انقلاب اسلامی،برکشاندن هوادارانش به طور غیر قانونی در صحنه به منظور فشار بر نهادهای قانونی اصرارمی ورزید.
موسوی نشان دادکه بر خلاف پیش بینی های جریان افراطی دوم خردادکه خاتمی را عنصری مناسب برای تحقق اهداف این می دانستند،وی از ظرفیت های بیشتری برای ساختار شکنی وانتحار برخوردار است.
مجمع روحانیون مبارز وبزرگداشت حرکت مسلحانه منافقین در 30 خرداد60
در این میان اقدام تاًمل برانگیز مجمع روحانیون مبارز نیز نقش بسزایی در تداوم اغتشاشات ودرگیری های بعد از نماز جمعه مقام معظم رهبری داشت طی این اقدام مجمع روحانیون روز سه شنبه (26/3/88)در خواست راهپیمایی را برای روز شنبه 30 خرداد(مصادف باسالروز آغاز حرکت تروریستی منافقین در سال 1360)از میدان انقلاب تامیدان آزادی،به فرمانداری تهران ارسال کرد. این در حالی بود که روز قبل از آن خبر گزاری ها از بر گزاری نماز جمعه تهران به امامت حضرت آیت الله العظمی خامنه ای خبر داده بودند.
مردم ایران که دراین ایام سخت نگران وضعیت کشور بودند،همگی منتظر بودند تارهنمودهای رهبری رابه گوش جان بشوند در این میان خبر اقامه نماز جمعه به امامت ایشان،پایانی بود براین انتظار این بود که گروه ها وجریان های سیاسی نیز همسو با ملت به استقبال رهنمودهای حکیمانه رهبر معظم انفلاب بروندوتا بر گزاری نماز جمعه وشنیدن سخنان ایشان از هرگونه اقدام نسجیده دوری کنند،لیکن مجمع روحانیون مبارز در اقدامی مشکوک وپر ابهام،پیشاپیش برای روز شنبه –فردای بر گزاری نماز جمعه – در خواست راهپیمایی کرد.
پخش این خبر از شکل گیری سناریویی جدید خبر می داد واین بار بازیگر صحنه گروهی بود که خود را وابسته به خط امام ونزدیکترین گروه به اندیشه های امام(ره)معرفی می نمود. روز پنج شنبه مجمع روحانیون ضمن تاکید بردر خواست پیشین حتی گسترش سطح آن،برای برگزاری راهپیمایی وتجمع در شهرها ومیادین سراسر کشوردر خواست مجوز کرد.این کار که توسط کار شناسان سیاسی اقدامی فتنه انگیزانه وبه قصد تحت الشعاع قرادادن سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در نماز جمعه تهران،ارزیابی می شد،در کارنامه مجمع مدعی خط امام وولایت مطلقه فقیه،ثبت گردید.
تعلل چند ساعته ومشکوک دبیر مجمع روحانیون در لغو راهپیمایی 30خردادبدون وجود کوچکترین توجیه را هرگز نمی توان در شکل گیری آشوب های آن روز نادیده گرفت؛تعللی که موسوی خوئینی ها،خاتمی ودیگراعضای این مجموعه را از شکایت خانواده های کشته شدگان،مجروحین ومالباختگان در امان نگه نخواهد داشت.
بیانه لغو تجمع غیر قانونی مجمع روحانیون که ساعت ها معطل امضای دبیر مجمع ماند،را شاید بتوان تلاش برای خالی کردن شانه از بار مسئولیت وپیامدهای آشوب خیابان آزادی تلقی کرد.
البته تکلیف این نوع رفتارهای مشکوک،پیش از این از سوی رهبر معظم انقلاب مشخص شده بود.ایشان در جمع نماز گزاران میلیونی تهران بابیان اینکه «اگر نخبگان سیاسی بخواهند قانون رازیر پا بگذارند،خواسته یا ناخواسته،مسئول خون ها،خشونت ها وهرج مرج ها خواهند»،تکلیف فرماندهان آشوب را به وضوح روشن کرده بودند.
ماجرای این روز پر تاًسف در تاریخ انقلاب اسلامی بار دیگر به طور وارونه در بیانیه شماره شش (31/3/88)موسوی به تصویر کشیده شد.وی به جای ابراز برائت از اغتشاشات غیر قانونی از خبر دلخراش شهادت گروهی دیگر از معترضان به وقوع تقلب گسترده در انتخابات اخیر ابراز تاسف کرد؛بدون آنکه مشخص کند این کشته شدگان چه کسانی بودند.
موسوی در ادامه بیانیه ضمن دعوت به پرهیز از خشونت،نیروهای انتظامی را خطاب قرار داده می گوید:«در عین حال از نیروهای نظامی وانتظامی انتظاردارم نگذارند خاطرات این ایام لطمه های جبران ناپذیر به روابط آنها ومردم بزند».
همدردی با خانواده های کشته شدگان این اغتشاشات،پایان بخش این بیانیه موسوی است.خاتمی نیز دراین میان به پشت گرمی موسوی ومجمع به صحنه آمد وبا صدور بیانه ای مشابه که حکایت از تدوین همه آنها توسط مرکزی واحد داشت،به دفاع از اغتشاشات پرداخت وچنین نوشت:«ضرب وجرح وارعاب که نمونه تاٌسف آوران رادر روز شنبه شاهد بودیم وموجی از دستگیری از زنان ومردان ونخبگان سیاسی فرهنگی کشور از اولین ساعات اعلام نتایج تا کنون وممانعت از اجتماعات آرام وباوقار مردم که از نشانه های فرهنگ بالای هموطنان است،مشکلات را افزون می کند».(سایت کلمه، 31/03/88) .
در بخشی از بیانیه موسوی آمده است.«در باز گشایی این گره چرانگاهی به روش و سیرت حضرت امام(ره )نداریم که در موارد مشابه بوده است ومی تواند وباید مورد تاٌسی واهتمام قرار گیرد.تعیین هیئتی عادل،کاردان،بی طرف وشجاع که به ویژه مورد اعتماد معترضان هم باشد وپذیرش داوری منصفانه آن هیاٌت راهی برای عبور از این مرحله وگامی مثبت در جهت تقویت نظام وبازسازی اعتماد عمومی ونیز نشانه تصمیم گیری خطیر وگره گشا در هنگامه های حساس به نفع مردم ودر جهت آرمان های انقلاب است».(جمعی از نویسندگان ،1389 :267) .
سناریوی قتل ندا آقا سلطان
در همین ایام فیلمی مستند از حادثه به قتل رسیدن خانمی به نام ندا آقا سلطان در صدر برنامه های رسانه های تصویری ضد انقلاب وبه ویژه شبکه بی.بی.سی فارسی قرار گرفت. این حادثه در روز 30خرداد در حوالی خیابان امیر آباد تهران دربرابر دوربین هایی که از قبل پیش بینی شده بود،صورت گرفته بود. تصاویر آن توسط فردی به نام “دکتر آرش حجازی”که خود در صحنه حاضر بوده وبلافاصله بعد از ماجرا به طور مشکوکی به خارج از کشور گریخته بود،در اختیار این شبکه های بیگانه قرار گرفته بود. حجازی مدعی شده بود که ضارب ندا فردی بسیجی است که آنها وی را دستگیر وخلع سلاح وپس از گرفتن کارت شناسایی اورا رها کرده اند.
با وجود اینکه مراجع اطلاعاتی وپزشکی قانونی،قتل خانم آقا سلطان را مشکوک وبیشتر به یک سناریوی از قبل طراحی شده اعلام کردند؛اماشبکه های خبری با میدان داری تلویزیون های لس آنجلسی در اقدامی کاملاٌ هماهنگ، فیلم کشته شدن نامبرده را همراه با ارائه تفاسیر مختلف به طوری پخش می کردند وطی آن،نوک اتهامات خود را متوجه نظام می نمودند. شبکه تلویزیونی بی.بی.سی طی گزارشی تحت عنوان “نداخواهان آزادی بود”در تاریخ اول تیر ماه ،با انتشار تصاویری از لحظه مرگ ندا آقا سلطان،اورا به عنوان«نمادی از کشته شدگان در گیری های پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران» دانست که تنها «هدفش وطنش بود وبرایش اهمیت داشت که در این راه قدم بر دارد».( مصاحبه بی بی سی با کاسپین ساکان، 01/04/88) .
هتک حرمت عاشورا و ایجاد اغتشاش
در حالی که فتنه گران مدعی بودندخواهند توانست فتنه سبز رادر ایام محرم به حرکتی سراسری وتوده ای تبدیل کنند ودر نهایت عزاداری روز عاشورا رابه تظاهراتی علیه نظام اسلامی مبدل نمایند،همه مردم شاهد بودند که ایام محرم نه تنها فرصتی به مشروعیت بخشی حرکت نفاق سبز نداد؛بلکه با افزایش بصیرت عزاداران،بیش از پیش چهره منافقین جدید برای توده های ملت نیز آشکار شد.
این آگاهی بخشی توده های ملت،در کنار ناتوانی فتنه گران در نفوذ بین عزاداران،سران خارج نشین فتنه سبز رابه شدت عصبانی وبر آشفته ساخت،لذا پروژه ایجاد آشوب وهتک حرمت عاشورا رادر دستور کار منافقین قرار گرفت.صبح روز عاشورا درحالی که اغلب عاشقان حسین بن علی (ع)در هیأت های مذهبی مشغول عزاداری بودند،آشوبگران که سران آنها رااعضای وابسته به گروهکهای منافقین،سلطنت طلبان،بهائیان و… تشکیل می دادند،با هدایت رسانه های آشوبگر بیگانه همچون بی.بی.سی،خیابان انقلاب وآزادی را به محلی برای حرمت شکنی روز عاشورا وایجاد اغتشاش وتخریب اموال عمومی تبدیل کردند.
به گزارش خبر گزاری ها برخی افراد فریب خورده وآشوبگردر خودروهای خود بسان مراسم عروسی بوق می زند.برخی نیز در تجمع ها دست به هلهله وشادمانی وخرابکاری زدند.ارذل واوباش با سوء استفاده از حضور مردم در مراسم عزاداری اباعبدالله الحسین دست به آشوب وخسارت زدن به اموال مردم زدند. افراد فریب خورده نیز شعار مرگ بر جمهوری اسلامی سر داده وبه مقدسات توهین کردند.
در حالی که اوباش در خیابانها علیه مقدسات اسلامی جولان می دادند وپلیس نیز در حال کنترل ومهار آنها بود،عزاداران حسینی با پایان مراسم از هیأت ها ودسته جات عزادار برای برخورد با اهانت کنند گان به حضرت سید الشهدا وروز عاشورا به صورت دسته های خود جوش به سمت برخی خیابانهای مرکزی تهران حرکت کردند. بااین حال نیروی انتظامی مراقب بود تا از بروز در گیری مردم با ارذل و اوباش جلوگیری کند.حضور مردم به حدی بود که تجمع آشوبگران باگذشت دقایقی از نماز ظهر عاشورا دچار اضمحلال شد واوباش پا به فرار گذاشته ومتواری شدند.
دراین ماجرا به گفته نیروی انتظامی بیش از 300 نفر از اغتشاشگران دستگیرشده وعدهایی تحویل مراجع قضایی داده می شوند. همچنین چند نفر به طور مشکوکی کشته شدند که از برنامه ریزی گروه های ترویستی از جمله گروهک منافقین برای این روز حکایت داشت( سایت تابناک، 06/10/88، کد خبر: 78852).
راهپیمایی برائت از منافقین
در حالی که کینه ونفرت ملت به اوج خود رسیده بود،بعداز ظهر روز چهار شنبه نهم دی ماه در تهران ودیگر شهر ها به عنوان روز برائت از منافقین تعیین شد.ملت خدا جوی از سراسر شهر آماده حرکت شدند ومیدان انقلاب تهران از ساعت ها قبل از آغاز رسمی مراسم (ساعت 15)مملو از اقشار مختلف مردم بود. دراین روزمیلیونها عاشق اباعبدالله الحسین(ع) به خیابانها آمدند تا ارادت خود را به امام شهیدشان نشان داده واز دشمنان ایشان اعلان انزجار کنند.
راهپیمایی روز 9 دیماه را می توان یکی از باشکوهترین تجمعات در تاریخ انقلاب اسلامی دانست .( جمعی از نویسندگان ، معاونت سیاسی نمایندگی ولی فقیه در سپاه،1389 : 394)
2-11-3-انقلابات رنگی و مخملی
تعریف:برای این نوع انقلاب تعاریف زیادی ذکر شده است که نمونه ای از آن اینجا آورده می شود.
-تغییر در ساختارهای سیاسی کشورها ازطریق تظاهرات مسالمت آمیز که نوعی پیوستگی وهمگونی درعلل وشکل تحولات یاد شده مشاهده می شود.(هزار راه رفته ،ع.س ناجا،1390 :53) .
-مقاومتی بدون خشونت دربرابر حکومتی اقتدارگرا که به تغییر حکومت می انجامد(همان).
تاریخچه انقلابات مخملی
برای نخستین بار واسلاو هادل رییس جمهور پیشین چک،که درآن زمان رهبر مخالفان آن کشور بود اصطلاح انقلاب مخملی راوارد ادبیات سیاسی کرد وبر سر زبان ها انداخت. ودرسال 1989طی دوره ای شش هفته ای از 17نوامبر تا 27 دسامبر همان سال مخالفان حکومت درچکسلواکی با انجام سلسله اقدامات زنجیرهای توانستند رژیم حاکم راسرنگون کنند وقدرت رادردست گیرند.
پس از اولین رویداداز این نوع در چکسلواکی،اصطلاح انقلاب رنگی یامخملی در سالهای بعد از فروپاشی شوروی،به ویژه دراوایل قرن21به یکی از کلید واژه های تحولات سیاسی در عرصه جهانی تبدیل شد.
انقلاب های مخملی به علت ماهیت خود،درجوامع پسا کمونیستی در اروپای شرقی وآسیای مرکزی توسعه یافته واستفاده شده است از جمله این کشورها می توان به صربستان،اوکراین،گرجستان وقرقیزستان اشاره کرد که انقلابهای رنگی درآنهااتفاق افتادونیروهای طرفدارغرب در آنهابه قدرت رسیدند. (همان:53) .
آخرین نوع از انقلابات رنگی درسال 1388در ایران به وسیله بلوک غرب به مرحله اجرا در آمد در انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری ایران حزب اصلاح طلب با بهره گرفتن از تبلیغات وسیع وانتخاب رنگ سبز کار خویش را شروع کردند.راه اندازی انقلاب رنگی درایران دارای سه ضلع قدرت خارجی و مشخصا امریکا،انگلیس ورژیم صهیونیستی،ضد انقلاب وبرخی از گروه های داخلی بوده است.اضلاع انقلاب رنگی در ایران برای تحقق تحول مورد نظر خویش برنامه ریزی،تبادل افکار وزمینه چینی های لازم راانجام داده بودندوبامشاهده تحقق برخی ازشرایط در آستانه دهمین انتخاب ریاست جمهوری به اجرای آن مبادرت ورزیدند.(دانستنی های سیاسی،ع س ناجا،1390) .
2-11-4-تاکتیک های به کار رفته توسط اغتشاشگران
اغتشاشگران در طول اغتشاشات سال1388از ترفند ها و تاکتیک های متفاوتی استفاده می کردند که برخی از آنها بر اساس بولتن معاونت اطلاعات و عملیات یگان های ویژه پاسداران ناجا، ( 1388)به شرح ذیل می باشد .
1-از آنجایی که استکبار جهانی و صهیو نیست بین الملل با رهبری و اهداف مقدس نظام همواره تعارض داشته و پیوسته در جهت بر اندازی نظام اقدام به تهدید و ترفند می نماید و به دنبال کوچکترین فرصتی جهت بهره برداری سوء از آن، فرصت را مغتنم شمرده و با بهره گرفتن از تمامی امکانان و تجهیزات و پشتیبانی مالی از سران فتنه قصد بر اندازی نظام را داشتند.
2- سران فتنه که خود را از قبل بازنده انتخابات می دانستند از همان روزهای آغاز تبلیغات با ایجاد شبهه سعی در تهییج افکار عمومی داشته و بر خلاف قانون و مقرارت و صرف هزینه هنگفت در ستاد های تبلیغاتی ودر معابر عمومی اقدام به کارون های شادی با پخش پوستر نموده و تا پایان شب با انسداد معابر در نظم عمومی و ترافیک شهری اخلال نمودند و همچنین در برنامه های سخنرانی و میتینگ ها عملاً ارزش نظام انقلاب را زیر سؤال برده و با اخلاط مردان و زنان به رقص و پایکوبی می نمودند.
3- سران فتنه به منظور جلب رضایت اربابان خارجی خود و جلب توجه معاندین داخلی به ویژه افراد معلوم الحال، لیبرال ها، ملی گرایان، نهضت آزادی، سلطنت طلبان مطالب و سخنرانی های خود را تنظیم می نمودند و عملاً اهداف انقلاب و نظام و منویات رهبر فقیه انقلاب را زیر سؤال برده و حمایت های همه جانبه از ایجاد ارتباط با آمریکا و قطع مخاصمه با اسرائیل و همچنین قطع ارتباط و پشتیبانی از ملت رنج دیده و مسلمان فلسطین و حزب ا… لبنان را به عنوان اهداف بلند خود تبلیغ می نمودند.
4- با لو رفتن اهداف و برنامه های کانون فتنه مشخص گردید که ارتباط مستقیم سران فتنه و طراحی برنامه از قبل پیش بینی شده با بنگاه های جاسوسی موصاد اسرائیل، اینترجل سرویس انگلیس و سیا آمریکا را در جهت ایجاد کودتای مخملین را داشته و کلیه برنامه ها و اهداف ترسیم شده منجمله ایجاد شبهه تقلب در انتخابات و…. را از قبل در سرلوحه اقدامات خود دیده بودند و به همین جهت ساعت ها قبل از اعلام نتیجه نهایی خود را پیروز و منتخب مردم قلمداد نموده و پیام تبریک رد و بدل می نمودند.
5- به دنبال شکست های مفتضحانه سران فتنه در مناظرات تلویزیونی که خود را قانونمند معرفی نموده اند ولی متأسفانه از مدتها قبل از آغاز رأی گیری به کرات مرتکب نقص سریع مفاد قانون انتخابات شده و مشکلات عدیده ای برای مردم ایجاد نمودند.
6- بعد از اعلام نتایج رأی گیری از سوی ستاد انتخابات وزارت کشور فتنه و تمامی معاندین نظام با بکار گیری تمامی امکانات استکبار جهانی منجمله سایت های اینترنتی و بنگاه های خبری و تجهیزات ماهواره ای سعی در کشاندن طرفداران خود به صحنه خیابان ها و انجام اعمال خرابکارانه و تقابل مردم در مقابل نظام را داشتند که متأسفانه در تجمعات اولیه عده ای از مردم و جوانان ساده لوح فریب افکار پلید آنها خورده و در هم راهی سران فتنه در خیابان حاضر شدند و تجمعات غیر قانونی شکل گرفت و معاندین نیز از قبل برنامه دیکته شده اقدام به تخریب اموال عمومی و دولتی در سطح وسیعی نموده و آمار زیاد خسارات وارده به ناوگان اتوبوس رانی – ایستگاه ها و پایانه های مسافربری، بانک ها، ادارات و سازمان ها وحتی سطل های زباله گواه بر خصومت و عناد آنها نسبت به مردم و انقلاب را داشت.
7- اقدامات اخلالگران به اینجا ختم نگردیده و متأسفانه آنها حتی به مقدسات نظام و مساجد نیز هجوم آورده و نیت پلید، ضد دینی و اخلاقی خود را بارها در تجمعات نشان دادند.
8- سایت های اینترنتی، ایستگاه های رادیو و تلویزیونی بیگانه و ضد انقلاب نیز در ایجاد خط دهی و طراحی برنامه ها و آموزش اغتشاشگران در جهت نحوه مقابله با نیروهای انتظامی و امنیتی و عوامل یگان ویژه اقدام نموده که مستندات آن موجود می باشد.
9- با توجه به وعده های سران فتنه واستکبار جهانی متأسفانه اخلالگران وآشوبگران را گستاخ نموده وبا نصب ماسک وپوشاندن چهره های خود در صحنه های درگیری حضور پیدا می کردند وبا نیروهای جان برکف یگان درگیر می شدند که این مسئله در اغتشاشات قبلی بی سابقه بوده زیرا به محض حضور نیرو وحمله به طرف اغتشاش گران آنها از صحنه متواری می شدند ولی در اغتشاشات اخیر وضعیت کاملاٌ فرق می کرد.
10-با توجه به آموزش های داده شده از سوی سران فتنه وسایتهای اینترنتی وماهواره ای معاندین،حضور گسترده اغتشاش گران در سطح وسیعی از شهر به منظور مشغول نمودن نیروهای انتظامی وامنیتی قابل توجه بوده بطوریکه سران فتنه در فراخوان های خود از آشوبگران دعوت می کردند که در بیش از 30 نقطه از تهران تجمع وبه سمت محل خاصی جهت ادامه شرارتها حرکت نمایند.
11-سران فتنه با تبلیغات زیاد سعی در ایجاد بحران وانحراف فکری جامعه بخصوص کشته سازی مردم عادی توسط عوامل انتظامی را داشتند وچندین مورد نیز به همین نحو اقدام وبا حضور در مجالس سوگواری آنها به قصد ایجاد اخلال وتقابل مردم در مقابل نظام داشتند.
فراخوان و دعوت به اغتشاش از سوی معاندین
فرا خوان های سران فتنه وایادی استکبار به حدی زیاد بود که اغلب ایام بعد از انتخابات ایادی دست نشانده خود را جهت ایجاد اغتشاش وشورش وبلوا به خیابانها می کشاندند که موارد ذیل نمونه هایی از فراخوان معاندین مسبوق به سابقه می باشد:
1-تاریخ (27/1/88) تهدید سازمانهای جاسوسی آمریکا ومتحدانش به منظور جلوگیری از پیشرفت علمی وصنعتی وایجاد اختلال سیستم های برق ورایانه های مرتبط با سازمانها.
2-(8/2/88) فراخوان از صنف معلمان وفرهنگیان نسب به عدم اجرای نظام هماهنگ وپرداخت حقوق وتحصن در محل کار در تاریخ 6/2/88 وخود داری از تدریس در مدارس در تاریخ 7/2/88 وعدم حضور در مدارس در تاریخ 8/2/88.
3-تاریخ (10/2/88)فراخوان شبکه ماهواره ای فارسی زبان از حمایت کارگران،معلمان ودانشجویان در اعتراض به گرانی وهمچنین روز خلیج فارس رأس ساعت 1800 وشرکت در تظاهرات سراسری.
4-تاریخ (11/2/88)فراخوان توسط شبکه های ماهواره ای شبکه حزب کومونیست کارگری ودعوت به تظاهرات سراسری که مصارف با روز کارگر در اعتراض به مشکلات صنعتی وحقوقی می باشد.
5-تاریخ (27/3/88) تهدید از طرف فرد ناشناس با شماره تلفن احدی از کار کنان فرودگاه حضرت امام خمینی (ره) مبنی بر اینکه آیا شما همراه ما هستید تا تهران را امشب بترکانیم.
6-تاریخ (29/03/88) تعداد 17 دستگاه خودرو خاور حامل سنگ و آجر به بهانه کار ساختمانی در شهر تهران ودر اختیار قرار دادن آنها جهت عملیات خرابکاریاز طریق اغتشاشگران.
7-تاریخ (27/03/88)فراخوان طرفداران آقای موسوی در میدان هفت تیر جهت ایجاد آشوب و بلوا در سطح شهر.
8-تاریخ (27/03/88) عده ای از آشوبگران و ارازل و اوباش در نظر دارند نفتکش های حامل فرآورده انبار نفت شمال غرب واقع در تهران که بار گیری می شود را به آتش بکشند.
9-تاریخ (01/04/88)فراخوان از طریق یکی از سایت های ضد انقلاب ساعت 1000 که از بازاریان شهر های تهران،شیراز،مشهد،اصفهان،تبریز واهواز خواستند ضمن تعطیلی بازارها در تجمع وهمراه داشتن با مردم اقدام نمایند.
10-تاریخ (07/04/88)فرماندهی انتظامی تهران بزرگ خبری رااز طریق فرکانس 389049 در یافت داشتند که اعلام شده بود سلام خوبی امشب ماشین رابه حوالی خیابان فاطمی مقابل پارک لاله ببر آنجا پارک کن اگر آتش گرفت فرار کن.
11-تاریخ (22/05/88)فراخوان ساعت 1800 که خواستار تجمع در میدان های ولیعصر،ونک،هفت تیر،خراسان،شمشیری،فلکه اول صادقیه،پل گیشا،فلکه اول تهرانپارس توسط جنبش آزادی خواه از طریق سایت.
12-تاریخ (15/04/88)فراخوان ساعت 1800 مبنی بر تشکیل زنجیره انسانی از طرف هواداران نامزد های نا موفق در مقابل زندان اوین.
13-تاریخ (12/05/88)فراخوان یکی از سایت های اینترنتی در اعتراض به تنفیذ حکم ریاست جمهوری در ساعت 1700در میدان بهار ستان ومیادین اصلی شهر.
14-تاریخ (26/05/88)فراخوان یکی از سایت های اینترنتی در حمایت از دفتر روزنامه اعتماد ملی مهدی کروبی در ساعت 1600 وتجمع در میدان هفت تیر ابتدای پل کریمخان زند مقابل دفتر.
15-تاریخ های (26و27و28/05/88)فراخوان تجمع واعتراض در تهران وبعضی از استانهای (شیراز –مشهد-اصفهان-تبریز-گرگان-اهواز-یزد-بندر عباس).
16-تاریخ(11/06/88)فراخوان از طریق یکی از سایت ها در حمایت از زندانیان حوادث در مقابل زندان اوین.
17-تاریخ (10/07/88)فراخوان غیر قانونی موسوم به موج سبز جهت حمایت تیم های پیروزی واستقلال در ورزشگاه وداشتن نماد سبز.
18-تاریخ (29/07/88)فراخوان از دانشجویان دانشگاه تهران موسوم به جنبش سبز در همایش ملی دستاوردهای هسته ای که قرار بود دکتر احمدی نژاد سخنرانی نماید.
19-تاریخ (07/08/88)فراخوان در میدان آزادی توسط یکی از رسانه های ضد انقلاب به مناسبت سال روز کورش.
20-تاریخ (19/08/88)فراخوان جبهه ملی از تشکیلات غیر قانونی به مناسبت در گذشت دکتر فاطمی در ابن بابویه شهر ری با بروز تنش برگذار نمایند.
21-تاریخ (10/10/88) فرا خوان ناآرامی از طریق شبکه های ماهواره ای رأس ساعت 1500 در میادین اصلی شهر تهران من جمله میدان انقلاب با سر دادن شعار.
22-تاریخ(27/06/88)فراخوان رأس ساعت 1000صبح همزمان با راهپیمایی روز قدس برای دستیابی به مقاصد خود در سراسر کشور.
23-تاریخ(28/06/88)فراخوان رأس ساعت 1700روز چهارشنبه به مناسبت سی امین سالگرد در گذشت آیت الله طالقانی در خیابان سعدی.
24-تاریخ(07/07/88)فراخوان تجمع توسط موج سبز به خاطر روز تولد میر حسین موسوی در میدان هفت تیر.
25-فراخوان شبکه های ماهواره ای ضدانقلاب از هواداران که با نزدیک شدن انتخابات ریاست جمهوری وانجام عملیات ایذایی وشناسایی محل سکونت فرماندهان نظامی وانتظامی وبسیج.
26-تشکیلات با فراخوان راه سبز امید روز چهار شنبه روز قدس،روز فریاد علیه مستکبران وپیمان دوباره با شیخ ومیر سید ایران وسوء استفاده از جو موجود و تحریک انحرافی وسبز ها ایستاده اند وبرهم زدن راهپیمایی روز قدس ونظم عمومی کروبی روز قدس بار دیگر قدرت مردم را خواهد دید.
27-بیانیه میر حسین موسوی:اینجانب ضمن عرض تسلیت به خانواده های شهدا وهمدردی بامصدومان ومجروحان از همگان در خواست می کنم بعد عصر روز پنجشنبه بیست وهشتم خرداد در مساجد وتکایا تجمع وباراهپیمایی مسالمت آمیز سوگواری وهمدردی خود رابا بازماندگان اعلام نمایید.
28-استفاده از اسید قوی که برخی از آشوب طلب در اظهارت ومحافل خصوصی اعلام داشتند در مواجهه با مأمورین در مناسبت های مختلف اقدام به پاکت های نایلونی حاوی اسید به سوی مأمورین می نمایند.
29-فراخوان سایت های اینترنتی معانداز طرفداران خود دعوت نموده تا در ساعت 1500 درمیادین اصلی ونک –ولیعصر –هفت تیر-پارک لاله-دانشجو-ملت ومیدان آزادی گروه غیر قانونی به (ماهستیم)تجمع وراهپیمایی کنند.
30-(27/12/88)فراخوان چهارشنبه آخر سال ساعت 1500 مقابل سازمان صداوسیما وهمزمان در بهشت زهرا بر سر قبور کشته شده گان حوادث تجمع نمایند.
2-11-5-تجزیه وتحلیل مأموریت برقراری نظم و امنیت ( کنترل اغتشاشات دهمین دوره ریاست جمهوری سال 1388)
با عنایت به حجم وسیع توطئه ها و ترفندهای معاندین و پشتیبانی های فراوان مالی، فکری وبکارگیری آخرین تکنولوژی و شیوه های نوین تبلیغاتی که توسط رسانه های نوشتاری و گفتاری، سایت های اینترنتی، شبکه های رادیو و تلویزیون فارسی زبان و ماهواره ای از سران فتنه که از ابتدا خود را بازنده انتخابات می دانستند ولی قصد داشتند با راه اندازی کودتای مخملین به مسند قدرت تکیه زده و حافظ منابع استکبار جهانی شوند که موارد ذیل در ناکام ماندن اهداف پلید معاندین تأثیر بسزایی داشت:
1- عنایت حضرت حق و توجهات حضرت ولی عصر(عج) که صاحب و حافظ کشور و انقلاب می باشد.
2- وجود رهبری فرزانه، حکیم، دانا، دلیر و شجاع و آگاه به زمان با روشن گری ها و سخنرانی ها افشاگرانه پرده از نفاق و ترفند سران فتنه برداشت ودر طول این مدت مجدانه تمام مسائل را زیر نظر گرفته و تدابیر و فرامین خود را به موقع به مبادی ذیربط ابلاغ نمودند.
3- برآورد صحیح اطلاعات و جمع آوری اخبار مربوطه تحرکات سران فتنه توسط دستگاه اطلاعاتی و امنیتی کشور و انعکاس به یگان های عملیاتی جهت اتخاذ تدابیر مناسب.
4- آمادگی رزم و توانمندی بالای کارکنان یگان ویژه در طول اجرای مأموریت.
5- اتحاد و یکدلی فرماندهان و نیروهای یگان ویژه در جریان مأموریت.
6- علیرغم حجم بالای مأموریت های محوله و وسعت اغتشاشات و مدت زمان زیاد مأموریت و همچنین اقدامات وحشیانه اغتشاشگران و ارازل و اوباش نیرو های یگان ویژه با سعه صدر و تحمل شرایط سخت و بردباری در مقابله با اهانت ها و فحاشی ها و اقدامات اخلالگران، آگاهانه پیرو ولایت فقیه و فرامین مقام معظم رهبری با پایمردی و رشادت مقاومت نموده و بدون بکار گیری سلاح شلیک حتی یک گلوله توانستند بر تمامی بحران ها و تهدیدات پیروز باشند .
7- از جمله اقدامات مؤثر نیروی انتظامی به ویژه یگان های ویزه پاسداران ناجا تشکیل جلسات و کمیسون های ناجا و همچنین تشکیل کمیسون عملیات در یگان به منظور تجزیه وتحلیل مأموریت های انجام شده و اتخاذ تدابیر ویژه بر اساس اخبار و اطلاعات واصله از اقدامات سران فتنه در مأموریت ها پیشرو که در توجیه، آموزش و تقسیم شرح وظایف بسیار مهم بود.
8- با عنایت به حجم بالای تهدیدات و مأموریت ها و بر اساس مصوبات شورای تأمین استان عملاً قرارگاه ثارا…. نیز در ادامه مأموریت وارد عمل شد که جلسات متعددی به منظور تعامل و همکاری با کارکنان سپاه پاسداران به ویژه فرماندهی و بکارگیری نیرو های بسیج، بلوک بندی و تقسیم حوزه مأموریت در سطح شهر تهران، ایجاد قرارگاه اصلی فرماندهی و قرارگاه های تاکتیکی در بلوک بندی ها و حضور چشمگیر و سازمان یافته عوامل سپاه و بسیج در کنار کارکنان ناجا نقش موثری در ناکام ماندن ایادی استکبار جهانی در نقشه های شوم آنها داشت.
9- وحدت فرماندهی یگان های مجری و تقسیم وظایف کلیه رده ها مسئول نیز از عوامل مهم مأموریت بود
2-12-چارچوب نظری فصل دوم
فصل دوم همه پایان نامه ها به بررسی ادبیات و پیشینه تحقیق می پردازد که ما نیز هم در این فصل با توجه به موضوع پایان نامه که شناخت مهارتهای مدیریتی فرماندهان یگان ویژه ناجا با اثربخشی کنترل اغتشاشات تهران بعد از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری می باشد به بررسی چند پایان نامه وتحقیق که به موضوع مورد بحث مربوط می باشدپرداختیم. وهمچنین چندین نشریه و کتاب که طبق یافته های هریک مواردی به عنوان حسن های مدیران در کنترل اغتشاشات ومدیریت آن وتعدادی هم نقاط ضعف وکاستی ذکر شده بودبررسی کردیم در قسمت دوم در این فصل به توضیح پاره ای اصطلاحات کلیدی و مفاهیم که دراین تحقیق مد نظر بوده پرداخته ایم و تاجایی که امکان داشته آنهارابه صورت عملیاتی تعریف کرده ایم.در قسمت سوم فصل حاضربه ارائه موضوعی دررابطه با مراحل به وجود آمدن اغتشاشات و راهکارهای مقابله با آن پرداختیم.قسمت بعدی مفاهیم نظری مرتبط باتحقیق حاضر را به صورت ساختاری واز چندین منبع مورد بازبینی وموشکافی قرار دادیم از جمله این مبانی نظری تئوری ونظریه ناآرامی ها بودکه چند مورد از نظریات به همراه تعریف و اهداف ناآرامی هاآوردیم که باتوجه به زمینه به وجود آمدن اغتشاشات سال 1388 می توان همه نظریه های ذکر شده در این فصل را در به وجود آمدن وادامه این ناآرامی ها دخیل دانست. اغتشاشات سال 1388 تهران حوز های وسیع و پیچیده ای را شامل میشد که نمی توان تنها یک نظریه را زیر بنای آن دانست. سپس به توضیح و تفسیر مهارتفرماندهی ومدیریت پرداختیم که اصلی ترین مفهوم پژوهش حاضر می باشد.ابتدا بهارائه چندین نظر وتحقیق داخلی وخارجی که هریکتعدادی مهارت را به عنوان مهمترین شاخص های مدیریت و فرماندهی ذکر کرده بودندپرداخته وپس از بررسی وترکیب نظرات ارائه شدهدر نهایت به این نتیجه رسیدیم که 3مهارت ادراکی،ارتباطی وفنی جزء اصلی ترین مولفه های فرماندهی ومدیریت می باشد.هریک از این 3مهارت را تعریف واهداف آنها را ذکر کرده به یک جمع بندی رسیدیم.در ادامه مفاهیم نظری فصل حاضر به ارائه کامل سازمان ووظایف یگان ویژه پاسداران ناجا پرداختیم سپس تهران بزرگ که درگیری ها و اغتشاشات در محیط جغرافیایی آن اتفاق افتادمورد واکاوی قرار گرفت.زیرا به وجود آمدن هر اغتشاشی را نمی توان فارغ از زمینه ومحل آن دانست.در نهایت کلیه موارد ذکر شده مرتبط با انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری بود که در قالب روز شمار انتخابات ومختصری از جمع بندی انتخابات و همچنین تعاریف ونظریاتی از انقلابات مخملی در دنیا وبررسی انقلاب مخملی سال1388 در ایران وهمچنین در ادامه تاکتیک هایی که توسط اخلالگران نظم وامنیت عمومی بکار رفته بود را بصورت مفصل مورد بررسی قرار دادیم. لذا نتیجه نهایی در این فصل ما را به آن سویی هدایت کرد رابطه اثربخشی کنترل اغتشاشات بامهارت های مدیران را بررسی کنیم تادر یابیم آیا مدیران وفرماندهان حاضر در کنترل اغتشاشات سال 1388دارای چه میزان از مهارت های مدیریتی بوده اند و مهارتهای مدیریتی یک فرمانده در کنترل اغتشاشات چیست .
مهارت های مدیریتی
مهارت های مدیریتی
2-13-الگوی مفهومی تحقیق
ادراکی
ارتباطی
اثربخشی کنترل اغتشاشات
فنی
2-14- الگوی تحلیلی تحقیق
مفاهیم(ابعاد)
موءلفه ها
شاخص ها
منابع
مهارت های مدیریتی
مهارت های ادراکی
هدایت در آموزش-بینش سیاسی افسران-آگاه بودن افسران-شاخص قراردادن حق و عدالت-آموزشهای مناسب -توان توجیه سیاسی -تدبیر خوب فرماندهان-تحلیل سیاسی فرماندهان-آگاهی از طرفند بیگانگان-تجزیه و تحلیل به موقع
-مصاحبه
-کتاب کنترل اجتماعات
-کتاب مدیریت بحران
-…
مهارت های ارتباطی
بیان خوب فرماندهان -کسب اخبار- رعایت حقوق شهروندی-داشتن وحدت- توجیه کارکنان-ایجاد اعتماد به نفس-قاطعیت در اعمال قانون-شناسایی و جمع اوری اطلاعات-همسو کردن مهارت ها-ایجاد انگیزه شغلی-جداسازی جمعیت تماشاچی-اعمال محدودیت ارتباطی-رفتار و برخورد مناسب-کنترل عملیات روانی-کنترل خبرنگاران -تشویق کارکنان-پخش نقطه نظرات-لطف و محبت فرماندهان-همراه کردن رسانه ها-گفتگو صریح و روشن -مهارت ها و توانایی نیروها-آگاهی از هویت و انگیزه اغتشاشگران
مهارت های فنی
قانون بکارگیری سلاح-آشنایی سلاحهای تخصصی-آشنایی در اشاره و ایما-دوربین فیلمبرداری-گذاردن عناصر تامین-عملیات فیزیکی درست-اجرای عملیات-استفاده از عملیات خودرو-دستگیری هدفمند-قدرت تحرک واحدها-خنثی کردن تهدیدها-مهارت در قاعده تمرین-بازگذاشتن راه فرار-به موقع عمل کردن -کنترل شایعات-شیوه نمایش قدرت-دسته های موتورسوار-تجهیزات انفرادی پلیس-خودرو آب پاش-ضربات دست وپا-آمادگی چسمانی-محدودیت های ترافیکی-لانچرهای پرتاپ گاز
کنترل اغتشاشات
اثربخشی کنترل اغتشاشات
تمرین و مانورقبل از عملیات-داشتن تجهیزات-پشتیبانی-انتشار شایعه برخورد-قرق کردن-شناسایی اهداف حریف-هماهنگی و تعامل-دستگیری محرکین-ابزارهای رسانه ای-قدرت تحرک و سرعت عمل-حضور فرماندهان در میدان-شهر شناسی فرماندهان-حفظ خونسردی-آرایش ضد اغتشاش-ارتباط رادیویی-محدودیت های ترافیکی-وحدت فرماندهی و همدلی -انضباط و اطاعت پذیری-بازسازی روحی و روانی-شناسایی افراد فعال اغتشاش-رسیدگی به مصدومین-شناسایی اماکن مورد تهدید-ایجاد پاسگاه های فرماندهی-آگاهی افسران از تحرک کشورها
-مصاحبه
-کتاب کنترل اجتماعات1384
-…
2-15-خلاصه
در بررسی ادبیات و پیشینه تحقیق، با توجه به موضوع تحقیق حاضر نظریه هایی در رابطه با علل به وجود آورنده اغتشاشات ذکر گردید که ازآن جمله می توان به نظریه ازدحام، همگرایی، هنجار نو خاسته، فردیت زدایی و چند نظریه دیگر اشاره کرد.انواع مهارت های مورد نیاز جهت مدیریت هم از مباحثی بود که در این فصل مورد بررسی ویژه قرار گرفت. در پژوهش حاضر از تحقیقاتی که در زمینه اغتشاشات در سال های اخیر انجام شده بود آورده شد که هریک نشان دهنده نقاط قوط و ضعف یگان های عمل کننده بودند. در راستای کنترل اغتشاشات یگان ویژه به عنوان نوک پیکان تلقی می شود که دارای سازمان و تاریخ وقوانین خاص خود می باشد که به صورت مفصل به آن اشاره گردید .
اغتشاشات سال 1388در تهران به وقوع پیوست که برای کنترل بهتر اغتشاش باید بستر جغرافیایی آن را شناخت که در این فصل به آن پرداخته شد.و در نهایت مروری بر انتخابات ریاست جمهوری دروه دهم و ناآرامی های بعد از آن داشتیم .
فصل سوّم
روش شناسی
تحقیق
3- 1- مقدمه
«پژوهش علمی عبارت است از: مطالعه نظامدار، کنترل شده، تجربی و انتقادی یک یا چند قضیه فرضی در مورد روابط احتمالی میان پدیده های طبیعی» ( هومن، 1374: 14).
از جمله ویژگی های مطالعه علمی که هدفش حقیقت یابی است، استفاده از یک روش تحقیق مناسب می باشد و انتخاب روش تحقیق مناسب به هدف ها و ماهیت موضوع مورد تحقیق و امکانات اجرایی بستگی دارد و هدف از آن تحقیق، دسترسی دقیق و آسان به پاسخ پرسش های تحقیق است. ( خاکی، 1379: 143 ـ 142).
در این فصل به بیان روش تحقیق، جامعه آماری تحقیق و حجم نمونه، روش نمونهگیری، ابزار جمعآوری داده ها و روایی و پایایی آن ها و روش های تحلیل داده ها پرداخته میشود.
3-2- نوع و روش تحقیق:
پژوهش حاضر از نظر روش تحقیق از نوع آمیخته (کیفی و کمی ) و از نظر هدف و نتیجه کاربردی و از لحاظ شیوه جمع آوری داده ها و تحلیل آنها،قسمت اول (مصاحبه ) نیمه اکتشافی و قسمت دوم (پرسشنامه ) توصیفی – پیمایشی است.
3-3- جامعه، نمونه وروش نمونه گیری:
3-3-1- جامعه پژوهش
جامعه پژوهش حاضرعبارتست 270 نفر از کلیه مدیران و فرماندهان و خبرگان یگان ویژه در تهران بزرگ که در کنترل اغتشاشات سال 88 طبق آمار معاونت نیروی انسانی شرکت داشته اند.
3-3-2حجم نمونه پژوهش:
برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران به شرح زیر استفاده گردید که 101 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین شدند پس از توزیع تعداد 99 پرسشنامه تکمیل شده برگشت داده شد و مورد تجزیه تحلیل قرارگرفت. در مرحله مصاحبه هم با بهره گرفتن از نمونه گیری نظری با 15 نفر از خبرگان به نتیجه دلخواه رسیدیم .

p.q( c zα/ N(
N=——————————–
 
فرمول3-1- تعیین حجم نمونه p.q+()d ( c zα/ )
N=
P=
Q
zα/c=
d=
4-3-2-روش نمونه گیری
با عنایت به این مطلب که جامعه پژوهش حاضر از حیث متغیر محل خدمت و جایگاه و شغل دارای طبقات ناهمگن می باشد و الزاماً در نمونه پژوهش باید نسبت های این متغیرها و سطوح آنها اعمال گردد، بنابراین از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای در پژوهش حاضر استفاده می شود.
3- 4-روش گرد آوری اطلاعات
روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق به صورت پیمایشی و نظر سنجی می باشد.
3-5- ابزار جمعآوری داده ها و اطلاعات
در این تحقیق ابتدا جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری، تدوین ادبیات تحقیق و شناسایی مؤلّفهها از روش مطالعه کتابخانه‌ای و سپس برای جمع آوری داده ها علاوه بر مطالعات نظری از طریق مصاحبه با اساتید و صاحبنظران و همچنین مدیران و فرماندهان جامعه مورد مطالعه شا خص ها احصا و از طریق پرسشنامه محقق ساخته دو وجهی(مطلوب و موجود) و با شرکت نمونه مورد نظر از کارشناسان شاخص ها نهایی و مورد آزمون قرار گرفتند.
روش کار چنین بود که با توجه به مطالب مندرج در فصل دوّم (مبانی نظری و پیشینه تحقیقات انجام شده) از مجموع تعاریف و نظریات دانشمندان و محققین سه مهارت بعنوان شاخصهای اصلی و فرعی (خرد و کلان) برای اثر بخشی کنترل اغتشاشات توسط مدیران احصاء شد. این سه مهارت در قالب پرسشنامه، دریک طیف پنجگانه لیکرت به هر یک از پاسخ ها ارزش مقداری یک تا پنج تعلق گرفت. امتیاز سیالات به گونه ای بود که گزینه کاملاً مخالف امتیاز 1، مخالف امتیاز 2، متوسط امتیاز 3، موافق امتیاز 4 و گزینه کاملاً موافق امتیاز 5 دریافت می کرد.
طبق پیشنهاد خبرگان تعدادی از مهارت ها بدلیل همدامنگی، مکمل بودن، همپوشانی بالا و ادبیات مشترک، در یکدیگر ادغام و تصحیح شدند. با نظر اساتید محترم از بین مهارت های بحث شده در فصل دوم سه طبقه زیر بعنوان مهارت های نهایی اثربخشی کنترل اغتشاشات انتخاب گردید:
مهارت ارتباطی شامل 22گویه
مهارت ادراکی شامل 10 گویه
مهارت فنی شامل23 گویه
درقسمت مصاحبه هم با پانزده نفر از فرماندهان وکارشناسان رده بالا و خبره مصاحبه گردید و به دو سوال اساسی ازنظر آنان پرداخته شد.
3- 6- روایی پرسشنامه
علاوه بر مصاحبه ساختار یافته با خبرگان به منظور اطمینان از اینکه آیا پرسشنامه تحقیق واقعاً همان خصیصههای مورد نظر را اندازهگیری می‌کند یا خیر. شاخص های مختلفی برای بررسی روایی وجود دارند. روایی محتوایی که در این پ‍ژوهش مورد بررسی قرار گرفت عبارت است از اینکه تا چه حد محتوای ابزار مورد استفاده مناسب اهداف متغیرهای موجود در پژوهش مناسب است. بنابراین پس از تهیه پرسشنامه تحقیق، پرسشنامه به تعدادی از اساتید و تعدادی از کارشناسان و مدیران دانشگاه ارائه و از آنها خواسته شد تا پس از مطالعه پرسشنامه، نظر خود را در رابطه با نوع سؤالات، تعداد سؤالات، و همبستگی سؤالات موجود در پرسشنامه در مقایسه با اهداف و فرضیه های تحقیق ابراز دارند. پس از جمعآوری نظرات و اعمال اصلاحاتی پرسشنامه نهایی تحقیق مورد تأیید و اطمینان قرار گرفت.
3- 7- پایایی پرسشنامه
در این تحقیق برای سنجش پایایی، از آزمون آلفای کرونباخ استفاده گردید. که میزان آن برای کل پرسشنامه 93% است و از لحاظ آماری مورد قبول است. و برای هر یک از هشت بعد به شرح جدول زیر می باشد.
جدول شماره 3-1
ضریب آلفا
گویه ها
شاخص ها
9 /0
شاخص های اثر بخش کدامند
شاخص در وجه مطلوب
9 /0
شاخص های اثر بخش چگونه بوده است
شاخص در وجه موجود
9 /0
مهارتهای ارتباطی موثر در کنترل اغتشاشات کدامند
شاخص در وجه مطلوب
9/0
مهارت های ارتباطی موثر در کنترل اغتشاشات چگونه بوده است
شاخص در وجه موجود
9/0
مهارت های ادراکی موثر در کنترل اغتشاشات کدامند
شاخص در وجه مطلوب
/0 9
مهارت های ادراکی موثر در کنترل اغتشاشات چگونه بوده است
شاخص در وجه موجود
7/0
مهارت های فنی موثر در کنترل اغتشاشات کدامند
شاخص در وجه مطلوب
8/.
مهارت های فنی موثر در کنترل اغتشاشات چگونه بوده است
شاخص در وجه موجود
همچنانکه در جدول فوق مشاهده می شود ضریب آلفا برای همه مولفه ها از لحاظ آماری مورد قبول می باشد .
3- 8- روش تجزیه و تحلیل داده ها و آزمونها ی مورد استفاده
3- 8- 1 – آمار توصیفی
در تحلیل های توصیفی از توزیع فراوانی (میانگینها، درصدها، جداول و نمودارها) برای متغیرهای جمعیت شناختی سابقه خدمت، سطح تحصیلات، سن، درجه و … استفاده شده است.
3- 8-2 آمار استنباطی
برای تحلیل داده های حاصل از مصاحبه از جداول فراوانی و برای تحلیل داده های پرسشنامه از آزمون تی تک نمونه ای به منظور پاسخ به سؤالات اساسی تحقیق استفاده گردیده است.
3-9-خلاصه
پژوهش حاضراز نظر هدف و نتیجه کاربردی و از لحاظ شیوه جمع آوری داده ها و تحلیل آنها، توصیفی – پیمایشی است جامعه پژوهش حاضرعبارتست 270 نفر از کلیه مدیران و فرماندهان و خبرگان یگان ویژه در تهران بزرگ می باشد101 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین شدند پس از توزیع تعداد 99 پرسشنامه تکمیل شده برگشت داده شد و مورد تجزیه تحلیل قرار گرفت. در این تحقیق ابتدا جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری، تدوین ادبیات تحقیق و شناسایی مؤلّفهها از روش مطالعه کتابخانه‌ای و سپس برای جمع آوری داده ها علاوه بر مطالعات نظری از طریق مصاحبه با اساتید و صاحبنظران و همچنین مدیران و فرماندهان جامعه مورد مطالعه شا خص ها احصا و از طریق پرسشنامه محقق ساخته دو وجهی(مطلوب و موجود) و با شرکت نمونه مورد نظر از کارشناسان
شاخص ها نهایی و مورد آزمون قرار گرفتند.
پایایی برای کل پرسشنامه 93% است و از لحاظ آماری مورد قبول است. در تحلیل های توصیفی از توزیع فراوانی (میانگینها، درصدها، جداول و نمودارها) برای متغیرهای جمعیت شناختی سابقه خدمت، سطح تحصیلات، سن، درجه و … استفاده شده است. برای تحلیل داده های حاصل از مصاحبه از جداول فراوانی و برای تحلیل داده های پرسشنامه از آزمون تی تک نمونه ای به منظور پاسخ به سؤالات اساسی تحقیق استفاده گردیده است.
فصل چهارم
تجزیه وتحلیل
داده ها
4-1مقدمه:
در این فصل ابتدا نتایج مصاحبه با خبرگان در خصوص شاخص های اثر بخش مقابله با اغتشاشات و مهارت های مدیران مرتبط با آن مشخص، سپس این شاخص ها و مهارت ها از نظر افسران عملیاتی شاغل در یگان ویژه ناجا تعیین گردید.
همچنین میزان تحقیق شاخص های اثر بخشی و مهارت های موجود افسران عملیاتی که در عملیات انتخابات بعد از دوره دهم ریاست جمهوری در سال 1388 موفقیت داشته اند اندازه گیری شد و رابطه اثر بخشی و مهارت ها مورد بررسی قرار گرفت .لذا این فصل در دو بخش ارائه میگردد.
بخش اول: نتایج حاصله از مصاحبه با خبرگان (فراوانی پاسخ ها )
نتایج حاصل از مصاحبه ساختار مند با 15 نفر از خبرگان طبق( جدول زیر) در پاسخ به سوال اول و دوم تحقیق به شرح ذیل می باشد.
جدول شماره 4-1
ردیف
درجه
نام
نام خانوادگی
تحصیلات
رشته تحصیلی
1
سرتیپ دوم
منوچهر
علی بابایی
فوق لیسانس
مدیریت بحران
2
سرتیپ دوم
علی
اسماعیل پور
فوق دیپلم
علوم نظامی
3
سرهنگ
سید فخرالدین
موسوی
فوق لیسانس
نظم و امنیت
4
سرهنگ
سعید
عطا الهی
لیسانس
علوم انتظامی
5
سرهنگ
مسعود
مصدق
فوق لیسانس
مدیریت بحران
6
سرهنگ دوم
حمید
نفاوی
لیسانس
آسیب شناسی
7
سرهنگ دوم
محمد مراد
حسن آبادی
لیسانس
علوم انتظامی
8
سرهنگ دوم
رضا
بابا پور
لیسانس
علوم انتظامی
9
سرهنگ دوم
اصغر
گلشنی
لیسانس
علوم انتظامی
10
سرهنگ دوم
مهدی
محمود آبادی
لیسانس
آشیب شناسی
11
سرگرد
علی
خشنودی
لیسانس
علوم انتظامی
12
سرگرد
رضا
نصیری
لیسانس
علوم انتظامی
13
سرگرد
سید مهر علی
موسوی مهر
لیسانس
آسیب شناسی
14
سرگرد
سلمان
قلی زاده
فوق لیسانس
حقوق جزا و جرم شناسی
15
سرگرد
یعقوب علی
عروجی
لیسانس
آسیب شناسی
سوال اول:
1- شاخص های اثر بخشی مقابله با اغتشاشات ( بعد از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری تهران )کدامند؟
نتایج تحقیق مصاحبه با خبرگان نشان داد که شاخص های زیر برای بررسی میزان موفقیت یگان های ویژه پاسداران ناجا در کنترل اغتشاشات مطرح هستند.
جدول شماره 4-2مهارت های ارتباطی
ردیف
مهارت های ارتباطی مطرح
مورد
1
بیان خوب فرماندهاندر هنگام تذکربه عوامل اغتشاشی، برای متفرق شدن با
بلندگو در برخورد
8
2
کسب اخبار از افراد دستگیر شده در خصوص موضوعاتی که جهت مقابله با
اغتشاش رایاری کند
5
3
رعایت حقوق شهروندی
3
4
حضور فرماندهان در میان نیروها
7
5
توجیه کارکنان( قبل، حین، بعد از هر مأموریت)
12
6
آماده ساختن افسران برای کنترل احساسات شان
10
7
قاطعیت در اعمال قانون و مقررات در برخورد با عوامل اغتشاشی
5
8
تلاش در شناسایی و جمع آوری اطلاعات از کانون فعال باقی
مانده در ایجاد اغتشاش
9
همسو کردن مهارت های فرماندهان با فرمایشات مقام معظم رهبری
4
10
ایجاد انگیزه شغلی در بین افسران
6
11
جدا سازی جمعیت تماشاچی از جمعیت اغتشاشی از طریق
آگاه کردن مردم و آشکار نمودن و بیان اصل قضیه به مردم
9
12
باز سازی روحی و روانی نیروهای عمل کننده از طریق تشویق به موقع آنها
9
13
رفتار و برخورد مناسب با اغتشاشگران پس از دستگیری
7
14
کنترل عملیات روانی حریف نسبت به نیروهای خودی
6
15
کنترل خبر نگاران در صحنه عملیات توسط فرماندهان
5
16
تضعیف روحیۀ اغتشاشگران از طریق پخش نقطه نظرات و
مخالفت مردم با اعمال آنها در رسانه ها
3
17
آگاهی از هویت عاملین اغتشاش
4
18
حفظ خونسردی فرماندهان در صحنه عملیات
8
19
گفتگو صریح و روشن با مردم توسط پلیس از طریق رسانه ها
3
20
اظهار محبت به نیروهای صف به شکل کوتاه وگویا
3
21
تأکید بر قابلیت ها، نیروها تحت امر هنگام گفتگو با آنان
7
جدول شماره 4-3 مهارت فکری و ادارکی
ردیف
مهارت های فکری و ادارکی مطرح
مورد
1
برنامه ریزی و هدایت در آموزش
8
2
بینش سیاسی افسران
15
3
رعایت عدالت در برخورد با جمعیت اغتشاشگر
3
4
داشتن آموزش هایی مناسب مانند: روانشناسی،
جامعه شناسی و بهداشت روانی فرماندهان و افسران
3
5
توان توجیه سیاسی افسران از طرف مسئولین
6
6
تجزیه و تحلیل به موقع عملکرد و شناخت آسیب ها و تهدیدات مأموریتی
4
7
تحلیل سیاسی فرماندهان با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری
12
8
آگاهی افسران از طرفند بیگانگان بر علیه جمهوری اسلامی ایران
6
9
انطباق تدابیر با فرمایشات مقام معظم رهبری
3
جدول شماره 4-4 مهارت های فنی
ردیف
مهارت های فنی مطرح
مورد
1
سرعت عمل واحد در پراکنده نمودن اغتشاشگران
6
2
شهر شناسی فرماندهان و افسران در تسلط برشهر
5
3
مهارت در قاعده تأمین و ستون کشی
4
4
باز گذاشتن راه فرار برای اغتشاشگران
4
5
به موقع عمل کردن فرماندهان با توجه به مسائل سیاسی حاکم
7
6
توان کنترل شایعات از طرف اغتشاشگران و ایجاد تردید و دو دلی در بین آنها
6
7
توان استفاده از شیوه نمایش قدرت(حضور کارکنان و خودرو با تجهیزات کامل)
9
8
توان استفاده از دسته های موتور سوار
10
9
توان استفاده از تجهیزات انفرادی پلیسی در مقابله با اغتشاش
15
10
تدابیر بکارگیری و استفاده از خودرو آب پاش ورنگ پاش
6
11
توان استفاده از تکنیک های هنرهای رزمی توسط کارکنان
4
12
آمادگی جسمانی کارکنان
7
13
تدابیر استفاده از لانچر های پرتاب گاز و گاز های دستی اشک آور
14
14
توانایی ایجاد محدودیت های ترافیکی در منطقه اغتشاش
3
15
آشنایی به قانون بکار گیری سلاح
3
16
آشنایی خدمه های سلاح های تخصصی(سلاح وینچستر،
سلاح پینت بال،سلاح پرتاب گاز) و چگونگی استفاده از آنها
10
17
آشنایی در اشاره و ایماه با حرکات دست جهت آرایش
گرفتن نیروها و استفاده از تجهیزات
3
18
توانایی استفاده از ابزار مثل دوربین فیلم برداری و عکاسی
در مستند سازی عملیات ها
3
19
گذاردن عناصر تأمین برای جلوگیری از غافلگیری
3
20
عملیات فیزیکی درست که به طرز ماهرانه انجام می گردید
که بازتاب سیاسی و اجتماعی نداشته باشد که فرصت
تبلیغاتی سوء ازدشمنان گرفته شود
6
21
اجرای عملیات با حداقل تلفات جانی
3
22
توان استفاده از عملیات با خودرو
9
23
اعمال محدودیت های ارتباطی برای اغتشاشگران
4
بخش دوم : نتایج حاصله ازپرسشنامه اجرا شده بر روی فرماند هان،مدیران و خبرگان
در این بخش متغیر های جمعیت شناختی و سایر متغیرها توصیف وسپس با بهره گرفتن از آمار استنباطی، فرضیه های تحقیق بررسی می گردند.
قسمت اول : آمار توصیفی
الف )درجه: جدول فراوانی مربوط به درجه شرکت کنندگان در ذیل آمده است.
جدول (4-5) واحدهای آماری نمونه بر حسبدرجه
گزینه ها
فراوانی
درصد فراوانی
سروان
69
69.7
سرگرد
11
11.1
سرهنگ
19
19.2
جمع
99
100
نمودار (4-1) واحدهای آماری نمونه بر حسب درجه
همانطور که در جدول فوق مشاهده می شود از کلیه افراد شرکت کننده تعداد 62 نفر سروان، تعداد 19 نفر سرهنگ و 11نفر دارای درجه سرگردی هستند. بیشتر شرکت کنندگان سروان می باشند.
ب )مسئولیت : جدول فراوانی مربوط به وضعیت مسئولیت شرکت کنندگان در ذیل آمده است.
جدول (4-6) واحدهای آماری نمونه بر حسب مسئولیت
گزینه ها
فراوانی
درصد فراوانی
فرمانده تیپ
3
3
فرمانده گردان
12
12.1
فرمانده گروهان
60
60.6
معاونت و خبرگان
24
24.2
جمع
99
100
نمودار (4-2) واحدهای آماری نمونه بر حسب مسئولیت
از99 نفری که در این تحقیق شرکت داشته اند تعداد60 نفر فرمانده گروهان،تعداد 24نفرمعاونت و خبرگان، تعداد 12نفر فرمانده گردان و تعداد3 نفر فرمانده تیپ می باشند. بیشتر شرکت کنندگان دارای مسئولیت در سطح فرمانده گروهان هستند.
الف )تحصیلات : جدول فراوانی مربوط به تحصیلات دانشگاهی شرکت کنندگان در ذیل آمده است.
جدول (4-7) واحدهای آماری نمونه بر حسب تحصیلات دانشگاهی
گزینه ها
فراوانی
درصد فراوانی
فوق دیپلم
26
26.3
لیسانس
70
70.7
فوق لیسانس
3
3.0
جمع
99
100
نمودار (4-3) واحدهای آماری نمونه بر حسب تحصیلات دانشگاهی
همانطور که در جدول فوق مشاهده می شود از کلیه افراد نمونه شرکت کننده تعداد 70نفر دارای مدرک لیسانس، تعداد 26نفر دارای مدرک فوق دیپلم وتعدا

مطلب مشابه :  پایان نامه مدیریت در مورد :آذربایجان غربی
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
90

دیدگاهتان را بنویسید