اعراب بادیه نشین گفتند ایمان اورده ایم بگو شما ایمان نیاورده اید ولی بگویید اسلام آورده ایم اما هنوز ایمان وارد قلب شما نشده است.
این آیه درباره اعراب بنى اسد (بنى خزیمه) نازل شد که در خشکسالى به مدینه النبى آمده شهادتین بر زبان مى‏راندند و در باطن مؤمن نبودند و کوچه‏هاى مدینه را به کثافات آلوده و قیمت‏ها را گران کرده بودند و به رسول اللّه (صلی الله علیه و آله و سلم) گفتند:
” ما با زن و فرزند بار و بنه به سوى تو آمدیم و مثل فلان طایفه با تو نجنگیدیم از صدقه سهمى به ما بده”
و بر پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) منت مى‏گذاشتند که مسلمان شده‏اند. آیه نازل شد که
«شما ایمان نیاورده‏اید بلکه تسلیم شده‏اید و ایمان هنوز در قلب‏هایتان راه نیافته»
و در آیه بعد چنین آمده است:
«بر تو منت مى‏گذارند که اسلام آورده‏اند … بگو خدا بر شما منت دارد که هدایت‏تان کرد.»
ـ فراریان
﴿ إِذْ تُصْعِدُونَ‏ وَ لا تَلْوُونَ عَلى‏ أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ یَدْعُوکُمْ فِی أُخْراکُمْ ﴾
به خاطر آورید هنگامی را که از کوه بالا می رفتید و از شدت وحشت ، به عقب ماندگان نگاه نمی کردید و پیامبر از پشت سر شما را صدا می زد .
﴿وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِکُمْ …‏ ﴾
محمد فقط فرستاده خدا است و پیش از او نیز فرستادگانی بودند ،آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود ، شما به عقب باز می گردید و اسلام را رها می کنید.
این دو آیه مربوط به جنگ احد است و در مذمت کسانی است که در بحبوحه نبرد احد، پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) را در حالی که بیش از هفتاد زخم بر تن داشت و دندان مبارکش شکسته بود، او را تنها گذاشتند و فرار کردند. آیا می توان این فراریان را گناهکار ندانست؟ آیا آنان پیمان شکن نبودند؟ آیا عادل بودند؟
آنچه از مجموعه آیات بر می آید، مدح صحابه به خاطر صحابه بودن نیست، بلکه ویژگی هاییاست که اگر امروز هم باشد، ممدوح است و نیز نکوهش صحابه هم به خاطر ویژگی هایی است که اگر امروزه تکرار شود، مذموم است. بنابراین در هیچ آیه ای صحابه به خاطر تنها صحابه بودن مدح شده باشند.
صحابه نبی اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) یکسان نبوده اند بلکه از حیث قوت ایمان و ضعف آن و انجام دادن وظایف شان در سطوح مختلفی قرار داشتند و برای پی بردن به حقیقت آنها باید آنها را با میزان عدالت سنجید، پس به این نتیجه می رسیم که عنوان ” صحابه” نمی تواند برای کسی منقبتی را به ارمغان آورد مگر اینکه شخص اهل آن باشد بنابراین مساوی دانستن تمام صحابه در فضل و ایمان مکابره و زور گویی بوده و مخالف حق می باشد .
5. 4. 1 بررسی صحابه از نظر روایت
روایات بسیاری درباره فضائل و مناقب صحابه وارد شده و از مقام و منزلت آنان سخن گفته است ولی با این وجود روایاتی هست که مذمت برخی از صحابه را متذکر شده که ما در اینجا به ذکر چند
نمونه از آن می پردازیم:
حدیث اول
حضرت رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) در خطبه ای فرمودند:
“ای مرم شما به سوی خدا در حالی که عر یان وبی هوشید محشور خواهید شد و سپس آیه104 سوره انبیاء را تلاوت کرده و فرمودند : آگاه باشید در روز قیامت اولین کسی که پوشانیده می شود حضرت ابراهیم(علیه السلام) است ، آگاه باشید در رو قیامت افرادی از امت من را می اورند و آنها را به سمت چپ ( دوزخ ) می کشند من در آن لحظه می گویم پروردگارا اینها از اصحاب من اند ، در جواب می آید که تو نمی دانی آنها بعد از وفات تو چه بدعتها گذاشتند “
سپس حضرت آیه فوق را تلاوت کردند . درباره این دسته از اصحاب گفته می شود : این افراد از زمان وفات تو بر گذشته برگشته و مرتد شدند . 
حدیث دوم
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
“من پیشاپیش شما بر خوض کوثر وارد می شوم ( و افرادی از اصحابم را بر حوض کوثر نزد من می آورند ) و من آنها را می شناسم ، سپس آنهارا از من جدا می کنند ، می گویم: پروردگارا اصحاب من ! در جواب گفته می شود : نمی دانی بعد از تو چه بدعتها گذاردند”.
نتیجه گیری
اهل سنت که همه اصحاب رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) را عادل و بهشتی می دانند و نقض و اشکال بر آنان را حرام دانسته و موجب کافر و زندیق شدن آن فرد می پندارند ، به احادیث ذکر شده از معتبرترین کتاب روایی خود ، هنوز جوابی نداده اند.

                                                    .