1. منابع مولد اشعه
2. کار با اشعه
3. احداث ، تاسیس ، راه اندازی ، بهره برداری ، از کاراندازی و تصدی هر واحدی که در آن کار با اشعه انجام شود .
4. هر گونه فعالیت در رابطه با منابع مولد اشعه شامل واردات و صادرات ، ترخیص ، توزیع ، تهیه ، تولید ، ساخت ، تملک ، تحصیل ، اکتشاف ، استخراج ، حمل و نقل ، معاملات ، پیمانکاری ، نقل و انتقال ، کاربرد و یا پسمانداری .
5. حفاظت کارکنان ، مردم و نسل های آینده به طور کلی و محیط در برابر آثار زیان آور اشعه .
به موجب ماده 4 این قانون ، انجام فعالیت های مقرر در ماده 3 (به جز بند 5 ) مستلزم اخذ مجوز از سازمان انرژی اتمی ایران است . دارندگان مجوز انجام فعالیت های فوق ، ملزم به رعایت مقررات قانون ، آیین نامه اجرایی آن و ظوابط و دستورالعمل های واحد قانونی ( سازمان انرژی اتمی ایران ) می باشند . ماده 13 قانون ، مسئولیت حسن اجرای این مقررات و ظوابط را بر عهده واحد قانونی قرار داده است و برای این منظور ، سازمان می تواند بر فعالیت های بیان شده نظارت کند و بر حسب مورد از آن ها بازرسی به عمل آورد . همان گونه که پیداست ، این مقررات به طور مشخص و آشکار ، ایمنی تاسیسات هسته ای را مورد توجه قرار نداده ، با وجود این ، کلیت آن ها می تواند بر ایمنی این تاسیسات نیز تسری داشته باشد . ارتباط نزدیک و بعضا تفکیک ناپذیری که می تواند بین موضوعات حفاظت در برابر اشعه و ایمنی هسته ای وجود داشته باشد (Stoiber,2003,47 ) ، این اجازه را می دهد که مقررات اشاره شده قانون حفاظت در برابر اشعه ، مبنای حقوقی کلی برای استقرار ایمنی در تاسیسات هسته ای نیز محسوب شود . بدیهی است که اعمال و اجرای قانون و مقررات حفاظت در برابر اشعه در کل ، تحکیم و تقویت ایمنی فعالیت های هسته ای موثر خواهد شد .
علاوه بر دو قانون فوق الذکر ، ایران در سال 1379 به عضویت دو معاهده بین المللی تحت عناوین (( معاهده اعلام فوری حوادث هسته ای )) و (( معاهده کمک رسانی به هنگام حوادث هسته ای و فوریت های رادیولوژیکی )) در آمده است ( محمد حسینی ، 1380، 178) که بر اساس ماده 9 قانون مدنی ایران ، مقررات این دو معاهده می تواند آثاری در حکم قوانین در کشور داشته باشد ( کاتوزیان ، 1381 ، 31 ) . به موجب معاهده اعلام فوری حوادث هسته ای ، دولت ایران ( سازمان انرژی اتمی ایران ) ملزم شده است انتشار یا احتمال انتشار مواد رادیو اکتیو از تاسیسات هسته ای تحت صلاحیت ملی خود را – در مواردی که این انتشار یا احتمال انتشار می تواند از مرزها فراتر رود یا کشور یا کشورهای دیگر را تحت تاثیر قرار می دهد – به آژانس و دولت یا دولت های عضو متاثر شونده اعلام کند . بر اساس معاهده کمک رسانی نیز ، دولت های عضو از جمله ایران متعهد به کمک به کشور حادثه هسته ای دیده شده اند . اجرای این معاهدات می تواند در ارتقای ایمنی هسته ای در سطح ملی و بین المللی موثر واقع شود . اما در کنار مقررات کلی قوانین و معاهدات فوق الذکر ، نظام ایمنی سازمان انرژی اتمی ایران ، مقررات خاص را درباره ایمنی تاسیسات هسته ای ، تدوین و تصویب کرده و به اجرا گذاشته است . این مقررات خاص که اساسا از مقررات و استانداردهای آژانس بین المللی انرژی متاثر گردیده اند ، ایمنی تاسیسات هسته ای را در مراحل ، مکانیابی ، طراحی ، ساخت ، راه اندازی ، بهره برداری و از کارانازی مورد توجه قرار داده اند . به طور مشخص ، نظام ایمنی سازمان انرژی اتمی ایران ، مقرررات ذیل را در خصوص ایمنی هسته ای تهیه و تصویب کرده است :
1. مقررات مربوط به نحوه صدور مجوز برای بهره برداری و از کار اندازی راکتورهای تحقیقاتی آب سنگین با قدرت صفر و راکتورهای مینیاتوری با چشمه نوترون .
2. مقررات ایمنی برای انبار ، ترابری و اداره سوخت هسته ای تازه در یک نیروگاه هسته ای
3. شیوه نامه صدور مجوز برای بهره برداری و از کار اندازی راکتور تحقیاتی تهران
4. شیوه نامه صدور مجوز برای تاسیسات چرخه سوخت هسته ای غیر از راکتور .
5. مقررات مربوط به صدور مجوز معدنکاری و آسیاب اورانیوم .
6. مقررات ایمنی ترابری سوخت هسته ای توسط وسائط نقلیه .
7. شرایط تصحیل مجوز توسط پرسنل شیفت واحد 1 نیروگاه اتمی بوشهر .
8. شیوه نامه اعطای مجوز برای طراحی ، ساخت ، ترابری سوخت هسته ای و اجزای مرتبط واحد 1 نیروگاه اتمی بوشهر
9. شیوه نامه اعطای مجوز به واحد 1 نیروگاه اتمی بوشهر در مرحله ساخت و راه اندازی .
10 . مقررات مربوط به نظارت بر تضمین ایمنی در واحد 1 نیروگاه اتمی بوشهر .
11 . دستورالعمل نظارت بر تضمین ایمنی آتش سوزی در واحد یک نیروگاه اتمی بوشهر در مرحله ساخت .
12 . ضوابط تعیین ناحیه انحصاری ، ناحیه کم جمعیت و فاصله از مرکز جمعیت در تاسیسات هسته ای
مقررات فوق ، اکثر زمینه های مربوط به ایمنی هسته ای را پوشش داده اند ، با وجود این ، برخی زمینه ها نیز وجود دارد که تا کنون در آن خصوص ، مقرراتی تدوین و اجرا نشده است . ایمنی دیگر راکتورهای تحقیقاتی ، ایمنی تمامی راکتورهای تحقیقاتی در مراحل مکان یابی ، طراحی ، ساخت ، راه اندازی ، ایمنی نیروگاه های هسته ای در تمامی مراحل به صورت کلی از جمله زمینه هایی است که نظام ایمنی هسته ای سازمان تا کنون در آن موارد تدوین و تصویب مقررات نکرده است . مقدمه تمامی مقررات فوق الذکر ، قانون سازمان انرژی اتمی ایران و قانون حفاظت در برابر اشعه را ، به عنوان مبنای صلاحیت قانونی نظام ایمنی هسته ای در تدوین و به اجرا گذاشتن این مقررات ، مورد تصریح قرار داده اند . اما آیا این قوانین می توانند چنین صلاحیت قانونی را به نظام ایمنی هسته ای کشور اعطا کنند ؟ این سوالی است که در مبحث بعدی این فصل ، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است .
3-4 صلاحیت قانونی نظام ایمنی کشور در تصویب مقررات در زمینه ایمنی تاسیسات هسته ای و اعتبار حقوقی این مقررات
3-4-1 صلاحیت نظام ایمنی کشور :
اشاره شد که نظام ایمنی هسته ای کشور به عنوان بخشی از سازمان انرژی اتمی ایران تا کنون 12 سند مربوط به ایمنی تاسیسات ( و فعالیت های ) هسته ای تدوین و تصویب کرده و به اجرا گذاشته است . سوال قابل طرح در این خصوص ، آن است که آیا نهاد یاد شده از صلاحیت و اختیار قانونی برای چنین تدوین و تصویبی برخوردار بوده است ؟ نهاد مذکور در مقدمه اسناد فوق الذکر ، مبنای قانونی صلاحیت و اختیار خود در تدوین و تصویب و به اجرا گذاشتن این اسناد را قانون سازمان انرژی اتمی و قانون حفاظت در برابر اشعه عنوان کرده است . آیا این دو قانون چنین صلاحیت و اختیاری را به این مرجع اعطا کرده اند ؟
3-4-2 قانون سازمان انرژی اتمی

                                                    .