قراءه امیرالمؤمنین
قراءه اهل البیت
تأویل ما نزل فی النبی
تأویل ما نزل فی أعدائهم
تأویل ما نزل فی شیعتهم
تأویل ما نزل من القرآن فی أهل البیت.
سرگذشت آثار
چنان که در قبل نیز گفته شد ابن‌الماهیار دارای چندین کتاب در تفسیر و علوم مختلف است و این خود نشان از کثیرالتألیف بودن شخصیت علمی ایشان است. ولی متأسفانه هیچ یک از کتب ابن‌الماهیار به‌طور کامل و در قالب یک کتاب مدون به دست ما نرسیده است.
شیخ آقا بزرگ تهرانی در الذریعه پس از این‌که سه کتاب تأویل ما نزل ابن‌الماهیار را معرفی و ذکر می‌کند از کتاب التفسیر الکبیر و… یاد می‌کند؛ و بیان می‌دارد که تعبیر نجاشی از کتاب تأویل ما نزل القرآن فی أهل البیت ، التفسیر الکبیر است.
این گفته‌ی شیخ آقا بزرگ نیاز به تأمل دارد و شاید دلیل او از این تعبیر این باشد که مانند کافی کلینی، من لایحضر الفقیه و … که به هر بخش و باب از آن یک کتاب گفته می‌شود، کتاب تأویل ما نزل من القرآن فی أهل البیت یک باب و بخشی از کتاب التفسیر الکبیر است که خود شامل جزءها و بخش‌هایی بوده است.
از نظر شیخ آقا بزرگ تهرانی کتاب التفسیر الکبیر نزد سید علی بن طاووس (قرن هفت) بوده است و در بسیاری از کتب و مصنفات خود از آن روایات ذکر کرده است. سید بن طاووس در سعد السعود کتاب ابن‌الماهیار را این چنین وصف کرده است:
(تفسیر القرآن و تأویله و ناسخه و منسوخه و محکمه و متشابه و زیادات حروفه و فضائله ثوابه بروایات صادقین). از تعابیر سید بن طاووس در مورد کتاب ابن‌الماهیار این چنین می‌توان نتیجه گرفت که کتاب ابن‌الماهیار شامل علوم قرآن از جمله ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه، فضیلت قرائت سوره‌ها، تفسیر و تأویل قرآن بوده است. و این سخن گویای جامعیت، کامل و تمام بودن کتاب ابن‌الماهیار در موضوع تفسیر و تأویل قرآن است.
سید در کتاب محاسبه النفس روایات ابن‌الماهیار را با عنوان کتاب ما نزل من القرآن فی النبی و الإئمه آورده و از آن روایات نقل کرده است.
شیخ آقا بزرگ در جایی دیگر ذکر می‌کند که سید بن طاووس در کتاب الیقین خود خاطر نشان کرده است که کتاب تأویل ما نزل من القرآن فی أهل البیت شامل10 جزء بوده است و نسخه‌ی اصلی آن با اجازه‌ی احمد بن حاجب الخراسانی (صفر 388ق) و اجازهی شیخ طوسی (جمادیالآخر 433ق) در نزدش بوده است. در این نسخه ابن‌الماهیار احادیثی از عامه نقل کرده است و دلیل او برای اتمام حجت بر آن‌ها بوده است. سید بن‌طاووس از این نسخه فقط به نقل چندین روایات در الیقین اکتفا کرده است.
از سخنان سید بن طاووس در مورد کتاب ابن‌الماهیار و نقل شیخ آقا بزرگ در الذریعه در توضیح سخنان سید بن طاووس می‌توان این چنین نتیجه گرفت و احتمال داد که نسخه‌هایی از سه و یا چهار کتاب تأویل ما نزل ابن‌الماهیار که شاید بخش‌هایی از التفسیر الکبیر اوست و یا اینکه هر یک کتاب جداگانه‌ایی باشد در نزد سید بن طاووس بوده است و او به نسبت موضوعات کتاب محاسبه النفس، الیقین و سعدالسعود از آثار تفسیری ابن‌الماهیار روایت نقل کرده است. دلیل این ادعا را نیز می‌توان توصیفات سید بن طاووس در نقل روایت از آثار ابن‌الماهیار دانست.
بعد از آن در قرن نهم حسن بن سلیمان الحلی از این نسخه در کتاب مختصر بصائر الدرجات خود روایات نقل کرده است.
در ادامه شیخ آقا بزرگ بیان می‌دارد که سید شرف الدین استر آبادی صاحب کتاب تأویل الآیات الظاهره (م 940ق) شاگرد شیخ محقق کُرکی (م 940 ق) نیز از سه کتاب تأویل ما نزل من القرآن فی النبی و آله ما نزل فی شیعتهم و ما نزل من اعدائهم از ابن‌الماهیار، در کتاب خود روایات نقل کرده است. نسخه‌ی موجود نزد او شامل سورۀ اسراء تا آخر قرآن بوده است.
پس از این دوران نیز سرنوشتی که دیگر آثار اولیه را فرا گرفت، یعنی ورود محتویات و روایات آن‌ها به آثار جامع وکتب بعد از خود، برای آثار تأویلی و تفسیری ابن‌الماهیار پدید آمده است. به دیگر سخن روایات تفسیری او در کتب دیگر نقل شده است.
شایان ذکر است که در مورد اجداد، وطن، محل زندگی، سفرهای او برای اخذ و دریافت حدیث، مکتب حدیثی او در کتب رجال، تراجم، فهرست هیچ سخنی به میان نیامده است و تمام این کتب جستجو شده است و به همین مقدار در مورد شخصیت‌ علمی و فردی ابن‌الماهیار اطلاعات در دست است.
شخصیت رجالی ابن‌الماهیار
شناخت راویان و محدثان از نظر کیفیت و چگونگی نقل روایت آنان، امری بوده که عهده‌دار دانش رجال است. در مبحث حاضر شخصیت رجالی ابن‌الماهیار مورد بررسی قرار می‌گیرد.
آنچه را که رجالیون برجسته‌‌ی شیعه از شخصیت روایی ابن‌الماهیار بازگو کرده‌اند، حاکی از این است:
مرحوم نجاشی در مدخل 1030 کتاب خود او را این‌گونه توصیف می‌کند: (ثقه ثقه من أصحابنا، عین، سدید، کثیر الحدیث و…).
علامه حلی و ابن داود در کتاب رجالی خود، ابن‌الماهیار را با عباراتی نزدیک به عبارت مرحوم نجاشی ستوده‌اند.

                                                    .