کودکان و نوجوانان

کودکان و نوجوانان

گردون آلپورت1 (1973) که بنیانگذار مطالعات نوین شخصیت است شخصیت را این گونه تعریف کرده است : سازمان پویایی از سیستمهای روان ـ تنی فرد است که رفتارها و افکارهای خاص او را تعیین می‌کند. گیلفورد (1959) می گوید شخصیت الگوی منحصر به فرد صفات شخصیتی است. ریموند کتل2 (1950) شخصیت را امکان پیش بینی آنچه را که در موقعیتی خاص انجام خواهد داد ، فراهم می کند و این در حالی است که حال رلینذری در سال 1978 در کتاب جامعشان به نام نظریه های شخصیت به این مطلب اشاره کردند که تعریف کامل و جامع از شخصیت که عمومیت دربسته و مورد قبول همگان باشد وجود ندارد. راس(1991) (ترجمه جمالفر ، 1375 ، پ ، معتمد ، 1378 ، 8).
نظریه روانکاوی
فروید شخصیت را مرکب از سه دستگاه با سه سطح میداند (سیاسی ، 1376 ، 8 ) .
1ـ نهاد : نیرویی است که از غریزه و از هر کیفیت روانی که به ارث برده شده تشکیل یافته است و هر کس هنگام زادن آنرا با خود به دنیا می آورد و تمامی عمر را به گفته فروید با آن سر می کند.
2ـ من : اصل و واقعیت دلخوشی خیالی به خودی خود تنیدگی را از بین نمی برد . کار من این است که نخست میان وجود ذهنی چیزی (مثلاً تصویر غذا) و وجود خارجی آن فرق بگذارد ، معلوم بدارد که آیا
آنچه به تصویر آمده وجود خارجی هم دارد یا ندارد و آیا قابل وصول هست یا نیست.
3ـ من برتر : من برتر نمودار درونی ارزشهای دیرین و کمال مطلوبهای اجتماع است آن چنان که والدین و مربیان آنها را به کودک شناساند و یا سیستم کیفر و پاداش ذهنی او کرده اند.
عوامل کاهش اعتماد به نفس در نوجوانان
عوامل زیادی وجود دارد که به شخصیت نوجوانان لطمه وارد نموده و اعتماد به نفس آنان را کاهش می دهد که باید برای کمک به آنها برای اینکه از اعتماد به نفس بالایی برخوردار شوند لازم است که الگوهای رفتاری خود و نحوه برقراری ارتباط با آنها را تغییر داده ، و به جای تمرکز بر اشتباهات نوجوانان بر آنچه که مورد قبول و مثبت است تکیه کنیم و برای اینکه اعتماد به نفس و عزت نفس را در فرزندان بالا ببریم باید طرز فکر و رفتارهای زیر را کاهش دهیم.
1ـ توقعات منفی : نوجوانان توقعات بزرگسالان را به خود می گیرند و در خود ضبط می کنند مثلاً وقتی بزرگترها عقیده دارند که کودک نمی تواند وظیفه اش را خوب انجام دهد این باور به او منتقل می شود و نوجوان در توانائیهای خود برای انجام وظیفه دچار شکست می شود و آن طور که بزرگترها می خوهند عمل می کند ، یعنی در انجام آن کار موفق نمی شود.
2ـ معیارهای نامعقول : گاهی برخی از معیارهای ما که برای نوجوانان درنظر می گیریم دسترسی به آنها برای نوجوان غیرممکن است و خارج از توان آنها مثلاً از آنها انتظار داریم که در تمامی امور درس ، ورزش و . . . موفق باشد ، اتاقش را تمیز نگه دارد و . . . و ار این طریق به او می فهمانیم که باید بیشتر تلاش کند زیرا آنچه انجام داده مورد قبول ما نیست . بدین ترتیب ، بیش از سن و توانائیهای نوجوان از او توقع داریم به طوریکه «لئوبوسکالیا » استاد دانشگاه کالیفرنیا می گوید : اندیشه کمال پرستی همیشه ما را به هراس می اندازد ما از ترس آنکه کاری کامل بی عیب نباشد « هیچ وقت کاری انجام نمی دهیم »
3ـ مقایسه نکردن : رفتارهای ناپخته ای که می تواند عزت نفس فرزند را به کلی از بین ببرد ، مقایسه است «برادرت همیشه نمرات عالی می گرفت ، چرا تو نمی توانی این طور باشی؟» با این مقایسه ها نه تنها به او کمک نکرده و پیشرفت نمی کند بلکه همه چیز را در او کاهش می دهیم و به او می گوئیم که تو حقیر و ضعیفی می توانیم همین را با روشی به او بفهمانیم که تشویق شود مثلاً بگوئیم به نظر من اگر وقت بیشتری صرف درس خواندن بکنی موفق خواهی شد.
4ـ به شخصیت و حقوق فرد (نوجوان) توجه کنیم تا لطمه ای به او وارد نشود.
5ـ افکار منفی شخصی نسبت به خود را در نوجوان به حداقل کاهش دهیم ، او را به زندگی و آینده و قابلیتهای که دارد امیدوار و راهنمایی نمائیم.
فرآیندهای افزایش عزت نفس در کودکان و نوجوانان
فرآیندهای افزایش عزت نفس را می توان به دو مقوله ارزیابی و اقدام طبقه بندی کرد.
منظور از ارزیابی کلیه فرآیندهای است که نقاط ضعف و قوت یک فرد را در حیطه های مختلف عزت نفس برای ما تعیین می کند. اقدام یا درمان فرآیندی است که از طریق آن تغییر به صورت واقعی انجام می پذیرد. در اینجا روشهای را که می توان در ارزیابی و اقدام ، به منظور افزایش عزت نفس به کار گرفت شرح می دهیم.
ارزیابی
ارزیابی نوجوانان با عزت نفس پایین امری دشوار است ، زیرا غالباً عزت نفس پایین با مشکلات همراه است کودکانی که کناره گیر ، پیش فعال ، پرخاشگر ، افت تحصیلی دارند همگی ممکن است مشکلاتی درزمینه عزت نفس داشته باشند. که در مورد اینها باید ابتدا این رفتارها درمان شود.
شناخت افکار و احساسات در روی یک کودک همیشه مشکل آفرین است و به همین دلیل یک ارزیابی جامع توصیه می شود. برای این منظور ، باید از منابع مختلف از جمله پرسشنامه خودسنجی کودک ، مشاهده ، مصاحبه با والدین و معلم ، گروه سنجی ، معیار درجه بندی ، شرح حال نویسی ، بررسی موردی ، و آزمودنیهایی به جمعآوری اطلاعات پرداخت.
به زبان علمی تر آنچه که از اطلاعات حاصله انتظار داریم دو هدف عمده را تعقیب می کند.
1ـ ظرفیتها و توانائیهای فرد (نوجوان)
2ـ احساسات و افکار نوجوان نسبت به توانائیهایش .
مصاحبه با والدین

Share