رشته حقوق

کمیسیون حقیقت یاب

دانلود پایان نامه

Mato oput
گاکاکا (Gacaca) به معنای عدالت در سبزه زرا است. کلمه گاکاکا از یک کلمه ی کنیایی نشأت گرفته و به معنای گیاهی لطیف است که افراد می توانند بر روی آن نشسته و دور هم جمع گردند. در واقع واژه گاکاکا به مکانی که حل اختلاف در آن صورت می گیرد اشاره دارد.
Ingelaere, Bert, “The Gacaca courts in Rwanda”, In Huys, Luc & Salter, Mark, Traditional Justice and Reconciliation after Violent Conflict: Learning from African Experiences, International Institute for Democracy and Electoral Asistance (IDEA),Stockholm, 2008,p. 33; Waldorf, op.cit, p. 48
Huyse, “Introduction: Tradition-Based Approaches in Peacemaking, Transitional Justice and Reconciliation Policies”, op.cit, p. 16
Ibid
دو گروه قومی هوتو و توتسی بیشتر از آن که بیانگر یک تفکیک نژادی باشند، نشان از یک طبقه بندی اجتماعی ـ اقتصادی بودند. از آن جا که هر دوی آن ها به یک زبان صحبت می کردند و آداب و رسوم مذهبی یکسانی داشتند و اغلب از لحاظ ظاهری قابل تفکیک از یکدیگر نبودند. توتسی به آن طبقه از جامعه روآندا گفته می شد که صاحبان زمین و احشام بودند در حالی که هوتوها طبقه فقیرتری محسوب می شدند که عمدتاً فاقد زمین و احشام بودند.
Waldorf, op.cit, p. 26
روآندا جزو اوّلین کشورهایی است که در سال 1897 تحت استعمار آلمان درآمد، اما در سال 1919 رسماً به بلژیک واگذار گردید. در دوران استعمار بلژیک طبقه بندی و تمایز بین این دو گروه قومی تشدید شد به طوری که بلژیک برای اداره ی مستعمره خود از حاکمانی از قوم توتسی استفاده می نمود و همین امر باعث افزایش قدرت و ثروت آن ها شد. همچنین هویت قومی آن ها در کارت های هویت آن ها ذکر می گردید. در پی استقلال روآندا در سال 1962، اوّلین رئیس جمهور این کشور از قوم هوتو انتخاب شد و این انتخاب تؤام با اوّلین موج خشونت علیه حاکمان سابق توتسی و خانواده هایشان بود به طوری که اوّلین موج پناهندگان توتسی به کشورهای همسایه پناهنده شدند. موج دوم کشتار توتسی ها در حملات 4-1963 توتسی ها به منظور بازگشت به روآندا صورت گرفت و که طی آن تعداد زیادی از توتسی ها در حملات تلافی جویانه دولت روآندا کشته شدند. این حملات و واکنش های خشونت آمیز دولت روآندا حاکی از حوادث تلخ تری در آینده بود. بازماندگان توتسی ها در قالب گروه های نظامی در کشورهای همسایه بسیج شدند و در اکتبر 1990 اقدام به بازگشت مسلحانه به کشور کردند. حمله این گروه ها به کشور باعث برافروخته شدن آتش جنگ داخلی شد. رییس جمهور وقت روآندا «جونال حبیاریمانا» برای تقسیم قدرت با مخالفان تحت فشارهای داخلی و بین المللی قرار گرفت. اما برعکس جریان این فشارها رییس جمهور وقت خواهان اتحاد هوتوها در مقابله با توتسی ها شد. در واقع دولت اقدام به تحریک هوتوها برای کشتار توتسی ها نمود.
Ingelaere, op.cit, pp. 26-31
Waldorf, op.cit, pp. 28-29
در رابطه با انگیزه های ارتکاب نسل کشی در روآندا و مشارکت مردم عادی در این جرایم اختلاف نظر وجود دارد. برخی نسل کشی روآندا را یک خشونت قومی می دانند که از طرف مردم عادی و با کوتاهی دولت در جلوگیری از ارتکاب این اعمال صورت گرفته است. در مقابل برخی معتقدند که این نسل کشی در زمره جرایم دولتی قرار می گیرد که در راستای سیاست دولت برای سرکوب مخالفان انجام شده است. در این راه دولت با استفاده از امکانات و مأمورانش اقدام به اجبار مردم برای حمایت و مشارکت در این نسل کشی نموده است. به طوری که برای مردم چاره ای جز حمایت از این اقدام ها نمی ماند، زیرا مخالفت با این اقدامات منجر به قربانی شدن خود آن ها می شده است.
Ibid, pp. 30-34
Ingelaere, op.cit, p. 31
Filip Reyntjens & Stef Vandeginste, Rwanda: An Atypical Transition, in ROADS TO RECONCILIATION 83 (Elin Skaar et al. eds., 2005), at 110, In Waldorf, op.cit, p. 41
Waldorf, op.cit, pp. 41-46
Ingelaere, op.cit, p. 32
در قرن هفدهم روآندا توسط پادشاهان اداره می گردید. قوای سیاسی و قضایی از همدیگر تفکیک نشده بودند. پادشاه داور نهایی محسوب می شد، اما قبل از این که اختلافی نزد پادشاه برده شود لازم بود که مسأله ابتدا توسط مردان عاقل استماع می گردید. این مرحله در واقع همان حل اختلاف از طریق واحدهای کوچکتر اجتماع و توسط رؤسای خانواده ها بود. در عمل این رویه به عنوان اجتماع گاکاکا شناخته می شد. این اجتماعات به منظور اعاده ی نظم و یکپارچگی در جامعه صورت می گرفت و هدف اوّلیه ی آن اعاده ی وحدت اجتماعی و سازش بین خانواده ها و قبایل بود. تجلی این اهداف را در نوع مجازات های صادره توسط این محاکم می توان شاهد بود. احکام این محاکم، خانواده ها و اعضای قبیله فرد متخلّف را متعهد به پرداخت غرامت می نمود. در واقع نوعی نظام مسئولیت جمعی در این محاکم برقرار بود. در واقع هدف اخیر نسبت به اهدافی همچون مجازات شخصی مرتکب و کشف حقیقت در اولویت قرار داشت.
Waldorf, op.cit, p. 48
ورود استعمار به جامعه ی روآندا و سازوکارهای حل و فصل اختلافات آن به ویژه برگاکاکا تأثیر زیادی داشت. طی دوره استعمار نظام قضایی به سبک نظام رمی ـ ژرمنی وارد روآندا شد. به این ترتیب این کشور صاحب نظام حقوقی نوشته و محاکمی به سبک محاکم کشورهای غربی گردید که نسبت به ساروکارهای سنتی از اولویت صلاحیتی برخوردار بود. بنابراین گرچه سازوکارهای سنتی همچنان به فعالیت خود ادامه دادند، اما رسیدگی به اختلافات جدی تر به محاکم این کشور واگذار شد. برای نمونه رسیدگی به جرم قتل که تا قبل از ورود نظام قضایی در روآندا در گاکاکا صورت می گرفت با ورود این محاکم صلاحیت رسیدگی به این جرایم به آن ها واگذار گردید. بنابراین با تفکیک قوا دیگر پادشاه ریاست خود را نسبت به بخش قضایی از دست داد و به این ترتیب مشروعیت محاکم گاکاکا نیز در این دوره تحلیل رفت.
Ingelaere, op.cit, pp. 33-34
در سال 1996 کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل با ارائه ی یک سری پیشنهادها به این نتیجه رسید که محاکم گاکاکا با رعایت این پیشنهادها می توانند جهت رسیدگی به جرایم مربوط به نسل کشی فعالیت نمایند. البته این پیشنهادها هرگز عملی نشدند. این پیشنهادها عبارت بودند از:
کشتارهای صورت گرفته طی این دوران و دیگر جرایم سنگین نباید توسط محاکم گاکاکا رسیدگی شوند، گاکاکا می تواند به عنوان یک نوع کمیسیون حقیقت یاب عمل نماید و اطلاعات جمع آوری شده از سوی آن ها برای رسیدگی به محاکم قضایی ارسال گردند، محاکم گاکاکا نباید جهت کنار گذاشته شدن محاکم قضایی عمل نمایند.
United Nations High Commissioner for Human Rights (UNHCHR),Gacaca: Le Droit Coutumier au Rwanda (Kigali, 1996),In Ingelaere, op.cit, p. 36; Waldorf, op.cit, p. 49
Pasteur Bizimungu
Ingelaere, op.cit, p. 36

مطلب مشابه :  مقاوم سازی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید