رشته حقوق

چشم و هم چشمی

دانلود پایان نامه

م- مصرف مباح: شامل هرگونه مصارفی است که هیچکدام از قیدها و محدودیت های مطرح شده در بالا را ندارد (میرمعزی،237:1389).
حال با عنایت به این تقسیم بندی باید گفت که تحلیل ارائه شده از مولفه های الگوی مصرف زن مسلمان ایرانی در حیطه مصارف واجب و یا مستحب است. مصرف به موارد زیادی تعلق می گیرد که بررسی همه آنها جزء اهداف پایان نامه حاضر نیست و صرفا مواردی مورد بررسی قرار می گیرند که در تبیین الگوی مصرف زن مسلمان موضوعیت داشته باشند.
لذا الگوی مصرف زن مسلمان را می توان با توجه به موارد و عرصه های زیر ترسیم نمود:
1- پوشاک
لباس و پوشاک جزء ضروری ترین نیازهای انسان برای ادامه زندگی بوده و بخش عظیمی از رفتار مصرفی افراد و علی الخصوص زنان را شامل می گردد. علاوه بر بعد پوششی و حجاب لباس زنان که در فصل بعدی به تفصیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت، ملاحظات متعدد دیگری نیز پیرامون لباس و پوشاک از دیدگاه اسلام وجود دارد که عبارتند از:
الف- بعد زیبایی شناختی: اولین ملاحظه ای که در باب پوشاک مطرح است، بعد زیبایی شناختی آن بوده و علاوه بر حفظ کردن انسان از سرما و گرما، کارکرد دیگری چون زیبا جلوه کردن انسان نیز برای آن متصور است. از آنجا که گرایش به زیبایی در انسان یک میل طبیعی و فطری است، خداوند آن را به رسمیت شناخته و استفاده از لباس های فاخر و زیبا را برای مومنان نه تنها مجاز دانسته بلکه مورد تاکید قرار می دهد. در روایات بسیاری بر این مساله اشاره شده است (بحارالانوار:ج3، ص346).
ب- لباس شهرت: از دیگر ملاحظات مربوط به پوشاک و لباس در دیدگاه اسلام این است که لباس نباید لباس شهرت باشد. مقصود از لباس شهرت هرگونه پوششی است که به دلیل نامتعارف بودن، باعث انگشت نما شدن فرد در جامع شود. امام صادق(ع) در این زمینه می فرمایند: «همانا خداوند شهرت در لباس را مبغوض می دارد (وسائل الشیعه: ج5، ص24).
ملاحظات دیگری نیز پیرامون پوشاک با توجه به نظام ارزشی حاکم بر الگوی مصرف زن مسلمان، وجود دارد که شامل مطابق با شان مومنانه بودن، تنوع داشتن بدون افتادن در ورطه اسراف، فخرفروشی نکردن با لباس و عدم تشبه به کفار، است.
2- وسایل زندگی
وسائل زندگی که به طور مشخص شامل اسباب و اثاثیه منزل می گردد، یکی دیگر از عمده ترین موارد و مولفه های رفتار مصرفی زنان است. وسایل زندگی از لازمه های ایجاد رفاه نسبی در زندگی است و برای امرار معاش و رفع نیازهای اساسی از انسان، نقش زمینه ای و مهمی ایفا می کنند. در باب اسباب و اثاثیه زندگی ملاحظاتی این چنینی وجود دارد:
الف- عدم تجمل گرایی: امروزه با حاکم شدن فرهنگ مدرن و ارتباط مستقیم ارزشگذاری افراد با رفتار مصرفی آنان، وسایل و اثاثیه منزل، دیگر فقط کارکرد رفع نیازهای انسان و ایجاد زمینه ی رفاه برای خانواده را ندارد بلکه تبدیل به ابزاری برای فخرفروشی و تجمل گرایی در میان خانواده ها شده است. در این شرایط است که لوازم و وسایلی که بنا به ضرورت های زندگی تهیه می شدند و هدف از تهیه آنها ارضا و رفع نیازهای اولیه خانواده ها بود، جای خود را به وسایل غیرضرور و لوکس گران قیمت داده و صرفا به عنوان کالاهای دکوری از آنها استفاده می گردد. به عبارت دیگر در این وضعیت وسایلی که در گذشته ابزار بودند و نه هدف، تبدیل به هدف می شوند و نه ابزار. این اتفاق از نظر اسلام یک پدیده نامبارک بوده و مورد تایید دین و الگوی دینی مصرف ناست (تحف العقول:ص154).
ب- مطابق شان بودن: از دیگر ملاحظات مربوط به رفتار مصرفی زنان در زمینه وسایل و لوازم زندگی این است که لوازم و اثاثیه منزل می بایست مطابق با شان و جایگاه عرفی خانواده باشد و با هدف چشم و هم چشمی و مقایسه های بی مورد خود با دیگران، انتخاب و تهیه نشوند.
و نیز سایر ملاحظات موجود در نظام ارزشی حاکم بر الگوی مصرف زنان اعم از عدم اسراف و تبذیر و اقتار و… در این رابطه وجود دارند.
3- مصارف آرایشی و بهداشتی
یکی دیگر از مواردی که رفتار مصرفی زنان را شامل می شود، لوازم آرایشی و بهداشتی آنان است که سهم قابل توجهی در این زمینه را دارند. مقوله بهداشت از آن دسته از مقولاتی است که اسلام به شدت، توجه کردن به آن را مورد تاکید قرار داده و در این زمینه هیچ مرزی را به عنوان اسراف مشخص نکرده است. در دین اسلام احادیث و روایات بسیاری پیرامون رعایت نظافت و بهداشت فردی از زبان معصومین(ع) نقل شده است که یکی از آنها که از زبان پیامبر اکرم(ص) روایت شده، این است که حضرت فرموده اند: «بد بنده ای است شخص کثیف» (الکافی: ج6، ص439). و نیز احادیث بسیاری از این قبیل (وسائل الشیعه: ج1، ص246 ؛ بحارالانوار: ج73، ص175 ؛ من لایحضره الفقیه: ج1، ص116).
ملاحظه مربوط به این موارد عبارتست از:
الف- حد مورد قبول آرایش: در دین اسلام روایات و احادیث فراوانی وجود دارند که آرایش زن برای غیر همسر را محدود کرده و غیر مجاز شمرده است. امام صادق(ع) می فرمایند: «زنی که خود را برای غیر از شوهرش بیاراید، خداوند نماز او را نمی پذیرد تا وقتی که از این کار خود غسل کند همانگونه که از جنابت خود غسل می کند» (وسائل الشیعه: ج2، ص160). بدیهی است که روا بودن آرایش مقید به رعایت اعتدال و پرهیز از اسراف است. به دیگر سخن لازم است کمّ و کیف آرایش و هزینه ای که برای آن در نظر گرفته می شوددر میان مردم معمول و متعارف باشد و با شان و موقعیت مالی و اجتماعی شخص همخوانی داشته باشد (کلانتری،130:1388).
4- وقت و زمان
یکی دیگر از مولفه ها و مواردی که در رفتار مصرفی زنان مورد توجه واقع می شود، مصرف زمان و وقت است که ارتباط مستقیمی هم با پدیده مصرف فراغتی که بحث آن ارائه شد دارد و در جای خود دارای اهمیت بسزایی است. در بحث مدیریت زمان و نحوه استفاده مطلوب از آن و نیز ضرورت برنامه ریزی و مدیریت آن ملاحظات مهمی در دین اسلام وجود دارند که مهمترین و معروفترین آنها همان دسته بندی و تعیین چهار گانه عبادت، کار و استراحت است. دین اسلام استفاده مفید از وقت شبانه روز را در چهار دسته بندی ارائه می کند. امام رضا(ع) می فرمایند:
«إجتَهِدوا أن یَکونَ زَمانُکُم أربَعَ ساعاتٍ: ساعَهً مِنهُ لِمُناجاهِ اللّه‏ِ و ساعَهً لِأمر المَعاشِ و ساعهً لِمُعاشَرَهِ الإخوانِ و الثِّقاتِ و الَّذینَ یُعَرِّفُونَ عُیُوبَکُم و یَخلِصونَ لَکُم فِی الباطِنِ و ساعَهً تَخلُونَ فِیها لِلَذّاتِکُم و بِهذِهِ السّاعَهِ تَقدِروُن عَلَى الثَّلاثِ ساعاتٍ»
«بکوشید که زمان شما چهار ساعت (قسمت).باشد: قسمتی برای مناجات با خدا و قسمتی برای موضوع معاش (به دست آوردن روزی). و قسمتی برای هم‌نشینی با برادران و افراد مورد اعتماد و کسانی که به شما عیب هایتان را می‌شناسانند و در درونِشان برای شما خالص‌اند وقسمتی که در آن برای لذت‌هایتان وقت می‌گذارید و به وسیله این قسمت بر سه قسمت دیگر قدرت می‌یابید (بحارالانوار: ج75، ص321).
5- وسیله نقلیه شخصی

مطلب مشابه :  مدل تصحیح خطای برداری

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید