رشته حقوق

پیشگیری از بزهکاری در ایران

دانلود پایان نامه

– پیشگیری از بزهکاری در ایران (حمزه، 1381)

رویکرد قانون اساسی به جرم یک رویکرد قضایی بوده است. لذا جرم را در چهارچوب حقوقی آن مدنظر قرار داده و متولی جرم و متولی مبارزه با پیشگیری از آن را قوه قضائیه قرار داده است. در این باب نظریاتی وجود دارد:

1ـ عده‏ای معتقدند که خبرگان قانون اساسی اشتباه کرده‏اند و پیشگیری نمی‏تواند بر عهده قوه قضاییه باشد، قوه قضائیه مقام اجرایی نیست. جمع امر تعقیب و مجازات مجرمین و امر پیشگیری از جرم و مجرم شدن در یک واحد کار درستی نیست. زیرا مجازات مجرمین یک سلسله اقدامات خاص را می‏طلبد و پیشگیری از بزهکاری نیز اقدامی را می‏طلبد که خاص باید باشد.

2ـ دیدگاه دیگر که مرحوم دکتر کی‌نیا از آن حمایت می‏کردند اینست که بالاترین مقام کشور یعنی رهبری متولی پیشگیری باشد. زیرا کلیه قوا زیر نظر رهبری انجام وظیفه می‏نمایند و چون رهبر نظارت فائقه بر تمامی نهادها دارد، از جمله قوه مجریه، او باید سیاستگذاری نماید و مصوبات را به دولت ابلاغ کند یا عندالاقضاء به مجلس بفرستد و قانون شده به اجرا گذاشته شود.

3ـ دیدگاه سوم این است که فعلاً واقعیتی به نام قانون اساسی داریم که هنوز معلوم نیست بازنگری بشود یا خیر. لذا با وضع موجود باید راه‏حلی پیدا کنیم. پس موضع‏گیری علمی می‏نمائیم. ابتدا باید بند 5 را تجزیه و تحلیل کنیم. سپس به این سؤال جواب دهیم که قوه قضائیه عملاً می‏تواند متولی این بند باشد یا خیر.

بطور خلاءصه بند 5 دقیقاً ترجمه عنوان کنگره‏های پنج‌سالانه سازمان ملل متحد (پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمین) است. سازمان ملل برای نخستین بار با مدیریت شورای اقتصادی و اجتماعی خود که مخفف آن (Ecosock) است، کنگره‏ای را با عنوان پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمین تشکیل داد.

مطلب مشابه :  دانلود تحقیق در موردپرولین، خشکی، سایکوسل، میانگین

با انتخاب این عنوان، سازمان ملل متحد در مقام القاء اولویت‌های خود در زمینه سیاست جنایی به دولت‌های عضو بود. یعنی سازمان ملل متحد با انتخاب عنوان پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمین، در مقام توجه دادن دولت‏های عضو به اهمیت پیشگیری و بازپروری مجرمین بود.

نخستین جلسه کنگره در سال 1955 در ژنو تشکیل شد که «قواعد و مقررات حداقل راجع به نحوه رفتار اصلاحی با زندانیان»، نتیجه این کنگره است. آخرین جلسه کنگره در وین تشکیل شد و کنگره دهم در قاهره تشکیل گردید.

نویسندگان قانون اساسی که بعضاً با مکانیزم سازمان ملل آشنا بودند، این اصل اساسی سیاست جنایی سازمان ملل متحد را به این اعتبار که ایران عضو آن است وارد قانون اساسی می‏کنند. ولی دیدگاه آنها در زمینه پیشگیری، حقوقی و قضایی بوده است. یعنی نگرش آنها به جرم یک نگرش مضیق بوده است. محتوای این بند (بند 5 اصل 156 قانون اساسی)، از دو قسمت تشکیل شده: 1ـ پیشگیری از جرم و        2ـ اصلاح مجرمین.

پیشگیری از جرم عام است، اما اصلاح مجرمین خاص است. با توجه به دو قسمت این بند، به نظر می‏رسد در خصوص پیشگیری از جرم، مراد، پیشگیری معمول در جرم‌شناسی پیشگیرانه باشد. یعنی پیشگیری قبل از وقوع جرم. اما در قسمت دوم، دقیقاً اصلاح بزهکاران مترادف با پیشگیری از  تکرار جرم است و با توجه به این که اصلاح مجرمین به این معناست که جرمی اتفاق افتاده و به این معناست که مجازاتی در حال اجراست، لذا این محکومیت و نحوه اجرایش باید جنبه بازپرورانه و اصلاحی داشته باشد. پس اصلاح مجرمین، یعنی پیشگیری از تکرار جرم که از مصادیق معمول در جرم‌شناسی بالینی است و چون در جرم‌شناسی بالینی ما با بزهکاران سر و کار داریم، یعنی کسانی که در اختیار عدالت کیفری قرار دارند، لذا این پیشگیری از نوع کیفری است. پیشگیری کیفری دو شکل دارد: 1ـ یکی پیشگیری عام، یعنی ایجاد بازدارندگی و 2ـ پیشگیری خاص.

مطلب مشابه :  نظریۀ فضای عاطفی خانواده

در قسمت دوم بند 5 پیشگیری خاص مدنظر است، اما پیشگیری عام از بزهکاری را نباید در این بند جستجو کرد. اصل راهبردی آن را باید در بند 4 قانون اساسی جستجو کرد. زیرا طبق بند 4، تعقیب و مجازات و اجرای حدود نسبت به مجرمین یکی دیگر از وظایف قوه قضائیه تعیین شده است. اصلاح مجرمین و قسمت دوم بند 5 و کل بند 4 اصل 156، پیشگیری کیفری را تشکیل می‏دهند، یعنی در هر دو حالات، دستگاه عدالت کیفری و شعبات آن متولی هستند.

در زمینه پیشگیری می‏توانیم بگوئیم که قسمت دوم بند 5 مصداق بارز جرم‌شناسی بالینی است و کل بند 4 پیشگیری کیفری به شکل عام جرم‌شناسی حقوقی است.

قسمت اول بند 5 ناظر به جرم‌شناسی پیشگیرانه است. جرم‌شناسی پیشگیرانه لااقل در دو شکل قابل تصور است 1) پیشگیری اجتماعی 2) پیشگیری وضعی که خود پیشگیری وضعی به دو شاخهتقسیم می‏شود: 1ـ پیشگیری جرم‌شناختی و

2ـ پیشگیری بزه‌دیده‌شناختی. در پیشگیری وضعی جرم‌شناختی، هدف مداخله در اوضاع و احوال مشرف بر جرم است، به شکلی که معادله مجرم شدن مختل گردد. لیکن در پیشگیری وضعی بزه‌دیده‌شناختی، هدف مداخله در وضعیت پیش‌جنایی به شکلی است که از بزه‌دیده واقع شدن هدف و یا موضوع جرم جلوگیری شود.

 

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید