10
احساس وجود خدا در همه حال و همه جا
پایگاه اجتماعی و اقتصادی
منظور توزیع افراد در هر گروه اجتماعی بر روی یک مقیاس موقعیت است. «جایگاه سلسله مراتبی افراد با توجه به قدرت اقتصادی و منزلت اجتماعی آنهاست» ( چاوشیان و ارمکی، 1381: 64). به عبارت دیگر پایگاه اجتماعی یک میزان ذهنی و مراتبی از ارزشگذاری در جهت مثبت یا منفی است که اشخاص در جامعه درباره یکدیگر دارند(نیک گهر، 1369: 64). بسیاری از جامعه شناسان تحت تأثیر ماکس وبر، موقعیت اجتماعی یک شخص را برحسب پایگاه اجتماعی- اقتصادی وی مجموعه ای از عوامل مانند درآمد، نوع شغل، سال های تحصیل و گاه مسکن و امکانات رفاهی ارزیابی می کنند(رابرتسون، 1377: 214-213). در این تحقیق برای دستیابی به پایگاه اجتماعی–اقتصادی خانواده در این پژوهش از روش تعیین منزلت کاظمی پور(1378) استفاده شده است. در ابتدا سعی شد با طراحی سوالاتی در خصوص میزان درآمد والدین پاسخگو، پاسخگو و همسر وی و سطح تحصیلات و نوع شغل افراد نامبرده به شاخص ترکیبی پایگاه اجتماعی – اقتصادی پاسخگویان دست یابیم اما به دلیل اقتضائات سنی پرسش شوندگان که در محدوده سنی 18 تا 35 سال قرار داشتند بیشتر سوالات مربوط به والدین از سوی این افراد پاسخ داده شدند لذا در نهایت سه متغیر تحصیلات، شغل و درآمد والدین معرفهای پایگاه اقتصادی – اجتماعی عینی را تشکیل میدهند. بنابراین در این پژوهش پس از اینکه با دو سوال باز و مستقیم مشاغل والدین شخص مورد پرسش قرار میگیرد با استفاده از جدول رده بندی گروه های شغلی مقادیرکمی به آنها داده میشود. نهایتا ارزش گذاری بر روی طیفی 5 درجهای از مشاغل پایین پایین با کمترین امتیاز (1) تا بالای بالا با بیشترین امتیاز (5) انجام میشود. از ترکیب خطی این متغیرها (درآمد، تحصیلات، شغل) متغیر پایگاه اقتصادی – اجتماعی ساخته میشود.
میزان تحصیلات: از پاسخگویان خواسته می شود میزان تحصیلات خود و هر یک از والدین شان را در یک طیف 8 گزینه ای شامل بیسواد، ابتدایی(تا پنجم)، راهنمایی (سیکل) تا دیپلم، فوق دیپلم، لیسانس، فوق لیسانس و دکتری مشخص نمایند. اما برای تعیین نمره پاسخگو در 5 رده کدگذاری و امتیاز هر پاسخگو برابر رده ای که در آن قرار گرفته منظورشد. کد 1: بی سواد؛ کد2: ابتدایی، راهنمایی، دیپلم؛ کد3: فوق دیپلم و لیسانس، کد4: فوق لیسانس، کد5: دکتری. بر این اساس پاسخگوی با تحصیلات فوق لیسانس مطابق این رده بندی امتیاز 4 کسب می نماید.
شغل: شغل پاسخگویان، همسر و والدین آنها با یک سوال باز پرسیده میشود.
درآمد: مجموعه داراییهایی که بیواسطه قابلیت تبدیل به پول را دارا بوده و قدرت اقتصادی را معین میکنند. در این تحقیق از پاسخگویان میزان درآمد ماهیانه خود و والدین شان به طور متوسط طی یک سوال باز پرسیده شده و در 5 طبقه کدگذاری شده است.
جدول3-4 : معرف های تشکیل دهنده پایگاه اجتماعی اقتصادی
متغیر
معرف ها
پایگاه اجتماعی- اقتصادی
1
تحصیلات پاسخگو
2
تحصیلات پدر
3
تحصیلات مادر
4
شغل پاسخگو
5
درآمد پاسخگو
6
شغل پدر

                                                    .