خصوصیات فعالیت های انسانی برای نیل به پایداری زیست محیطی:
رشد و تکامل دائمی پایداری انرژی و ماده
بهره وری در مصرف منابع طبیعی دارای جایگاه بوم شناخت
تناسب موقعیت فعالیت و بوم سامانه های پشتیبان
انطباق پذیری تنوع زیستی
حفظ و ارتقای تنوع زیستی
همخوانی اندازه / مقیاس
از جمله اصول پایداری زیست محیطی، می توان به کاهش مصرف منابع طبیعی و منابع انرژی با توجه به هماهنگی بنا با زمین و ایجاد کمترین تغییرات در آن ، استفاده از مصالح قابل بازیافت و انرژی های تجدید پذیر و حداکثر حافظت از طبیعت و محیط زیست پیرامون بنا اشاره کرد.
2-1-3-3-3- پایداری اجتماعی
یکی از ابعاد مهم توسعه پایدار همانا پایداری اجتماعی است که به دلیل ماهیت خود کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته است. تاکنون دامنه گسترده ای از مفاهیم در خصوص پایداری اجتماعی همچون سرمایه اجتماعی، اجتماعات پایدار، تاب آوری اجتماعی، توسعه اجتماعی، ظرفیت اجتماعی و رفاه و محرومیت اجتماعی صورت گرفته، که حاصل تغییر نگرش به مفهوم توسعه به معنای عام و معنای خاص آن بوده است. پایداری اجتماعی تحت عنوان زندگی سالم و بارور و هماهنگ با طبیعت تعریف شده است. در این تعریف بقا و حیات جامعه، همگام با حفظ کیفیت محیطی و مرتبط با نظام های اقتصادی در جهت دستیابی به بالاترین سطح رضایت از زندگی است (GTZ, 2004:2 ).
در حالیکه پژوهش‌های کمتری به تعریف پایداری اجتماعی پرداخته‌اند، توافق کمی نیز بر سر تعریف آن وجود دارد. یک علت را می‌توان پیچیدگی تعیین کردن کمیت مسائل اجتماعی و تعریف مفاهیم آن عنوان کرد. ‌عوامل متعددی مانند ماهیت چندبعدی، مقیاس تعریف، و هم‌پوشانی با مفاهیم دیگر بر تعریف پایداری اجتماعی اثرگذارند. یکی از روش‌های شناخت تعریف پایداری اجتماعی، بررسی ارتباط آن با عوامل دیگر پایداری یعنی محیط‌زیست و اقتصاد می‌باشد که این خود ماهیت چندبعدی پایداری اجتماعی را نشان می‌دهد. با این‌که ماهیت توسعه پایدار پویا و پیچیده است، اما می‌توان گفت که این روند، بین ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تعادل ایجاد می‌کند. پایداری اجتماعی نیز به دلیل ماهیت وابسته‌ای که به ابعاد دیگر دارد، تعریفی چندبعدی می‌یابد. تاکنون بیشترین توجهات بر جنبه زیست‌محیطی پایداری بوده است و مباحث طبیعت‌محور بر نیاز به مصرف کاراتر منابع و کمبود شدید منابع طبیعی تأکید داشته است. در حالیکه دیدگاه انسان‌محور همان‌گونه که بر مسائل محیط زیست توجه دارد، انسان و کیفیت زندگی او را مورد توجه قرار می‌دهد. از دیدگاه جرویس و همکارانش (2001)، «پایداری اجتماعی عموماً متوجه ارتباط بین رفتار افراد و محیط ساخته شده، یا ارتباطات بین فرصت‌های زندگی افراد و ساختارهای سازمانی است. این مسئله‌ای است که در مباحث پایداری به شدت مورد غفلت واقع شده است» (Jarvis et al, 2001: 127). «مزیت چندبعدی بودن مفهوم پایداری اجتماعی این است که چارچوبی را برای درک چگونگی تأثیر سیاست‌های مختلف در شرایط و بسترهای گوناگون، فراهم می‌آورد. بنابراین مفهوم پایداری اجتماعی کاملاً به محدودیت‌ها و ظرفیت‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی یک بستر وابسته است» (Manzi, et al, 2010: 5).
شکل 3 : اهمیت پایداری اجتماعی نسبت به دو مؤلفه دیگر، طی یک دوره 20 ساله (colantinio – 2009)
در رابطه با فهم پایداری اجتماعی از ابعاد مختلف، چیو (2003) سه تیپولوژی مختلف از درک تئوریسین‌ها را مشخص کرده است. اولین تیپولوژی این است که برای این که فعالیتی از لحاظ اجتماعی پایدار باشد، می‌بایست ساختارهای اجتماعی و ارزش‌های کنونی را به عنوان محدودیت‌های اجتماعی برای موجودیت انسان، حفظ و یا ارتقاء دهد. هر توسعه‌ای که نقضی بر ارزش‌ها و هنجارهای شکل گرفته اجتماعی باشد، فعالیتی ناپایدار از لحاظ اجتماعی می‌باشد. بر اساس نظر چیو (2003) و میتلین و ساترسویت (1996) این نظریه آزادی عمل کافی برای تغییر اجتماعی که ممکن است برای رسیدن به اهداف اجتماعی پایدار لازم باشد، ایجاد نمی‌کند و به نظر می‌رسد ساختارهای موجود اجتماعی را حتی اگر در طولانی مدت دوام نداشته باشند، مورد پذیرش قرار می‌دهد. دومین نظر رویکرد طبیعت-محور است که در آن پایداری اجتماعی به “شرایط اجتماعی لازم برای تأمین پایداری اکولوژیکی” اشاره دارد. سومین نظر رویکرد انسان-محور است که بر پیوستگی اجتماعی و درون‌گنجی اجتماعی تأکید می‌کند. از بین سه تعبیر بیان شده توسط چیو، نظر آخر بیشترین تأکید را بر عدالت و تساوی اجتماعی-یکی از مفاهیم اصلی در هسته مفهوم پایداری اجتماعی- دارد. به نظر چیو (Chiu, 2003: 65) “برای پایدار بودن اجتماعی، توزیع و مصرف منابع و دارایی‌ها باید عادلانه بوده، ارتباطات متوازن اجتماعی و کیفیت مورد قبولی از زندگی وجود داشته باشد.”‌ این نقطه‌نظرات در کار ایفاچل و هگاک‌(1993) بر تحلیل پایداری اجتماعی شهری دیده می‌شود که بر سه مبحث مهم تساوی، حس اجتماعی و شهری تأکید دارد. آن‌ها این‌گونه اظهار کردند که “مطمئناً مباحث اجتماعی مهم دیگری نیز در حوزه شهری وجود دارند اما این سه موضوع در برنامه‌ریزی توسعه شهرها غالب‌اند” (Chiu, 2003: 140).
مزیت این درک چندبعدی، چگونگی تأثیرات متفاوت ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را بر سیاست‌های شهری نشان داده و درک جدیدتری را، در کنار توجهات پیشین به کارایی ارتباطات میان ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی، ارائه می‌دهد. شاید یکی از بزرگترین چالش‌های امروز سیاست‌های شهری همین ایجاد تعادل مابین ارتباطات ابعاد پایداری است. همچنین این بحث نیاز به تعریفی مشخص از پایداری اجتماعی در جوامع مختلف را نیز نشان می‌دهد، چراکه مقیاس توجهات به ابعاد تأثیرگذار بر پایداری اجتماعی-نحوه‌ سیاست‌گذاری برای مسائل اقتصادی و زیست‌محیطی- در کشورهای مختلف متفاوت است.
تحلیل پایداری اجتماعی، نیازمند بررسی تعاریف مربوط است. تحقیقات پیشین بر روی پایداری بیشتر محدود به توجهات اقتصادی و زیست‌محیطی شده است. با این وجود در سال‌های اخیر درک از اهمیت در نظر گرفتن پایداری اجتماعی به عنوان یکی از عوامل اساسی توسعه پایدار، برنامه‌ریزی‌های سیاسی، اقتصادی و شهری دولت‌ها را به جهت‌گیری به سمت این مبحث وادار نموده است. اما با این وجود توافق کمی بر سر تعریف آن وجود دارد. در این راستا پلسه و استرن پایداری اجتماعی را این‌گونه تعریف می‌کنند:«توسعه‌ای(و یا رشدی)که با تکامل متوازن جامعه مدنی سازگاری داشته، محیطی را پرورش می‌دهد که هدایت‌گر زندگی جمعی همساز با گروه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی باشد، در عین حال با بهبود کیفیت زندگی تمامی اقشار جامعه، یکپارچگی اجتماعی را تقویت می‌کند.» (Polese and Stren, 2000: 15-16 ) تعریف بالا پایداری اجتماعی را به وسیله عملکرد جمعی جامعه و مباحث کیفیت زندگی هر فرد مورد بررسی قرار می‌دهد. دسته‎بندی‎های مربوط نشان‌دهنده وزن بیشتر برخی جنبه ‌های پایداری اجتماعی، بر اساس نوع نیازهای اولیه، متوسط و غایی است. وجود سرپناه یکی از نیازهای اولیه‌ای است که توسط مازلو نیز معرفی شده است. همچنین اندازه سکونتگاه و بهداشت آن و وجود خدمات و زیرساخت‌های اولیه از ملزومات اولیه پایداری اجتماعی هستند. در مرحله بعدی امنیت محله و نوع تعاملات اجتماعی آن مورد توجه قرار می‌گیرد. توجه به نیازهای روانی و عاطفی ساکنین و مواردی مانند حس تعلق و غرور، رضایت از محله، مشارکت فعال و حس مسئولیت در مراتب بالا برای دستیابی به پایداری اجتماعی باید مد نظر قرارگیرند.
تعاریف موجود از پایداری اجتماعی هر کدام به جنبه‌ای از پایداری اجتماعی اشاره دارند؛ ولی آن‌چه از مفهوم کلی برخی از تعاریف بر می‌آید اهمیت جنبه عملکرد جامعه در مسیر توسعه است. همچنین برخی مفاهیم موجود در بطن مفهوم پایداری اجتماعی مانند برابری و آزادی، رفاه انسان و مشارکت، بهبود کیفیت زندگی و یکپارچگی اجتماعی در این تعاریف مورد تأکید قرار گرفته‌اند. نمونه‌ای از این تعاریف در جدول مربوط قابل مشاهده است:
نظریه‎پرداز
تعریف پایداری اجتماعی
sachs (1999: 27)
تعریف متقن از پایداری اجتماعی باید بر اساس ارزش‌های برابری و آزادی، به معنی منظور کردن مؤثر حقوق بشر، سیاسی، مدنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد.
Littig and Grießler
(2005: 72)
… پایداری اجتماعی بر ارتباط جامعه و طبیعت، مانند ارتباطات درون جامعه دلالت دارد. اگر کار در جامعه و سازمان‌های وابسته به آن، گستره‌ای از نیازهای افراد را برآورده سازد و به صورتی شکل گیرد که طبیعت و توانایی‌های تولید آن در طولانی مدت حفظ شود و ادعاهای اصولی برابری اجتماعی، رفاه انسان و مشارکت ایجاد شود، پایداری اجتماعی به دست می‌آید.
Biart (2002:6)
هدف پایداری تعیین کردن حداقل نیازمندی‌های اجتماعی برای توسعه طولانی مدت و شناسایی چالش‌های عملکرد جامعه در دراز مدت است.
Polese and Stren

                                                    .