رشته حقوق

پایان نامه رایگان درباره مالکیت فکری، حقوق مالکیت، حقوق مالکیت فکری، حقوق بشر

دانلود پایان نامه

ها و به لحاظ تاریخی مؤثر در پیشرفت جوامع است. علی رغم این که برآورد های منتشر شده در خصوص درآمد های از دست رفته ی صنایع در نتیجه ی نقش نقض حقوق مالکیت فکری، بسیار گوناگون هستند، ولی هیچ تردیدی نیست که استفاده ی غیر مجاز از مالکیت های فکری خسارات قابل ملاحظه ای را در پی می آورد. هر چند که تنها تا چند دهه ی گذشته، عواقب سوء این قبیل تخطی ها، عمدتاً محدود به تجارت داخلی بوده ولی در دنیای معاصر، حمایت از حقوق مالکیت فکری، ابعاد گسترده و غیر قابل اجتنابی یافته است که حمایت های فراتر از نظام کنونی سازمان جهانی مالکیت معنوی را می طلبد. در فاصله سال های 1965 تا 1992 سهم محصولات متضمن مالکیت فکری در تجارت جهانی از 11 درصد به 73 درصد افزایش یافته است. حمایت از حقوق مالکیت فکری نه تنها به حمایت از جنبه های تجاری این حقوق در سطح بین الملل می پردازد بلکه چارچوبی برای رفع اصطکاک تجاری میان کشور ها تلقی می شود. اکنون به طور گذرا به این موارد اشاره خواهیم داشت:
بند اول : تشویق فعالیت های خلاقانه
بدون تردید با توجه به ارزشی که می بایست برای تلاش ها و زحمات انسان قائل بود، تعهد سنگینی برای جامعه ی انسانی در خصوص قدر دانی از مخلوقات ذهنی انسان که می توانند منشاأ اثر در پیشرفت علمی و فرهنگی حیات بشری باشند، به بار می آید. شاید بتوان اصلی ترین هدف اجتماعی از حمایت حقوق مالکیت فکری را در تشویق آثار خلاقانه ای که افراد انسانی به خصوص در حوزه کپی رایت و حقوق مرتبط آن پدید می آورند، یافت. البته این انگیزه در حوزه های دیگری مثل پاتنت، طرح صنعتی و غیره نیز قابل مشاهده است.22
بند دوم : حمایت از ابداعات فنی
حقوق مالکیت فکری به منظور حمایت از نتایج سرمایه گذاری در امر توسعه ی تکنولوژی، تدوین یافته و به عنوان یک عامل محرک و شیوه ای در جهت تخصیص بودجه درباره ی این دسته فعالیت ها به حساب می- آید. به عبارت دیگر در صورت عدم رعایت نظام حمایتی خاصی در این زمینه، نمی توان به هیچ طریقی، اقدامات تحقیقاتی را که مستلزم صرف هزینه های گزافی است، توجیه نمود.
در اکثر کشور های صنعتی، به نحو فزاینده ای تولید صنعتی به تحقیق و فناوری متکی است. در نتیجه، محصولات صادراتی آن ها اعم از سنتی (نظیر مواد شیمیایی، کود و دارو) و نسبتاً جدید (مثل وسایل ارتباطات راه دور، رایانه، تلویزیون و ویدیو) در حال حاضر از فناوری پیشرفته ثبت شده استفاده می کنند. از این رو این تولید کنندگان مایل هستند، مطمئن شوند هر جا که محصولات خود را به بازار عرضه می نمایند، از حق اختراع آن ها به نحوی حمایت می شود که می توانند مخارج تحقیق و توسعه خود را جبران کنند.23
بند سوم : افزایش سرمایه گذاری خارجی
با رفع محدودیت بر سرمایه گذاری خارجی از سوی تعداد زیادی از کشور های در حال توسعه، در این کشور ها فرصت های جدیدی برای تولید محصولات دارای حق ثبت اختراع با استفاده از پروانه یا در چارچوب قرارداد های سرمایه گذاری مشترک، در حال ظهور است. با وجود این، تمایل صنایع در کشور های صنعتی شده برای ورود به این قبیل ترتیبات و در دسترس قرار دادن تکنولوژی خود به این امر بستگی دارد که تا چه حد، نظام حقوق مالکیت فکری کشور میزبان به آن ها اطمینان می دهد که حقوق فکری مربوط به تکنولوژی آن ها به طور مقتضی مورد حمایت قرار خواهد گرفت و شرکای داخلی از طریق مهندسی معکوس، آن ها را غصب نمی کنند.24
بند چهارم : رقابت منصفانه
فضای سالم رقابت منصفانه ی تجاری به شرطی محقق خواهد شد که تولید کنندگان با تکیه بر کیفیت تولیدات خود، بتوانند از اعتبار تجاری خود استفاده کنند. این وضعیت به ویژه زمانی مطرح می شود که حمایت از هر یک از علایم تجاری و دیگر حقوق مالکیت فکری اولاً منجر به آن می شود که تولید کنندگان را به فعالیت واداشته و ثانیاً رقابت عادلانه میان آنها را تضمین سازد.
بند پنجم : حمایت از مصرف کننده
رفتار آگاهانه ی مصرف کنندگان در قبال استقلال از محصولات خاصی که از کیفیت و قیمت مناسب تری برخوردار هستند در صورتی عملی است که اطلاعات، به طور شفاف در اختیار آن ها قرار گیرد. علی الخصوص، حمایت از علایم تجاری، ابزاری برای حمایت از مصرف کنندگان هم به کار می آید. به این ترتیب که آنها را قادر خواهد ساخت که در انتخاب کالا و خدمات در میان انواع گوناگون و متعددی که در بازار عرضه می شود، اقدام به انتخابی آگاهانه و مدبرانه کنند.
بند ششم : گسترش انتقال تکنولوژی
یکی از موانعی که همواره باعث می شود تا کشور های در حال توسعه از تسهیلات تکنولوژی روز دنیا محروم بمانند، بیم کشور های توسعه یافته از تضییع حقوق آن ها در خصوص این دسته فناوری هاست که حقوق فکری، رکن مهمی را در آنها بر عهده دارد. به تعبیری، نظام حقوق مالکیت فکری یکی از کارکرد هایش، تسهیل انتقال تکنولوژی است که می تواند به صورت سرمایه گذاری مستقیم خارجی، سرمایه گذاری مشترک و پذیرش ریسک ناشی از سرمایه گذاری به طور مشترک و صدور مجوز انجام پذیرد.25
بند هفتم : موازنه ی میان حقوق و تعهدات
در کنار تمام اهداف اجتماعی حمایت از حقوق مالکیت فکری که پیشتر ذکر شد باید این مطلب را نیز مورد توجه قرار داد که به طور کلی حقوق انحصاری اعطایی به موجب نظام حقوق مالکیت فکری، تابع یکسری محدودیت ها و استثنائات هم هست. این موارد تحدید کننده ی حقوق انحصاری دارنده ی حق مالکیت فکری در صدد هستند تا تعادل مناسبی را بین منافع مشروع دارنده ی حق و استفاده کنندگان از محصول
اتی که حقوق مالکیت فکری در ساخت آن ها مؤثر بوده فراهم سازند.26
بند هشتم : تقلیل تقلب های تجاری
نوآوری های تکنولوژیک در محصولاتی که وارد عرصه ی تجارت بین المللی می شوند با پیشرفت های تکنولوژیک دیگری همراه شده که تکثیر و تقلید ساده و ارزان نموده است. این امر، کار را به آنجا رسانده که در کشور هایی که قوانین مربوط به حقوق مالکیت فکری به دقت اجرا نمی شوند کالا های تقلبی و سرقتی به طور فزاینده ای تولید شده و علاوه بر فروش در بازار های داخلی، صادر هم می شوند.27
بند نهم : ارتقاء تأمین حقوق بشر
یک برداشت منصفانه از موجودیت بشر و آنچه لازمه ی تحقق کرامت وی می باشد، به رسمیت شناختن حق مالکیت برای انسان است. اعلامیه ی جهانی حقوق بشر در بند یک ماده ی 17 حق مالکیت را برای هر شخص به طور انفرادی یا مجتمعاً شناسایی نموده و در بند دو همین ماده اعلام می دارد که احدی را نمی- توان خود سرانه از این حق محروم نمود.
این مطلب در مواد 33 و 36 اعلامیه ی آمریکایی حقوق بشر، ماده ی یک پروتکل اول کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، بند یک ماده ی دوم و بند سه ماده ی 26 کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر و مواد 14 و 29 منشور ا فریقایی حقوق بشر و ملل نیز ذکر شده است. از این دریچه، حقوق مالکیت فکری را باید تحت عنوان بخشی از حق مالکیت قرار داد که می تواند به طور محسوس و غیر محسوس مورد حمایت باشد. از سوی دیگر، حقوق مالکیت فکری را می توان مقوله ای از حیات علمی و فرهنگی انسان برشمرد که علاوه بر اینکه تا حدودی موضوع ماده ی 27 اعلامیه ی جهانی حقوق بشر قرار می گیرد، ماده ی 15 میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب 16 دسامبر 1966 نیز آن را متذکر می شود:«دولتهای طرف ان میثاق، حق هر کس را در امور زیر به رسمیت می شناسند:
الف- شرکت در حیات فرهنگی
ب- بهره مند شدن از پیشرفت های علمی و مجازی آن
ج- برخورداری از حمایت منافع معنوی و مادی ناشی از هرگونه اثر علمی، ادبی و یا هنری».
در مقدمه ی میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی نیز تأکید شده ا ست که تأمین کمال مطلوب حقوق انسان آزاد، مبنی بر تحقق شرایطی است که به موجب آن هم از حقوق مدنی و سیاسی و هم از حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متمتع گردد. به بیان دیگر، می توان گفت که برخی مصادیق حقوق مالکیت فکری، ریشه در آزادی های بنیادینی دارند که در اسناد بین المللی هم مورد شناسایی قرار گرفته اند. به عنوان نمونه، کپی رایت رابطه ی تنگاتنگی با آزادی عقیده و بیان و نشر آن ها دارد.

مطلب مشابه :  مفهوم پیشگیری و انواع آن

مبحث دوم : اصول راهبردی در حمایت از آثار ادبی و هنری
گفتار اول : اصل عدم حمایت از ایده ها
به منظور بررسی اصل عدم حمایت از ایده ها، مفهوم اصل و بررسی و مطالعه مقررات حقوق ایران ، مقررات بین المللی و حقوق خارجی ضروری است.
بند اول: بررسی مفهومی اصل عدم حمایت از ایده ها
یکی از معیارهای حمایت از آثار ادبی و هنری این است که تلاش های فکری تجسم خارجی پیدا کنند؛ چه، اثر با احساس و هوش انسان سروکار داشته و ضرورتاً در یک شکل قابل حس باید ارائه شود. در این زمینه زبان و شکل بیان اهمیتی ندارد. این شکل می تواند ماهیت مادی یا غیر مادی داشته باشد. به علاوه ممکن است اثر به صورت شفاهی دریافت شود. بنابراین پانتومیم، نقاشی روی شن، مجسمه یخی، اشکال حاصل از آتش بازی همان قدر مورد حمایت خواهند بود که مجسمه سنگی یا معماری مورد حمایت است.28
با این حال نظام های حمایت از آثار ادبی و هنری از آثار در قالب یک شکل بیانی حمایت می کنند نه از ایده تنها. از سوی دیگر این حمایت شامل اشکال یا قالب هایی که صرفاً جنبه فنی و کاربردی دارند، نمی- شود.
به عنوان یک اصل مورد قبول تمامی نظام های حمایت از آثار ادبی و هنری، ایده های ادبی و هنری، سیاسی، تجاری، تبلیغاتی ، همچنین اصول نظریه های علمی، وقایع تاریخی، اکتشافات، اطلاعات، مبانی فرهنگ عامه، آداب و سنن، روشهای فنی و تجاری مورد حمایت قرار نمی گیرند، زیرا این موضوعات به عموم تعلق داشته و حق عمومی برای دسترسی به اطلاعات، آموزش و آزادی آفرینش ، مانع از آن است که آنچه نام برده شد، در انحصار اشخاص قرار گیرد.29 عدم حمایت از ایده ها، از جمله اصول مشترک نظام حق مؤلف و حقوق ناشی از اختراعات و مالکیت صنعتی است.
با این حال محرومیت ایده ها از حمایت نظام های حقوق مالکیت ادبی و هنری یا مالکیت تجاری و صنعتی به این معنا نیست که ایده های یک شخص به طور روشمند و در هر اوضاع و احوالی مورد استفاده و بهره برداری دیگران قرار گیرد، بلکه صاحب ایده می تواند بر مبنای مسئولیت مدنی به ویژه قواعد حقوق رقابت حقوق خود نسبت به ایده هایش را احقاق کند؛ به عنوان مثال زمانی که ایده ای نزد شخصی مطرح شده و وی علی رغم تعهد به رازداری آن را افشا نماید، می تواند مسئول شناخته شود.
همچنین هنگامی که شاعری ترانه ای را برای تنظیم روی آهنگی به یک بنگاه موسیقی پیشنهاد کرده اما آن بنگاه پس از رد این پیشنهاد، با استفاده از ایده شاعر مذکور، سرودن ترانه دیگری را برای همان آهنگ به شاعر دیگری پیشنهاد می کند، بنگاه فوق با ارتکاب خطا، به این نحو که بهره برداری مفید از ترانه را برای او غیر ممکن ساخته، ضرری را متوجه شاعر اول کرده است. بدیهی است در چنین موردی ترانه سرا می تواند بر اساس مسئولیت شبه جرم و یا قراردادی، نسبت به جبران خسارت های وارده اقدام کند.
علی رغم عدم حمایت از ایده ها در چهارچوب نظام های حمایتی مالکیت فکری، گاه تفکیک بین ایده و اثر با دشواری هایی همراه ا
ست. از جمله در خصوص آثار اقتباسی ( نظیر تهیه فیلم نامه یا نمایشنامه از یک رمان یا اقتباس از یک نمایشنامه برای تدوین یک نمایشنامه دیگر) مشکل تفکیک ایده ها از اثر دیده می شود.
در حقوق فرانسه برخی نویسندگان بر حمایت از ایده ها در شرایط خاص، مثل ایده های تبلیغاتی که می- تواند توسط رقبا به آسانی مورد بهره برداری قرار گیرد، تأکید کرده اند، ولی رویه قضایی این کشور به دلیل امکان حمایت از ایده ها در قالب حقوق رقابت، نسبت به حمایت از ایده در قالب نظام حق مؤلف تردید کرده است.30
بند دوم : چگونگی انعکاس اصل در مقررات مختلف
2-1 : حقوق ایران
21.قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب 1348، در خصوص وضعیت حقوقی ایده ها ساکت است و صراحتاً عدم حمایت از ایده ها را مورد حکم قرار نداده است. با این حال از سیاق نگارش ماده 1 این قانون که اثر را « آنچه از راه دانش و هنر و با ابتکار آنان ( پدید آورندگان) پدید می آید، بدون در نظر گرفتن طریقه یا روشی که در بیان

مطلب مشابه :  شرمساری بازپذیرکننده
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

پاسخی بگذارید