رشته حقوق

پایان نامه رایگان درباره آثار ادبی، مالکیت فکری، مقررات قانونی، تجارت الکترونیکی

دانلود پایان نامه

بود و تنها برخی گروه های منطقه ای مثل آمریکای لاتین قادر بودند که موضع یکپارچه و منسجم خود را تبیین کنند. مضافاً اینکه در راستای رویه ی کلی گات، هیچ مدرکی از مباحث مربوط به تنظیم موافقت نامه ی تریپس تنظیم نشده و در دسترس نیست. بنابراین، این مذاکرات غیر شفاف و مبهم بدون اینکه حاوی اطلاعات مسبوق به سابقه ای برای طرفین عضو موافقت نامه باشد و جهت تفسیر قواعد آن، مقدمات، قصد و هدف از تدوین و تصویب متن موافقت نامه قید شده باشد، به عمل می آمدند. در پایان لازم به ذکر است که در کنار پنج متن ارائه شده در نوامبر 1991، دبیر کل سازمان جهانی تجارت «آرتور دانکل»101 گزارشی را تهیه کرد که در آن به 20 موضوع مالکیت فکری که مستلزم بازبینی از سوی کشور ها بود، اشاره شده بود102 و در نهایت هر آنچه که تصویب شد، بسیار مشابه شکل و محتوای پیش نویسی است که دبیر کل تهیه کرده بود. این ادعا بی پایه به نظر نمی رسد اگر قائل بر آن شویم که یکی از عمده ترین اهداف کشور های صنعتی در وارد کردن فشار بر کشور های در حال توسعه، به منظور تدوین این موافقت نامه، جهانی کردن قواعد حقوقی مالکیت فکری بود که تا قبل از آن، تنها در قلمرو حقوق داخلی کشور هایی که به سطح بالایی از ظرفیت فنی و صنعتی دست یافته بودند، می گنجید.103 این موافقت نامه به عنوان یکی از سرفصل های سیاست «حمایت فنی»104 با هدف تکوین یک حرکت بین المللی یعنی تولید ابداعات از سوی کشور های شمال و عرضه ی محصولات و خدمات ناشی از آن در بازار های جنوب و عامل موجهه ای برای اقدامات غیر مشروع صنایع ایالات متحده نسبت به وضع قوانین که در جهت کاهش توان رقابتی دیگر کشور های در حال توسعه با این کشور در بازار جهانی بود، محسوب می- شود.105

فصل دوم :
تحولات و منابع حمایتی بین المللی از حقوق مالکیت ادبی و هنری

مبحث اول : انواع آثار مورد حمایت
ماده 2 قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان سال 1348 اثرهای مورد حمایت این قانون را در دوازده بند احصا کرده است.106 این قانون هیچ گونه تقسیم بندی از انواع آثار به عمل نیاورده و در نتیجه حمایت از آنها را مشروط به نوع خاص ( ادبی، هنری، تجسمی و نظایر آن) نکرده است.
در خصوص اینکه آیا فهرست ارائه شده در ماده2 جنبه حصری یا جنبه تمثیلی داشته، اختلاف نظر وجود دارد برخی با استناد به نظر غالب در بین حقوق دانان، گونه های آثار نام برده شده در ماده 2 فوق را تمثیلی دانسته و استدلال کرده اند که با توجه به پیشرفت تمدنها و گسترش علوم و فنون و بروز اشکال جدید آثار ادبی و هنری، نمی توان آن را محدود به آثاری خاص نمود.107 در مقابل، برخی دیگر تقسیم مضیق از این آثار را با توجه به اصل قانونی بودن جرم و مجازات، لازمه حمایت های کیفری از پدید آورندگان دانسته اند و در نتیجه به حصری بودن گونه های شمرده شده در ماده 2 اعتقاد دارند.108 به نظر می رسد با توجه به نحوه نگارش بندهای دوازده گانه ماده 2 مورد بحث، آنجا که هدف، حمایت مدنی از حقوق مادی و معنوی پدید آورنده است، باید قائل به تفسیر موسع از گونه های آثار مذکور در ماده 2 شد و آنجا که حمایت کیفری از آثار مطرح است، با عنایت به لزوم رعایت اصل قانونی بودن جرم و مجازات، فقط آثار ذکر شده در قانون باید مورد توجه قضات و دادگاه ها قرار گیرد.می توان تقسیم بندی های مختلفی از آثار ادبی و هنری به عمل آورد. برخی با توجه به ماده 2 مذکور، این آثار را به آثار نوشته سمعی و بصری، تجسمی، اثر ابتکاری بر پایه فرهنگ عامه، اثر فنی که جنبه ابداع و ابتکار داشته باشد و آثار ترکیبی، تقسیم بندی کرده اند.109 با این حال به نظر می رسد تفکیک آثار از حیث نوع آنها باید به نحوی صورت پذیرد که اثر حقوقی بر آن مترتب باشد. از این دید همانطور که گفته شد، آثار ادبی، موسیقایی و هنرهای تجسمی از هم قابلت تفکیک هستند و با همین معیار آثار رایانه ای ( نرم افزارها و پایگاه های داده) را نیز می توان به آن ها اضافه کرد.
گفتار اول: آثار ادبی
در حقوق ایران و حقوق اکثر کشورها، تعریف مشخصی از آثار ادبی نشده است. کنوانسیون برن سال 1886 و اصلاحات بعدی آن هم در بند 2 خود تحت عنوان آثار مورد حمایت، بدون تعریف از آثار ادبی و هنری، صرفاً به احصای این گونه آثار پرداخته است.110 قانون حق تکثیر، طراحی و حق اختراع انگلستان سال 1988 از قوانین نادری است که به تعریف آثار ادبی پرداخته است. به موجب ماده 103 این قانون: « اثر ادبی عبارت از هر اثر غیر نمایشی و غیر موسیقایی است که به صورت مکتوب، شفاهی یا کلامی دید آمده باشد…».درباره انواع آثار ادبی نیز مقررات قانونی اکثر کشورها، همچنین کنوانسیون برن 1866 و اصلاحات بعدی آن صراحت ندارد، ولی با دقت در این مقررات می توان دو گروه آثار نوشته و آثار شفاهی را به عنوان آثار ادبی از همدیگر تفکیک نمود.عناوین آثاری که مورد حمایت مقنن ایرانی و خارجی قرار گرفته اند، معمولاً در چهارچوب آثار ادبی و هنری مورد مطالعه قرار می گیرند، هر چند که عنوان ممکن است متعلق به یک مجله، کتاب، روزنامه ، فیلم، آواز وو غیره باشد.

مطلب مشابه :  موقعیت جغرافیایی

بند اول : آثار نوشته
در خصوص این قبیل آثار، تبیین مفهوم نوشته از یک سو و انواع نوشته از سوی دیگر ضرورت دارد.
1-1 : مفهوم
همان گونه که از عنوان این گونه آثار پیداست، نوشته بودن یا مکتوب بودن شرط حمایت قانون گذار از آنهاست. با این حال، با توجه به پیدایش فناوریهای جدید اطلاعات و ارتباطات در سه دهه
اخیر و گسترش سریع آن، نوشته مفهوم سنتی خود را که به نوشته های کاغذی منحصر می شد از دست داده و شامل نوشته های الکترونیکی یا مجازی نیز می شود. در همین راستا ماده 6 قانون تجارت الکترونیکی ایران مصوب 17/10/1382 عنوان می کند: « هر گاه وجود یک نوشته از نظر قانون لازم باشد ( داده پیام) در حکم نوشته است…» به علاوه در آنچه مشخصاً به حمایت از حق مؤلف در بستر مبادلات الکترونیکی مربوط می شود، ماده 62 همین قانون، حمایت از کلیه آثار ادبی، هنری و نرم افزاری را در قالب « داده پیام»111 پیش بینی کرده است. در خصوص آثار نوشته، این امکان که بخشی از آنها به صورت داده پیام و بخشی دیگر به صورت کاغذی باشد، وجود دارد. در چنین فرضی پرسش مطرح شده این است که آیا چنین اثری که ترکیبی از داده پیام و نوشته کاغذی است قابل حمایت خواهد بود یا خیر. قانون تجارت الکترونیکی ایران به این پرسش پاسخ مثبت داده است. بر اساس بند آخر ماده 9 این قانون « جایگزینی اسناد کاغذی به جای داده پیام، اثری بر حقوق و تعهدات قبلی طرفین نخواهد داشت». با این حال شرط اعبتار چنین وضعیتی رعایت شرایط مذکور در صدر ماده 9 است: « هر گاه شرایطی به وجود آید که از مقطعی معین، ارسال پیام خاتمه یافته و استفاده از اسناد کاغذی جایگزین آن شود، سند کاغذی که تحت این شرایط صادر می شود باید به طور صریح ختم تبادل داده پیام را اعلام کند.» با توجه به آنچه گفته شد در موردی هم که شروع اثر به صورت کاغذی و ادامه آن به صورت داده پیام باشد، حقوق و تعهدات طرفین را باید باقی دانست، زیرا مقنن همان طور که اشاره شد، در هر جا که وجود نوشته ضرورت داشته باشد داده پیام را در حکم نوشته دانسته است.

1-2 : انواع
با توجه به ماده 2 قانون حمایت مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 ، دو نوع آثار نوشته قابل تفکیک است، آثار نوشته اصلی و آثار نوشته تبدیلی.
الف ) آثار نوشته اصلی
بند 1 ماده 2 قانون حمایت از مؤلفان، مصنفان و هنرمندان سال 1348، کتاب، رساله ، جزوه، نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی، فنی، ادبی هنری را مورد حمایت قرار داده است. از بند 2 همین ماده نیز بر می آید که مقنن از شعر، ترانه ، سرود و تصنیف که به صورت نوشته باشد حمایت می کند. از نحوه نگارش بند 1 ماده 2 مشخص می شود که آثار مورد حمایت ، به آنچه در بند 1 و ماده 2پیش بینی شده ، محصور و قید نیست و
می تواند شامل هر اثر نوشتاری دیگر نیز بشود. بدین ترتیب می توان کاتالوگها، فرمها، سالنامه ها، کتابهای راهنما، فرهنگ لغات و اصلاحات، مقالات منتشر شده در روزنامه ها و مصاحبه ها و نظایر آن112 را نوشته تلقی کرد، به شرط اینکه دارای اصالت و ابتکار باشند. درباره آثار مرتبط با فرهنگ مردمی یا فولکلور که در بند 10 ماده 2 به شرط ابتکاری بودن قابل حمایت دانسته شده، باید گفت کتابها، فیلم نامه ها، نمایشنامه ها و سایر اشکال نوشته که در فرهنگ و هنر ملی یا مردمی ریشه دارند، به عنوان اثر نوشته مورد حمایت خواهند بود. در واقع آثار فولکلوریک یا فرهنگ مردمی نوع خاصی از آثار مالکیت فکری نیست، بلکه با هدف و مقصود پدید آورنده که ترویج و توسعه این فرهنگ است ارتباط دارد و می تواند به شکل نوشته شفاهی، آثار صوتی و تصویری و سایر اشکال ادبی و هنری ارائه شود. در حقوق فرانسه بر اساس رویه قضایی آن کشور، چنانچه آثار مبتنی بر فرهنگ مردمی به شکلِ نوشته باشند، به شرط اصیل بودن، به عنوان اثر ادبی قابل حمایت تلقی می شوند.
ب ) آثار نوشته تبدیلی
آثار نوشته تبدیلی آثاری هستند که ریشه در آثار قبلی دارند. در خصوص این گونه آثار، شکل بیان از آثار قبلی اقتباس شده و اصالت در محتوا وجود دارد ( مثل جنگها، منتخب آثار)، یا محتوا همان محتوای آثار قبلی است و اصالت در شکل بیان وجود دارد ( مثل ترجمه ها) و یا در حالی که نشانه های آشکاری از اثر اصلی در آنها دیده می شود ( اقتباس ها) اصالت، هم در شکل بیان و هم در محتوا وجود دارد. مقررات قانونی ایران در خصوص حمایت از آثار نوشته تبدیلی صراحت ندارد ولی می توان چنین حمایتی را- صرف نظر از معیاری که موجب می شود آن را تبدیلی بدانیم- از لابه لای مواد مختلف استخراج کرد.
در یک مطالعه تطبیقی مشخص می شود که کنوانسیون برن 1866 و اصلاحات بعدی آن،113 همچنین قوانین مالکیت فکری فرانسه114 و آلمان115 به صراحت از آثار اقتباسی حمایت کرده اند.
بند دوم : آثار اقتباسی
2-1 : مفهوم خاص
59. همانطور که گفتیم آثار اقتباسی آثاری هستند که هم از نظر شکل بیان و هم از نظر محتوا دارای اصالت هستند، هر چند که مشخصاً عناصر خاصی را از اثر اصلی یا ابتدایی گرفته باشند. در صورتی که اثر، اقتباسی شمرده نشود، پدید آورنده آن تکلیفی به رعایت حقوق شخص یا اشخاص دیگر نخواهد داشت. بالعکس، اگر اقتباس علاوه بر ایده های اثر اصلی ناظر به محتوا یا شکل بیان اثر هم باشد، در این صورت اثر اقتباسی و دارای اصالت نسبی محسوب شده، پدید آورنده جدید باید حقوق پدید آورنده اثر اصلی را پرداخت کند.116 البته تفکیک نحوه اقتباس و عناصر موضوع اقتباس، در عمل چندان ساده نیست.117 در حقوق ایران از بندهای 6و7 ماده 5 قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 می توان نتیجه گرفت که قانون گذار با آثار اقتباسی آشناست. این ماده مقرر می دارد: « پدید آورنده اثرهای مورد حمایت این قانون می تواند استفاده از حقوق مادی خود را در کلیه موارد از جمله موارد زیر به غیر واگذار کند… . 6- استفاده از اثر در کارهای علمی، ادبی، صنعتی ، هنری و تبلیغاتی . 7- به کار بردن اثر در فراهم
کردن یا پدید آوردن اثرهای دیگری که در ماده دوم این قانون درج شده است». همانطور که مشخص است مقنن ایرانی صراحتاً از آثار اقتباسی حمایت نکرده است. نتیجه فقدان چنین صراحتی می تواند این باشد که حمایت کیفری از این گونه آثار با توجه به لزوم تفسیر مضیق از مقررات کیفری و همچنین اصل قانونی بودن جرم و مجازات، با مشکل رو به رو شود. با این حال اثبات اصالت اثر و ابتکاری بودن آن نسبت به آثار اصلی ( آثار مورد اقتباس) برای حمایت از حقوق مادی و معنوی پدید آورنده اثر کفایت خواهد کرد. در خصوص این آثار، شخصی که مدعی است اثر او مورد اقتباس واقع شده باید ثابت کند که اقتباس نه فقط از ایده های اثر قبلی، بلکه از محتوا یا شکل بیان آن نیز صورت گرفته تا پدید آورنده اثر ِ اقتباسی را مکلف به پرداخت حقوق خود کند. با این حال با توجه به عدم صراحت مقررات قانونی ایران در خصوص حقوق پدید آورنده اثر اصلی و اثر مورد اقتباس،

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان با موضوعحقوق بشر، سازمان ملل، حقوق بشری، حقوق اقتصادی
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید