تازه و متنوع بودن تقویت کننده ها یا پاداش ها: یکی از ویژگی های انسان تنوع طلب و تازه گرا بودنش است، یعنی به سرعت از امور تکراری خسته می شود. پژوهش های انجام شده درباره اثربخشی تقویت کننده های متنوع نشان داده اند وقتی که به افراد اجازه انتخاب از میان تقویت کننده های مختلف داده می شود، روش تقویت مثبت به حداکثر کارآمدی اش می رسد (گرین و همکاران، 1988؛ به نقل از سیف، 1384). بنابراین در کار با کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه باید با توافق و همکاری خود کودک، تقویت کننده های مورد علاقه اش تهیه شود و بعد از مدتی که احساس شد، کودک دیگر از آن تقویت کننده خسته شده، باید تقویت کننده های جدیدی را با همکاری وی فراهم آورد. این کار باعث افزایش اثر پاداش شده و رفتار هدف را تغییر خواهد داد.
Widget not in any sidebars

استفاده از دستورالعمل ها برای تفهیم فرآیندی که قرار است طی شود: وقتی که روش تقویت مثبتی را که روی کودک اعمال خواهید کرد با وی در میان می گذارید، اثر تقویت کنندگی را افزایش می دهید. اگر بدون این که خود کودک در جریان باشد او را به صورت ناآگاهانه تقویت کنید، اثربخشی تقویت پایین خواهد آمد. بنابراین در هر مرحله از تقویت با کودک تشریک مساعی و همکاری کنید و نظر وی را هم اعمال کنید و با دستورالعملهای خاص به او بفهمانید که چه انتظاری خواهید داشت. بنابراین به کودکتان بگویید ک در ازای رفتار دلخواه، تقویت کننده مورد نظرش را دریافت خواهد کرد.
کودکانی که مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه هستند در درک دستورالعملها مشکلات فراوانی دارند و والدین ممکن است عدم تأثیر روش موردنظرشان را به خود روش نسبت داده و زود ناامید و دل زده گردند. اما باید توجه داشت که این کودکان در گوش دادن به حرف های دیگران و درک آن ها مشکل دارند. بنابراین لازم است دستوالعمل و قواعد بارها تکرار شوند و باید این عمل را تا جایی ادامه داد که مطمئن شویم کودک دستورالعمل را خوب فهمیده است.
همراه کردن پاداش با تحسین ها و تمجیدهای کلامی: وقتی کودک رفتار مورد نظر را انجام داد و ژتونن و یا شیء مورد علاقه اش را دریافت کرد، باید بلافاصله او را تشویق کرد و طوری رفتار شود که کودک بفهمد با انجام آن عمل طرف مقابلش (معمولاً مادر) را خوشحال کرده است. والد باید خوشحالی طبیعی خود را در ظاهرش نشان دهد مثلاً بخندد و کودک را در آغوش بگیرد. با کلماتی مثل خیلی خوب بود، خیلی عالی بود و متشکرم از کودک تمجید شود. این تشویق های کلامی قدرت تقویت والد را بیشتر خواهد کرد و سبب خواهد شد کودک رفتارش را سریع تر تغییر دهد.
تکنیک قرارداد رفتاری یا قرارداد وابستگی
این تکنیک به ویژه برای کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه کارساز است، چون مبتنی بر همکاری و تشریک مساعی طرفین (یعنی کودک و والدین) می باشد. در این تکنیک، قراردادی تنظیم می شود که به توافق و امضای والدین و کودک می رسد و در آن تعیین می گردد، اگر کودک به نحو خاصی عمل کند (به نحوی که والدین مدنظر دارند) پیامدهای مشخصی به او ارائه خواهد شد. این پیامدهای مشخص، همان پاداش ها و تقویت کننده ها هستند. دلیل مناسب بودن این تکنیک برای کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه عزت نفس اندک او است. در این تکنیک کودک در فرآیند درمان شرکت داده می شود و اجازه دارد تا با همکاری و مشارکت با والدینش در ازای گرفتن شیء مورد علاقه اش، رفتارهای خاصی انجام دهد. بدین ترتیب کودک برای تغییر رفتارش انگیزه پیدا می کند. براساس این فرض که کودکانی که در تدوین و اجرای برنامه درمانی مشارکت می کنند نسبت به شرکت کنندگان بی میل و غیردرگیر، بیشتر احتمال دارد که رفتار خود را تغییر دهند، یک راه خوب برای مشارکت دادن کودک در طرح تغییر رفتار، بستن قرارداد بین کودک و والدین است. قراردادها به طور روشن و مختصر، مقدار و کار خواسته شده از کودک، مقدار و نوع تقویت کننده هایی را که او برای کارش بدست خواهد آورد، شرح می دهند. والدین و کودک می توانند در جدولی شبیه به جدول زیر قراردادهای خود را تنظیم کنند و سپس هر دو طرف آن را امضاء کنند.
جدول2-3-نمونه ای از یک قرارداد وابستگی برای کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه
من، (نام کودک)، موافقت می کنم که کارهای زیر را انجام دهم:
1 ـ وقتی که از مدرسه آمدم در ساعت های 5 بعدازظهر و 8 شب سر تکالیف درسی ام بنشینم و آن ها را انجام دهم.
2 ـ خواهرم را کتک نزنم و وسایلش را به هم نریزم.
3 ـ مقدار تکالیف مدرسه را که هر روز در خانه انجام می دهم، به درستی گزارش کنم.
4 ـ مدام از یک طرف اتاق به طرف دیگر آن ندوم و مداوم در حرکت نباشم.
5 ـ در مقابل کارم، پاداش های زیر را دریافت خواهیم کرد:
الف) (یک دسر به انتخاب خودم در ساعت 8 شب)
ب) (انتخاب برنامه تلویزیونی برای تماشای خانواده در ساعت 8 ـ 9 شب)
ج) (دریافت عروسک مورد علاقه آخر هفته از پدر و مادرم) د). ……………
6 ـ اما در صورتی که به کارهایی که تعهد کردم انجام دهم، عمل نکنم به صورت زیر جریمه خواهم شد:
الف)(نمی توانم در ساعت 8 به انتخاب خود یک دسر بدست آورم)
ب) (نمی توانم برنامه تلویزیونی برای تماشای خانواده در ساعت 8 ـ 9 شب انتخاب نمایم) ج)
(امضای والدین)
جدول فوق براساس توافق دو طرف تهیه شده و والدین می توانند براساس مشکل کودک و براساس رفتاری که برای کودک خود لازم می بینند، جداول متفاوتی تهیه کنند.
یک جدول مربوط به قرارداد رفتاری باید شامل موارد زیر باشد:
رفتاری که والدین انتظار دارند کودک انجام دهد.
پاداش هایی که در قبال اجرای این رفتار به کودک داده خواهد شد.

                                                    .