رشته حقوق

پایان نامه ارشد با موضوع منابع سرمایه اجتماعی، شبکههای اجتماعی

دانلود پایان نامه

فوکویاما سرمایه اجتماعی را مجموعه معینی از هنجارها یا ارزش‌های غیر رسمی تعریف میکند که اعضای گروهی که همکاری و تعاون میانشان مجاز است در آن سهیم هستند (فوکویاما، 11:1379).
فوکویاما متعقد است سرمایه اجتماعی در همه جوامع وجود دارد؛ ولی به طرق مختلف توزیع گردیده است. او در مورد اینکه میزان سرمایه اجتماعی چقدر است و از کجا میآید، معتقد است که چند روش عمده برای این امر وجود دارد:
هنجارهایی که به لحاظ نهادی ساخته شده است، فی المثل از طریق نهادی مانند دولت ساخته شده باشد. نهادهای رسمی مانند قوانین و نظام‌های قانونی در طول زمان هنجارهای رسمی ایجاد میکنند. ساخت‌های نهادی ممکن است عقلانی یا غیر عقلانی باشند (فوکویاما، 98:1379).
ساختمندی خودجوش که از کنش‌های متقابل اعضای یک اجتماع به وجود آید و ناشی از انتخاب تعمدی نیست. این ساخت مندی به دو طبقه فرعی عقلانی و غیر عقلانی تقسیم میشود.
هنجارهای ساخته شده بصورت برونزاد، منظور این است که هنجارها از جایی غیر از همان اجتماعی که در آن به کار رفتهاند سرچشمه میگیرند. از جمله این عوامل برونزاد از نظر فوکویاما دین است. او میگوید وبر اهمیت دین را نه تنها به خاطر به وجود آوردن شبکههای اعتمادی میداند که برای روابط تجاری و مبادله اقتصادی ضروری است (وقتی تاجران الماس در شهر نیویورک کیسه سنگهای گرانبهای خود را بدون دریافت رسید و بدون هر گونه سند قانونی رسمی، به یکدیگر
میسپارند)؛ بلکه به دلیل تعلق همگی آنها به یکی از فرقه های بنیادگرای یهودی لهستان هم میباشد. اینجا هنجارها عمدتاً از این منشأ میگیرد. وبر تحقق دنیای نوین سرمایه داری را نتیجه رواج ارزش‌های اخلاقی القا شده توسط پیوریتنها میدانند. از نظر وبر روی آوردن به مذهب پروتستان سبب بهبود وضعیت درآمدی، تحصیلی، بهداشت و شبکههای اجتماعی این گروه‌ها شده است (فوکویاما، 9:1382).
البته فوکویاما این مورد را نقد کرده و میگوید بسیاری از هنجارها در جوامع صنعتی، از مذهب سرچشمه نمیگیرد و نمیتوان گفت در آمریکا -که پاتنام معتقد است سرمایه اجتماعی رو به زوال است- فرایض مذهبی رو به زوال رفته باشد؛ بلکه برعکس هنوز باورهای دینی و ادای فرایض مذهبی در آمریکا قویتر و گسترده تر از دیگر کشورهای صنعتی است (همان:104).
همچنین ایدئولوژی و فرهنگ و تجربه تاریخی مشترک به نظر فوکویاما از عوامل هنجارساز بیرونی هستند.
هنجارهایی که از طبیعت ریشه گرفتهاند، مثل روابط خویشاوندی که به عنوان قویترین شکل ارتباط اجتماعی هنوز در جوامع معاصر باقی مانده است. یا قومیت و نژاد که مبنایی برای همبستگی گروهی محسوب میشوند.
جدول 1-2: منابع سرمایه اجتماعی از نظر فوکویاما (فوکویاما، 98:1377)
1- ساخته شده بصورت نهادی:
1- عقلانی 2- غیر عقلانی
2- ساخته شده بصورت خودجوش
1- عقلانی – نظریه بازی 2- غیر عقلانی – الگوی قانون عمومی
– نظام‌های انطباقی و پیچیده
3- ساخته شده بصورت برونزاد
1-دین 2- ایدئولوژی 3- فرهنگ و تجربه تاریخی مشترک
4- طبیعی
1-خویشاوندی 2- قومیت و نژاد
فوکویاما در چگونگی افزایش ذخیره سرمایه اجتماعی از سوی دولت‌ها مینویسد: دولت‌ها همزمان میتوانند هم اقدامات مثبتی برای ایجاد سرمایه اجتماعی صورت دهند و هم از کاهش آن جلوگیری کنند. برای این منظور چهار حالت را در نظر میگیرند: نخست اینکه سرمایه اجتماعی معمولاً محصول جانبی مذهب، سنت، تجربه مشترک تاریخی و دیگر عوامل خارج از کنترل دولت است که نمیتواند خیلی در آنها تأثیر بگذارد. البته سیاستگذاران باید بدانند که سرمایه اجتماعی به ویژه هنگامی که با گروه‌هایی با شعاع اعتماد کم مواجه ایم، ممکن است تأثیرات منفی به جای بگذارد و برای جامعه بزرگتر زیانآور باشد. دوم اینکه تنها حوزهای که دولت میتواند به طور مستقیم و به میزان زیاد بر سرمایه اجتماعی تأثیر بگذارند آموزش و پرورش است. نهادهای آموزشی صرفاً سرمایه انسانی ایجاد نمیکنند، بلکه سرمایه اجتماعی را نیز در قالب هنجارها و قوانین اجتماعی منتقل میکنند. سوم اینکه دولت‌ها به صورت غیر مستقیم و از راه تأثیر گذاری بر تهیه مایحتاج عمومی میتوانند بر ایجاد سرمایه اجتماعی تأثیر بگذارند، به ویژه در زمینه حقوق، مالکیت و امنیت عمومی. ایجاد محیطی امن و باثبات برای تعامل عمومی و حقوق مالکیت سبب میشود اعتماد نیز به منزله ماحصل تعامل میان افراد رشد کند. چهارم آنکه وقتی دولت‌ها شروع به در دست گرفتن فعالیت‌هایی میکنند که بهتر است در اختیار بخش خصوصی یا جامعه مدنی باشد، بر سرمایه اجتماعی تأثیر منفی میگذارند. قابلیت همکاری مبتنی بر عادت و تمرین است، اگر دولت مشغول ساماندهی همه امور شود، مردم به آن وابسته میشوند و قابلیت همکاری با یکدیگر را از دست میدهند. تمرکز گرایی دولت سبب میشود که اعتماد افقی میان افراد جامعه ضعیف شود (فوکویاما، 9:1382).
فوکویاما علاوه بر نقش دولت، دو منبع دیگر هم برای سرمایه اجتماعی نام میبرد که نخستین آن مذهب است. اگرچه ایشان همه تغییرات مذهبی را برای سرمایه اجتماعی مثبت نمیداند و معتقد است
فرقهگرایی موجب تقویت تحمل ناپذیری، تنفر و خشونت میشود؛ لیکن به نظر وی مذهب از جنبه تاریخی یکی از مهمترین منابع تشکیل فرهنگ بوده است و به احتمال قوی در آینده نیز چنین خواهد بود. دومین منبع تولید سرمایه اجتماعی در کشورهای در حال توسعه، جهانی سازی است. جهانی سازی هم دربردارنده سرمایه است و هم اندیشهها و فرهنگ‌ها. همه به خوبی میدانند که جهانیسازی برای فرهنگ سنتی خطرناک است. البته این پدیده اندیشهها، عادات و رفتارهای تازه نیز با خود به ارمغان میآورد که حاصل به کارگیری استانداردهای تازه از سوی فعالیت‌های NGOها است. به هرحال این مسئله مطرح است که آیا جهانی سازی، جوامع فرهنگی سنتی را بدون پیامدهای مثبت ویران میسازد یا اینکه در مقابل به آنها شوکی وارد میکند که تنها معایب سنت و گروه‌های اجتماعی را برمیچیند و مقدمه استحکام مدرنیته خواهد شد (فوکویاما، 112:1379).
مورد دیگری که فوکویاما به آن میپردازد، مفهوم شعاع اعتماد است. او میگوید تمام گروه‌هایی که در درون خود سرمایه اجتماعی دارند، شعاع اعتماد معینی دارند؛ یعنی دایرهای از افراد که در میانشان هنجارهای مشترکی حضور دارند. اگر سرمایه اجتماعی گروهی، پیامدهای مثبتی داشته باشد، شعاع اعتماد از خود گروه بزرگتر خواهد بود. همچنین ممکن است شعاع اعتماد از اعضای گروه کوچکتر باشد، مانند سازمان‌های بزرگی که هنجارهای مشترکی را تنها در میان مدیران گروه یا کارکنان دائمی آنها تقویت میکنند. یک جامعه مدرن میتواند مجموعهای شامل شعاعهای همپوشان و هم مرکز باشد. این شعاعها از روابط فرد با دوستان گرفته تا فرقهها و NGOها و گروه‌های مذهبی را دربر میگیرد. به اعتقاد فوکویاما گروه‌های سنتی
شعاعهای اعتمادشان محدود است. پیوستگی درون گروهی از توانایی اعضای گروه برای همکاری با

مطلب مشابه :  پایان نامه درباره قانون مجازات اسلامی، مجازات اسلامی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید