آمادگی اعتیاد کل 27/0 065/0
عامل فعال 39/0 006/0
عامل منفعل 26/0 071/0
نتایج مندرج در جدول 2-3 نشان دهنده عدم وجود همبستگی بین آمادگی اعتیاد کل و عامل منفعل آن با مقیاس سازه بوده و ضریب همبستگی عامل فعال با مقیاس سازه 39/0 است که در سطح 006/0P= معنی دار است. بنابراین آمادگی اعتیاد فعال از اعتبار سازه رضایت بخشی برخوردارست اما آمادگی اعتیاد منفعل و کل از اعتبار سازه مناسب برخوردار نیستند، شاید به این علت که سوال مورد نظر بیشتر به عامل فعال آمادگی اعتیاد مربوط بوده است.
سیاهه سرشت و منش
در این پژوهش، برای اندازه گیری نوجویی از فرم کوتاه سیاهه مزاج و منش کلونینجر استفاده شد. این سیاهه توسط کلونینجر (1991) و بر اساس نظریه‌ سیستم‌های زیستی ـ روانی تهیه شده است. فرم کوتاه سیاهه سرشت و منش شامل 125 عبارت و دو مولفه مزاجی (نوجویی، آسیب‌گریزی، پاداش‌خواهی و پشتکار) و مولفه منش (خودگردانی، همکاری و تعالی‌بخشی خود) و در مجموع 25 مقیاس است (کاویانی، 1382).
اولین بار کاویانی و حق شناس (1379) به انطباق و هنجاریابی این پرسشنامه در جامعه ایرانی پرداختند و نتایج نشان دادند که فرم فارسی پرسشنامه تی .سی .آی ـ 125 می تواند ابعاد چهارگانه سرشت و ابعاد سه گانه منش (مبتنی بر نظریه کلونینجر) را در جمعیت ایرانی مورد سنجش قرار دهد. در پژوهش حاضر از ماده های مربوط به خرده مقیاس نوجویی (1، 10، 14، 24، 36، 44، 47، 51، 53، 59، 60، 63، 71، 76، 77، 99، 103، 105، 106، 125) یکی از مولفه های سرشت استفاده شده است. این خرده مقیاس دارای چهار زیر مقیاس هیجان جویی، تکانه ای، ولخرجی و بی نظمی است.
نحوه نمره گذاری پرسشنامه
ماده های زیر مقیاس های هیجان جویی، تکانه ای، ولخرجی و بی نظمی به ترتیب شامل (1، 14، 47، 60، 103، 125)، (10، 36، 51، 53، 63، 71، 103)، (24، 59، 76، 106) و (44، 77، 99) است. در ضمن ماده های 14، 36، 47، 53، 63، 76، 77، 106 مقیاس نوجویی به صورت معکوس نمره گذاری می شود. فرد باید در مقابل هر عبارت واژه «صحیح (1) یا غلط (0)» را علامت بزند. حداقل و حداکثر نمره به ترتیب 0 و 20 است.
اعتبار و پایایی سیاهه سرشت و منش کلونینجر
ضریب پایانی فرم کوتاه سیاهه سرشت و منش به روش بازآزمایی با فاصله زمانی دو هفته برای مولفه‌ نوجویی 96/0 به دست آمده است (کاویانی و حق‌شناس، 1379). همچنین کاویانی و پورناصح (1384) نیز با استفاده از همین روش با فاصله زمانی یک تا دو ماه برای مولفه نوجویی، ضریب پایایی 75/0، و با استفاده از روش همسانی درونی، ضریب پایایی 72/0 را گزارش کردند. در مطالعه پورشهباز و همکاران (1384)، پایایی مولفه نوجویی در این سیاهه به روش آلفای کرونباخ 74/0 به دست آمده است.
در پژوهش حاضر پایایی آن نیز در نمونه جداگانه با استفاده از روش آلفای کرونباخ محاسبه گردید. نتایج پایایی مولفه نوجویی در جدول 3-3 ارائه شده است.
جدول 3-3: ضرایب آلفای کرونباخ مولفه نوجویی از سیاهه سرشت و منش کلونینجر در پژوهش حاضر
مقیاس ضریب آلفای کرونباخ تعداد
مولفه نوجویی 71/0 48
مقیاس هیجان خواهی 67/0 48
مقیاس تکانشی 61/0 48
مقیاس ولخرجی 34/0 48
مقیاس بی نظمی 45/0 48
همانطور که در جدول 3-3 مشاهده می شود، پایایی مولفه نوجویی (71/0)، خرده مقیاس تکانه ای (61/0) و خرده مقیاس هیجان خواهی (67/0)رضایت بخش است و پایایی دو خرده مقیاس دیگر آن شامل ، بی نظمی (45/0) و ولخرجی (34/0) در حد مطلوبی نیست. شاید به این دلیل که تعداد آیتم های خرده مقیاس بی نظمی و ولخرجی کم است.
همچنین، سیاهه سرشت و منش از اعتبار لازم در شناسایی موارد اختلالات شخصیت در بیماران روانی بستری و سرپایی برخوردار است. بررسی‌ها نشان می‌دهند که هر خوشه اختلالات شخصیت در نظام طبقه‌بندی DSM_IV، با یکی از ابعاد مزاج در TCI ارتباط دارد (کلو نینجر و سوراکیک، 2000، به نقل از کاویانی، 1382). همچنین با توجه به نیمرخ‌های TCI، تفاوت‌های بالینی در نشانگان مرضی اختلال‌های اضطرابی، اختلالات خلقی و اختلالات مرتبط با خوردن و سوء مصرف دارویی قابل تشخیص هستند.
ساختار و ثبات ابعاد سرشت و ویژگی های روان سنجی آن در فرهنگ های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفته است از جمله جمهوری چک (پریس، کاچارووا، نوواک و استپانکووا ، 2007)، یوگسلاوی (سوراکیک، پرزیبک و کلونینجر، 1991، به نقل از کاویانی، 1382)، ژاپن (تاکیوچی، یوشینو، کاتو، اٌنو و کیتامارا ، 1993 )، نروژ (استرندبای گارد و جنسن ، 1992به نقل از کاویانی، 1382) و بلژیک (هانسن، دلهز و کلونینجر ، 2005) که نتایج همگون و معنی داری را مطرح ساخته اند.
کاویانی و پورناصح (1384) جهت اعتباریابی این پرسشنامه از روش مصاحبه نیمه ساخت یافته توسط دو روان شناس در بین 100 نفر آزمودنی استفاده کرده و ضرایب روایی آن را برای مولفه نوجویی 75/0 گزارش کردند که در سطح 001/0 معنی دار بوده است.
در پژوهش حاضر اعتبار این مقیاس در نمونۀ جداگانه (22 دختر و 26 پسر) با استفاده از اعتبار همزمان از طریق همبسته کردن آن با پرسشنامه هیجان خواهی اهواز (نجاریان، 1377)، ارزیابی شد. نتایج به دست آمده از اعتبار آن در جدول 4-3 ارائه شده است.
جدول 4-3. نتایج اعتبار سنجی همزمان مولفه نوجویی از سیاهه سرشت و منش کلونینجر در پژوهش حاضر

                                                    .