رشته حقوق

ویژگیهای شخصیتی

دانلود پایان نامه

7. اثر ایمان به نظارت خداوند در مهار کجروی های اجتماعی: قرآن کریم با توبیخِ بی توجهان به نظارت خداوند، توجه به نظارت خداوند را عامل کنترل کجروی معرفی می کند.. علاوه بر این، در آیات متعددی اشاره شده است که ایمان به نظارت، زمینه تبعیت از هنجارها و رسیدن به بهشت را برای افراد فراهم می سازد. برای مثال خداوند می فرماید: وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى؛ فَإِنَّ الْجَنَّهَ هِیَ الْمَأْوَى( النازعات/40). امام صادق(ع) نیز در باره آیه «وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ‏ جَنَّتانِ» (الرحمن/ 46)، فرمود: کسی که بداند خداوند او را می بیند و کلام او را می شنود و به اعمال خیر و شر او آگاهی دارد، و این علم او را از رفتار ناپسند، منع کند، پس این فرد کسی است که از مقام پروردگارش می ترسد و خود را از هواهای نفسانی محفوظ داشته است. همچنین در جریان حضرت یوسف و زلیخا که قرآن اشاره به دیدن «برهان رب» توسط حضرت یوسف دارد، آن هم نوعی احساس نظارت خداوند بر رفتار او بوده است:
وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ کَذلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِینَ (یوسف/24) و در حقیقت [آن زن‏] آهنگ وى کرد، و [یوسف نیز] اگر برهان پروردگارش را ندیده بود، آهنگ او مى‏کرد. چنین [کردیم‏] تا بدى و زشتکارى را از او بازگردانیم، چرا که او از بندگان مخلص ما بود.
4-3-2-2- در منظر خداوند بودن کنشهای انسان
بیشترین مفاهیم گرفته شده از آیات قرآن درباره نظارت، به نظارت مستقیم خداوند بر رفتار انسان اشاره دارد. بر اساس این آیات، همه کنشهای انسان در منظر و محضر خداوند انجام میشود. این مطلب، با الفاظ و معانی گوناگون به شرح زیر بیان شده است:
الف. یک دسته از آیات با اشاره به علم مطلق خداوند و با توجه به صفاتی، مانند «عالم»، «علیم»، «خبیر»، «سمیع» و «بصیر» به این مطلب تأکید دارد که خداوند آگاهی و نظارت کامل نسبت به همه مخلوقها و از جمله انسان و کنشهایش دارد.
ب. دسته دوم از آیات، با اشاره به صفت «محیط» برای خداوند، احاطه او را بر همه مخلوقها مطرح میکند. همچنین این آیات، با بیان احاطه خداوند بر انسان به گونه عام، به احاطه او بر کنشهای انسان به گونه خاص و کنشهای کجروانه او به گونه خاصتر نیز اشاره دارد.
ج. دسته سوم از آیات، با بیان شاهد و نگهبان بودن خداوند بر انسان از راه دو صفت «شهید» و «رقیب»، به شاهد و ناظر بودن مستقیم خداوند بر کنشهای انسان اشاره دارد.
د. دسته چهارم از آیات با اعلام نزدیک بودن خداوند به بندگان به واسطه صفت «قریب»، بیان میکند که خداوند از رگ گردن به انسان نزدیکتر است؛ از این رو، میتواند همه کنشهای او را مشاهده کند.
ه. دسته پنجم نیز با اشاره به همراهی و معیت خداوند با انسان، تأکید میکند که خداوند در همه حالها، چه جمعی و چه فردی، همراه انسانها است. هر گروهی که شکل میگیرد، یک نفر که به شکل نامحسوس به گروه اضافه میشود، خداوند است. همراهی خداوند نیز به معنای آگاهی او از کنشهای انسان است.
و. دسته ششم از آیات نیز با بیان حسابرس بودن خداوند به واسطه اسم «حسیب» بیان میکند که خداوند همه اعمال انسان را محاسبه خواهد کرد. لازمه حسابرسی نیز آگاهی مستقیم یا غیر مستقیم از کنشهای انسان است.
همچنین نکته قابل توجه در این مفاهیم، آن است که نظارت خداوند، انواع کنشهای قابل انجام انسان را دربرمیگیرد. به همین دلیل، در این آیات با الفاظ گوناگون، همه کنشهای انسان را دربرگیرنده نظارت خداوند میداند. این الفاظ عبارت است از: «ما تعملون»، «ما تفعلون»، «ما تصنعون» و «ما تصفون». بر این اساس، میتوان گفت که کنشهای انسان، چهار حالت دارد: عمل، فعل، صنع و توصیف.
همچنین در آیات به نوع انجام دادن این افعال توجه شده است؛ یعنی اینکه کنش به طور سرّی و مخفیانه یا آشکار انجام گرفته است. این معانی با کلمههایی، مانند «اخفیتم»، «اعلنتم»، «اَسرّوا و اجهروا»، «یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم»، «وسع ربی کل شیءٍ علماً»، «عالم الغیب و الشهاده»، «لایخفی علیه شیء» و «علیم بذات الصدور» بیان شده است. علت به کار رفتن این تعابیر نیز برای این است که انسان تصور نکند، میتواند مواردی را که به ظاهر از مردم پنهان کرده است، از خداوند نیز مخفی کند.
4-3-2-3- آشکار شدن کنشهای انسان در قیامت
دستهای دیگر از آیات به این مطلب اشاره دارد که کنشهای ثبت شده انسان به شکل کارنامهای درمیآید که روز قیامت این کارنامه به دست انسان داده میشود و بر اساس آن محاکمه خواهد شد. خداوند در روز قیامت، انسانها را به کنشهایی که در دنیا داشتهاند، آگاه خواهد کرد؛ انسان در قیامت حتی به کوچکترین ذره از کنشهای انجامداده خود، آگاه خواهد شد. علاوه بر آگاهی خود انسان به این کنشها، افراد دیگر، مانند فرشتگان، پیامبران و مؤمنان نیز، این کنشها را مشاهده میکنند.
4-3-2-4- در منظر شاهدان الهی بودن کنش های انسان
بر اساس آیات قران کریم علاوه بر اینکه خداوند، بر کنش های انسانها ناظر است، فرشتگانی نیز دارد که در دنیا دائم در کنار انسان حضور دارند و در حال نوشتن اعمال او هستند. به اذعان آیات قرآن، در کنار این ناظران، موجودهای بیجانی، مانند زمین که انسان در آن زندگی میکند، در روز قیامت به امر خداوند بر کنشهای انسان شهادت میدهد. البته لازمه این شهادت نیز آن است که این موجودها به نوعی کنشهای انسان را ضبط کرده باشند. برخی دیگر از آیات بیانگر این است که خداوند شاهدانی را که در دنیا بر کنشهای انسان قرار داده است، احضار خواهد کرد و آنها به نفع یا علیه انسان شهادت خواهند داد. این مأموران عبارتند از: فرشتگان، پیامبران، اعضای بدن انسان و موجودهای بیجانی، مانند زمین که ناظر بر کنشهای انسان بودهاند.
4-3-2-5- فرایند اثرگذاری نظارت خداوند بر کنترل کجروی
فرایند اثرگذاری نظارت خداوند بر کنترل کجروی را به شرح ذیل می تواند ترسیم کرد:
4-3-2-5-1- میل به مقبولیت و عملکرد درست
روانشناسان اجتماعی معتقدند که یکی از عوامل تغییر و اصلاح کنش اجتماعی این است که شخص توسط دیگران دیده شود. زمانی احتمال اصلاح بیشتر میشود که شاهدان به لحاظ موقعیت اجتماعی، پایگاه ارزشی و ویژگیهای شخصیتی در سطح بالاتری قرار داشته باشند. در بسیاری از موارد، حضور دیگران باعث تقویت و افزایش کنش اجتماعی میشود. از این رو، وقتی فرد در برابر دید دیگران قرار میگیرد و حضور فرد یا افراد با نفوذ و محترمی را کنار خود درک میکند، متقاعد میشود که خوب عمل کند. بسیاری از افراد تلاش میکنند تا در حضور دیگران، منطقی بوده، به طور عاقلانه عمل کنند. به نظر میرسد که دو نیروی قوی در انسان، این حالت را ایجاد میکنند که عبارت است از: 1. میل به مقبولیت: همه انسانها از دوران کودکی، گرایش به مقبولیت و پذیرفته شدن را دارند. به طور کلی، مقبولیت در برابر کسانی مورد توجه قرار میگیرد که به لحاظ اخلاقی و شخصیتی در سطح بالاتری باشند؛ به گونهای که شخص راضی نمیشود که چنین افرادی شاهد رفتار ناسالم یا نقایص و عیوب او باشند.2. میل به عملکرد درست: انسان به طور طبیعی میل دارد که رفتار عاقلانه و سنجیده از خود نشان دهد و هیچ کاری نکند که نشانگر عیب و نقص او باشد. این گرایش برای بالا رفتن سطح انگیختگی در رفتارهای مثبت و پیشگیری از ناهنجاریهای اخلاقی و رفتاری مؤثر است (شجاعی، 1388، ص305-306).
پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «از نشانه‏هاى خداشناسى زیاد، ترسیدن از خدا است»؛ همان طوری که خداوند میفرماید: « همانا بندگان دانشمندِ خدا از خدا میترسند». این ترس به دلیل این است که دانشمندان، خدا را در سرّ ضمیر و دلهایشان میبینند؛ بنابراین، خداشناسى آنان این گونه است که او را در همه جا ناظر اعمال‏ و حاضر میدانند: « خدا با شما است، در هر کجا که باشید». پس هر چه معرفت بنده به پروردگارش بیشتر باشد، ترسش از خدا بیشتر مى‏شود(دیلمی، 1377، ص 401).
4-3-2-6-2- یقین کردن به مجازات

مطلب مشابه :  نمونه پایان نامه حقوق :حقوق بشر

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید