رفتارهای طعنهآمیز
بخاطر نداری و تنگدستیام، دیگران با حرفها، متلکها و رفتارهایشان مرا میرنجانند.
3-1-7-2-3-2. متغیر واسط: احساس بیانصافی

تعریف نظری
انصاف در لغت به معنای دادگری، عدل و داد کردن، راستی، به نیمه رسیدن و میانهروی است(عمید،1360). در کل اصل مفهوم لغوی انصاف به معنای(نصف کردن، برابر نمودن)، یا به بیان دیگر به معنای یکسان‌نگری و یکسان رفتاری خود و دیگران، به‌گونه‌ای که انسان خود را چون دیگران و دیگران را همانند خود ببیند و در مورد خود و دیگران یکسان بیاندیشد و یکسان رفتار نماید(جمشیدی، 1380: 166). مفهوم انصاف بخش جداناپذیری از جامعه است. همهی انسانها دوست دارند که با آنها به صورت منصفانه رفتار شود و به طور معمول رفتار منصفانه را انتظار دارند. انصاف درک شده گسترهای است که در آن فرد اعتقاد دارد که با او به نحو منصفانه رفتار شده است(خرمدل، 1387: 119 ). مطابق نظریۀ انصاف، مردم در تعاملات اجتماعی، بین خود و افراد دیگری که مرجع آنان هستند از لحاظ دو عامل عمده درون دادها و بازدهها دست به مقایسههایی میزنند. مطابق این نظریه حالت انصاف وقتی برقرار است که شخص احساس کند نسبت بازدهها (دستاوردها) به درون دادهای(مشارکتهای) خودش با نسبت متناظر بازدهها به درون دادههای دیگری مساوی است. برعکس، اگر شخص ادراک کند نسبت بازدهها به درون دادهای او با نسبت متناظر بازدهها به دروندادهای دیگری مساوی نیست برای او یک حالت بیانصافی به وجود میآید. حالت بیانصافی ناشی از بازده (دستاورد) کم به واکنش هیجانی منفی(خشم) و حالت بیانصافی ناشی از بازده (دستاورد) زیاد به واکنش هیجانی احساس گناه منجر میشود(خجسته مهر و شکرکن، 1393: 75). در نظریه انصاف سه متغیر اصلی وجود دارد که در ادراک فرد از این که آیا در ارتباط سود برده یا ضرر کردهاند نقش دارد. این سه متغیر عبارتند از: سطوح انصاف، مساوات و پاداش. سطوح انصاف: به صورت نسبت آنچه فرد در ارتباط سرمایهگذاری میکند و آنچه از ارتباط دریافت میکند تعریف شده است. مساوات: یعنی درجه شباهت نسبت انصاف برای شرکاء. پاداش: یعنی اندازه مطلق منفعتی که فرد از رابطه به دست میآورد.( جعفرینژاد و همکاران، 1391: 161). دو بعد مهم انصاف، انصاف توزیعی و انصاف رویهای هستند : انصاف توزیعی اشارهای به عدالت ادراک شده در نتایج و پیامدهایی است که عاید افراد میشود و در مقابل انصاف رویهای، عدالت ادراک شده در باب ابزارها و رویههایی است که برای تخصیص پیامدها به افراد استفاده میشوند در معنای دقیقتر میتوان گفت که عدالت رویهای، معطوف به رویههای تصمیمگیری، ابلاغ، اجرا و اجازه اعتراض و چون و چرا کردن در تصمیمات است(گلپرور و اشجع، 1388). حضور ملاکهای اصلی انصاف رویهای، نظیر همسانی، التفات و ادب، توضیح، تصحیح پذیری و آگاهی بخشی به موقع در افراد ایجاد حالات عاطفی نظیر امید و شادمانی میکند و هر چه سطح بی انصافی منفی به سمت صفر میل میکند، به همان میزان سطح رضایت از مزایا بالاتر میرود. در حوزه انصاف افراد نسبت برونداد ـ درونداد خود را با نسبت افراد دیگر مقایسه میکنند، اگر نتیجه این مقایسه منجر به آن شود که نسبتهای افراد مرجع دیگر از نسبت خود فرد بزرگتر شود، به طور طبیعی افراد دارای حالت بی انصافی منفی میشوند. طبیعی و منطقی است که با حرکت میزان بیانصافی منفی ادارک شده به سمت صفر، سطح رضایت از مزایا بالاتر برود چرا که بر اساس نظریات مربوط به این حوزه(دویچ، 1985) حرکت بیانصافی منفی به سمت صفر، یعنی رسیدن به انصاف ادارک شده(گلپرور و وکیلی، 1388: 143). در مصاحبههای صورت گرفته با زنان سرپرست خانوار مشخص شد که نسبت به وضعیت طردشدگی و محرومیت خود احساس بیانصافی میکنند آنها معتقد بودند در هر رابطهای، از فعالیتهای اقتصادی گرفته تا روابط دوستانه با اطرافیان با تمام تلاش از خود مایه گذاشتهاند اما در نهایت نه تنها پاداشی بدست نیاوردهاند بلکه از تمام حقوق اجتماعی و مادی محروم هستند و در کل آنچه که از هر رابطهای نصیب آنها میشود چه حقوق، دستمزد و مزایای جانبی باشد و چه قدردانی و احترام متقابل و همکاری، غیرمنصانه است. بنابراین با توجه به نتایج مصاحبۀ صورت گرفته میتوان انصاف را تناسب وضعیت اجتماعی و اقتصادی زنان سرپرست خانوار با توجه به معیار شایستگی و تلاش تعریف کرد در نتیجه در این قسمت با توجه به نتایج استخراج شده از مصاحبهها به تعریف عملیاتی احساس بیانصافی میپردازیم.
تعریف عملیاتی:
با توجه به نتیجۀ مصاحبهها با جمعیت هدف، برای اندازهگیری احساس بیانصافی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی را مورد سنجش قرار میدهیم. وضعیت اقتصادی را با شاخص درآمد و مسکن… و با یک گویۀ کلی سنجیده شده است و وضعیت اجتماعی هم با شاخص قدردانی و احترام متقابل و همکاری و با با یک گویۀ کلی سنجیده شده است و در طیف شش گزینهای کاملاً مخالفم(کد 0)، مخالفم(کد 1)، تا حدی مخالفم(کد 2)، تا حدودی موافقم(کد 3)، موافقم(کد 4)، خیلی موافقم (کد 5) مقیاسبندی میشود .
جدول شماره(3-9): شاخصهای متغیر احساس بیانصافی
مفهوم
ابعاد
شاخص
گویه
احساس
بیانصافی
اقتصادی
درآمد، مسکن…
فکر میکم وضعیت مادی زندگیام(مثل درآمد، مسکن…)متناسب با شایستگی و تلاش من نیست، در این زمینه به من بیانصافی شده است.
اجتماعی

                                                    .