رشته حقوق

وسایل ارتباط جمعی

دانلود پایان نامه

سابقه پیام مخفی در سینما:
اساس سینما، بر پدیده ای است که کشف آن در 1875 میلادی، منتهی به اختراع سینما شد. نام این پدیده، «تأثرات نوری» است؛ به این ترتیب که اگر در هر ثانیه، 24 تک عکس که مشابه یک اسلاید است و به آن فریم می گویند، از جلوی لنز دوربین نمایش فیلم بگذرد، و با یک تدبیر فنی، پس از نمایش اولین فریم ، یک صفحه سیاه ،فقط به مدت حدود 02/0 ثانیه، جلوی لنز را بگیرد و پس از آن، فریم بعدی نشان داده شود، چشم انسان قادر به تشخیص آن صفحات سیاه 02/0 ثانیه ای نخواهد شد و در نتیجه به جای 24 فریم مجزا، حرکت را خواهد دید. (محسنیان راد، 1384: 1175)
حدود 80 سال پس از آن کشف ، یعنی در دهه 1950، آمریکایی ها کشف کردند که اگر در میان 24 فریم، یک فریم را حذف و فریم نا مربوط دیگری بگذارند ، بیننده آن را خواهد دید؛ اما متوجه نخواهد شد. برای آزمایش، فقط یک تک فریم شیشه پپسی کولایی که روی آن ، به دلیل خنک بودن محتوا، بخار آب نشسته بود، در میانه یک فیلم سینمایی 90 دقیقه ای که از 129هزار تک فریم تشکیل شده بود، جای داده شد. البته در انتخاب تک فریم دقت شد و این تک فریم در صحنه ای نشست که هنر پیشه در صحرای داغی در حال حرکت بود. نتیجه آزمایش ، همه را شگفت زده کرد. در حالی که هیچ یک از تماشاگران فیلم متوجه تک فریم نبودند، در تنفس میان دو حلقه فیلم ( در آن روزگار هنوز برخی از سینماها فقط یک آپارات نمایش داشتند و در فاصله تعویض فیلم اعلام آنتراکت می شد) همه به نحو غیر عادی مشغول نوشیدن پپسی کولا در بوفه سینما شدند. این همان است که به آن subliminal advertising می گویند وبه فارسی به صورت تبلیغات فرا آگاهانه، نامرئی یا فروآستانه ای ترجمه شده است. (محسنیان راد، 1384 : 1768 – 1766)
از این اکتشاف هالیوود در فیلم های مختلفی استفاده کرده است. از جمله در فیلم “بدون دخترم هرگز” نیز ما شاهد این تک فریم هستیم.حوزه نمایش تک فریم آن جا بود که شب فرار، بتی برای کسب اجازه از خواهر شوهرش برای خرید مختصری از بیرون، به اتاق او مراجعه می کند. آن ها در حال تماشای آغاز اخبار تلویزیون بودند که رزمندگان اسلام را همراه با موزیک محکم نظامی و تصویر امام نشان می داد (این تصویر را می توان هم اکنون نیز از طریق اینترنت، در نمایش نمونه 56 کیلوبایتی فیلم در سایت کمپانی مترو گلدین مایر دید.).خواهر شوهر بتی در آن لحظه، آن قدر مجذوب تلویزیون وتصویر امام در آن بود که با گفتن زود برگردی، به بتی اجازه خروج می دهد. بتی در حالی که دست مهتاب را در دست گرفته، در تاریکی شب ، با اضطراب و ضمناٌ نفرت، از پله های حیاط پایین می آید. موزیکی وهم انگیز بر متن صحنه جاری است. در همین لحظه است که تک فریم تصویر امام در ذهن مخاطب می نشنید. این تک فریم تا سه مرتبه تکرار می شود. اکنون نیز اگر به سایت کمپانی مترو گلدین مایر مراجعه کنید ، خواهید دید که اولین کلید واژه موضوعی که برای این فیلم ثبت شده ،انقلاب اسلامی است. (محسنیان راد، 1384 : 1769 – 1768)

آموزش و یادگیری پنهان
به رغم نظر برخی از صاحبنظران، ما می توانیم محرک‌هایی را ثبت کنیم که از ادراک آنها آگاه نمی شویم. (اتکینسون، 1375: 302) در واقع می توانیم به نوعی یادگیری معتقد باشیم که آگاهانه نیست و کنشگر بدون اطلاع و آگاهی خود به ثبت و ضبط محرک‌ها اقدام می کند. اینگونه یادگیری را که یادگیری پنهان نام دارد، می توان به شرح زیر تعریف کرد:
یادگیری که در عمل آشکار نیست، ولی خود را در عمل بعدی ضمن یک فعالیت آشکار می سازد. (شعاری نژاد، 1364: 230)
از آن جا که هرگونه یادگیری، آثار خود را در نگرش‌ها و رفتارهای افراد نمایان می سازد؛ نقش یادگیری پنهان در شکل گیری و حیات خارجی و ذهنی فرد، اهمیت می یابد. در این فضا این احتمال وجود خواهد داشت که اقدام به بروز رفتارهایی کنیم،یا حب و بغض‌هایی را در خود پرورش دهیم که در حاق واقع در تبیین علل و چرایی شکل گیری آنها، دلیل و توجیه خاصی در دست نداریم.
چنین نگاهی به فضای ارتباطات، توجه به عنصر آگاهی یا نبود آگاهی در گیرنده پیام می باشد.گیرنده پیام می تواند نسبت به محتوای پیام ارتباطی و حتی نسبت به دریافت پیام ناآگاه باشد.همین استدلال را می توان نسبت به فرستنده پیام نیز تسری داد.فرستنده پیام احتمالا غیر از متن موردنظر خویش، بسیاری حالات و شرایط را نیز به اطلاع مخاطب می رساند.انتقال ناآگاهانه و غیرمقصود، برخی داده ها از مبداء فرستنده پیام را آموزش پنهان نام می نهیم.
اصولا آگاهی یا ناآگاهی گیرنده یا فرستنده یک پیام ارتباطی، تأثیری در ارسال یا دریافت پیام و نتایج ناشی از آن ندارد و می توان احتمال داد که در مواردی، بدون اطلاع فرستنده یا گیرنده پیام و یا هر دو، برخی پیام‌ها در اختیار گیرندگان قرار گیرد.در یک تقسیم کلی و از حیث آگاهی یا ناآگاهی فرستنده یا گیرنده به محتوای پیام، می توان چهار حالت متفاوت را از یکدیگر بازشناسی و تفکیک کرد.فرستنده پیام ممکن است نسبت به محتوای پیام خویش آگاه یا ناآگاه باشد.گیرنده پیام نیز می تواند همین وضعیت را داشته باشد. از ترکیب این حالات با یکدیگر، چهار حالت از یکدیگر متمایز می گردد که در جدول ذیل مورد اشاره قرار گرفته است.
ردیف فرستنده گیرنده
1 آگاه آگاه
2 آگاه ناآگاه
3 ناآگاه آگاه
4 ناآگاه ناآگاه
تفکیک وجوه گوناگون ارسال و دریافت پیام از حیث آگاهی یا ناآگاهی فرستنده و گیرنده به محتوای پیام ارتباطی
دومین و چهارمین حالت را می توانیم حالاتی بدانیم که به علت ناآگاهی گیرنده از محتوای پیام، یادگیری پنهان ایجاد شده است و در موارد سوم و چهارم با آموزش پنهان مواجهیم. با این وصف در حالت سوم، آگاهی و رشد گیرنده مانع از تأثیر آموزش‌های پنهان در گیرنده پیام خواهد شد.
با آگاهی از محتوای پیام‌های مبادله شده است که می توان بر ارزشیابی آنها پرداخته و آنها را درست یا غلط، خوب یا بد و سودمند یا ناسودمند دانست. دیدگاه‌های ارزشیابانه و نگرش‌های انسان نسبت به آموخته هایش از اشیاء، موقعیت‌ها و انسان‌های دیگر، تنها در شرایطی که آموخته های یاد شده از وضوح کافی برخوردار باشند، روشن و شفاف است. اما در شرایطی که انسان احاطه ای نسبت به برخی از پیام‌های رد و بدل شده نداشته و آنها به صورت پنهان در ذهنش جای گرفته باشند، ارزشیابی آنها و سپس مقابله با فرستنده و مقاومت در برابر پیام‌های مورد بحث ممکن نخواهد بود. بر نقش تفریحات و سرگرمی‌ها در وسایل ارتباط جمعی معاصر، به همین جهت تأکید شده است. آن هنگام که انسان تصور می کند در حال تفریح و سرگرمی است واکنش‌های مؤثری در برآورد با محتوای پنهانی که در هر تفریح و سرگرمی وجود دارد بروز نمی دهد.به همین دلیل است که کودکان بسیاری چیزها را از برنامه های نمایشی که هیچ هدف آموزشی یا تربیتی ندارند، یاد می گیرند و نه از برنامه های آموزشی. (روشه، 1370: 173)
به واقع افراد ضمن تماشای برنامه های تفریحی [همچون انیمیشن] بیشتر و عمیق ترتحت تأثیر قرار می گیرند، چرا که خیال می کنند “صرفا تفریح می کنند” و بنابراین واکنش‌های دفاعی ذهن و فکرشان فروخفته است.” (لنسکی، 1369: 494) انیمیشن را می توان در همین زمینه و در راستای برنامه هایی که والدین تصور می کنند یک تفریح است ارزیابی کرد.
سواد رسانه ای
عبارت سواد رسانه ای به دانش، مهارت ها و توانایی هایی اشاره دارد که برای استفاده و تفسیر رسانه ها مورد نیاز است (باکینگهام، 1389: 83). سواد رسانه ای به عنوان یکی از مهم ترین پدیده های عصر اطلاعات به مخاطب کمک کند سطح اطلاعات و دانش خود را بالا برده و سعی کند از سر عادت و صرفاً برای سرگرمی و تفریح از رسانه ها استفاده نکند بلکه با بینش و آگاهی لازم به تولید و تفسیر پیام ها بپردازد (صالحی امیری، 1385: 15). منظور از سواد رسانه ای این نیست که به مخاطبان توانایی کارکردن با رسانه ها یا ابزارهای مرتبط با آنها را یاد دهیم که این را «آموزش رسانه ای» نامیده اند، نه سواد رسانه ای. منظور از سواد رسانه ای تجهیز کردن مخاطبان رسانه ها با توانایی و مهارت های تحلیل، نقد و ارزش یابی محتوای رسانه هاست که بتوانند تشخیص دهند که همچون رژیم غذایی، چگونه رژیم رسانه ای داشته باشند.
هدف سواد رسانه‌ای این است که به مردم کمک کند تا به جای آنکه مصرف‌کنندگانی فرهیخته باشند، به شهروندانی فرهیخته تبدیل شوند. بنابراین به دنبال راهی در جهت امتداد دادن مردم‌سالاری در جامعه‌ای است که مفهوم مردم سالاری به طور مبسوط، تعریف و نوشته شده باشد. (بصیریان، 1385: 36) پس ناگفته پیداست که دستیابی به مهارت‌های بهره‌گیری از آی.سی.تی که از مؤلفه‌های کاربردی آن محسوب می‌شوند، نقش انکارناپذیری در توسعه‌ی اجتماعی دارد. به طور خلاصه، سواد رسانه‌ای چیزی بیشتر از تجزیه و تحلیل پیام ها است و به درکی نسبت به چرایی وجود پیام ها در جایی خاص بر می‌گردد. برای درک اهمیت رسانه‌های کنونی، باید فلسفه تولید هر پیام، شرایط و محدودیت‌های حاکم بر آنها و حتی سازنده هر کدام از پیام ها را بشناسیم (Lewis & Jhally, 1998, pp 1-7).
تاریخچه پیدایش سواد رسانه‌ای به سال 1965 باز می‌گردد. “مارشال مک لوهان”، اولین‌بار در کتاب خود تحت عنوان “درک رسانه: توسعه ابعاد وجودی انسان” ، این واژه را به کار برده است. “مک لوهان” معتقد بود:‌ “زمانی که دهکده جهانی فرا رسد، باید انسان‌ها به سواد جدیدی به نام سواد رسانه‌ای دست یابند” (صدیق بنای، 1385). از لحاظ نظری نیز، افراد باسواد رسانه‌ای، در برابر اطلاعات رسانه‌ای، آسیب‌پذیری کمتری دارند. زیرا پیامهایی را که به منظور تأثیرگذاری بر آنها طراحی و ارسال می شود – در سطوح مختلف- مورد شناسایی قرار می‌دهند. با آگاهی یافتن نسبت به چگونگی ایجاد اطلاعات توسط رسانه‌ها و خصوصاً اینترنت، حتی کودکان نیز قادر خواهند بود، در دنیایشان خودمختاری بیشتری داشته باشند. به علاوه معلمان و استادانی که مهارت های سواد رسانه‌ای را کسب می‌کنند، می‌توانند به اشاعه دهندگان اطلاعاتی تأثیرگذارتری تبدیل شوند و فاصله ی میان برنامه‌های آموزشی و برنامه‌های اجتماعی را از میان بردارند و نهایتاً به مصرف‌کنندگان و مخاطبان منتقد نیز تبدیل شوند. (Angell, 2005, P.4)

مطلب مشابه :  حقوق ایران و انگلستان

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید