همه گیر شناسی

همه گیر شناسی

پارابرونما اسکریابینی از جمله نماتودهای مستقر در شیردان نشخوارکنندگان است که آلودگی به آن تاکنون از آسیا و آفریقا گزارش شده است (1). طی سال های اخیر در ایران، مطالعاتی در جنبه های مختلف آن مانند همه گیر شناسی، زیست شناسی و تاکسونومی انجام گرفته است(8، 4) ولی در زمینه ضایعات پاتولوژیکی و توقف رشد لاروی صورت نگرفته است. این نماتود در ایران تاکنون از بز، گوسفند اهلی و وحشی، گاومیش و شتر گزارش شده است (1). در مورد بیماری زایی این انگل اطلاعات منتشر شده ای وجود ندارد(1). بررسی حاضر، در زمینه ضایعات پاتولوژیکی و توقف رشد لاروی کرم بالغ جنس پارابرونما در هر دو جنس نر و ماده به عنوان یکی از نماتودهای آلوده کننده شیردان انجام گردید.
دراین تحقیق طی فصول زمستان، بهار و تابستان سال 1392، شیردان های 1189 راس گوسفند و بز برای بررسی ضایعات پاتولوژیک و مرحله ی توقف رشد لاروی انگل پارابرونما در شیردان مورد بررسی قرار گرفتند. از 807 نمونهی آلوده به نماتود ، 307 نمونه (%82/25) فقط به پارابرونما و تعداد 500 شیردان (%05/42) نیز آلوده به پارابرونما و سایر نماتودها بودند. عدم آگاهی دامداران به راه های درمان آلودگی های کرمی و یا مقاومت دارویی می تواند یکی ازدلایل شیوع آلودگی دام های مورد مطالعه باشد.
در تحقیق حاضر بیشترین شیوع آلودگی در گوسفندان و بزان شهرستان کرمان مربوط به پارابرونمااسکریابینی در فصل های تابستان و زمستان بود.کریمی مارزی(1393)، در بررسی کشتارگاهی دستگاه گوارش198 راس بز در منطقه جیرفت درصدآلودگی به انگل پارابرونمااسکریابینی را در مجموع (3 فصل) بهار،تابستان و پاییز(6/11 درصد) اعلام کردندکه پس از انگلهمونکوس کونتورتوس بیشترین درصد آلودگی را به خود اختصاص دادکه بیشترین آلودگی مربوط به فصل تابستان می باشد (10).
پزشک پور(1392)، در بررسی کشتارگاهی دستگاه گوارش154 راس گوسفند در منطقه جیرفت، درصدآلودگی به انگل پارابرونمااسکریابینی را در مجموع (چهار فصل) بهار تابستان پاییز زمستان (5/11 درصد) اعلام کردندکه بیشترین آلودگی مربوط به فصل های تابستان و زمستان می باشد (9).
با توجه به بررسی انجام شده توسط حلیم(1356)، اسلامی و طهماسبی در سال(1372)، این محققین اعلام داشتند میزان شیوع انگل پارابرونما رابطه مستقیمی با شرایط جوی دارد (7، 14).
در بررسی حاضر، تقریبا در تمام فصول، آلودگی به انگل مشاهده شد ولی فصل تابستان نسبت به فصل زمستان دارای آلودگی بیشتری بوده است. با توجه به چرخه زندگی انگل که مگس به عنوان میزبان واسط می باشد و شیوع مگس در فصل تابستان بیشتر است. همچنین در منطقه کرمان به دلیل این که اختلاف زیادی در دمای فصل های سال مشاهده می گردد (بجز تابستان به علت گرمای زیاد) در بقیه فصول سال به دلیل نزدیک بودن شرایط آب هوایی فصل ها به هم، میزان شیوع آلودگی تقریبا یکسان بود.
در کل می توان تمام نشخوارکنندگانی که چرای آزاد دارند را مبتلا به نماتودهای دستگاه گوارش دانست (8). تعداد نوزاد عفونت زا در اکثر نماتودها در مرتع متناسب با فصل تغییر می کند که این تغییرات فصلی آلودگی، با میزان بارندگی، درجه ی حرارت، رطوبت محیط و مرتعی که دام در طول سال در آن چرا می کند متناسب می باشد. علاوه بر شرایط جوی، چرای تعداد زیاد دام در یک مرتع و یا چرا در نواحی مرطوب نیز برمیزان آلودگی می افزاید. بنابراین تغییرات فصلی می تواند بر میزان وقوع آلودگی کرمی تاثیر به سزایی بگذارد (8). با توجه به شیوع 25 درصدی این انگل در این تحقیق، و اینکه دام های ارسالی به کشتارگاه اکثرا از مناطق کویری چون تربت حیدریه، سبزوار، نیشابور و مناطق داخل استان بود، می توان علت اصلی شیوع را به عواملی چون چرای آزاد دانست.
رادفر و قربانی (1379)، در بررسی کشتارگاهی لوله گوارش 70 راس گوسفند در پارابرونما اسکریابینی منطقه کرمان، درصد آلودگی به انگل را 15/27 درصد اعلام کردند که پس از انگل مارشالاژیا مارشالی بیشترین درصد آلودگی را به خود اختصاص داد (11). در بررسی نائم و همکاران(2011) از لحاظ ارگان آلوده به بیماری های انگلی بیشترین میزان آلودگی، در شیردان با 62 درصد مشاهده شد که در بررسی های صورت گرفته شیردان بیشترین آلودگی را به خود اختصاص داده است (40). در مطالعه حاضر میزان آلودگی انگلی در شیردان نزدیک به 42 درصد بود که بیش از نیمی از آلودگی مربوط به انگل پارابرونما (6/25 درصد) می باشد.
رشد نوزاد انگل در داخل غدد پریتال شیردان باعث اتساع غدد می شود و هنگام خروج از آن غدد پاره می شوند و باعث آسیب به مویرگ های اطراف و هایپرپلازی غدد دیده می شود. سلول های غده ای مخاط غیر قابل تشخیص و اتصال های میان آن ها ضعیف می شود. فعالیت سلول های پریتال متوقف می شوددر نتیجه باعث کاهش ترشح اسید معده و افزایش pH شیردان از 2 به 7 می گردد (1، 42).
در اکثر مقاطع بافتی، اتساع غدد شیردان، هیپرپلازی سلولهای غدد موکوسی، کاهش سلول های پریتال و واکنش التهابی خفیف در اطراف آن ها مشاهده شد. این ضایعات می تواند سیر بیماریی زایی مشابه به بیماری زایی استرتاژیا ایجاد کند بدین صورت که: کاهش سلول های پریتال مخاط شیردان باعث کاهش ترشح اسید افزایش pH محیط شیردان و در نهایت بازی شدن محیط شیردان می شود. قلیایی شدن محیط شیردان باعث ترشح گاسترین و هایپرپلازی سلولی می شود. فعالیت ضد باکتریایی شیردان کاهش یافته و تعداد زیادی از باکتری های شکمبه وارد شیردان می شودکه بوی گندیده شیردان رادر زمان کالبد گشایی باعث می گردند. از طرفی افزایش pH شیردان باعث می شود که پپسینوژن به پپسین تبدیل نشود و در نتیجه مولکول های پروتئین به پپتون و پلی پپتید تجزیه نشده و متعاقب آن فعالیت طبیعی دی پپتیداز روده مشاهده نخواهد شد. در ضمن پپسینوژن باقی مانده به علت افزایش نفوذ پذیری سلولی وارد خون می شود. درطرف دیگر به علت آسیب مویرگها، آلبومین خون وارد شیردان شده و همراه با مواد غذایی هضم نشده، پروتئین های سرم و باکتریها، در روده باعث بهم خوردن تعادل اسمزی شده که به دنبال آن اسهال رخ می دهد. به علت کاهش پروتئین سرم، آماس در قسمت های مختلف بویژه در بخشهای انتهایی بدن دیده می شود (1، 42).
در پاتولوژی، بیماری استرتاژیازیس، یک ماده حساسیت زا وجود دارد.آلودگی موجب نفوذ زیاد ائوزینوفیل ها می شود و در مرحله بعدی که با خروج نوزاد از غدد همراه است باعث فراوان تر شدن هیپرپلازی غدد و جایگزین شدن سلول های غیر قابل تشخیص در غدد می گردد. در شیردان، ندولهای برجسته ای دیده می شود که در مرکز آن یک سوراخ وجود دارد که به شیردان ظاهر چرم مراکشی می دهد (43،20).
2-5-نتیجه گیری
با توجه به نتایج بدست آمده، انگل پارابرونما دارای شیوع بالایی در استان کرمان بوده و حائز اهمیت است.
با توجه به نتایج هضم و هیستوپاتولوژی و عدم مشاهده ی لارو می توان نتیجه گرفت که این انگل فاقد مرحله ی توقف رشد لاروی است.
مشاهدات هیستوپاتولوژی و وجود ضایعه ی ناشی از انگل، دال بر بیماری زا بودن این انگل می باشد که احتیاج به تحقیقات وسیع تری دارد.
3-5- پیشنهادات
1- ایجاد آلودگی تجربی و بررسی روند بیماری زایی آن .
2- با توجه به شیوع انگل های بیماری زا تحقیقاتی در ارتباط با خسارات اقتصادی مستقیم و غیرمستقیم انگل ها بر روی دام ها در منطقه انجام گیرد.
3- با توجه به استفاده مرتب دامداران از داروهای ضد انگلی تحقیقاتی در رابطه با مقاومت دارویی انجام گیرد.

منابع
منابع:
1- اسلامی، ع. کرم شناسی دامپزشکی(جلد سوم، نماتودا و آکانتوسفال). موسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم. 1385: 102-97، 343-338، 546، 768-767.
2- اسلامی، ع. کرم شناسی دامپزشکی(جلد دوم، سستودها). موسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران، چاپ چهارم 1387: 44-36.
3- اسلامی، ع.کرم شناسی دامپزشکی (جلد اول، ترماتودا). موسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران، چاپ چهارم 1387 :4-1.
4- اسلامی،ع ، رنجبر بهادری، ش. روش های آزمایشگاهی تشخیص کرمی. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، چاپ اول. 1383: 86 .
5- اسلامی، ع، زمانی هرگلانی، ی. بررسی کشتارگاهی آلودگی های کرمی گاومیش در ایران. مجله دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، 1368، 44: 3.

Share