رشته حقوق

نگارگری ایران

دانلود پایان نامه

12-شاید بارزترین ویژگی نقاشی ایرانی آن باشد که توجه به انسان در رأس همه امور قرار داشته و تمامی عناصر و بازنمایی طبیعت به شیوه خاص خود همه و همه برای درج حضور انسان به تصویر در آمدند چرا که منظره پردازی با وجود این که برای هنر ایران چیز ناشناخته ای نبوده است اما هرگز به گونه مستقلی دنبال نشده و هرگز به سان آئینه ای برای حالات بشری و سیمانگاری یک صحنه در نیامد. برخلاف هنر چین که هنر منظره پردازی تلاشی بود برای تبیین رابطه انسان با جهان و لذا بیشتر از یک پاره وصله بود و طبیعت، زندگی انسان را در شمول خویش داشت و لذا منظره پردازی، ممتازترین نوع نقاشی برشمرده می شد (پوپ، 1377: 172).
جدول 2-3 : ویژگی های نگارگری و تصویر سازی ایران اسلامی
ویژگی مضمونی، که اصولاً موضوع تصاویر داستان های حماسی و کهن را در بر می گیرد.
ویژگی بینشی که باعث شده تا تصاویر به سمت نمایش موضوعات فرازمینی گرایش یابد.
انتظام ساختاری یا قرار دادن تصاویر در کادر جداگانه و رابطه منظم بین متن و تصویر.
کاربرد رنگ های متنوع و عدم توجه به آناتومی و پرسپکتیو در نمایش نقش انسان برای ایجاد تصاویری به دور از طبیعت پردازی.
ایجاد فضایی آکنده از ریزه کاری و تزیین و فضاسازی معنوی برای تجسم عالم مجازی.
نمایش چندین صحنه در یک تصویر که منجر به ایجاد ترکیب بندی هایی پیچیده و مفصّل شد.
نمایش زیبایی آرمانی در چهره پردازی.
حفظ سنّت ها در ورای تصویر.
عدم عمق نمایی(پرسپکتیو)
اصل ارتباط درونی تصویر و متن
خلق صحنه های اعجاب انگیز به وسیله زیباسازی هر چه بیشتر ترکیب بندی برای لذت تماشاگر
توجه به انسان.
مأخذ: نگارنده
(2-1-6): ویژگی های نگارگری و تصویر سازی ایران از ابتدای اسلام تا قرن هفتم ه.ق
قبل از حمله مغول که دگرگونی چشمگیری در روح نقاشی ایرانی به وجود آید، سبک کهن تری وجود داشت که نمی توان آن را دقیقاً سبک عباسی و یا سبک سلجوقی دانست و قابل قبول تر آن است که آن را سبک بین النهرینی بدانیم و یا سبک بغدادی مربوط به قلمرو مرکزی اسلام و پایتخت آن که قسمت عمده نمونه های خطی بایستی در آن جا در فضایی سخت آکنده از فرهنگ ایرانی خلق شده باشند.به هر حال در این دوران، نخستین نمونه های تصویرگری در کتب پس از اسلام، که بیشتر جنبه علمی و فنی داشت به وجود آمد. به طور کلی برای آغاز نگارگری و تصویرسازی ایران بایستی به مکتب بغداد توجه کرد چرا که با روی کار آمدن عباسیان در سال 656 -133ه.ق و حمایت ایرانیان، بغداد به عنوان نخستین مکتب نگارگری و تصویرگری کتب توسط خلفای عباسی مطرح گردید. با توجه به این که بغداد، پایتخت عباسیان، در میان دو تمدن بزرگ واقع شده بود: ایران در شرق و امپراتوری بیزانس در غرب، لذا این مکتب را برخلاف مکاتب دیگر نگارگری نمی‌توان مکتبی ایرانی نامید و «هنرشناسان مختلف نام های متفاوتی به آن داده اند به طوری که برخی آن را «مکتب بین النهرین» (تامس آرنولد)، برخی دیگر «مکتب عباسی» و افرادی هم مکتب سلجوقی(زکی محمد حسن) نامیده اند، بازیل گری هم آن را «مکتب بین المللی عباسی» می نامد چرا که از یک سو تحت تأثیر هنر بیزانس و از سویی دیگر در استیلای هنر ایرانی (ساسانی) است (آژند، 1389: 104). «این مکتب از سده دوم هجری آغاز و تا اوایل سده هشتم هجری رواج داشت و اوج شکوفایی آن در پایان سده ششم و سرتاسر سده هفتم هجری است. بنابراین این مکتب حتی با ظهور مکتب تبریز (ایلخانی) نیز به حیات خود ادامه داد» (همان: 98). نکته قابل توجه در مورد مکتب بغداد این است که از آنجا که اعراب فرهنگ تصویری قابل توجهی نداشتند، از آثار دو تمدن بیزانس و ساسانی الهام گرفتند و آثاری خلق نمودند که در عین دارا بودن وجوه مشترک با هنر ساسانی، مانوی و بیزانسی نمودی اسلامی نیز داشت.در نگاره های این دوره، چین و شکن جامه ها و هاله نورانی اطراف سراز هنر بیزانسی مایه گرفته شده‌اند. لذا نفوذ شایان توجه هنرمندان بیزانسی را در تصاویر نگاره‌های این دوره می‌توان مشاهده کرد. همچنین اغلب تأثیرات ساسانی، شامل نحوه بازنمایی حیوانات و نیز نقوشی نظیر نقش اناری، دو بال و بسیاری تزیینات دیگر می شوند که غالبا از آثار فلزکاری و گچبری دوران ساسانی برداشت شده اند و تأثیرات هنر مانوی بیشتر در تذهیب قرآنی مشاهده می شود.با این وجود چهره افراد به نژاد سامی(عربی) تعلق دارد. «از خصوصیات نگاره های این دوره آن است که نقش ها و شکل جانوران و اشخاص قدری درشت تر ترسیم شده؛ اغلب کوتاه و پهن و اندام ها مشخص و صریح طرح شده است. نحوه رنگ آمیزی به این ترتیب است که رنگ ها، معدود اما تناسب آنها با یکدیگر بسیار دقیق و لطیف صورت گرفته است و رنگ زمینه یا اصلا به چشم نمی خورد و یا بسیار اجمالی است گویی که نگاره ها در فضا رهایند. این نگاره ها از صفحه جدا نیست و بخشی از متن به شمار می رود» (تصویر 2-2)(یاوری، 1382: 74).
بزرگنمایی
تصویر 2-2: تصویری از کتاب التریاق، نسخه 2964 عربی، کتابخانه ملی پاریس، مورخ 575 ه.ق، مأخذ: آژند، 1387، ص102
از قرن چهارم ه. ق نیز سبکی در نگارگری ایران ظهور می‌یابد که آن را سبک سلجوقی می‌نامند. این سبک اولین مکتب واقعاً ایرانی در زمینه نگارگری است. در این دوره دوباره تصویر سازی کتاب ارژنگ مانی رونق می‌یابد. از منظر دیداری (بصری) در این مکتب هم چنان ترکیب بندی‌های ساده هم چون مکتب عباسی حفظ شده ولی تأثیراتی که از نقاشی عهد ساسانی (و پیش از اسلام) و سلایق شرق دور (چین) بر این مکتب حاکم شده وجه عمده تمایز آن با مکتب عباسی است. در بسیاری از پیکره‌ها هاله‌ای دور سر همچنان مثل قبل وجود دارد که به دلیل جدا کردن پیکره از پس زمینه استفاده شده، سرها بزرگ‌تر از بدن هستند و بر بازوها عموماً بازوبندی به چشم می‌خورد. «در مکتب سلجوقی، نقوش و تزیینات در متن رنگ آمیزی شده پدیدار گشته اند. معمولاً زمینه را با رنگ سرخ می پوشاندند. در صورتی که تصاویر در مکتب بغداد بدون رنگ آمیزی زمینه نقش می شده است. در نسخ خطی دوران سلجوقی، نقاشی روی صفحات کتاب مستقیماً انجام می گرفت و از چین و چروک های لباس به شیوه مسیحی در مکتب عباسی اثری نیست. لباس ها را با گل و گیاه و نقوشی به سبک اسلیمی تزیین می کردند» (همان :75). قابل توجه است که رشد و گسترش مراکز هنری نگارگری در طی قرون پنجم تا یازدهم ه.ق و در بعضی مناطق تا سده سیزدهم ه.ق، در گرو ترکیب و اشتراک و همکاری و همزمانی این مراکز و نزدیکی شیوه های تجسمی آن ها بود. بنابراین نمونه هایی از اصول تصویرگری این دوره در دوره های بعد به خوبی قابل مشاهده است که به دلیل تنوع بسیار کتب تصویرگری شده در این دوره ها و با پیگیری آن ها می توان به خصوصیات و شاخصه های هنر تصویرگری دوران اوایل اسلام که به نسبت محدودتر می باشند پی برد. یکی از عالی ترین نسخه های تصویری این دوره همان «ورقه و گلشاه» عیوقی است که بیشتر اهل فن نگاره های این کتاب را کار هنرمندی ایرانی می دانند. هفتاد و یک تصویر در این کتاب وجود دارد که متن و زمینه بسیاری از آن ها به رنگ های قرمز، آبی و سبز است و بخش های خالی و ساده متن با با گل و پرنده و پیچک های تزیینی پر شده و یادآور شیوه سفالینه های آن دوران است و تصاویری زیبا بدون استفاده از سایه روشن و قوانین مربوط به مناظر و مرایا دارد. (تصاویر2-3 و 2-4)
تصویر 2-3
تصویر 2-4
تصویر 2-3و 2-4: نگاره هایی از ورقه و گلشاه، شیراز، مکتب سلجوقی، نیمه اول سده هفتم قمری، کتابخانه موزه توپقاپی استانبول، مأخذ:www.Topkapi museum.comhttp://،5/5/93، 7:14
جدول 2-4 : ویژگی های نگارگری یا تصویرگری اوایل اسلام تا قرن هفتم ه.ق

مطلب مشابه :  پایان نامه حقوق درباره : حقوق مالکیت فکری

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید