رشته حقوق

نگارگری ایرانی

دانلود پایان نامه

نمایش چندین طرحساده از یک داستان به طور مجزا که به فهم ماجرا کمک می کند، ویژگی بارز تصاویر قابوسنامه می باشدکه آن را با نمایش صحنه های منفرد و عمدتاً پیچیده و مفصل و در بعضی موارد نمایش چندین حادثه در یک تصویر در نگارگری ایرانی متمایز می کند.
در زمینه نمایش چهره پردازی و دیگر اجزای هیاکل انسانی نیز در تصاویر قابوسنامه تمایزاتی با نمونه های معمول نگارگری ایرانی مواجه هستیم به طوری که در تصاویر این کتاب، چهره هایی با استخوان بندی حجیم و زمخت غالباً برای مردان و گرد و روان برای زنان استفاده شده و از این جهت برخلاف نگارگری معمول ایرانی می باشدچرا که در غالب نمونه های نگارگری ایران، چهره زن و مرد بر اساس توجه به نوعی زیبایی آرمانی و چکیده نگاری، مشابه همدیگر هستند. نمایش حالات مختلف چهره نیز که با نقش اندازی چشم های درشت، کشیده و در اغلب موارد متعجب و یا نگران، لب و دهان عمدتاً در حال گفتگو و مباحثه (که پویایی ویژه ای به تصویر بخشیده است)، سماجت تصویرگر در نمایش گونه و چشم عقب در حالت سه رخ چهره و نیز تلاش برای نمایش پاهای برهنه افراد با نشان دادن انگشتان پا در بعضی موارد، بلندی غیر معمول انگشتان دست (معمولاً انگشت سبابه)، نمایش شیوه نشستن با حالت چهارزانو و نیز توجه بیش از حد به ارائه نقش لباس ها که جملگی نمایی اغراق گونه به اثر بخشیدند از مشخصه های بارز تصاویر کتاب قابوسنامه می باشند که در نگارگری متعارف ایرانی- اسلامی ناشناخته می باشند و به نوعی ریشه در فرهنگ آن دوران، ویژگی های هنر باستانی ایران و یا فرهنگ تصویری دیگر سرزمین ها دارند.
نگارگر ایرانی به دلیل این که در کارگاه های درباری و تحت حمایت شاهان و حامیان هنری به کار تصویرگری کتاب می پرداخت در غالب موارد ملزم به حفظ سنّت ها بود و همچنین می بایست تحت محدوده مکتب خاصی کار کند بنابراین نمی توانست از دایره سنّت فراتر رود اما تصویرگر قابوسنامه اصولاً با چنین التزامی مواجه نبود لذا در بیشتر تصاویر، تمایزاتی را در نحوه تصویرگری موضوعات مختلف مشاهده می کنیم که به نوعی به ذهنیّت آزاد هنرمند مربوط می شود اگرچه در تمامی تصاویر یک نوع هماهنگی ویژه نیز به چشم می خورد.
10-اصل مهم در نظام زیبایی شناختی نگارگری ایرانی اصل ارتباط درونی تصویر و متن است و خط عامل اساسی این پیوند به شمار می آید. در بهترین نگاره ها، اندازه، تعداد و محل قرارگیری ستون ها و سطرهای جداشده متن به طور دقیق محاسبه شده اند اما در تصاویر قابوسنامه شاهد نوعی قرارگیری اتفاقی تصویر در متن می باشیم به طوری که در بعضی از صحنه ها حتی به نظر می رسد تصویرگر فضای بیشتری را اشغال کرده است به طوری که نویسنده مجبور شده تا نوشته ها را به اجبار در حاشیه تصویر نگارش دهد. (جدول 4-9).
جدول 4-9: ویژگی های متفاوت تصاویر قابوسنامه با نگارگری معمول ایرانی
تمایزات
نمونه ای از تصویر قابوسنامه
( باب 29، اندر اندیشه کردن از دشمن)
نمونه ای از نگارگری ایران
( شکارگاه، اثر میرزا علی، 1570-80 م)
ویژگی مضمونی
ویژگی بینشی
انتظام ساختاری
رنگ بندی
فضاسازی
طیعت پردازی
نمایش طرح های مختلف از یک داستان
چهره پردازی
حفظ سنّت ها
ارتباط درونی متن و تصویر
مأخذ: نگارنده
(4-2-4): تحلیل نحوه هماهنگی تصاویر با متن
پیش تر تعریفی از واژه “تصویرگری” ارائه شد و در آن تعریف چنین بیان شد که؛ تصویرگری یا تصویرسازی ،نقاشی روایی است، راوی مجسّمِ متن؛ که همراه یا بدون متن کار برد دارد. براساس این تعریف مشخص می شود که تصویری که برای یک متنی تصویرگری می شود، در حقیقت روایت کننده آن متن می باشد. لذا به طور کامل می بایست در خدمت متن مورد نظر باشد و از محدوده اهداف آن متن تجاوز نکند. تصویرگر نیز براساس سفارش نویسنده، ملزم می شود که قوانین و فنون مربوط به تصویرگری را در محدوه کار خود بگنجاند و طبق خواسته نویسنده و یا متن که مقصود و هدف نویسنده را بیان می کند، تصاویر را اجرا کند. حال در تصاویر کتاب قابوسنامه مشاهده می کنیم که دقیقاً تصویرگر یا تصویرگران با چنین قوانین و فنونی آشنایی دارند و اگر چه از نظر علمی در مورد آن مطالعه نداشته اند اما از آن جایی که هدف اصلی تصویر بازگو کردن مباحث مطرح شده در متن می باشد و تصاویر این کتاب نیز از عهده چنین هدفی برآمده اند،مشخص می شود که تصویرگر در کار خود مهارت لازم را کسب کرده و به شکل حرفه ای به این کار پرداخته است بنابراین می توان گفت که «رابطه متن و تصویر در این کتاب یک رابطه دوسویه است به طوری که متن به شرح ماجراها می پردازد و تصویر، آن ها را به واقعیاتی واضح و مبرهن از زندگی جاری تبدیل می سازد و با توجه به این که بسیاری از شخصیت های داستان با تمام فاصله های تاریخی که ممکن است از یکدیگر داشته باشند با هیبت و ظاهر زمان تدوین کتاب ترسیم می شوند. انتخاب و آرایش تصاویر نیز بر مبنای درک مفاهیم و مضامین متن، از طریق نشانه ها و اشارات تصویری است» (محبّی، 1384: 110 و111). لذا می توان با دسته بندی هایی چند، این رابطه دو سویه را مشخص تر بیان کرد:
در اولین مورد می توان بیان کرد که نوع خوشنویسی متن نیز با نوع تصویر هماهنگ می باشد چرا که «با توجه به این که نوع خوشنویسی آن از نوع کوفی شیوه ایرانی است که در قرون مربوطه در ایران رایج بوده است و این شیوه با الف و لام های کشیده و پیوستگی پی در پی کلمات و ساختاری در مجموع هندسی، در هماهنگی با شیوه ارائه تصویر به کار رفته است بدین ترتیب که تداوم الف و لام های کشیده را در قامت های بلند بالا و ستون ها و کشیدگی حروف «ی» را در کشیدگی لبه های بالاپوش های پیکره های انسانی به وفور می توان مشاهده نمود» (همان :111) (تصویر4-24).

مطلب مشابه :  اثرات نامطلوب

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید