نوجوان و جوان

نوجوان و جوان

شکل3-نمای رادیوگرافی نوع مرکزی کیست دنتی جروس
2- نوع طرفی (lateral): در این نوع کیست ، کیست به طور جانبی و یک طرفه تاج دندان را در برگرفته بنابراین مانند نوع سانترال ، تاج بطور قرینه توسط کیست احاطه نمی شود . این نوع کیست دنتی جروس ناشی از اتساع کیستیک فولیکول در یک طرف تاج دندان نروییده می باشد (3, 19, 22). این نوع کیستهای دنتی جروس ، بخصوص در مواردی که کیست نسبتا بزرگ بوده یا جابجایی دندان وجود داشته باشد، بیشتر مشاهده می شود (22).
3- نوع حلقوی یا احاطه کننده (circumferential): در این نوع ، کیست ، معمولا تمام دندان یا تاج و ریشه را بطور متقارن احاطه کرده و نمایی شبیه doughnut که نوعی نان شیرینی گرد و حلقوی می باشد، ایجاد نموده است . اگرچه باید به این نکته توجه داشت که تاج درون کیست قرار گرفته ولی ریشه ها فقط توسط کیست احاطه شده اند . بنابراین درون حفره کیستیک قرار ندارند، به دلیل اینکه اتصال کیست به دندان همانند نوع طرفی که کیست در سمت ریشه ی مزیالی دندان عقل مزیوانگولار ماندیبول گسترش می یافت ، در CEJ می باشد (3, 19, 22). در این نوع کیست دنتی جروس، به دلیل گسترش کیست در امتداد سطح ریشه ها ، فشار کیست روی سطح اکلوزال دندان نهفته کاهش می یابدو دندان قادر به رویش و سوراخ کردن کیست در سطح اکلوزال می باشد. با رویش دندان، کیست فوق در ناحیه اطراف ریشه های دندان رویش یافته قرار می گیرد و شبیه کیست پری آپیکال می شود ولی دندان مبتلا بر خلاف کیست رادیکولار زنده است (15).
شکل4-نمای رادیوگرافی نوع حلقوی کیست دنتی جروس
خصوصیات هیستوپاتولوژیک
کیست دنتی جروس، خصوصیات هیستوپاتولوژیک پاتوگنومونیک یا اختصاصی ندارد . بنابراین برای تشخیص کیست دنتی جروس علاوه بر خصوصیات هیستوپاتولوژیک ، بررسی رادیوگرافیک و کلینیکی ضایعه نیز ضروری است (15). خصوصیات هیستوپاتولوژیک کیست دنتی جروس متفاوت است و بستگی به التهابی یا غیرالتهابی بودن کیست دارد (3). کیستهای دنتی جروس غیرالتهابی معمولا پوشش نازک اپی تلیوم مطبق سنگفرشی غیر کراتینیزه ی فاقد rete peg متشکل از 2-4 ردیف سلول دارند ، اما گاهی سلولهای اپی تلیالی ممکن است مکعبی شکل مشابه اپی تلیوم کاهش یافته ی مینایی باشند و حتی به ندرت سلولهای استوانه ای کوتاه مشابه آملوبلاست نیز در کیست دنتی جروس مشاهده می شوند (3, 19).
شکل5- نمای هیستوپاتولوژیک کیست دنتی جروس غیر التهابی
در کیستهای دنتی جروس التهابی که ممکن است به صورت اولیه یا ثانویه التهابی شده باشند ، خصوصیاتی مشابه موارد غیر التهابی مشاهده می شود ولی معمولاً بافت همبندی ، فیبروزه تر و ضخیم تر است و همراه با ارتشاح متغیری از سلولهای التهابی مزمن شامل لنفوسیتها و پلاسموسیتها و ماکروفاژها می باشند (27). همچنین اپی تلیوم ، نواحی مختلفی از هیپرپلازی با rete peg های متعدد نشان می دهد و خصوصیات یک اپی تلیوم مطبق سنگفرشی را مشخص تر و قطعی تر ، نمایان می سازد . گسیختگی های اپی تلیالی به دلیل التهاب شدید، معمولاً بیشتر از نوع غیر التهابی مشاهده می شود (27).
شکل6- نمای هیستوپاتولوژیک کیست دنتی جروس التهابی
در درون دیواره کیست های دنتی جروس ممکن است برخی اجزاء زیر مشاهده شود:
Hyaline bodies (Rushton bodies): اجسام هیالینه که در 4% موارد در دیواره همبندی کیست دنتی جروس مشاهده می شوند (28). این اجسام که به شکل خطی و یا سنجاق سر دیده می شوند، معمولا به نام Rushton body شناخته می شوند. برخی از این اجسام حاوی سرم بوده و مابقی از ساختارهای فیبری با ماهیت کلاژنی تشکیل شده اند (29).
کلسیفیکاسیون دیستروفیک: مراکز معدنی شده که یک یافته نرمال است و در دیواره تقریبا یک سوم فولیکول های دندانی یافت می شود (30).
درمان و پیش آگهی
درمان کیست دنتی جروس معمولا به اندازه ی ضایعه بستگی دارد . ضایعات کوچکتر معمولا بطور کامل همراه با دندان نروئیده ی مبتلا ، به روش جراحی ( enucleation) خارج می شوند . باید دقت کافی مبذول نمود تا کیست بطور کامل خارج گردد. اگر رویش دندان مبتلا ، امکان پذیر باشد ، می توان دندان را پس از برداشتن قسمتی از دیواره ی کیست ، در جای خود نگه داشت (مارسوپیالیزاسیون) . این بیماران ، ممکن است به درمانهای ارتودنسی برای کمک به رویش دندان ، نیاز داشته باشند تا دندان را به ریج آلوئولار هدایت کنند (3, 15, 19, 22).
پیش آگهی بیشتر کیستهای دنتی جروس عالی است و عود ضایعه پس از جراحی کامل غیر شایع است و به ندرت مشاهده می شود ، مگر این که پوشش کیست در حین جراحی ، خرد یا تکه تکه شده و در فک باقی ماند (3, 22).
عوارض بالقوه ای که کیست دنتی جروس ممکن است در فک ایجاد نماید در قسمت تغییرات پاتولوژیک بحث شده است.
تشخیص افتراقی
ضایعات مختلفی ممکن است به صورت رادیولوسنسی های پری کورونال ظاهر شوند که در تشخیص افتراقی با کیست دنتی جروس قرار می گیرند و مهمترین آنها ، آملوبلاستوماهای تک کیستی و ادنتوژنیک کراتوسیست می باشند . آملوبلاستومای تک کیستی در اکثر موارد به صورت رادیولوسنسی پری کرونال ظاهر می گردد.به علاوه در کیست دنتی جروس ممکن است تغییرات آملوبلاستومایی روی دهد و هر دوی این ضایعات در اشخاص جوان و در ناحیه خلفی ماندیبول شایع اند (15). نکته ای که در تشخیص افتراقی کیست دنتی جروس از OKC می تواند کمک کند این است که OKC ممکن است به صورت رادیولوسنسی چند حفره ای ظاهر شود ولی کیست دنتی جروس معمولا به صورت رادیولوسنسی تک حفره ای نمایان می گردد (15).
ضایعات دیگری که در تشخیص افتراقی با کیست دنتی جروس قرار می گیرند و نسبت به دو مورد قبلی کمتر مطرح هستند، شامل موارد زیر می باشد:
1- آدنوماتوئید ادنتوژنیک تومور (AOT) که البته بر خلاف کیست دنتی جروس در قسمت قدامی فک بالا (60% موارد کانین بالا ) شایعتر است. بعلاوه AOT ممکن است حاوی کانونهای کلسیفیه ی رادیواپاک باشد که در کیست دنتی جروس دیده نمی شود .همچنین در AOT رادیولوسنسی پری کرونال معمولا از CEJ به سمت آپیکال امتداد دارد. از نظر شیوع جنسی نیز AOT بر خلاف کیست دنتی جروس ، در زنان شایعتر از مردان می باشد (15, 22).
2- آملوبلاستیک فیبروما که مانند کیست دنتی جروس در قسمتهای خلفی ماندیبول در افراد نوجوان و جوان روی می دهد ، ولی برخلاف کیست دنتی جروس ، ممکن است به صورت رادیولوسنسی چند حفره ای نیز ظاهر شوند (20).
3- آملوبلاستومای معمولی solid یا polycystic گاهی ممکن است به صورت رادیولوسنسی پری کورونال تک حفره ای ظاهر شود ولی موارد چند حفره ای در این نوع آملوبلاستوما شایعتر بوده و در واقع ، شکل تیپیک آن می باشد . بعلاوه آملوبلاستومای متعارف در افراد میانسال شایعتر است (15).

Share