رشته حقوق

نظریه پنج عاملی شخصیت

دانلود پایان نامه

دربرخی گروههای شغلی مثل شغل مدیران و فروشندگان که نیاز به تعامل اجتماعی وجود دارد برونگرایی و در حرفه های آموزشی و تحقیقاتی، گشودگی به تجربه پیش بینی کننده خوبی برای عملکرد است. در مورد ثبات هیجانی و ارتباط آن با عملکرد شغلی ابهاماتی وجود دارد، ولی به طور کلی افراد آرام که احساس ایمن بودن دارند نسبت به افراد مضطرب و عصبی عملکرد بهتری در همه مشاغل دارند. از طرفی این فرض هم وجود دارد که ثبات هیجانی برای حفظ شغل ضروری است. اگر این فرض درست باشد همه افرادی که در مشاغل مختلف مطالعه می شوند نسبتاً آرام و ساکتند، چرا که توانسته‌اند شغل خود را حفظ کنند.(قلی‌پور، 1386: 208-210)
آزمونهای استاندارد شخصیت مشخص می‌کنند که چگونه یک فرد از هر کدام از این 5 جنبه به طور مثبت یا منفی، امتیاز کسب می‌کند. مثلا افرادی که در برون‌گرایی امتیاز منفی می‌گیرند، افراد درون گرا، مستعد خجالت و ترس هستند و اغلب هنگام مواجهه با فرصت‌ها و موقعیت‌ها عقب‌نشینی می‌کنند، افرادی عصبی، حساس، خشمگین و مضطرب هستند. به طور‌کلی، امتیازات فرد در هر یک از این 5 جنبه نشان‌گر شخصیت منحصر به فرد وی می‌باشد. اما سوال این است که آیا الگوهای شخصیتی مختص فرهنگی هستند که در آن شکل می‌گیرند؟ تا آنجا که این مدل پنج گانه و شواهد تحقیقی صورت گرفته میان فرهنگ‌ها نشان می‌دهند ، این مطلب مورد تایید قرار نمی‌گیرد. (کریتنر و کینیکی، 1384: 184)
نگاره 2-5: ویژگی افراد با توجه به مدل پنج عاملی(کریتنر و کینیکی، 1384: 184)
جنبه‌های شخصیت ویژگی افرادی که در این حیطه امتیاز مثبت کسب می‌کنند.
برون‌گرایی پیشرفت‌کننده، پر حرف، خوش مشرب و مدعی
سازگاری فرد قابل اعتماد، خوش ذات، دارای روحیه همکاری، دلسوز
وجدان کاری فرد مورد اطمینان، مسئولیت پذیر، پیشرفت گرا، پیگیر امور
ثبات عاطفی آرام، مطمئن، بی خیال
تجربه اندوزی فرد باهوش، دارای قوه تصور قوی، کنجکاو، دارای تفکر وسیع
پنج جنبه اصلی شخصیت که با عملکرد شغلی رابطه مثبت و قوی دارند می‌توانند در گزینش، آموزش و ارزیابی کارکنان مفید و موثر واقع شوند. تحلیل جامعی پیرامون 117 تحقیق که در بر گیرنده‌ی 23994 کارمند از حرفه‌های مختلف می باشد انجام گرفته و بیان‌گر رهنمودهای مفیدی است. در میان 5 جنبه، وجدان کاری رابطه کاملا مثبتی با عملکرد شغلی و آموزش دارد. بنا به گفته محققان، افرادی که دارای احساس قوی‌تری نسبت به هدف، تعهد و پیگیری امور هستند، نسبت به سایر افراد عملکرد بهتری دارند. یافته‌های دیگر این محققان عبارتند از: برون‌گرایی (ویژگی تمایل به پیشرفت) با موفقیت مدیران، و فروشندگان ارتباط نزدیکی دارد. همچنین این ویژگی نسبت به جنبه‌ی سازگاری می تواند عملکرد شغلی را در تمامی مشاغل پیش‌بینی کند. محققان به این نتیجه رسیدند که مودب بودن، قابل اطمینان، دلسوز و صادق بودن نسبت به پرحرفی، فعال و مدعی بودن تاثیر کمتری بر عملکرد شغلی دارد. (کریتنر و کینیکی، 1384: 184)
2-1-4-6-2- رابطه شخصیت و فرهنگ:
آیا شخصیت سنجی در فرهنگ‌های مختلف دنیا نیز موید وجود همین پنج عامل بوده است؟ شواهد روز افزونی وجود دارد که موید وجود همین پنج عامل هستند. (برای مثال اوزر و ریز ، 1994؛ مک کرا و آلیک، 2002) تحقیقات پانونن و دیگران، (1992) نشان داده‌اند که در کشورهایی مثل کانادا، فنلاند، لهستان، چین و ژاپن، صورتی از این پنج عامل دیده می شود. (سانتراک: 127)
2-1-4-6-3- پیشینه‌ی نظری طرح پنج عاملی شخصیت
نظریه پنج عاملی شخصیت که به پنج عامل بزرگ نیز معروف است. از سوی دو روانشناس ساکن ایلات متحده به نام کاستا و مک‌ری ، در اواخر دهه 80 میلادی ارائه شد و در اوایل دهه 90 مورد ارزیابی مجدد قرار گرفت. زیر بنای این نظریه در درجه‌ی اول کارهای آیزنک بود.
دیگمن (1990) معتقد است که طرح پنج عاملی ساختار، ویژگی‌‌های شخصیت را نشان می‌دهد و محصول چهار دهه تلاش و کوشش علمی در این زمینه است.
پنج عامل اصلی یا بزرگ عبارتند از: نوروتیسیزم (N) که عصبیت یا بی‌ثباتی هیجانی نیز نامیده شده، برون‌گرایی (E)، باز بودن به تجربه (O)، توافق (A) و وجدانی بودن (C). از نظر بلوک (1995) عوامل N و E از تحلیل‌های کاتل گرفته شده، عامل O درون‌زاد کاستا و مک‌ری و عوامل AوC از تحلیل واژگان موجود در زبان انگلیسی به دست آمده‌اند. ترجمه و انطباق فارسی این آزمون به وسیله‌ی حق شناس از سال 1376 آغاز شد. پس از بررسی‌های مقدماتی و اجرای آن بر روی گروه محدودی از بیماران مراجعه کننده به کلینیک روان‌شناسی و افراد بدون ناراحتی و مشکل (در زمینه اعصاب و روان) فرم نهایی تهیه شد و سپس بر روی یک نمونه با انتخاب در شهر شیراز هنجار یابی شد و نتایج این هنجار یابی در سال 1378 انتشار یافت. (حق شناس، 1385: 9) در جدول زیر پژوهش های تایید کننده پنج عامل بزرگ به نقل از ماتیوز و دیری (1998) لیست شده‌اند:
نگاره 2-6: پژوهش های تایید کننده پنج عامل بزرگ به نقل از ماتیوز و دیری (1998)
مطالعه نحوه گردآوری N E O A C
فیسک (1994) خود فرد، شاهد، دوستان هیجان تحت کنترل مطمئن- بروزدهنده خویش کنجکاوی ذهنی سازگاری اجتماعی وفاق
بورگاتا (1964) خود فرد،دوستان(دومطالعه) هیجانی قاطع روشنفکر دوست داشتنی مسئول
نورمن (1963) خود فرد، دوستان ثبات هیجانی برونگرایی فرهنگ توافق وجدانی بودن
اسمیت (1967) دوستان هیجانی برونگرا موشکاف توافق نیرومندی ویژگی‌ها
دیگمن و تیک موتوچوک (1990) تحلیل مجدد اطلاعات پژوهشی کاتل، توپز و چریستال و دیگر پژوهش‌ها نیرومندی ایگو در مقابل آشفتگی هیجانی برونگرایی در مقابل درونگرایی فهیم تبعیت دوستانه‌مقابل‌کینه‌توزی‌و عدم‌تبعیت مشتاق عمل و موفقیت
گلدبرگ(1990) خود فرد ثبات هیجانی پیشگام فهیم توافق وجدانی بودن

مطلب مشابه :  دستور زبان فارسی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید