رشته حقوق

نشانه های فشار روانی

دانلود پایان نامه

یک توصیه عملی، آگاه ساختن کارکنان از نظام‌های حمایت اجتماعی در داخل و خارج سازمان می‌باشد. مدیران در درون سازمان می‌توانند از حمایت‌های تکریمی و اطلاعاتی استفاده کنند، ضمن آنکه به طور روزانه کارکنان را سرپرستی کرده، کم و کیف عملکردشان باز خور دهند. علاوه بر آن، برنامه‌های مدیریت مشارکتی و فعالیتهای «بهبود زندگی کاری» از منابع غنی حمایت اجتماعی به شمار می‌آیند، زیرا این احساس‌را در کارکنان به وجود می آورند که بخشی از خانواده بزرگ سازمانی می‌باشند. کارکنان برای حفظ شایسته روابط اجتماعی خود به زمان و نیرو نیاز دارند. در صورت مفرط بودن تقاضاهای سازمانی، روابط اجتماعی کارکنان و شبکه‌های حمایتی آنان صدمه خواهد دید و این امر عوارض ناشی از فشار روانی و کاهش عملکرد را در پی خواهد داشت. همچنین در صورتی که «حمایت کارکردی» به طور دقیق هدف‌گذاری شود اثرات مثبت حمایت اجتماعی را می‌توان مشاهده کرد. (رضائیان، 1387: 69)
ج- تیم سازی: تیم سازی روش پیشگیرانه سازمانی است که روابط اجتماعی حمایتی را در سازمان فراهم می‌کند. هر چند که تیم سازی در سازمانها با اهداف کاری صورت می‌گیرد ولی در صورت منسجم بودن، بر نیازها و احساسات اعضای تیم تأثیر مثبت می‌گذارد. حمایت‌های احساسی و اجتماعی اعضای تیم از یکدیگر برای سلامت روانی آنها مناسب و حتی ضروری است. (قلی‌پور، 1386: 298 و رضائیان، 1387: 70)
2-2-10-5- استراتژی‌های فردی و درمان پیامدهای فشار روانی
الف- آرام‌سازی و تناسب اندام: فنون آرام‌سازی شامل تمرین تنفس، آرام‌سازی عضلانی، آرام‌سازی فکری و مدیتیشن می‌شود. تناسب اندام در پیشگیری و درمان فشار روانی موثر است. ورزش روش مناسبی برای تناسب اندام و پیشگیری و مقابله با فشار روانی است. ورزشهای هوازی توان فرد را در برابر فشار روانی افزایش می‌دهند. این نوع ورزش‌ها باعث می شوند که قلب آهسته‌تر کار کند و آسیب‌های ناشی از فشار روانی سریعتر بهبود یابند (کوپر، 1997: 17) ورزش‌های حرفه‌ای نیز توان فرد را در برابر فشار روانی افزایش می‌دهند. کسانی که به صورت مرتب ورزش می‌کنند دارای تناسب اندام بوده، راحت‌تر از بقیه در برابر فشار زاها مقاومت می‌کنند. برنامه‌های تناسب اندام روش مناسبی برای کاهش غیبت، ترک خدمت و حواث کاری بوده، عملکرد و رضایت شغلی را افزایش می‌دهد. (قلی‌پور، 1386: 298)
ورزش هوازی توان پاسخگویی فرد به فعالیتهای موجد فشار روانی را بهبود می‌بخشد. یافته‌های پژوهشی مرکز هوازی دالاس تگزاس نشان می دهد کسانی که از نظر هوازی وضعیت مناسبی دارند: 1)هنگام استراحت هورمون کمتری از قسمت مرکزی غده فوق کلیه در خونشان ترشح می شود، 2) قلب آنان آهسته و قوی‌تر کار می کند و 3) از آسیب‌های ناشی از فشار روانی سریعتر بهبود می یابند. تمرین انعطاف فعالیت دیگر ورزشی است. انعطاف از آن جهت مهم است که پاسخ فشار روانی توام با انقباض عضلانی است. در واقع انقباض ماهیچه‌های خم کننده بخشی از پاسخ فشار روانی می باشد که فرد را برای مبارزه یا فرار آماده می سازد. تمرین انعطاف برای جلوگیری از کشش‌های عضلانی غیر ضروری به فرد کمک می کند تا این عضلات را کشیده و آرام سازد. تمرین انعطاف به تحرک مفاصل کمک کرده، نیروی آنها را افزایش می دهد و نقش مهمی در پیشگیری از آسیب ایفا می کند. (رضائیان، 1387: 86)
«ویلیام گلاسر» در کتاب «عادت‌های مثبت» به مطالعه دوندگان و کسانی که به تمرینات تمرکز فکر می‌پردازند دست زد. او می‌خواست تاثیر این فعالیت‌ها و زمانی که آنها هر روزه صرف تمرینات مربوط می‌کنند را بر کارهای دیگر آنها بیابد. او به این نتیجه رسید افراد بالا و کسانی که هر روز زمانی را برای انجام فعالیت‌هایی اختصاص می‌دهند که بازتاب‌های درونی دارد و در آن زمان با کسی به رقابت نمی‌پردازند؛ شنونده بهتری برای درددل‌های دیگران هستند و از قدرت درک و همدردی بالاتری نیز برخوردارند. آن‌ها در مدتی که به خودشان می پردازند احساس خوبی را نسبت به خودشان پرورش می‌دهند و این امر باعث می شود بتوانند راحت‌تر با دیگران رابطه برقرار کنند و با آنها صمیمی شوند. (بلانچارد، 1376: 41)
آرام سازی عضلانی: وجه مشترک همه فنون آرام سازی عضلانی، تنفس عمیق و آرام و تلاش آگاهانه برای رفع کشش عضلانی است. در میان انوع فنون موجود، آرام سازی پیش رونده احتمالا بیش از سایر فنون مورد استفاده قرار می‌گیرد. این فن عبارت است از کشیدن و رها سازی عضلات که از عضلات پا آغاز گشته، به طرف صورت پیش میرود. آرام سازی، از طریق تمرکز بر آرامش حاصل از رهاساختن عضلات صورت می‌پذیرد. (رضائیان، 1387: 87)
ب- مراقبه :مراقبه افکار انسان را به خارج از وجود جهت می دهد. مراقبه اکتسابی است و باید بطور آگاهانه و فعال یاد گرفته شود. در مطالعه ای روی افراد سنین 55 تا 85 سال، مراقبه و جهت دادن ذهن افراد به بیرون و مابعدالطبیعه، به مدت سه ماه، فشار خون آنها را به طور معنی‌داری کاهش داده بود. (قلی‌پور، 1386: 298)ناگفته نماند که یکی از بهترین راههای آرام سازی نماز و دعا می باشد. (رضائیان، 1387: 88)
ج- رژیم غذایی: رژیم غذایی به طور غیر مستقیم بر فشار روانی موثر است. قند و چربی زیاد بر سلامت عمومی فرد تاثیر نامطلوب دارد. رژیم غذایی مناسب، یک روش غیر دارویی و غیر جراحی است که به سلامت فرد کمک می‌کند و وی را در برابر فشار زاها مقاومتر می‌نماید. در برخی از سازمان‌ها به غذای روزانه تنوع داده می‌شود و افراد می‌توانند ترکیب مناسبی را انتخاب کرده، ضمن تغذیه مناسب، سلامت عمومی خود را تضمین کنند. (قلی‌پور، 1386: 299)
یکی از صاحب نظران در رهیافت غیر دارویی و غیر جراحی خود نسبت به بیماری قلبی، «رژیم غذای معکوس سازنده» دقیقی را برای افراد مبتلا به گرفتگی قابل تشخیص شریانها تجویز می کند. همچنین وی «رژیم غذایی پیشگیری کننده» قدری نادقیق‌تر را به عنوان یکی از عوامل موثر در باز شدن شریان‌ها توصیه می کند. عامل دیگر در برنامه وی برخورد باز داشتن در روابط با سایر افراد می باشد. (رضائیان، 1387: 88)
د- بازخور زیستی (فیزیولوژیک):بازخور زیستی جهت شناسایی و کنترل علائم فشار روانی مثل انقباض عضلات و فشار خون بالا به کار می رود. در این روش علائم فشار روانی توسط دستگاه به نشانه‌های قابل تشخیص تبدیل و برای کاهش فشار روانی با استفاده از فنون آرام سازی و مراقبه اقدام می‌شود. مطالعات حاکی از آن است که باز خور زیستی روش فعال و مناسبی برای مقابله با فشار روانی است و توان فرد را برای حل مسئله افزایش می دهد. (قلی‌پور، 1386: 299)
دستگاه بازخور حیاتی برای آموزش افراد جهت شناسایی و کنترل نشانه های فشار روانی نظیر گرفتگی عضلات و فشار خون زیاد به کار می رود. دستگاه، علائم جسمانی ناخودآگاه را به نشانه‌های قابل تشخیص (روشن شدن چراغ یا وزوز کردن دستگاه) تبدیل می کند. آنگاه برای کاستن فشار روانی از فنون آرام سازی و درمان غیر دارویی استفاده می شود. در ضمن شخص یاد می گیرد که گرفتگی عضلات بدن را بدون کمک دستگاه نیز تشخیص دهد. از منظر طرفداران بازخور حیاتی، این آگاهی به انسان کمک می‌کند به طور بیش فعال با فشار روانی برخورد کند. یافته های پژوهشی مزایای مثبت باز خور حیاتی را تایید می‌کند. بازخور حیاتی تحولات روان شناختی و جسمانی از جمله توان حل مساله را به طور قابل ملاحظه ای بهبود می‌بخشد. (رضائیان، 1387: 89)
ه- خود گشودگی: یکی از بهترین راه‌ها برای درمان فشار روانی خودگشودگی است. در این روش، شخص وقایع فشار زا و مشکلاتش را برای فردی که مورد اعتماد وی است تعریف می‌کند. طرف مقابل باید بتواند شکیبایی و همدلی بسیار موثری از خود نشان دهد. هرچند که افشای اسرار خودبرای دیگران دشوار است ولی این روش در جهت سلامتی و درمان فشار روانی نتایج خوبی به بار آورده است. اگر فرد نتواند مشکلات خود را با شخص دیگری در میان گذارد می تواند از یادداشت استفاده کند. خودگشودگی و بیان مشکلات و آلام برای پیشگیری ودرمان فشار روانی مناسب است. (قلی‌پور، 1386: 299)
هر کس در زندگی، گاه و بی گاه رخدادی زیانبار، فشار آور و جراحتی را تجربه کرده است. یکی از بهترین راه‌ها برای درمان و بهبودی در این مواقع داشتن «سنگ صبور» می باشد، یعنی کسی که مورد وثوق ما باشد و بتوانیم مسائل و رنج‌های خود را برایش تعریف کنیم. بحث درباره تجربیات سخت و دشوار زندگی با دیگری همواره آسان نیست، با این همه مزایای تندرستی، بهبود سیستم ایمنی و بهبودی از طریق خودگشودگی را به همراه دارد. مطالعه‌ای تطبیقی نشان می‌دهد کسانی که هفته‌ای یک بار رخدادهای جراحتی را می‌نوشتند نسبت به کسانی که رخدادهای غیر جراحتی را می‌نوشتند از مزایای سلامت بیشتر و غیبت کمتر برخوردار بودند. بیان سختیها ضرورتا نباید از طریق روابط فردی با دوستان صورت پذیرد، بلکه می‌تواند از طریق دفتر خاطرات شخصی نیز انجام شود. برای مثال یک وکیل می تواند هر شب دردسرهای که افکار، عواطف و احساسات او را در طول روز درگیر ساخته یادداشت کند. به‌نظر می‌رسد فراگرد خودگشودگی و بیان دردها برای مقابله با آثار زیان آور فشار روانی سودمند باشد. (رضائیان، 1387: 88)
و- درمان غیر دارویی: درمان غیر داروی پاسخ آرام‌سازی را با جهت‌دهی مجدد افکار انسان به خارج از خودش فعال می سازد. پاسخ آرام‌سازی از نظر جسمانی و روانی بر خلاف پاسخ «جنگ و گریز» به فشار روانی است. یکی از پزشکان دانشگاه هاروارد پس از بررسی بسیاری از برنامه‌های درمان غیر دارویی، پاسخ آرام سازی چهار مرحله ای زیر را استخراج کرده است: 1) محیط خلوتی بیابید، 2) از یک ابزار ذهنی استفاده کنید، مانند واژه‌ای آرم بخش یا منظره‌ای دلچسب برای تغییر ذهن از فکرهایی که گرایش به بیرون دارند، 3) وضعیت راحتی را اختیار کنید، ترجیح آن است که چهار زانو و صاف بنشینید تا از گرفتگی یا خواب رفتن عضلات جلوگیری شود، 4) وی تاکید دارد که مهمترین عامل، داشتن نگرش انفعالی در این حالت می باشد. پیروی از این رویه روزی یک یا دو بار و هر بار به مدت 10 الی 20 دقیقه پیش از صبحانه و شام بیشترین فایده را دارد. کسانی که این توصیه را به کار بسته‌اند کاهش مطلوب فشار خون و میزان اضطراب و خواب بهتر را تجربه کرده‌اند؛ برای مثال مطالعه روی 36 زن و مرد بین سنین 55 تا 85 سال حاکی است که درمان به روش ماوراءالطبیعی برای مدت سه ماه، فشار خون آنان را از 94/145 به 88/135 کاهش داده است. (رضائیان، 1387: 90)
ز- درمان پزشکی:سرانجام در صورت موثر نبودن سایر روش‌ها فردباید به پزشک مراجه کند. در دنیای مدرن بیماریهای روحی و روانی بیشتر از بیماری‌های جسمی شایع است. در این‌گونه موارد فرد نباید احساس کند که انسان کاملی نیست؛ این نوع بیماریها مثل بیماریهای جسمی‌اند. نباید از نظر دورداشت که فشار روانی علاوه بر بیماری‌های روحی- روانی موجب بیماری جسمی نیز می شود. هر چقدر این بیماری‌ها مزمن‌تر شوند، درمان آنها سخت‌تر است. (قلی‌پور، 1386: 300)
2-2-10-6- استراتژی‌های سازمانی و درمان پیامدهای فشار روانی‌
‌الف- برنامه های کمک به کارکنان: دربسیاری ازسازمان‌های موفق برنامه‌هایی همچون فنون پیشگیری از فشار روانی، برنامه درمان جسمی و روحی و سایر فنون پیشگیرانه و درمانی تحت عنوان «برنامه‌های کمک به کارکنان» وجود دارد که موجب می‌شود علائم فشار روانی به موقع شناسایی و برای درمان حرفه‌ای اقدام گردد یاافراد به مراکز مراقبت اعزام شوند. (قلی‌پور، 1386: 300)
خودگشودگی و بیان دردها می‌تواند از طریق دریافت کمک حرفه‌ای صورت پذیرد. افرادی که نیاز به بهبود دارند می‌توانند از مشاوره روان‌شناختی، برنامه مسیر پیشرفت درمان جسمانی و پزشکی، شیوه پیشگیری جراحی و سایر فنون درمانی موجود استفاده کنند. «برنامه های کمک به کارکنان» برای ارجاع کارکنان به مراکز مراقبت می تواند بسیار مفید باشد. حتی سربازانی که واکنش‌های شدید ناشی از فشار روانی جنگ را تجربه کرده‌اند نیز می توان بهبود بخشید تا برای انجام وظیفه در ماموریت‌های دیگر آماده باشند. شناسایی به هنگام واکنش‌های تنیدگی همراه با درمان حرفه ای فوری می تواند ابزار مناسبی برای رفع آسیب‌های جسمانی و روانی باشد. (رضائیان، 1387: 15)
ب- زمان استراحت کافی: درسایه رقابت جهانی حاکم بر سازمانها،زمان استراحت در کار به ویژه در شرکت‌های بین المللی، کاهش یافته است. هرچند در کوتاه‌مدت این وضعیت به نفع این سازمان‌هاست ولی در بلند‌مدت نیروی انسانی حیاتی سازمان را فرسوده می‌کند. توصیه می‌شود زمان استراحت‌ها متناسب با دشواری و فشار زایی مشاغل طراحی گردد تاافرادی که در معرض فشار زا‌های بیشتری هستند دچار تحلیل رفتگی نشوند. (قلی‌پور، 1386: 300)
ج- مرخصی فشار روانی: یکی ازساز و کارهای جالب توجه به ویژه در حرفه‌های فشارزایی همچون حرفه پلیس استفاده از ساز و کار مرخصی فشار روانی است. فرد هر زمان که احساس کند در معرض فشارزاها بوده و نیاز به یک استراحت کوتاه مدت دارد می‌تواند از این مرخصی به تشخیص خود وبا هماهنگی سازمان استفاده کند. (قلی‌پور، 1386: 300)
د- بهبود شرایط کاری: شرایط کاری دربروزفشار روانی بسیار موثر است. بکارگیری فنونی جهت بهبود شرایط فیزیکی کار (همچون ارگونومی) علاوه بر راحتی فیزیکی درکاهش فشار روانی نیز موثر است. علاوه بر بهبود شرایط فیزیکی کار، شرایط اجتماعی کارنیز بسیار مهم است. جوّ اجتماعی مخرب در محیط کاری بهکارکنان صدمه می‌زند. برای درمان فشار روانی، در سازمانها و مشاغلی که نرخ بروز علائم فشار روانی بالاست، مدیران باید در جهت بهبود شرایط فیزیکی و اجتماعی کار اقدامات موثری انجام دهند. (قلی‌پور، 1386: 301)
اعضای سازمان برای اینکه اثربخش باشند باید تشخیص دهند که چه زمانی باید فشار روانی را کاهش یا افزایش دهند. کلید مهارکردن فشار روانی به گونه‌ای سازنده، در درجه نخست، درک اثر‌های نیروبخش یا ویران‌گر آن است. مدیران می‌توانند با کمک کارکنان برای برخوردار ساختن کارشان از چالش‌انگیزی لازم و پذیرش مسئولیت و خود مختاری، فشار روانی مولد را ترویج کنند. (اندرسون و کیپریانو، 1377: 143)
2-2-10-7- ارتقای جامع سلامت

مطلب مشابه :  پایان نامه

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید