. کراچکوفسکی، همان، ص 159.
. ابن‌حوقل، صوره ‌الارض، ترجمۀ جعفر شعار (تهران: بنیاد فرهنگ ایران، ص 1345)، مقدمه مترجم، ص یب.
. ابی‌القسم ابن‌حوقل النصیبی، صوره ‌الارض (لیدن: بریل، 1967).
. گی لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمۀ محمود عرفان (تهران: علمی و فرهنگی، 1377)، ص 24. ابن‌حوقل، همان، ترجمۀ شعار، مقدمۀ مترجم، ص: یج؛ یعقوبی، البلدان، مقدمه مترجم، ص چهارده.
. به همین دلیل نیز جعفر شعار به ترجمه بخش‌های مربوط به ایران پرداخته و آن را از دیگر بخش‌های کتاب متمایز کرده است.
. برای آگاهی کلی دربارۀ روش ابن‌حوقل در تألیف این کتاب و ساختار آن، ر.ک: کراچکوفسکی، همان، ص 159ـ164.
Minorsky ,V. “Ibn Farighun and The Hudud Al – Alam”, Iranica (Twenty Articles), (Tehran, University of Tehran, 1964), p. 326.
برای آگاهی کلی درباره فریغونیان و مشخصات و جایگاه نویسنده حدود العالم، ر.ک: سیدعلی آل داود، «آل فریغون»، دایرۀ‌المعارف بزرگ اسلامی (تهران: مرکز دایرۀ‌المعارف بزرگ اسلامی، 1369)، ج1، ص 75-78.
. از آن میان است، تلاش‌های و. و. بارتولد در سال 1930 (1319 ش) برای عکس‌برداری از آن، چاپ سیدجلال‌الدین تهرانی در سال 1314 شمسی و کوشش‌های مینورسکی. در پژوهش‌ حاضر دو نسخۀ زیر مورد توجه بوده‌اند:
حدود العالم من المشرق الی المغرب، به کوشش و. و. بارتولد، مقدمه و تعلیقات و به کوشش و. مینورسکی، ترجمه میرحسین شاه (کابل: پوهنجی پوهنتون، 1342)؛ حدود العالم من المشرق الی المغرب، به کوشش منوچهر ستوده (تهران: طهوری، 1362).
. برای آگاهی از این نظر، ر.ک: کراچکوفسکی، همان، ص 179.
. درباره چگونگی تلفظ نام مَقدَسی، نظریه‌های گوناگون ارائه شده است، کراچکوفسکی (همان، ص 168)ز
میخاییل یان دخویه(M. J. De Goeje) در چاپ عربی کتاب مقدسی را به صورت (Al-Moqaddasi) نوشته است:
شمس‌الدین ابی‌عبدالله محمد بن احمد بن ابی‌بکر البناء الشامی المقدسی المعروف بالبشاری، احسن التقاسیم فی معرفه الأقالیم، تصحیح میخاییل یان دخویه ، (لیدن: بریل، 1967).
برخی دیگر معتقدند که بایستی نام شهرت وی بدون تشدید با تخفیف دال، مَقْدَسی خوانده شود و از آن جا که جد مادری‌اش اهل بیارجمند بسطام (شاهرود) بوده و خود به صراحت نوشته است، بایستی پیوند بیاری بر سر نام او آورده شود: احسن التقاسیم فی معرفه الأقالیم، ابوعبدالله محمد بن احمد مقدسی، ترجمۀ علینقی منزوی (تهران: کومش، چاپ دوم، 1385)، مقدمه مترجم، ص XVII، دلیل ارائه نام مَقْدَسی نیز می‌تواند زادگاه او بیت‌المقدس باشد که در عبری بیث‌مَکدیشا تلفظ می‌شود.
. برای آگاهی بیشتر درباره این نظریه‌ها، ر.ک: کراچکوفسکی، همان، ص 168.
أبی عبدالله مجمد بن أبی بکر الزُهری، کتابُ الجغرافیا، تصحیح محمد حاج صادق، ترجمۀ حسین قرچانلو (تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1382).
الزُهری، همان، ص42.
همان، ص127.
. نام کامل کتاب عبارت است از: «معجم‌البلدان فی معرفﺔ ‌المدن و القری و الخراب و العمار و السهل و الواعر من کل مکان».
. برای آگاهی بیشتر، ر.ک: ابوعبدالله یاقوت حموی بغدادی، معجم‌ البلدان، ترجمه علینقی منزوی (تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، 1380)، ج 1، بخش نخست، مقدمه مترجم، ص سیزده.

                                                    .