1-3-5-تربیت فرزند
عده ای از روانشناسان معتقدند که خانواده، اولین و مهمترین محیطی است که کودک از کیفیت روابط انسانی آگاهی پیدا می کند و تحت تأثیر آن قرار می گیرد. طبق تحقیقات بیشتر روان شناسان و جامعه شناسان تجارب سال های اول کودکی که معمولاً در خانواده ایجاد می گردد، سازنده و زیربنای شخصیت و رفتارهای بعدی کودک است. حتی برخی از روان شناسان عقیده دارند که تنها تجارب چند سال اول زندگی کودک شخصیت او را شکل می دهد و تجارب بعدی در اساس این شکل پذیری تغییر چندانی نمی تواند ایجاد نماید. تأثیر عوامل و روابط خانوادگی بر شخصیت کودک بسیار مهم است. زیرا کودک از قدرت انعطاف و تأثیر پذیری خاصی برخوردار است. او تمامی معلومات، مهارت ها، توانایی ها و تصورات و سلوک اخلاقی را حین فعالیت کسب می کند. بنابراین تعلیم و تربیت همه جانبه او و آماده کردنش برای ورود به زندگی اجتماعی، مهم ترین وظیفه ای است که بر دوش والدین به خصوص مادران است. آن ها نخستین مربیان کودکان خود هستند که در شکل گیری انسان های در حال رشد، نقش بسیار عظیم و حساسی دارند. با تربیت صحیح، ابعاد مختلف شخصیت کودک ساخته می شود و رشد می یابد و جنبه های جسمانی، عقلانی، رفتاری و پایه های اخلاقی و هنری او به شکوفایی و کمال می رسد و ابعاد عاطفیش پرورده شده و رفتارهای اجتماعی او شکل می گیرد. مجموع اصول تربیتی همراه با برنامه ریزی صحیح و دقیق و اهداف معین، سبب رشد کودک و نیل به شخصیت ایده آل انسانی در او می گردد. بدین روی مادر و شخصیتشنقش فعال و مؤثری در رشد و پرورش هویت فرزند به عهده خواهد داشت.
شیوه های تربیتی مادر در ابعاد ذیل نمایان می شود:
1-3-5-1- توجه کامل به نیازهای عاطفی و اجتماعی(تقویت بعد عاطفی)
احساسات و عواطف نقش مهمی در زندگی داشته و نیروهای محرک انسان ها می باشند، – البته به شرط آن که آن ها را از نیکو اندیشیدن و نیکو تصمیم گرفتن باز ندارد- یکی از مهمترین مقوله های تربیتی، تربیت بعد عاطفی و احساسات فرد است که مادر با برقراری ارتباط عاطفی با فرزند، به او کمک می کند تا ازعواطف خود به نحو صحیح استفاده نموده و در جای مناسب بروز داده یا در صورت لزوم آن را کنترل کند. مادر با ابراز عواطف خود موجب تکوین شخصیت فرزند و بدنبال آن سالمسازی، سلامت و آرامش محیط خانواده و گرمی و لطافت بخشیدن به آن می شود. همو در نقش مادری خود که از مهمترین و اساسی ترین نقش ها در جامعه می باشد، روح و جسم کودک را تحت محبت و پرورش خود قرار می دهد و ظریف ترین و حساسترین وظیفه را به مرحله ظهور می رساند و نبوغ و خلاقیت خود را آشکار می سازد. محبت عاشقانه و خالص او، فرزند را در مقابل مشکلات جامعه بیمه می کند. بدین روی کودک نخستین درس حب و بغض، ذوق و قریحه، عشق و عاطفه، صدق و راستی، رفاقت و دوستی، امانت و فداکاری، حمایت و پشتیبانی،همدلی و همکاری، امنیت، مسئولیت پذیری، ارتباط با دیگران، آداب و رسوم اجتماعی و دینی و در نهایت نحوه ورود به اجتماع را در منزل و از طریق الگو قرار دادن والدین خود (به خصوص مادران) که در تربیت آن ها مساعدت و مشارکت دارند، می آموزد. با معیارهای آنان، بزرگ می شود و با دیدگاه آن ها می بیند. روانشناسان شوروی تأکید دارند که اگر در سنین خردسالی زمینه های مربوط به پرورش احساسات کودک یعنی احساس همدردی، شادی، ابراز محبت و دوستی، شریک قرار دادن در غم و اندوه و نگرانی های نزدیکان و غیره تحت مراقبت خاص قرار نگیرد،کودک به یک انسان خودخواه، بی عاطفه، عاری از حس حق شناسی در مقابل والدین و جامعه خود تبدیل خواهد شد. از این رو مادران به عنوان مرکز اصلی کانون خانواده و مربی اصلی فرزندان باید در جهت پرورش بعد عاطفی خود، نسبت به مردان تکامل یافته تر باشند و همواره حسابگرانه با مسائل برخورد نکنند، بلکه با هدایت عاطفه به زندگی خانوادگی و اجتماعی گرمی و لطافت بیشتری بخشند.
بدین خاطر است که اسلام آموختن شیوه زندگی به نسل آینده را مهم ترین و اصولی ترین وظیفه زن معرفی می کند و آن را هنری بر می شمارد که هیچگاه جانشینی برای خود ندارد.
1-3-5-2-پرورش قدرت تفکر، باور و اندیشه(یا تقویت بعد شناختی)
خانواده بهترین محیط برای پرورش باورها و نگرش های کودک و شناساندن حقایق است. زیرا توجه به جنبه های احساسی و روانی فرزند هنگام مسائل آموزشی موجب علاقمندی او به کشف حقایق می گردد و مادر مؤثرترین فردی است که می تواند با دانش و عواطف خود و نیز در نظر گرفتن مسائل آموزشی، فرزند را متوجه قوای عقلانی و توانایی های فکری اش بنمایاند و قدرت بررسی و تحلیل مسائل را به او بیاموزد و مهمترین نیاز عقلانی وی را که توجه به مسائل معنوی و شناخت وجود خداوند است، پاسخ دهد و قدرت تفکر فرزند را بر مبنای آن بسازد.
یک خبرنگار از رز کندی پرسید: اگر چیزی وجود داشته باشد که بخواهید برای فرزندانتان به ارث بگذارید، چه خواهد بود؟ او پاسخ داد:« بی شک نمی تواند پول و دارایی باشد یا هر چیز مادی، حتی موفقیت هم نمی تواند باشد، بلکه با قاطعیت می گویم، فقط ایمان و اعتقاد به خداوند! این مهم ترین چیز و تنها میراثی است که می توانم برای فرزندانم باقی بگذارم. وقتی ما به خداوند ایمان داریم، خوشحال هستیم زیرا خداوند مسیر زندگی، کار و نقش ما را هدایت می کند. ما به هدایت شدن نیاز داریم تا به زندگی ما معنا و اهمیت بدهد، ایمان سبب ایجاد اعتماد به نفس می شود».
1-3-5-3–ایجاد و پرورش احساس امنیت
مادر با ایجاد محیط گرم و جذاب در خانواده می تواند آرامش، احساس ایمنی و امنیت را به روح و روان کودک منتقل سازد و او را قوی تر، مقاوم تر و دارای اعتماد به نفس بالاتری سازد تا از آسیب های روانی و اجتماعی به دور باشد.
1-3-5-4- تعلیم مهارت های زندگی
مهارت های اساسی لازمه زندگی بوده و اکتسابی و آموختنی است و فرزند از طریق شیوه رفتاری مادر می تواند مهارت هایی مانند اعتماد به نفس، انگیزه، تلاش، مسئولیت پذیری، خلاقیت، پشتکار، کارگروهی، حل مشکلات ، تمرکز، و نقش مقدس مادر یا پدر بودن را بیاموزد و در نهایت در زندگی فردی و اجتماعی خویش موفق گردد.
بدین روی است که روسو می گوید:« طفل به دلخواه مادر، تربیت می شود. اگر می خواهید معنی شرف و فضیلت را بفهمید باید مادر او را تربیت کنید». ابراهام لینکلن نیز می گوید: «هر موقعیتی را که در زندگی داشته ام، مدیون مادر فرشته خوی خود هستم».
1-3-5-5 – برقراری انضباط در تعلیم و تربیت فرزند
انضباط نه به معنای تحت فشار قرار دادن شخصیت کودک و ظلم به او، بلکه بر اساس عدالت و اعتماد عمیق به او و توجه دقیق به حد توانایی های او نقش اساسی در تربیت کودک دارد. مادر با برنامه ریزی صحیح و حتی به همراه بازی می تواند عادت نظم و رعایت مقررات را در کودک ایجاد نماید. البته به شرط آن که نسبت به اجرای خواسته های معقول و عملی خویش، پیگیر و جدی بوده و هدفش شکل بخشیدن به شخصیت کودک باشد.
1-3-5-6-الگو بودن
شخصیت کودک با الگو قرار دادن مادر شکل می گیرد و جامعه محصول بافته های مادران استو خانواده پرورشگاه شخصیت فرزندان و نخستین واحد اجتماعی که انسان به تمرین و کسب تجربه ها و ارزش ها می پردازد و زن به عنوان سازنده جامعه فردا، آینده انسانیت را رقم می زند و بزرگترین مسئولیت اجتماع که تربیت نسل آینده است، را بر عهده دارد. فرزند نخستین درس های زندگی را در کانون خانواده و از طریق مادر کسب می کند؛ درس عشق، محبت، راستی، درستی، امانتداری، فداکاری، رعایت آداب و رسوم اجتماعی، فراگیری و انجام مراسم دینی، توجه به امور فرهنگی، مسئولیت پذیری، کسب مهارت ها و توانمندی ها و . . بدین روی روحیات و منش مادر، الگو کاملی برای فرزندان می باشد.
1-3-5-7-کسب علوم مورد نیاز در تربیت فرزند
زن در نقش مادری با توجه به تماس بیشتر خویش با کودک و توانایی برطرف کردن نیازهای عاطفی فرزند، روح و جسم انسانی دیگر را تحت پرورش خود قرار می دهد و به عنوان هسته مرکزی کانون خانواده و مربی اصلی فرزندان ظریفترین و حساسترین وظیفه را به مرحله ظهور می رساند. بنابراین وی باید در جهت کسب، حفظ و انتقال ارزش های انسانی و دینی(که ارزش های دینی بر پایه فطرت می باشد)و نیز رشد هویت جنسی فرزندش بکوشد و با تحصیل علوم مورد نیاز راه های صحیح انتقال ارزش های جنسی و انسانی را فراگیرد و با کمترین خطا بزرگترین وظیفه خود را به جامعه ایفاء نماید تا به کمک او زندگی، عقاید، اخلاق و عاطفه نسل آینده ساخته شود و سامان پذیرد و موجب سعادت فرد و جامعه گردد.
بدین روی اسلام، مهمترین و اصولی ترین نقش را تربیت نسل آینده و از جمله وظایف مادران می داند و از مرد می خواهد تمام امکانات لازم را برای همسر فراهم نماید تا او بتواند با آرامش خاطر و دقت وافر به ایفای نقش خود بپردازد و مادران را تشویق به تربیت صحیح جامعه ای ایده آل و به دور از کذب و دورویی، پستی و رذالت . . . می کند تا همراه با معیارها و اصول تربیتی صحیح و در نظر گرفتن تفاوت های فطری، غریزی، عاطفی و روانی و توانایی های فرزند به پرورش آن ها بپردازد.
1-4 -نحوه عملکرد( یا جایگاه رفتاری ) زن در مقابل جامعه
در توصیف هر اجتماعی اعم از این که آن اجتماع نوپا یا کهن سال باشد، دو عنصر یا دو عامل که در ارتباط نزدیکی با یکدیگر هستند از اهمیت به خصوصی برخوردارند. این دو عبارتند از: 1- سیستم اقتصادی 2- سیستم خانواده.
مهمترین نقش و عملکرد زن نسبت به جامعه و تأثیر وی در این دو سیستم عبارتند از:
1-4 -1-تربیت صحیح سازندگان فردای جامعه از نظر جسمی، روحی و اخلاقی . . .
مادر در سیستم خانواده تربیت افرادی را بر عهده دارد که آینده جامعه را می سازند. همو با ایجاد استحکام در پایه خانواده، ستون اجتماع را پی ریزی نموده و با تربیت نسل آینده، فردای جامعه را تبیین می نماید. بدین جهت منافع حیاتی جامعه با کمک او ایجاد می گردد.

                                                    .