مهارت حرکتی کودکان

  • رشد جسمی و حرکتی یه کودک تحت اثر عوامل مختلفی مانند عوامل ژنتیکی ، وضعیت تغذیه ، شرایط عمومی بدن و هم فرصت واسه حرکت و تمرینای ورزشی قرار میگیره .
  • ورزش

  • رشد حرکتی به صورت یه الگوی قابل پیش بینی جریان داره و در حالی که توالی رشد هر کودک درزمان عبور از مراحل رشد حرکتی تقریباً ثابته ، اما اندازه و نحوۀ رشد اون در هر کدوم از مراحل از کودکی به کودک دیگه فرق داره و هر کودک از جدول وقتی خود پیروی می کنه .
  • تربیت خاص یا محرکات خاص به بهتر شدن کیفیت مهارتای کسب شده کمک می کنه و این فقط در صورتیه که کودک به مرحله لازم و آمادگی جسمی رسیده باشه .
  • سالای اولیه کودکی ، مرحلۀ ایده آلی واسه یادگیری مهارتای حرکتی رو تشکیل میده ؛ چون بدن کودکان در این مرحله مستعدتر از بدن نوجوانان و بزرگسالانه و در نتیجه یادگیری مهارت ها آسانتره (کول ؛ ترجمۀ مفیدی ، ۱۳۸۷) .

الیسون و جنکیس[۱] (۱۹۸۶) ، باور دارن که مربیان کودکان پیش دبستانی نیاز دارن که مهارتای حرکتی کودکان رو مهم بدوننش ، به همین منظور مهارتای حرکتی رو به دو دسته تقسیم کردن :   ۱- مهارتای حرکتی بزرگ  ۲- مهارتای حرکتی ظریف ( جوونی هوی[۲] ، ۲۰۰۴) .

مهارتای حرکتی بزرگ

نوزاد آدم روند رشدی مشخصی رو از اول تولد دنبال می کنه . همزمان با رشد کودک و بلوغ سیستم اعصاب مرکزی ، مهارتای حرکتی بزرگ از سمت سر به پا در حال رشد هستن . مهارتای حرکتی بزرگ با ترتیب و نظم خاصی رشد پیدا میکنن . این مهارت ها در صورتی نمایان می شن که تعادل ، هماهنگی و کنترل وضعیتی کودک رشد یافته باشه و رشد این دسته از مهارت ها هم به نوبه خود لازمه حرکت بدن در همه جهتا هستش . تمایل کودک به گرفتن وسایل و کشف محیط دور و برش ، انگیزۀ اولیه ایست که منتهی به رشد مهارتای حرکتی بزرگ می شه . به دنبال بروز هر گونه آسیب و یا اختلالی ، کارکرد حرکتی کودک آسیب می بینه و در این صورت نخواد تونست ، توالی و ترتیب رشدی رو جوری که ما از اون باخبر هستیم دنبال کنه . مهارت حرکتی ، عملکردیه که عضلات بدن آدم رو به حرکت وامی داره . مهارتای حرکتی بزرگ ، عضلات بزرگتر مثل عضلات ناحیۀ بازو ، ساق و یا مچ پا رو درگیر می کنه و یا کل بدن رو به حرکت وادار می کنه ، مثل حرکت چهاردست و پا رفتن و یا پریدن که همه مهارتای حرکتی بزرگ حساب می شن (فرهبد ، ۱۳۸۲) .

نوزاد

مهارتای حرکتی ظریف

مهارتای حرکتی ظریف شامل عضلات کوچکه . هماهنگی حرکتی ظریف ، هماهنگی دستا و انگشتا و تندوتیزی حرکات عضلات زبون و گفتار رو شامل میشه . کودکان وقتی یاد بگیرن اشیای کوچیکی مثل دانه های تسبیح یا تیکه های غذا رو بردارن ، چیزایی رو با قیچی ببرن ، مداد شمعی و مداد رو در دست بگیرن و ازش استفاده کنن و با قاشق و چنگال غذا بخورند مهارتای حرکتی ظریف رو به دست آوردن . اونا به فرصتای زیادی واسه ساختمون سازی با مکعبا ، بازی با اسباب بازیای کوچیک ، به نخ کشیدن مهرها ، بستن دگمه و پیچیدن و کوبین وسایل نیاز دارن (لرنر ؛ ترجمۀ علم ، ۱۳۸۴) .

تسبیح

مهارتای حرکتی بزرگ و ظریف ، لازم و ملزوم همدیگه هستن . چون انجام خیلی از فعالیتا به هماهنگی هر دو نوع اونا بستگی داره . رشد مهارتای حرکتی ظریف در کودکان از اهمیت بسیار زیادی برخورداره . هر کودکی به خاطر دستکاری[۳] و بازی با اسباب بازیا ، باید بتونه از دست هاش استفاده کنه و باید مهارتای خودیاری[۴] مثل خوردن ، لباس پوشیدن رو به دست بیاره . کودکانی که از حواس پنجگانه طبیعی بهره مند هستن از همون دوران بچگی محیط دور و بر خود رو کشف می کنن . اونا می آموزند که چیجوری حرکات چشم و دست خود رو با همدیگه هماهنگ کنن . اینجوری در مدت زمان کوتاهی به دستکاری تعداد خیلی از اسباب بازیا و وسایل پرداخته و از دست هاشون خوب استفاده می کنن . مهارتای حرکتی ظریف ، (مثل خط نابینایان ، نوشتن ،خوردن ، پوشیدن و…) در چهار مهارت اصلی خلاصه می شن . این چهار مهارت عبارتند از ؛ ۱- چنگ زدن[۵] ۲- رسیدن[۶] ۳- رهاش[۷] ۴- چرخاندن مچ در جهات جور واجور (فرهبد ، ۱۳۸۲) .

کاستیای حرکتی ظریف اشکالیه که مانع سازندگی کودک خردسال می شه . بیشتر مهارتای مقدماتی نوشتن و هم خیلی از مهارتای اولیه خوندن به توانایی اجرای درست حرکتای ظریف بستگی داره . حتی درست گرفتن مداد ، می تونه واسه بعضی کودکان کار سختی باشه (والاس ، مک لافلین ؛ ترجمه منشی طوسی ، ۱۳۷۶) .

[۱] Eliason & Jenkins

[۲]Joanne Hui

[۳] Manipulate

[۴] Self- Help skills

 

[۵] Grasping objects

[۶] Reaching

[۷] Release