فلسفه الگوی کلی نگر درباره سلامت بر وحدت ابعاد مختلف انسان تأکید می‌کند. بنابراین نشانه‌های بیماری ممکن است به صورت عدم تعادل در حالت کلی فرد و نه صرفاً بدکاری بخش خاصی از بدن در نظر گرفته شود. برای مثال سر درد را در نظر بگیرید اگرچه این عارضه می‌تواند نتیجه آسیب مغزی یا نشانه بیماری دیگر باشد اما اغلب در اثر تنیدگی هیجانی ایجاد می‌شود که باعث سفت شدن عضلات سرو گردن و آن هم باعث فشار خون در سر و سپس بوجود آمدن سر درد می‌شود.
اغلب مردم سعی می‌کنند با استفاده از آسپرین یا داروهای ضد درد، مکانیزم فیزیولوژیکی درد را تغییر دهند. برعکس، کسی که از رویکرد کلی نگر استفاده می‌کند سعی خواهد کرد منبع تنیدگی از قبیل نگرانی، خشم یا ناکامی را مشخص کند و سپس برای کاهش یا حذف تنیدگی‌ها اقدام نماید. همینطور، درد ناحیه شکم نمی‌تواند صرفاً نتیجه ترشح زیاد اسید معده باشد تا با مصرف داروی ضد اسید، درد کاهش یابد. در برخی موارد این عارضه ناشی از خصومت یا ترس ابراز نشده است.
دیدگاه کلی نگر بر مفاهیمی مانند معالجه خود ، نگهداری سلامت و پیشگیری از بیماری تأکید می‌کند نه درمان نشانه‌ها و بیماری. این دیدگاه تکنولوژی پزشکی را با درمان وسیع‌تر وحدت می‌بخشد و نه تنها به نشانه‌های بیماری شخصی بلکه به منشأ بی‌نظمی نیز توجه می‌کند. از نقطه نظر دیدگاه کلی نگر بیماری نتیجه عدم تعادل در تعامل منظم جسم، روان و محیط است.
بنابراین، دیدگاه کلی نگر رفتار انسان را متشکل از ابعاد مختلف می‌بیند که نارسایی در هر کدام از این ابعاد می‌تواند منجر به اختلالاتی در آن بعد و نهایتاً اختلال در کل سیستم فرد شود.
در این دیدگاه چون سلامت پویا و پیوسته است لذا هیچ بعدی از آن مستقل و مجزا عمل نمی‌کند. وقتی فرد از نظر سلامت در سطح بالا یا بهینه‌ای قرار دارد تمام ابعاد به طور یکپارچه و با هم کار می‌کنند. محیط فرد (شامل محیط کار، مدرسه، خانواده، دانشگاه، جامعه،….) و ابعاد جسمانی، هیجانی، عقلانی، حرفه‌ای، معنوی و اجتماعی همگی با هم در ارتباط هستند تا در رفتار نظم ایجاد نمایند. (ادلین، 1999)
دانشمندان (ادلین 1999؛ بزنر، اشتاین‌هاردت 1997) معتقدند که سلامت دارای ابعادی به شرح زیر می‌باشد:
2-8-3 سلامت جسمانی
سلامت جسمانی عبارت است از سلامت بدن که این سلامت از طریق خوردن و آشامیدن صحیح، ورزش منظم، اجتناب از عادات مضر، آگاهی یافتن و احساس مسئولیت در قبال سلامت و تندرستی، بدنبال مراقبت‌های پزشکی بودن در صورت نیاز و شرکت کردن در فعالیتهایی که به پیشگیری از بیماری کمک می‌کند، محقق می‌شود (به نقل از محمدی، صاحبی 1380).
سلامت جسمانی به منزله ادراک و انتظار مثبت از وضعیت جسمانی مناسب است.
(استوارت 1992، به نقل از باباپور 1380) عقیده دارند که بررسی و اندازه‌گیری سلامت جسمانی امری مهم و ضروری است زیرا اطلاعات موجود درباره سلامت را از طریق تبیین تفاوت در اولویتها، ارزشها، نیازها و نگرشها یکپارچه می‌کند. سلامت ادراک شده یا سلامت فاعلی نیز عامل دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد.
مسی و شایپرو (1982، نقل از همان) عقیده داشتند که اندازه‌گیری سلامت ادراک شده می‌تواند با درجه‌بندی‌های فاعلی ترکیب شود تا تفسیر و تبیین دقیق‌تری از وضعیت فرد بیمار فراهم آورد. آنها در بررسی‌های خود دریافتند آزمودنیهایی که سلامت ادراک شده ضعیفی داشتند سه برابر بیش از آزمودنیهایی که سلامت ادراک شده مناسبی داشتند، در معرض مرگ قرار می‌گرفتند. همچنین آزمودنیهایی که از سلامت عینی مطلوبی برخوردار بودند اما سلامت ادراک شده ضعیفی داشتند، در مقایسه با آنهایی که از نظر سلامت عینی ضعیف بوده ولی از سلامت ادراک شده مناسبی برخوردار بودند، بیشتر در معرض مرگ قرار داشتند.
سلامت ادراک شده مناسب با سطح فعالیت جسمی بیشتر دارای رابطه مثبت و با نشانه‌ها و بیماریهای عضلانی- استخوانی و مشکلات روانی- اجتماعی دارای رابطه منفی بوده است. (براهنی 1380)
پدیده‌های غیرقابل تبیینی مانند اثر دارونما و بیماریهای که خودبخود بهبود می‌یابند از این عقیده حمایت می‌کنند که برخی از عواملی که بر روی سلامت من جمله سلامت جسمانی تأثیر می‌گذارند، ناشناخته هستند. از طرف دیگر این یک واقعیت است که ما فاقد ابزارهایی هستیم که بتوانیم بطور کامل سلامت بویژه سلامت مثبت را توصیف و پیش بینی کنیم. در این خصوص اخیراً برخی الگوهایی توسعه یافتند تا ماهیت متغیرهایی را که بر روی سلامت تأثیر می‌گذارند بهتر بفهمند. برای مثال ویلسون و کلیری (1995، نقل از همان) در این ارتباط برخی عناصر را یکپارچه کرده‌اند که متغیرهای زیست شناختی و فیزیولوژیکی، وضعیت نشانه‌های بیماری، وضعیت کارکردی و فهم کلی سلامت از جمله این عوامل هستند. آنها معتقدند که فهم و درک سلامت ترکیبی از مفاهیم سلامت هستند و به عنوان بهترین پیش‌بینی‌کننده‌های سلامت می‌باشند که در مراکز خدمات بهداشت روانی و جسمانی از آنها استفاده می‌شود. بنابراین اینکه چگونه دنیا را می‌بینیم قویاً بر سلامت ما تأثیر دارد.
در مورد نقش ادراک و تأثیر آن بر خصیصه‌های مختلف، پاره‌ای تحقیقات در حوزه‌های متعدد صورت گرفته است. محققانی که در زمینۀ حمایت اجتماعی تحقیق می‌کنند عقیده دارند که حمایت ادراک شده تأثیر قوی و شدیدی بر سلامت دارد (هیل ، 1987). محققانی که در زمینه تنیدگی فعالیت می‌کنند ابراز می‌دارند که محرکهای تنیدگی را فقط زمانی در مقابل تنیدگی پاسخ ایجاد می‌کنند که شخص آن را تهدیدکننده درک کند.
همینطور، تحقیقات همه‌گیرشناسی نشان داده است که ادراک سلامت از جمله قوی‌ترین پیش‌بینی تهدیدکننده‌های سلامت در آینده است. این متغیر بطور غیرقابل انکاری بر سلامت جسمانی و روانی تأثیر قابل توجهی می‌گذارد.
بنابراین همان اندازه که تأثیر عوامل خطرآفرین بر سلامت غیرقابل انکار است، نحوۀ ادراک فرد نیز مهم می‌باشد زیرا ممکن است زمینه ساز علائم آشکار بیماری یا سلامت باشد و لذا می‌تواند بستر مناسبی برای انجام کارهای مداخله‌ای و درمانی باشد.
سرانجام اینکه، سلامت ادراک شده یک سازۀ سلامت آفرینانه است که باید همسان با دیدگاه سیستمی یکپارچه، مفهوم‌سازی، اندازه‌گیری و تفسیر شود. سازمان بهداشت جهانی واژه سلامت آفرینی را به معنی رفاه کامل جسمانی، روانی و اجتماعی و نه صرفاً فقدان بیماری می‌داند. (بزنر، اشتاین‌هاردت، 1997)
2-8-4 سلامت اجتماعی
سلامت اجتماعی یعنی توانایی انجام مؤثر و کارآمد نقشهای اجتماعی بدون آسیب رساندن به دیگران (ادلین و همکاران، 1999). سلامت اجتماعی در واقع همان ارزیابی شرایط و کار فرد در جامعه است. این بعد از سلامت به طور مشترک توسط روانشناسان و جامعه شناسان مورد بررسی قرار گرفته است. این موضوع یکی از موضوع‌های مورد علاقه جامعه‌شناسی کلاسیک می‌باشد. برخی از چالش‌های اجتماعی ابعاد مختلف سلامت اجتماعی را تشکیل می‌دهند که عبارتند از:
الف) یکپارچگی اجتماعی : عبارت است از ارزیابی کیفیت رابطه فرد با جامعه، یکپارچگی اجتماعی کمیتی است که فرد احساس می‌کند تا آن حد با دیگران وجوه مشترک دارد، همچنین کمیتی که تا آن حد فرد احساس می‌کند به جامعه خود تعلق دارد. این امر واقعیت زندگی افراد را تشکیل می‌دهد. افراد سالم احساس می‌کنند که به جامعه تعلق دارند و بخشی از جامعه هستند. یعنی یکپارچگی اجتماعی در بین آنها زیاد است.
مفاهیمی مانند چسبندگی اجتماعی ، قهر فرهنگی ، انزوای اجتماعی و هوشیاری طبقاتی از مفاهیمی هستند که با یکپارچگی اجتماعی، ارتباط افراد با یکدیگر بواسطه هنجارها را منعکس می‌کند و اشتیاق آنها را به جامعه بیان می‌دارد. به نظر سیمن (1991، نقل از کی یس، 1998) معتقد است تناسب و سلامت اجتماعی، ارتباط افراد با یکدیگر بواسطه هنجارها را منعکس می‌کند و اشتیاق آنها را به جامعه بیان می‌دارد. به نظر سیمن (1991، نقل از کی یس، 1998) انزوای فرهنگی یعنی فاصله خود از جامعه؛ به عبارت دیگر یعنی طرد جامعه یا تشخیص اینکه جامعه نمی‌خواهد ارزشها و سبک زندگی خود را منعکس نماید. انزوای اجتماعی یعنی اضمحلال روابط فرد؛ روابطی که فراهم کنندۀ مفهوم اجتماعی و حمایت آن است. هوشیاری طبقاتی و یکپارچگی اجتماعی مستلزم تعبیر سرنوشت جمعی است.
ب) پذیرش اجتماعی : یعنی تعبیر و تفسیر جامعه از طریق منش و صفات سایر افراد به عنوان یک مقوله تعمیم یافته. افرادی که پذیرش اجتماعی را به منزله اعتماد به دیگران تعبیر می‌کنند، عقیده دارند که دیگران مهربان هستند. این افراد معتقدند که انسانها فعال بوده و توانایی سعی و کوشش را دارند. افرادی که از نظر اجتماعی پذیرفتنی هستند دیدگاه مطلوبی درباره ماهیت انسان دارند و با دیگران احساس راحتی می‌کنند (هورنای ، 1945، نقل از همان). پذیرش اجتماعی شبیه به پذیرش فردی است، افرادی که دربارۀ شخصیت خود احساس خوبی دارند و جنبه‌های مثبت و منفی زندگی خود را می‌پذیرند از سلامت روانی خوبی برخوردارند.
ج) مشارکت اجتماعی : عبارت است از ارزیابی ارزش اجتماعی توسط شخص و این عقیده را در بر می‌گیرد که شخص عضو حیاتی جامعه است. مشارکت اجتماعی شبیه به مفاهیم کارآمدی و مسئولیت پذیری است. خود-کارآمدی یعنی این عقیده که فرد می‌تواند برخی رفتارها را انجام دهد (بندورا 1977، نقل از همان) و می‌تواند به برخی هدفها برسد (جکاس ، 1989، نقل از همان). مسئولیت پذیری اجتماعی یعنی تعهد فرد به مشارکت با اجتماع. مشارکت اجتماعی منعکس کنندۀ این نکته است که آیا افراد احساس می‌کنند آنچه در دنیا انجام می‌دهند بوسیله جامعه ارزشمند محسوب می‌شود یا نه؟ این موضوع با نظریه مارکس همخوانی دارد که معتقد است افراد به طور طبیعی سازنده است. (ایزرائیل ،1971، نقل از همان)
انگیزه‌ها و رفتارهای مولد از مفاهیم تحولی مشابه با مشارکت اجتماعی است. براساس نظریه اریکسون (1950، نقل از همان)، دورۀ میانسالی زمانی است که افراد علاقمند به مشارکت با جامعه هستند.

                                                    .