خودیاری یکی از مفاهیم مصطلح در حقوق مسئولیت بیت المللی دولت ها و حقوق توسل به زور می باشد. از این مفهوم تعاریف بسیار زیادی به عمل آوده است. از نظر برخی ،خودیاری در مفهوم وسیع برای اشاره به اقداماتی به کار می رود که توسط دولت زیان دیده علیه دولتی که یک قاعده حقوق بین الملل را در قبال دولتی دیگر نقض کرده است انجام می شود.برخی دیگر معتقدند خودیاری،عنوانی برای طیفی از اقدامات یک جانبه است که از آنها با واژگان مختلف یاد می شود و این تعدد واژگان ناشی از اختلاف در کاربرد این واژه ها در رشته های آکادمیک سیاست و حقوق است.از نظر آنها رایج ترین و عام ترین واژه از این جهت،مجازت است که بدون تبعیض برای کلیه اقدامات نظامی،سیاسی و اقتصادی و صرف نظر از اهداف و کاربردهای یک جانبه یا چندجانبه به کار گرفته می شود.دیگر واژکانی که ذیل این عنوان می آیند عبارتند از اقدامات متقابل،اقدامات تلافی جویانه،تعلیق و اختتام معاهدات،تدابیر متقابل و معامله متقابل.نظر به تلقی مفهومی و تجلی رویه ای که از این مفهوم در حقوق بین الملل وجود داشت،به هنگام بحث های واژگانی در مورد انتخاب معادل صحیح برای اقدامات متقابل در کمیسیون نیز اعضای کمیسیون عموما مخالف کاربرد این واژه در پیش نویس مواد بودند. به عنوان مثال جاکو ویدز اظهار داشت مفهوم خودیاری ،مفهومی بسیار کلی است و صحیح نیست در چهارچوب متن حاضر به آن توجه شود.بنونا نیز اظهار کرد که این مفهوم هیچ معنای حقوقی ندارد و تنها برای توسعه مفهوم دفاع مشروع به کار می رود.باوت نیز معتقد بود واژه خودیاری باید کنار گذاشته شود..برای اطلاعات بیشتر در مورد مفهوم خودیاری و تمایز آن با سایر مفاهیم مشابه ن.ک به :ابراهیم گل،علیرضا،اقدامات متقابل و مسئولیت بین المللی ناشی از منافع جمعی،انتشارات خرسندی،چاپ اول،1392،صص34-36.
سنجابی،علی رضا؛نظریه امنیت دسته جمعی،مجله کنترولر،بهار و تابستان 1379،شماره 9 و 10،ص36.
ای اسنایدر،کریگ؛ساختارهای امنیت دسته جمعی،ترجمه محمود عسگری،فصلنامه راهبرد،پاییز 1380،شماره 21،ص285.
‘’Balance of Power’’
‘’Global Government’’
Sample, Tex,’’ Human Nature, Interest, and Power: A Critique of Reinhold Niebuhr’s Social Thought’’, Wipf and Stock Publishers, 2013,p89.
Virmani, Arvind,’’ Propelling India from Socialist Stagnation to Global Power: Growth process’’, Academic Foundation,2006,p257.
‘’Order Without Government’’
بند یک 16 میثاق جامعه ملل مقرر می دارد: ((هرگاه یکی از اعضای جامعه با وجود تعهدات ناشی از مواد 12،13 و 15 به جنگ توسل جوید مثل این است که با تمام اعضای جامعه وارد کارزار شده باشد.در این صورت اعضای جامعه باید اولا روابط تجاری و اقتصادی خود را با آن کشور بی درنگ قطع کنند و ثانیا از ایجاد هرگونه رابطه میان اتباع خود و اتباع کشوری که نقض تعهد کرده ،جلوگیری به عمل آورده و ثالثا تمام مراودات مالی و تجاری شخصی میان اتباع دولت خاطی و اتباع کشورهای دیگر را اعم از اینکه عضو جامعه باشند یا نباشند ،برهم زنند.))بند دوم ماده 16 نیز مقرر می دارد: ((در این مورد،شورای اجرایی موظف است به دولت هایی که به لحاظ این اختلاف منافع آنها به خطر افتاده است توصیه کند که نیروهای نظامی خود شامل زمینی،دریایی و هوایی را تجهیز کنند تا بتوانند نیروهای مسلح جامعه را که مامور به اجراء در آوردن تعهدات بین المللی هستند،یاری دهند.))نخستین باری که یک دولت عضو جامعه ملل به ماده 16 میثاق جامعه ملل استناد نمود در زمان حمله نظامی ایتالیا به اتیوپی در 3 اکتبر 1935 بود.دولت اتیوپی در 17 مارس و مجددا در 5 سپتامبر همان سال رسما از جامعه ملل خواست تا به اختلاف با ایتالیا برحسب فرآیند موجود در ماده 16 میثاق رسیدگی نماید.به دنبال این درخواست،کمیته ای متشکل از شش دولت پرتغال،بریتانیا،فرانسه،شیلی،دانمارک و رومانی تشکیل و گزارش خود را در 7 اکتبر مبنی بر اینکه ایتالیا در نقض میثاق جامعه ملل متوسل به زور شده است؛تسلیم شورای جامعه ملل نمودند.تمامی دول عضو به جز ایتالیا این گزارش را مورد تایید قرار دادند.دولت ایتالیا با این استدلال که ((از انجا که این مساله(حمله ایتالیا به اتیوپی)برمنافع اساسی-ایتالیا- تاثیر گذاشته و اهمیت اساسی برای امنیت و تمدن ایتالیا دارد ))،همچنان بر موضوع خود به عدم پذیرش گزارش کمیته فوق الذکر تایید کرد.به دنبال اصرارر دولت ایتالیا بر قانونی بودن اقدام خود،کمیته ای موسوم به کمیته ی هماهنگی(Coordination Committee) به زودی تشکیل و پیشنهاد وضع تحریم بر علیه ایتالیا از جمله تحریم های تسلیحاتی و اعتباری و واردات و صادرات کالاها و خدمات را داد و خواستار برقراری یک سیستم هماهنگ میان تمامی دولت های تحریم کننده شد.در پیشنهاد اعمال این تحریم ها،کمیته هماهنگی به مواد مختلف میثاق به ویژه ماده 16 استناد نموده بود.از آنجا که فرانسه و روسیه از این بیم داشتند که اعمال تحریم دهاذببر علیه ایتلیا ممکن است به افزایش دامنه جنگ بیانجامد بنابراین با آن به مخالفت برخاسته و این پیشنهاد تحریم ها هیچ گاه حالت عملی به خود نگرفت.نتیجه این ف

                                                    .