مرحله کدگذاری محوری

3. تأیید پذیری: اگر یافته های پژوهشی بخواهد تایید شدنی باشد، باید کلیه جزئیات در تمامی مراحل به دقت ثبت و ضبط شود که این کار در مورد پژوهش حاضر انجام شد و همه مستندات در کدگذاری اولیه، مانند اصل آیات، آیات مشابه و متن عربی آیات و کدهای اخذ شده در اختیار مخاطبان قرار دارد.
همچنین توافق اساتید راهنما و مشاور که آشنایی توأمان با مباحث علوم انسانی و مباحث قرآنی دارند، درباره این مقولهها گرفته شد، که به نوعی به تأیید مطالب برداشت شده کمک می کند. همچنین تطبیق این مفاهیم، با مفاهیم جامعهشناختی با راهنمایی اساتید محترم راهنما و مشاور انجام گرفته است. البته مؤلف در نظر دارد در مرحله آماده سازی اثر برای چاپ، به تفاسیر بیشتری مراجعه نماید و این پژوهش را در اختیار کارشناسان بیشتری از علوم قرآنی و جامعه شناسی قرار دهد و نظرات کارشناسی آنان را دریافت نماید. با توجه به محدود بودن زمان پایان نامه و هزینه های مالی آن در این مرحله چنین کار گسترده ای امکان پذیر نبود.
3-2-1-3-2- یادداشتها
نوشتن یادداشتهای نظری، بخش جدانشدنی شکلگیری رویش نظریه است. یادداشتها سبب تمرکز محقق در فرایند تحقیق و فراموش نکردن مقولهها و فرضیههای نو ظهور و تنظیم دادهها، برای دستهبندیها و آشکار شدن نظریه میشود. همچنین یادداشت وسیلهای برای سازماندهی و کنترل دادهها است. هر یادداشت، ثبت حیطههایی درباره دادهها یا مفهومسازی دادهها و پرسشهایی را دربرمیگیرد که در نتیجه این فرایند مطرح می‌شود. همچنین صورتبندی فرضیهها و اندیشه درباره اینکه چگونه مفاهیم به یکدیگر مربوط میشوند، در یادداشتها ثبت میشود. یادداشتها در روش رویش نظریه بر سه دسته است:
3-2-1-3-2-1- یادداشتهای کدگذاری
این یادداشت، نوشتههایی مرتبط با «کدگذاری باز و عنواندهی مفهومی نظریه» است، مانند نامگذاریها، دستهبندیها و تشریح ارتباطات موجود میان داده‌ها، یعنی یادداشتهای مربوط به سطح نخست مفهومی (دادهها).
3-2-1-3-2-2- یادداشتهای نظری:
نوشتههای نظری، یادداشتهای مربوط به کدگذاری محوری و انتخابی است.
3-2-1-3-2-3- یادداشتهای عملیاتی:
شامل مکتوبهای مربوط به جهتگیریهای طرح تحقیق و نظریه در حال ظهور میشود.
3-2-1-3-3- نگارش یافتهها و تحلیل نهایی:
آخرین گام، «مرحله نوشتن یا رویش نظریه جدید و نهایی» است. محقق در این گام، نظریه رویشیافته از بین نوشتهها و تفکرهای خویش، یا نظریه تولید شده از ادغام این تفکرها با دانش پیشین را با نظریههای قبلی مقایسه میکند و به ارزیابی نهایی آن، از راه «بررسی میزان تفاوتها، شباهتها و چرایی آنها» میپردازد. این کار با دقت در نوشتههای نهایی صورت میگیرد و محقق آخرین اصلاحات را بر آنها اجرا کرده و تحلیل نهایی خود را به نگارش در میآورد (موارد فوق در خصوص روش تحقیق، برگرفته از: استراوس و کربین، 1389 و اورعی، 1390، ص 43-59 ؛ برای اطلاع بیشتر در خصوص روش تحقیق کیفی گراندد تئوری ر.ک. صدوقی، 1386، ص 105- 121؛ لطف آبادی، 1388، 149-155؛ طالب، 1390، ص 424-49؛ بیابانگرد، 1386، ص 69-85؛ محمد پور، 1389، ص 313- 347؛ علی احمدی و نهایی، 1386؛ فراهانی و عریضی، 1384).
3-4- کاربرد روش «رویش نظریه» در عمل
پس از انتخاب موضوع و روش انجام پژوهش، مراحل اجرایی تحقیق به شرح ذیل آغاز گردید. نخست باتوجه به موضوع اصلی پژوهش، سؤالات و مفاهیمی که محورهای مهم تحقیق را دربرداشته باشد، استخراج گردید. درمرحله دوم تحقیق، با استفاده از این پرسش ها و عناوین اخذ شده و با استفاده از ادبیات تحقیق، چارچوب مفهومی متناسب با موضوع تدوین و به استاد راهنما ارائه گردید و مناسب و کافی بودن مفاهیم تأیید گردید. از آنجا که موضوع پژوهش به دست آوردن راهکارهای کنترل قرآن بود، با راهنمایی استاد راهنما، ابتدا تمام قرآن مورد مطالعه قرار گرفت و با توجه به پرسش ها و چارچوب مفهومی، آیات مرتبط اخذ گردید، و در فایلی مستقل تنظیم شد و به نوعی داده ای اولیه برای کد گذاری فراهم گردید. در این تحقیق هر آیه به منزله یک مصاحبه تلقی گردید و کد های اولیه مرتبط با هر آیه آخذ و در قالب متن اکسل در برابر آن قرار داده شد. آیه انتخابی به همراه دو ترجمه آقایان مکارم شیرازی و فولادوند مورد مطالعه قرار گرفت. با توجه به اینکه در برخی موارد از یک آیه کدهای متفاوتی اخذ می شد و درمتن اکسل نیازمند تکرار آیات به تعداد کدها بودیم به دنبال چاره ای بودیم که به راحتی کد گذاری اولیه آیات انجام گیرد و در مرحله کدگذاری محوری و گزینشی نیز با مشکل مواجه نشویم. پس از تحقیق در خصوص نرم افزارهای موجود در بازار به این نتیجه رسیدیم که نرم افزار «ماکس کیودا» می تواند مشکل را به راحتی برطرف سازد؛ زیرا این برنامه متناسب با روش کیفی گراندد تئوری طراحی شده است. به همین سبب پس از آموزش دیدن این نرم افزار با روش جدید، کد گذاری اولیه شروع گردید. از آنجا که این برنامه، متناسب با مصاحبه های انجام گرفته طراحی شده بود، و آدرس دهی آن نیز بر اساس اسم مصاحبه و سطر آن صورت می گرفت، قرار دادن تمام فایل قرآن در این برنامه مشکل بود. به همین سبب در مرحله دوم با همکاری یکی از دوستان که با برنامه نویسی کامپیوتری آشنایی داشت، یک فایل از تمام آیات قرآن به همراه ترجمه آقای فولادوند بر مبنای برنامه کامپیوتری «word» تنظیم گردید و سپس در مرحله بعد تمام این متن به شکلی که هر آیه مانند متن یک مصاحبه باشد، در این برنامه قرار داده شد. نتیجه این شد که پس از کد گذاری اولیه طبق این برنامه، خروجی کدها بر اساس شماره سوره، نام سوره و شماره آیه، آدرس دهی شده است.
پس از کد گذاری اولیه با تنظیم این کدهای بدست آمده، کد گذاری محوری در برنامه انجام گرفته و جداول بدست آمده در سه مرحله تنظیم و برای کدگذاری محوری آماده شد. جدول اول، آیه و ترجمه به همراه مقولات اخذ شده در مرحله کد گذاری اولیه؛ جدول دوم، متن انتخابی که بر اساس ترجمه آیه و مفاهیم اخذ شده، شکل گرفته بود؛ جدول سوم مفاهیم اخذ شده با مستندات از آیه با حذف موارد تکراری و ویرایش نهایی کد گذاری اولیه؛ سپس با تلفیق جداول، جدول نوع چهارم که کد گذاری محوری بود شکل گرفت، و در نهایت با یاد داشت نویسی هرمرحله، این مراحل تکمیل و آماده برای نگارش یافته ها و تحلیل نهایی گردید.
همانطور که گذشت در نهایت برای اطمینان از تناسب نتایج بدست آمده، با دیدگاه‌های قرآن، و پیشگیری از برداشت ناصحیح از آیات و یا تحمیل مواردی نادرست به قرآن، علاوه بر دو ترجمه ذکر شده، به ترجمه آقان سید جلال الدین مجتبوی(ره) و سیدعلی موسوی گرمارودی(دام عزه) و محمد علی رضایی اصفهانی(دام عزه) و همکاران و تعداد محدودی از تفاسیر مانند تفسیر المیزان از علامه طباطبای(ره)، تفسیر نمونه از مکارم شیرازی(دام عزه) و تفسیر مهر (تک جلدی) از محمد علی رضایی اصفهانی(دام عزه) و نیز تفاسیر روایی البرهان و نوالثقلین مراجعه شد. با توجه به اینکه ترجمه و تفسیر مهر (تک جلدی) از رضایی اصفهانی(دام عزه) به صورت گروهی انجام گرفته بود و در خصوص اعتبار ظهور آیات به سایر تفاسیر نیز ، مراجعه کرده بود، این تفسیر مطالعه شد و موارد همخوان با برداشت ها، استخراج و در پاورقی قرار داده شد. بنا بر این، برداشت ها از آیات، به نوعی متناسب با فهم مفسران، مورد تأیید قرار گرفت. بنا بر این می توان گفت که نتایج بدست آمده بر اساس روش های قابل قبول مفسران بوده است.
در ادامه نمونه ای از مراحل مراجعه به آیات قرآن و آماده سازی داده ها برای تحلیل ارائه می شود. از آنجا که کد گذاری تمام آیات مرتبط تقریبا 700 صفحه می شد و امکان قرار دادن آن در پایان نامه نبود، مراحل کار بر اساس کد گذاری سوره بقره در ادامه خواهد آمد. از آنجا که مراحل انجام پژوهش تا مرحله کد گذاری محوری در «یازده مرحله» به اختصار توضیح داده شده است، این روش می تواند به عنوان الگویی مناسب برای پژوهش های آتی در موضوعات علوم انسانی از دیدگاه آموزه های قرآن باشد. البته با توجه به اینکه امکان پرینت گرفتن و قرار دادن تمام مراحل در پایان نامه نبود، به تناسب موضوعات، پرینت گرفتن از برخی موارد صرف نظر شد و پس از تنظیم، فقط در جدول اول کدگذاری اولیه به همراه ویرایش یک و در جدول دوم کدگذاری محوری قرار داده شد و سپس یادداشت نویسی در هر مرحله انجام گرفت و جمع بندی و نیجه گیری به فصل پنجم موکول شد.
خلاصه مراحل انجام پژوهش حاضر بر اساس روش نظریه زمینه ای (گراندد تئوری)
3-4-1- مرحله اول
در مرحله اول آیات مرتبط انتخاب شد و با استفاده از نرم افزار مکس کیودا، در فایل قرآنی مختص این برنامه و با مطالعه و بررسی تمام آیات قرآن به شکل آیه به آیه، کدگذاری در مرحله «ویرایش 1» انجام گرفت.
3-4-2- مرحله دوم

                                                    .