ب) حبس از نودو یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات مقرر شده در بند ب از ماده 5 به منظور ارتکاب افراد به ارتکاب جرایم منافی عفت یا استعمال مواد مخدر یا روان گردان یا خودکشی یا انحرافات جنسی یا اعمال خشونت آمیز تحریک یا ترغیب یا تهدید یا دعوت کرده یا فریب دهد یا شیوه ارتکاب یا استعمال آنها را تسهیل کند یا آموزش دهد.
بند سوم : هتک حیثیت و نشر اکاذیب
ماده 16 مقرر می دارد:«هر کس به وسیله سامانه های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود به حبس از نودو یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5000000) ریال تا چهل میلیون (40000000)ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
تبصره : چنان چه تغییر یاتحریف به صورت مستهجن باشد مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.
جرم موضوع ماده فوق ناظر به دو عنوان مجرمانه است که در هم ادغام شده اند : الف ) تحریف و تغییر فیلم، تصویر و صوت دیگری است که به صورت مستحجن یا مبتذل درآمده است. این تصاویر یا فیلم یا اصوات مستحجن ممکن است واقعی باشند و از روی نسخه واقعی به این صورت درآمده باشند و همچنین ممکن است به صورت غیر واقعی بوده اما کاملا شبیه به تصویر، فیلم یا صوت یک یا چند شخص معین باشد. ب ) تحریف نگاری هویت که شامل فیلم و صوتی است که تحریف یا تغییر یافته که در نتیجه آن، هتک حرمت شخصی شده یا به دیگری ضرر وارد شود. وضع ماده 16 از آن جهت بوده است که محیط سایبر فضای مناسبی برای اهانت و هرزه نگاری شخصیت گشته است. در این فضا به راحتی می توان تصاوی یا فیلمها یا اصوات اشخاص را تغییر داد.به طوری که از یک سو به راحتی در دام عدالت گرفتار نشد و از سوی دیگر زشت ترین و زننده ترین تصاویر، فیلم ها و صوتها را به دیگران منتسب ساخت. هر چند عموما ناظرین این صحنه ها این محتویات را به صاحبان اصلی آنها منتسب نمی دانند اما موجب اهانت به اشخاص تزلزل حرمت شخص می‌گردد. فضای سایبر در این زمینه به قدری مساعد است که هم اکنون هر تصویری که در مخلیه انسان می گنجد می توان در آن یافت و این محیط افسار گسیخته قطعا باید کنترل شود. ارکان تشکیل دهنده جرم موضوع این ماده به شرح زیر است:
1-موضوع مجرمانه: موضوع جرم هدف و سبیل جرم است. موضوع جرم در ماده 16 فیلم، تصویر و صوت دیگری است. فیلم، تصویر یا صوت دیگری ممکن است واقعی باشند که اساسا منتسب به دیگری هستند ولیکن مرتکب آنها را تغییر داده است. همچنین فیلم یا تصویر یا صوت ممکن است غیر واقعی باشند و توسط سیستم رایانه ای تولید شده باشند، اما شباهت عرفی با فیلم یا تصویر یا صوت یک شخص معین دارد. تصاویر، فیلمها یا اصوات واقعی ممکن است در فضای سایبر نباشند و مرتکب آنها را از محیط بیرون، وارد محیط سایبر کرده و سپس مبادرت به تغییر و تحریف آنها نموده باشد. ضمنا اگر صوت یا تصویر یا فیلم با هم جمع شوند، یعنی صوت همراه با تصویر یا فیلم باشد، تغییر یا تحریف یکی از آنها برای تحقق موضوع مجرمانه این ماده با حصول سایر شرایط دیگر کفایت می کند.
2-وسیله ارتکاب جرم: وسیله ارتکاب جرم، سیستم رایانه ای یا مخابراتی است. بنابراین تمام ارکان فیزیکی جرم موضوع این ماده در فضای مجازی اینترنت و مخابرات تحقق یابد. تغییر و تحریف نگاری هویت به نحویکه منجر به هتک حیثیت فرد دیگری شود، به راحتی صورت می گیرد. نرم افزارهای بسیار متنوعی وجود دارد که با کمک آنها می توان هر تصویری را تغییر داد یا هر صوت و فیلم و تصویر را خلق کرد و از این حیث رایانه به راحتی می تواند وسیله سوءاستفاده از حیثیت و آبروی دیگران گردد. اما اینکه سیستم مخابراتی چگونه می تواند وسیله ارتکاب جرم موضوع این ماده واقع شود باید گفت که می توان از طریق دستکاری در امواج یا بواسطه سیستم ارتباطی، صوت دیگری را تقلید یا تحریف کرد و یا اینکه با استفاده از همین سیستم، صوت تحریف شده را بر روی فیلم متحرک گذاشت.
3-رفتار مادی جرم: موضوع این ماده هم جرم مرکب است و هم جرم ساده. جرم مرکب است از این حیث که شخصی که مبادرت به تحریف یا تغییرتصویر، صوت یا فیلم نموده، تا زمانیکه تصویر، صوت یا فیلم تغییر یا تحریف یافته را منتشر نسازد، مرتکب جرم موضوع ماده 16 نشده است. بنابراین جرم تحریف نگاری هویت با توجه به فیزیکی مرتکب یا مرکب است یا ساده.
الف) تحریف نگاری هویت به صورت مرکب: جرم مرکب جرمی است که فعل فیزیکی آن دو یا چند فعل متفاوت است که در این جا ابتدا تحریف یا تغییر است و سپس انتشار. تحریف عبارتست از منحرف ساختن اصل و اساس چیزی. بنابراین، این اصل و اساس ممکن است در دسترس مرکب نباشد ولیکن از تصویر یا صوت یا فیلمی که شناخته شده است، تصویر یا صوت یا فیلم دیگری را می سازد که منحرف و منصرف از اصل خود است و عرف نیز این شباهت را از یک سو و انحراف دهی را از سوی دیگر درک میکند. اما تغییر به مفهوم دگرگون ساختن یک چیز واقعی است و هیچگاه ناظر به ساختن یک چیز غیر واقعی نمی باشد. بنابراین اگر شخص یک تصویر، فیلم یا صوت واقعی دیگر را جزئا دگرگون نماید در این جا این محتویات را تغییر داده است و اگر از اساس تصویر، فیلم یا صوت غیر واقعی ایجاد نماید که شبیه به تصویر، فیلم یا صوت واقعی دیگری است محتویات را تحریف ساخته است. انتشار ناظر به توزیع و پخش چیزی در حد وسیع در میان مردم است که عرفا به آن انتشار گفته می شود. مثل انتشار روزنامه. طبق قسمت اول ماده مورد بحث اگر شخصی مرتکب تحریف یا تغییر فیلم یا تصویر یا صوت دیگری شود، در صورتی بر اساس ماده 16 مجازات می شود که محتویات تغییر یا تحریف یافته را منتشر نماید.
ب) تحریف نگاری هویت به صورت ساده : صرف انتشار فیلم یا تصویر یا صوت تغییر یا تحریف یافته دیگری با علم به تغییر یا تحریف آنها جرم است، هرچند مرتکب خود محتویات مورد نظر را تغییر یا تحریف نداده باشد.
4 – نتیجه مجرمانه : جرم تحریف نگاری هویت یک جرم مقید به حصول نتیجه مجرمانه است که حصول یکی از نتایج مجرمانه زیر برای تحقق جرم کفایت می کند:
4-1- هتک حرمت: هتک حرمت در اینجا ناظر به قذف یا توهین یا افترا نیست و اگر تغییر یا تحریف متضمن نوعی قذف، توهین یا افترا گردد، براساس قانون مجازات اسلامی مجازات می شود. هتک حرمت بیشتر متکی بر یک مفهوم عرفی از آبروریزی. کسر شان و اعتبار و شکستن حرمت دیگری است.
4-2- ایراد ضرر: ایراد ضرر بر اثر تحریف نگاری هویت اعم از مادی و معنوی است. ایراد ضرر مادی توسط کارشناس قابل تعیین است، اما ایراد ضرر معنوی با توجه به شرایط و اوضاع و احوال ارتکاب جرم، موقعیت بزه دیده و نحوه انعکاس جرم در جامعه به وسیله قاضی تشخیص داده می شود و تعیین آنها ممکن است به عهده کارشناس قرار گیرد.
5 – عنصر روانی: جرم موضوع این ماده عمدی است و باید در فعل فیزیکی تغییر و تحریف، عمد وجود داشته باشد. در انتشار فیلم یا تصویر یا صوت تغییر یافته، علم به تغییر یا تحریف یافتگی برای مرتکب شرط است والا اگر مرتکب بدون علم به تغییر یافتگی فیلم یا تصویر یا صوت آنها را منتشر سازد، هر چند به صورت مستهجن باشند براساس این ماده قابل کیفر نیست و حسب مورد ممکن است به مجازات مقرر در ماده قبل محکوم گردد.
6- مجازات کیفر مقرر برای جرم موضوع این ماده به طور اختیاری یکی از دو کیفر زیر است :
الف – حبس از 91 روز تا دوسال ه به بلحاظ سبکی جرم ارتکابی مشمول قانون مجازات های اجتماعی تبدیلی شود.
ب – جزای نقدی از پنج میلیون ریال و چهل میلیون ریال.
بند اول : انتشار یا در دسترس قرار دادن اسرار خصوصی
ماده 17 مقرر می دارد: هرکس به وسیله سامانه های رایانه‌ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یاخانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی منتشر کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود به حبس از نودو یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5000000)ریال تا چهل میلیون(40000000)ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد. »
توصیف مجرمانه ماده فوق انتشار یا در دسترس قرار دادن فیلم یا تصویر یا صوت یا اسرار خصوصی یا خانوادگی دیگری بدون رضایت است. این ماده در صدد حمایت از حریم خصوصی افراد است و در واقع توجیه جرم انگاری آن در راستای تامین امنیت و آسایش خصوصی افراد می باشد. انتشار اسرار یا تصاویر خصوصی افراد در برخی مواقع می تواند آثار زیانباری بر بزه دیده داشته باشد و حال آنکه در مقررات کلاسیک ایران در این زمینه جرم انگاری نشده است.
ارکان تشکیل دهنده جرم موضوع این ماده به شرح ذیل است :
1-موضوع مجرمانه : موضوع جرم در این ماده فیلم یا تصویر یا صوت یا اسرار خصوصی یا خانوادگی است. منظور از فیلم , تصاویر متحرک واقعی افراد است که عمدتا شامل نشستها , جشنها و مسافرت های خصوصی و از این قبیل می‌گردد.تصویر شامل عکس , نقاشی یا هر طرحی می‌گردد که جنبه محرمانه و خصوصی داشته باشد که اولا ارتباط مستقیم با حریم خصوصی افراد داشته باشد و کلا محرمانه و خصوصی تلقی شود و ثانیا موضوع حقوق و مقررات دیگر همچون کپی رایت نگردد.
صوت شامل صدای واقعی شخصی است و اسرار خصوصی یا خانوادگی شامل هر چیزی می شود که دسترسی دیگری به آنها عمدتا با عدم رضایت صاحب آن مواجه می‌گردد و عرفا جنبه سر داشته باشند. اسرار خصوصی مانند نشست های خصوصی چند دوست با هم در مکان یا در زمانی مشخص است و لزوما شامل اسرار خانوادگی نمی شود.
موضوع جرم مورد نظر در هر صورت باید واقعی باشد یعنی نسبت به آن شبیه سازی یا دخل و تصرف و یا تغییر صورت نگرفته باشد. در غیر این صورت حسب مورد جعل، تخریب یا تحریف نگاری یا هرزه نگاری هویت خواهد بود.

                                                    .