رشته حقوق

قرار دادهای سرمایه گذاری مشترک در نفت

دانلود پایان نامه

بررسی قرار دادهای سرمایه گذاری مشترک

قراردادهای مشارکت در تولید در طول دهه 1960 رواج یافتند و بسیاری از کشورهای نفت خیز از آن پس از این گونه قراردادها استفاده کردند. در قراردادهای مشارکت در تولید، نفت و گاز تولید شده میان دولت و شرکت سرمایه گذار تقسیم می شود. مالک منبع، دولت است و به طور معمول، مدیریت عملیات را شرکت ملی نفت به عهده دارد و به این طریق با شرکت سرمایه گذار در ارتباط است. شرکت پیمانکار نیز متعهد به پرداخت مالیات و در برخی موارد پرداخت حق مالکانه است. در این گونه قراردادها، مشارکت دولت و آموزش نیروی انسانی تأیید شده است. در قراردادهای مشارکت در تولید، شرکت برای دولت کار می کند و در سود و زیان حاصل از تغییرات قیمت و هزینه، همچنین ریسک موجود سهیم است. مدیریت عملیات به صورت مشترک از سوی شرکت طرف قرارداد و دولت صورت می گیرد و شرکت ملزم به پرداخت هزینه های عملیاتی مانند اکتشاف و توسعه است. شکل های دیگر قراردادهای مشارکتی عبارتند از: قراردادهای مشارکت در سود و مشارکت در سرمایه گذاری. در قراردادهای مشارکت در سود، یک یا چند شرکت سرمایه گذار در هزینه های عملیاتی سهیم می شوند و در پایان به جای سهم بندی تولید، سود حسابداری حاصل از فروش میان شرکت تقسیم می شود. در قراردادهای مشارکت در سرمایه گذاری نیز کشور صاحب نفت و شرکت عامل، در سود و ریسک سهیم می شوند. این گونه قراردادها، قراردادهای اجرایی برای عملیات هستند که میان شرکت های سهیم در پروژه بسته می شوند. میزان مشارکت متفاوت است و دولت مانند شریک تولید است. در این قراردادها، کشور میزبان افزون بر مالیات، درصدی از سود سرمایه گذاری را نیز به خود اختصاص می دهد. قراردادهای مشارکت در تولید در اندونزی بسیار رایج هستند. در این کشور، مدت زمان ارائه شده برای اکتشاف 10-6 سال و طول دوره بهره برداری 20 سال یا بیشتر در نظر گرفته شده است. در حال حاضر، متداول ترین قرارداد برای اکتشاف و تولید نفت در جهان، قراردادهای نوع مشارکت در تولید است که بیش از سایر انواع قراردادها مورد پسند طرفین قرارداد واقع شده است. این نوع قرارداد برای دولت ها از این نظر جالب توجه است که ضمن کنترل بهره برداری از منابع خود، ریسک هزینه های اولیه اکتشاف را به عهده شرکت بین المللی می گذارد. مشارکت در سرمایه گذاری قرارداد مشارکت در سرمایه گذاری در صنعت نفت و گاز بسیار رایج است و بیشتر شرکت ها به همکاری با سایر شرکت ها به منظور کم کردن ریسک عملیاتی خود علاقه مند هستند. مشارکت در سرمایه گذاری در واقع نوعی مدیریت ریسک در این صنعت به شمار می آید. سیستم مشارکت در همکاری ممکن است میان شرکت و دولت ایجاد شود و یا میان شرکت ها و یا پیمانکاران پروژه که در صنعت نفت بیشتر رایج است، وجود داشته باشد. برای مثال، در شوروی پیشین مشارکت در سرمایه گذاری ها با دولت انجام می شد، البته ریسک میدان های مورد نظر بسیار پایین است. در مشارکت در سرمایه گذاری هر دو طرف در هزینه های نفت سهیم هستند و سود نیز میان هر دو طرف تقسیم می شود. توزیع این سهم ها به درصد مشارکت آنها در عملیات بستگی خواهد داشت. در مشارکت در سرمایه گذاری خاص، دولت و شرکت به صورت نصف – نصف در هزینه و ریسک شریک می شوند، اما در بیشتر مشارکت هایی که در صنعت نفت میان شرکت و دولت ایجاد می شود، دولت در عملیات استخراج شریک می شود و ریسک و هزینه اکتشاف بیشتر با شرکت پیمانکار است، اما در مشارکت هایی که میان پیمانکاران برای کم کردن ریسک عملیات و … ایجاد می شود، هر یک با توجه به میزان سهم خود در عملیات شریک می شوند.

 

 

گفتاراول : مفهوم و تعریف قراردادهای سرمایه گذاری مشترک

        در لغت Joint به معنی جمعی و Venture به معنی جرأت و معامله مخاطره آمیز تعریف شده است. ژان شاپیرا یکی از حقوقدانا ن فرانسوی قرارداد سرمایه گذاری مشترک (جونیت و ونچر) را این گونه تعریف می کند: «یک چارچوب حقوقی همکاری است که در آن خطرات احتمالی و مدیریت میان طرفین تقسیم می شود.» این همکاری ممکن است شکل یک شرکت واقعی را داشته باشد یا به صورت قرارداد بدون ایجاد شخص حقوقی باشد ، یا بالاخره شرکت به ضمیمه قرارداد کار و سرویس باشد.»[1]

        در زبان حقوقی و اقتصادی کشور ما «جونیت و نچر» را با تعابیر مختلفی ترجمه کرده اند. بعضی از مؤلفین با توجه به این که این اصطلاح نخستین بار در قراردادهای نفتی مورد استفاده قرار گرفته است، آن در مقابل قرارداد امتیاز قرار داده و از آن به قرارداد مشارکت تعبیر کرده اند. برخی با عنایت به مشخصه اصلی ابن تأسیس حقوقی، که انعطاف پذیری آن در مقابل ماهیت غیرقابل انعطافCorporohon   partnership است، نهایتاً اصطلاح «مشارکت انعطاف پذیری» را برای ترجمه این اصطلاح مناسب دانسته اند. البته لازم به ذکر است که در نظام کامن لا «عنصر زمان» یا مدت دار بودن یک شرکت از شاخص هایی است که شرکت مدنی را از سایر مشارکت ها متمایز می سازد.[2]

       عده ای دیگر از مؤلفین با اذعان به این که در زبان فارسی اصطلاح مناسبی برای ترجمه این عبارت ندارند و با تکیه و تأکید بر خصوصیات این تأسیس حقوقی اصطلاح «مشارکت انتفاعی» را برای ترجمه آن مناسب تر دانسته اند. یکی از مترجمین بنام کشور ما نیز اصطلاح «مشارکت پیشتاز» را برای ترجمه اصطلاح «جونیت و نچر» به کار گرفته است و بالأخره یکی از استادان حقوق تجارت اصطلاح مذکور را به «مشارکت تجاری بین المللی» ترجمه و در تعریف آن می نویسد : در مشارکت تجاری بین المللی (J.V) به صورت واحدهای تجاری هستند که به منظور ایجاد شعبه مشترک تجاری کشورهای مختلف با انعقاد قرارداد فیمابین، آورده های نقدی و غیر نقدی خود را در آن سرمایه گذاری می نمایند تا بدین وسیله دارای حق کاری در شعبه مشترک بوده و مسئولیت اداره آنرا به عهده بگیرند.

    تعریف دیگری نیز، که در یکی از تألیفات مربوط به مشارکت تجاری بین المللی ارائه گردیده است، قابل تأمل است. مطابق تعریف مذکور در قرارداد سرمایه گذاری مشترک «جونیت و نچر» هر نوع ترتیبات همکاری مشارکتی بین دو یا چند شرکت مستقل است، به نحوی که ثمره همکاری مذکور تشکیل شخصیت حقوقی  سومی است که از نظر سازمانی کاملأ جدا و مستقل از تشکیل دهندگان اولیه است.» که البته این تعریف نیز سرمایه گذاری مشترک قراردادی را شامل نمی گردد.

    به عبارت دیگر «سرمایه گذاری مشترک» به نوعی از همکاری تجاری اطلاق می شود که طی آن طرفین، مدیریت فعالیت خاصی را به نحو مشترک به عهده می گیرند و در سود و زیان حاصله شریک می شوند. به این ترتیب بسیاری از انواع قراردادهای  انتقال تکنولوژی و اعطای لیسانس و عاملیت پخش و غیره از حیطه شمول اصطلاح  «جونیت و نچر» خارج می شوند. به نظر می رسد که نظر اخیر  از مطلوبیت بالایی برخوردار است. با وجود ترجمه های فوق الذکر، به نظر می رسد با وجود ترجمه ی (معادل سازی) عبارت «جونیت و نچر» در یکی از جدیدترین تألیفات به قرارداد سرمایه گذاری مشترک انتخاب این عنوان مناسب ترین ، معادل است؛ زیرا از یک سو مانع ورود سایر انواع قراردادهایی که، مالی برای انجام عملی، بین افراد به صورت مشترک، اختصاص پیدا می کند، می شود.[3] از سوی دیگر با هدف این نوع قراردادها که سرمایه گذاری است و یکی از وجوه ممیزه ی این نوع از قرارداد از سایر انواع قرارداد به حساب می آید سازگارتر است. مضاف بر اینکه هر دو نوع سرمایه گذاری مشترک قراردادی و شرکتی را دربرمیگیرد؛ و همچنین با استفاده از این معادل از بکاربردن ترجمه ی اشتباه عبارت جوینت ونچر به صور پیشین بی نیاز می گردیم.

مطلب مشابه :  فعالیت های

گفتار دوم : مهم ترین ویژگی های  سرمایه گذاری مشترک

1-رابطه قراردادی

این سرمایه گذاری در هر صورت بر اساس یک قرارداد استوار می شود حتی در مواردی که در قالب یک شرکت تجارتی سازماندهی می شود که در این صورت اصل تشکیل شرکت، روابط شرکا با شرکت و معاملاتی که احتمالاً بین آنان صورت می گیرد، قواعد راجع به نقل و انتقال سهام، منع رقابت شرکا با شرکت، نحوه و میزان افزایش سرمایه در آینده ، نحوه حل و فصل اختلافات و موارد خاتمه همکاری همه از مسا ئلی هستند که می بایست براساس قرارداد سرمایه گذاری مشترک حل و فصل شوند . بنابراین، می توان گفت که این سرمایه گذاری مبتنی بر یک قرارداد است.

2-فعالیت مشخص

سرمایه گذاری مشترک برای یک فعالیت خاص و مشخص تشکیل می شود و معین بودن زمینه فعالیت کفایت نمی کند بلکه باید با ابعاد اقتصادی و جغرافیایی خاص مدنظر باشد.[4]

3-کنترل مشترک

در چارچوب این سرمایه گذاری طرفین با همکاری یکدیگر فعالیت خاصی را پیش می برند. در واقع دخالت فعال طرفین در اداره این قرارداد از وجوه ممیزه آن است . چنانچه یکی از طرفین با وجود مشارکت در تأمین سرمایه و سهیم شدن در سود فعالیت از مشارکت فعال در مدیریت امتناع کنند، نمی توان روابط ایجاد شده را تحت عنوان جوینت و نچر تحلیل نمود . همین امر ، سرمایه گذاری مشترک را از شرکت های سهامی که درآن بسیاری از سهامداران پس از تأمین بخشی از سرمایه شرکت در مدیریت شرکت نقش فعالی ایفا نمی کنند، متمایز می کند. این ویژگی باعث تمایز این قرارداد از قراردادهای فاینانس تأمین مالی  یا قراردادهای مشابه می گردد که درآن بانک یا تأمین کننده اعتبار پس از اینکه بخشی از سرمایه فعالیت را تأمین می نماید از دخالت در اداره شرکت خودداری می کند.

4- شراکت در نفع و ضرر

نسبت این شراکت فاقد اهمیت است ، آنچه مهم است اصل شراکت است . به این ترتیب ، در مواردی

که یک طرف به درخواست دیگری و در مقابل دریافت اجرت بخشی از فعالیت را انجام می دهد نمی توان چنین رابطه ای را قرارداد سرمایه گذاری مشترک نامید. همین امر این قرارداد را از روابط پیمانکاری فرعی و دادن کمک های فنی و غیره متمایز می کند.

5-قالب حقوقی

همان طورکه گفته شد در یک جوینت ون چر روابط طرفین بیش از هر چیز بر مبنای قرارداد فیمابین استوار می شود؛ اما این بدان معنا نیست که این قراردادها در هیچ قالب حقوقی خاصی قرار نمی گیرند بر حسب محل تشکیل ممکن است جوینت ونچر از قال ب های حقوقی مختلفی از قبیل شرکت تجاری یا مشارکت، کنسرسیوم استفاده کند یا صرفاً بر اساس قراردادی که تحت قوانین محل به رسمیت شناخته شده به فعالیت بپردازد. به هر حال قالب برگرفته شده اعم از اینکه صرفاً یک قرارداد باشد یا شکل دیگری داشته باشد باید از بین نهادهای حقوقی کشور میزبان انتخاب شود.[5]

گفتار سوم : مزایای قرارداد سرمایه گذاری مشترک

       قرارداد سرمایه گذاری مشترک از یک سو مزایا و معایب برخوردار است. از یک سو قرارداد سرمایه گذاری مشترک می تواند موجب دسترسی به منابع و مهارت هایی شود که در شرایط عادی با هزینه معقول، دسترسی به آن غیر ممکن است از سوی دیگر قرارداد سرمایه گذاری مشترک یکسری ریسک ها را نیز به دنبال دارد.

       از مزایای قرارداد سرمایه گذاری مشترک ، می توان به موارد ذیل اشاره کرد، که برای اجتناب از تکرار و اطاعه ی کلام شرح آنها در گفتار بعد خواهد آمد:

1 : تقسیم ریسک

2 : تسهیل در سرمایه گذاری

3 : وسعت موضوعی فعالیت قرارداد سرمایه گذاری مشترک

4 : مشارکت در سود

گفتارچهارم : انواع قرارداد سرمایه گذاری مشترک

       با مطالعه موارد عملی در حقوق تجارت بین الملل به انواع بسیارمتنوعی از قرارداد سرمایه گذاری مشترک، از نظر موضوعی، برخورد می کنیم که هر یک از آنها بر اساس مقتضیات خاص خود و مقررات قانونی کشور یا کشورهای محل تشکیل و فعالیت، شکل خاصی برخورد گرفته است ولی از نظر ساختاری دو نوع از این گونه قراردادها را می توان نام برد. دسته ای از قرارداد سرمایه گذاری مشترک بدون تأسیس یک بنگاه اقتصادی مشترک تشکیل می گردند؛ در این نوع هر یک از طرفین بر اساس قرارداد، انجام بخشی از فعالیت مشترک را به عهده می گیرد. معمولاً نظارت بر کل فعالیت به عهده یک کمیته مدیریت مشترک قرار    می گیرد؛ اما طرفین هر یک به اسم خود و به مسئولیت خود بخشی از فعالیت را به انجام می رساند. این گونه از قراردادهای سرمایه گذاری مشترک معمولأ بر اساس یک قرارداد همکاری یا یک قرارداد فعالیت مشترک شکل می گیرد بدون اینکه طرفین برای اجرای این قرارداد دست به تأسیس یک بنگاه اقتصادی جدید بزنند. به همین دلیل به این نوع «سرمایه گذاری مشترک قراردادی» نیز می گویند.

       در مقابل، نوع دیگر قرارداد که در آن طرفین برای همکاری با یکدیگر و تحقق اهداف مشترک دست به تأسیس یک بنگاه اقتصادی جدید می زنند. آورده های خود را در این بنگاه متمرکز می کنند و هدایت فعالیت از طریق این بنگاه اقتصادی انجام می پذیرد. این دسته را « سرمایه گذاری مشترک سرمایه ای» یا قرارداد « سرمایه گذاری مشترک شرکتی» می نامند.

بند اول : سرمایه گذاری مشترک قراردادی

       قرارداد سرمایه گذاری مشترک غیر دولتی، بستن قرارداد بین اشخاص است که انجام کار یا فعالیت تجاری را به قصد تحصیل منافع و سود منعقد نموده اند و واحد حقوقی مستقلی را به وجود نمی آورند. معمولأ طرفین قرارداد سرمایه گذاری مشترک، بنا به انگیزه های شخصی و انتفاعی مبادرت به انعقاد قرارداد مشارکت می نمایند. راجع به مشارکت قرارداد گفته شده: «این نوع مشارکت معمولأ وقتی استفاده می شود که قوانین کشوری که قرار است فعالیت های تجاری در آن صورت می گیرد. مفهوم مالکیت خصوصی  دارایی را به رسمیت نشناخته باشد؛ مثل کشورهایی که دارای اقتصادی با برنامه ریزی متمرکز هستند» همین مرجع، نوع سرمایه گذاری مشترک را مقدمه ای برای تشکیل سرمایه گذاری مشترک شرکتی نیز دانسته اند. سرمایه گذاری مشترک قراردادی، نوعأ در جایی مناسب است که موضوع قرارداد، فعالیت کاملأ مشخصی است که می تواند در عرصه های تولید، فروش، تدارک سرمایه، تجهیزات، مالکیت صنعتی، کمک ها و دانش فنی، بازاریابی و …. باشد.

مطلب مشابه :  قانون اجرای احکام مدنی

بعضی از وضعیت های نمونه از این قرار است :

الف : سرمایه گذاری خارجی: معمولأ در این نوع قرارداد سرمایه گذاری مشترک ، سرمایه گذاری خارجی نه تنها سرمایه خود، بلکه چنانچه الزام قانونی یا قراردادی وجود داشته باشد می توان امید داشت که دانش مربوط به آن را نیز به محل سرمایه گذاری انتقال می دهد و به این ترتیب طرف مشارکت اجازه ورود به کشور سرمایه پذیر پیدا می نماید. یکی از اهداف مهم چنین مشارکتی، انتقال تکنولوژی است.

ب : قرارداد ارائه پیشنهاد مشترک: شایع ترین نوع قرارداد سرمایه گذاری مشترک، در مواردی است که طرفین مشارکت به یکدیگر ملحق می شوند تا برای تهیه طرح و اجرای یک پروژه خاص، پیشنهادهایی مناسب و قابل قبول برای ثالث (مشتری) ارائه نمایند.

ج : قرارداد سرمایه گذاری مشترک در اکتشاف و توسعه: معمولأ این نوع مشارکت در زمینه اکتشاف نفت و توسعه میادین آن انجام میگیرد و می تواند در زمینه های دیگر مانند: اکتشاف معادن و منابع زیرزمینی از قبیل طلا، نقره، مس، سنگ های قیمتی و …. صورت گیرد. مشخصه ی چنین مشارکتی این است که طرفین مشارکت با قید مدت همکاری در دو موضوع اصلی، یعنی اکتشاف و سپس استخراج توافق می نمایند. هزینه عملیات اکتشاف و استخراج به نسبت سهم طرفین بوده و منابع استخراج شده به نسبت سرمایه و هزینه های مصرف شده بین طرفین تقسیم می شود.[6]

د : قرارداد سرمایه گذاری مشترک در امور بانکی: دو یا چند بانک به اتفاق یک یا چند شخص حقیقی یا حقوقی توافق می کنند که مبادرت به تأمین سرمایه لازم برای انجام فعالیت معین در زمان محدود نموده و در مقابل، اشخاص طرف قرارداد مذکور بایستی مبادرت به اجرای طرح مورد نظر نمایند. اصولاً اعضای قرارداد سرمایه گذاری مشترک قراردادی، ابتدا برای خود یک رئیس انتخاب می کنند که ریاست بر اعضای قرارداد سرمایه گذاری مشترک را به عهده دارد. علاوه بر این کمیته قرارداد سرمایه گذاری مشترک بدان محول می گردد در کنار این کمیته، مدیریت پروژه ای نیز تعیین می شود که دارای یک نایب مدیر پروژه می باشد.

بند دوم : سرمایه گذاری مشترک شرکتی

        قرارداد سرمایه گذاری مشترک شرکتی نیز اگرچه محصول قرارداد و توافق دو یا چند جانبه شرکاء است؛ اما مانند قسم نخست، صرفاًمحدود به قرارداد نبوده و طرفین به منظور نیل به اهداف توافق اقدام به تأسیس شرکتی می نماید که واحد شخصیت حقوقی مستقل از شرکا ءبوده و به آن شرکت مشترک گفته می شود. این نوع سرمایه گذاری مشترک دارای ویژگی هایی است که در ادامه به صورت مختصر به آنها می پردازیم.

الف : تفاهم نامه :

       طرفین قرارداد سرمایه گذاری مشترک شرکتی قبل از تأسیس شرکت مشترک و تفویض کلیه اختیارات خود به این شخص حقوقی، حاصل مذاکرات و توافقات خود را به صورت قراردادی کتبی، که به آن «تفاهم نامه» یا قرارداد پایه گفته می شود و مبنای همکاری آینده آنها را تشکیل می دهد، تنظیم و به امضاء می رساند. نظر به این که در قرارداد مذکور، اهداف مشارکت، میزان سرمایه مورد نیاز و طریقه تأمین آن، شکل حقوقی مدت مشارکت، چگونگی اخذ تصویب نامه و مجوز های مورد نیاز، تأمین های مالی اضافی، گزارش های مالی و نحوه تنظیم آنها، نقل انتقال سهام، و حتی زبان رسمی قرارداد تذکر داده می شود. به جهت جامعیت آن «قرارداد اصولی» نیز گفته می شود.

ب : کنترل و اداره شرکت مشترک :

اصولأ کنترل شرکت مشترک دارای سه بعد مختلف خواهد بود :

1 : کنترل مالکیت سهم    2 : کنترل مدیریت     3 : کنترل فنی و تکنولوژی  [7]

  • کنترل مالکیت سهم: اصولاً کنترل مالکیت سهم را به دو نوع کلی تقسیم می کنند. یکی کنترل مثبت به این معنا که صاحبان سهم بتوانند رأی و نظر خود را به هنگام اتخاذ تصمیم به دیگران تحمیل کنند و دیگری کنترل منفی، به این معنا که صاحبان چنین کنترلی می توانند از اتخاذ تصمیمات خلاف منافعشان جلوگیری به عمل آورند. مفهوم کنترل منفی عملکردی ظریف تر از کنترل مثبت در شرکت مشترک دارد. در کنترل مثبت، مالکین سهام بخاطر اکثریتی که در مالکیت سهام شرکت دارند، اداره خود را بر گروه اقلیت تحمیل می کنند. حال آنکه در کنترل منفی، گروه اقلیت ، به خاطر حقی که در اساس نامه یا شرکت نامه یا قرارداد دیگری به آنها داده شده از اتخاذ برخی تصمیمات جلوگیری به عمل می آورند. [8]
  • کنترل مدیریت: هیأت مدیره از ارکان شرکت و مسئول اداره و مدیریت شرکت است. این اداره عام است و شامل تصمیم گیری در حدود اختیارات اعطایی اساس نامه و مجامع عمومی می شود. همچنین اداره امور جاری شرکت شامل انعقاد قراردادها و به طور کلی انجام کلیه اموری است که شرکت برای آن انجام آنها تأسیس شده و نیز نظارت تعیین بر حسن اجرای امور شرکت را در بر می گیرد.
  • کنترل فنی و تکنولوژی: منظور از کنترل فنی، کنترلی است که در ارتباط با امور فنی و تکنولوژی از سوی شرکت مادر نیست به شرکت های مشترک اعمال می شود. به طور نمونه، شرکت جنرال موتورز کانادا از نظر فنی وابسته به شرکت های آمریکایی اش می باشد و حتی اگر صد در صد سهام شرکت هم به مالکیت افراد کانارایی درآید ، تغییری در وابستگی ایجاد نمی شود.

[1] حکیمیان،علی محمد،بررسی ماهیت و ساختار جوینت ونچر،نشریه » روش شناسی علوم انسانی (حوزه و دانشگاه)، پاییز 1384 – شماره 44،ص 33

[2] – خزاعی، حسین ، بررسی اجمالی مفهوم JV  در حقوق آمریکا و حقوق بین الملل ، مجله حقوقی، شماره 13  ،ص 41

[3] – همان منبع ،ص 36

[4] – باستانی ،علیرضا، آثار اقتصادی و بسترهای قانونی برای تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک(جوینت ونچر)، مجله اقتصادی – ماهنامه بررسی مسائل و سیاست های اقتصادی ،شماره های 9 و 10 ، آذر و دی 1390،ص 56

[5] – ناجی، فراز، جوینت ونچرهای ایران ی- خارجی و نکات حقوقی راجع به تشکیل آنها، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات،  1383،ص 68

[6] -محبی ،رها ،سرمایه گذاری در ایران ،تهران انتشارات صدرا ،ص 46

[7] -باستانی ،علیرضا، آثار اقتصادی و بسترهای قانونی برای تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک(جوینت ونچر)، مجله اقتصادی – ماهنامه بررسی مسائل و سیاست های اقتصادی ،شماره های 9 و 10 ، آذر و دی 1390 ، ص 61

[8] – امام، فرهاد، حقوق سرمایه گذاری خارجی در ایران، چاپ اول، تهران ، نشر یلدا، 1373 ،ص 42

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید