رشته حقوق

فناوری اطلاعات و ارتباطات

دانلود پایان نامه

ناردو و همکارانش (2005) پژوهش در خور توجهی انجام دادند و ضمن پیشنهاد استفاده از شاخص های ترکیبی برای ارزیابی عملکرد کشورها، شاخص ترکیبی دستیابی به فن آوری را به همین منظور و با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها ارائه کردند. آنان در این پژوهش چهار بعد را بایکدیگر ترکیب کرده و یک شاخص ترکیبی ارائه نمودند. این ابعاد عبارتند از: میزان خلق تکنولوژی، میزان گسترش اختراعات جدید، میزان گسترش اختراعات قدیمی و میزان مهارت های انسانی.
رانیس، استوارت و سامان (2005) زندگی کامل را تعریف کرده و براساس آن فهرستی از عوامل دخیل در توسعه انسانی را ارائه می کردند: 1- شاخص توسعه انسانی که شامل سلامت، آموزش و درآمد است.2- رفاه ذهنی (شرایط روانی افراد.). 3- توانمند سازی ( به ویژه محرومان) 4- آزادی سیاسی5- روابط اجتماعی 6- رفاه اجتماعی 7- نابرابری ها 8- شرایط کار 9- شرایط فراغت 10- ابعاد امنیتی- سیاسی(رهایی از خشونت و بی ثباتی های سیاسی) 11- ابعاد امنیتی- اقتصادی(رهایی از نوسانات اقتصادی) 12- شرایط زیست محیطی.
موسسه تحقیقاتی بین المللی سیاست غذایی، شاخص گرسنگی جهانی (2006) را ارائه کرده است که بر اساس آن کشورها بنا بر سه بعد، شامل سوء تغذیه کودکان، مرگ و میر کودکان و تخمین درصد افرادی که به کمبود کالری مبتلا هستند، رتبه بندی خواهند شد. این رتبه بندی برای 116 کشور جهان ارائه می شود که 94 کشور آن را کشورهای درحال توسعه تشکیل می دهند.
شاخص فرصت های فناوری اطلاعات و ارتباطات (2007) توسط اتحادیه بین المللی ارتباطات دوربُرد ارائه شده است، که با ترکیب 4 شاخص بُعد و 10 شاخص، 183 کشور جهان را براساس میزان دسترسی به به ارتباطات مخابراتی رتبه بندی می کند. این ابعاد شاخص عبارتند از: شاخص شبکه (شامل تعداد خطوط تلفن و تلفن همراه و نیز میزان دسترسی به اینترنت)، شاخص مهارت ها (شامل نرخ باسوادی در بزرگسالان و نرخ ناخالص ثبت نام در مدارس)، شاخص ادراک (شامل تعداد افراد صاحب رایانه شخصی و تعداد کاربران اینترنتی) و شاخص شدت (شامل میزان ترافیک تلفنی و تعداد خطوط اینترنت پرسرعت).
شاخص شکنندگی دولتی، توسط مارشال و گلدستون (2007) از دانشگاه جورج مسون ارائه شد که با ترکیب چهار معیار اساسی امنیت، حاکمیت، توسعه اجتماعی و توسعه اقتصادی، شاخص را برای ارزیابی قوت و ضعف دولت های 162 کشور دنیا ارائه می کرد.
در خصوص تدوین شاخص های ترکیبی در ایران باید به فعایت های گروه پژوهشی شاخص‌سازی و آینده‌پژوهی معاونت پژوهشهای اقتصادی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره کرد. از جمله فعالیت های این گروه می توان به مقاله شاخص ترکیبی آینده‌نگر اقتصاد ایران در سال 1387 اشاره کرد که توسط طباطبایی یزدی و همکاران (1386) تهیه شده است. در این مقاله آمده است که شاخص ترکیبی آینده‌نگر به منظور پیش‌بینی کوتاه‌مدت حرکت کلی اقتصاد از ترکیب 6 نماگر آینده‌نگر نقدینگی به قیمت‌های ثابت، قیمت نفت، شاخص قیمت سهام، تعداد پروانه‌های ساختمانی صادره برای واحدهای مسکونی، شاخص انتظارات مصرف‌کننده و تعداد بیکاران (معکوس) به صورت ماهیانه حاصل می‌گردد. با کمک شاخص ترکیبی آینده‌نگر و نرخ تغییر شش‌ماهه آن می‌توان به اطلاعات زودهنگام از نقاط برگشت فعالیت کلی اقتصاد (دوره‌های رونق و رکود) دست یافت. متدولوژی کار بر اساس روش استاندارد و مورد استفاده کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی می‌باشد. همچنین با استفاده از محاسبات انجام شده در قسمت سوم گزارش، رشد اقتصادی در سال 1387 کمتر از سال 1386 و حدود 6 درصد پیش‌بینی می‌شود. مروری بر پیش‌بینی‌های گذشته، نشانگر این است که استفاده از شاخص ترکیبی آینده‌نگر برای انجام پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت در مورد حرکت کلی اقتصاد، روش مناسب و قابل اعتمادی می‌باشد.
لازم به ذکر است که نماگرهای آینده نگر، نماگرهایی هستند که دوره های رونق و رکود و نقاط برگشت حرکت کلی اقتصاد را پیش بینی می نمایند. این نماگرها شامل تعدادی از نماگرهای کلیدی در اقتصاد می باشند که جهت پیش بینی کوتاه مدت فعالیتهای اقتصادی به کار برده می شوند.از آنجایی که هر یک از این نماگرها به تنهایی برای پیش بینی وضعیت اقتصادی کافی نمی باشند (ضمن آنکه هر یک از آنها ممکن است دارای نوسانات فصلی یا غیرعادی باشند) ترکیبی از این نماگرها تحت عنوان شاخص ترکیبی آینده‌نگر مورد استفاده قرار می گیرد. روشن است که ماهیت، روش تدوین، کارکرد و هدف شاخص ترکیبی آینده‌نگر کاملا با شاخص های ترکیبی متفاوت است و لذا تا کنون در کشور اقدامی برای ارائه یک شاخص ترکیبی روشمند و کاربردی صورت نگرفته است.
اهمیت و هدف پژوهش
شاخص های توسعه در فرآیند برنامه‌ریزی توسعه، چگونگی وضعیت موجود را از منظر توسعه یافتگی تبیین می نمایند. همچنین پس از تبیین و ترسیم اهداف و برنامه های اجرایی متناسب جهت حرکت از وضعیت موجود به سوی اهداف ترسیم شده، معیارهایی لازم است تا بر اساس آن موفقیت یا ناکامی برنامه های توسعه ارزیابی شود. شاخص های توسعه نقش ارزیابی کننده را نیز خواهند داشت.
شاخص‌ها به چند دلیل در علوم اجتماعی کاربرد دارند: نخست آنکه اجازه می‌دهند چند متغیر با یک نمره واحد نشان داده شوند که این امر از پیچیدگی داده‌ها می‌کاهد. دوم آنکه مقیاس‌ها و شاخص‌ها اندازه‌گیری‌های کمی را فراهم می‌آورد که تابع دقت بیشتر و دستکاری آماری‌اند. سرانجام اینکه شاخص‌های و مقیاس‌ها روایی اندازه‌گیری را افزایش می‌دهند. این ویژگی‌ بر این حقیقت استوار است که نمره‌ای بر اساس یک مقیاس یا شاخص مبتنی بر پاسخی به بیش از یک پرسش یا مقوله است.(چاوا فرانکفورد و دیوید نچمیاس، 1381، ص648)
وسعت کاربرد و زمینه شاخص‌ها موجب شده است انواعی بسیار یابند که از آن جمله‌ می توان به شاخص‌های ترکیبی که از مهمترین شاخص ها به شمار می رود اشاره کرد. هر شاخص ترکیبی فرایندی از تجرید را می‌گذراند، زیرا قرار است بر ورای واقعیت‌های خاص و محلی و جزئی به کار آید. این اقدام مهم که در راه جامعیت و فراگیری شاخص‌ها به انجام می‌رسد، نباید موجبات دور شدن شاخص‌ها را از واقعیات عینی فراهم آورد. ( باقر ساروخانی، 1378، 101) دلیل اینکه چرا یک مجموعه شاخص جهت بدست آوردن شاخص ترکیبی، با یکدیگر ترکیب می‌شوند را باید در این جستجو نمود که در طول یک دوره زمانی و در یک مقایسه مکانی (بین کشوری)، شاخص ترکیبی نسبت به هر مؤلفه تکی تشکیل‌دهنده آن، بیشتر قابل اعتماد است. هر دوره همچنان که شباهتهایی با دیگر دوره ها دارد، خصوصیات یگانه خود را دارد. اما هیچ شاخص فردی (تکی) نمی‌تواند بطور انفرادی تغییرات دوره ای را توضیح دهد. بعضی شاخص ها نقش بهتری دارند و شاخص های دیگر نقش بهتری در دوره دیگری دارند. بنابراین لازم است که تمام شاخص های بالقوه را به صورت یک گروه بکار بریم. (نیلسون،2003، ص13؛ نیلسون،2000، ص9)
از سوی دیگر نقش مهم انسان در توسعه کشورهای مختلف انکار‌ناپذیر است. نوع نگاه نظام اقتصاد سرمایه‌داری به انسان به عنوان پارادایم غالب مورد وفاق اغلب جوامع قرار گرفته است. در چنین فضایی است که کشورها سعی می‌کنند با ارتقاء شاخص‌ها جایگاه خود را در میان سایر کشورها ارتقا دهند. اما دو اشکال بسیار مهم به این فرآیند وارد است. اول آنکه ویژگی‌های قومی و فرهنگی ملت‌های مختلف در این بررسی‌ها مورد نظر نخواهند بود. مشکل دوم این فرآیند بسیار مبنایی‌تر و مهم‌تر است. نگاه محدود اقتصاد غربی و سرمایه‌داری حاکم به انسان باعث شده است، شاخص‌های مربوط به توسعه انسانی نیز از شمول لازم در مورد انسان برخودار نباشد. به عبارت دیگر مسائلی چون سرمایه معنوی افراد در جامعه، سرمایه اجتماعی و پای‌بندی به اصول و ارزش‌های انسانی اساساً‌ در چارچوب این نظریه جایی ندارند.
توجه جوامع اسلامی به شاخص‌های ترسیم شده موجب غفلت سیاست‌گذاران اسلامی از پرداختن به مفهوم واقعی انسان و نیازهای حقیقی او شده و در نهایت با برنامه‌ریزی‌های خود ممکن است زمینه‌های رشد استعدادهای انسانی را از بین برند. بارزترین نمونه این موضوع توجه برخی کشورهای اسلامی به شاخص‌های توسعه انسانی از جمله درآمد سرانه است که موجب شده معنویت افراد به عنوان ابزاری برای ارتقاء بهره‌وری و در نتیجه ارتقاء درآمد سرانه مورد توجه باشد. حال آنکه از منظر اسلامی معنویت و عبادت خداوند در واقع مهمترین جزء زندگی شایسته انسانی و توسعه انسانی به شمار می‌رود.( خلیلیان،1383، ص79)
بنابراین برای کشورهای اسلامی تدوین شاخص‌ توسعه انسانی در چارچوب نظام اقتصاد اسلامی ضروری است. این شاخص‌ها هم جهت حرکت و هدف نهایی برنامه‌های اقتصادی و سیاست‌های کلان جامعه را ترسیم می‌کند و هم وضعیت فعلی افراد جامعه در پذیرش مفاهیم اقتصاد اسلامی را روشن می‌سازد. با توجه به آنچه که در مورد جایگاه مهم شاخص های ترکیبی در برنامه ریزی ، تعیین چشم انداز، ارزیابی عملکرد و مقایسه های سیاستی گفته شد و نیز با در نظر داشتن تفاوت دیدگاه جامع، هماهنگ و متعالی اسلام در مورد انسان و توسعه انسانی اهمیت این بحث به روشنی نمایان می شود. با توجه به انتقادات وارد شده به شاخص توسعه انسانی که با باگولین و کامیم (2008) آنها را به 4 دسته تقسیم کرده بودند، هدف محتوایی این پژوهش در دسته اول انتقادات قرار می گیرد که به این امر می پردازد که شاخص توسعه انسانی بیان دقیقی از مفهوم توسعه انسانی نیست. بنابراین هدف این تحقیق ارائه شاخصی جهت سنجش توسعه انسانی با توجه به آموزه‌های اسلامی است، با این ملاحظه که لازم است روش شناسی نظری و کابردی معینی برای شاخص‌سازی ترکیبی وجود داشته باشد و کیفیت تجمیع دیدگا‌ه‌های نظری و کاربردی، مبتنی بر روش های کمی معینی قرار گیرد. بنابراین علاوه بر پرداختن به معنای دقیق توسعه انسانی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، ارائه یک روش کمی‌سازی جامع و معتبر نیز در محدوده هدفی پژوهش حاضر قرار می‌گیرد و تنها مباحث مربوط به کیفیت داده ها که در پژوهش باگولین و کامیم به آن اشاره شده بود در این پژوهش مورد بررسی قرار نمی‌گیرد.
روش انجام پژوهش
بر اساس روش شناسی رانیس، استوارت و سامان (2005)، ابتدا باید تعریف خود را از انسان کامل و شیوه سلوک آن بر اساس مبانی توحیدی اسلام ارائه کنیم و سپس ابعاد و شاخص هایی را برای آن ارائه کنیم. به انسان از دو دیدگاه می توان نگریست. یکی از این دیدگاه که” انسان چیست؟”یعنی چه صفات و انگیزه هایی در وجودش نهفته است؟ یا دارای چه کشش ها و غرایز و فطریاتی است؟اما در دیدگاه دوم این مسئله مطرح میشود که” انسان باید چه بشود؟” یعنی انسان ایده آل و کامل کیست؟ به بیان دیگر انسان چه هدفی را در حیات خود باید در نظر بگیرد تا با سیر به سوی آن به کمال وجودی خویش نایل شود؟ (نصری،1376، ص11) پاسخ به سوال اول یعنی پاسخ به چیستی انسان تعیین کننده پاسخ سوال دوم می باشد. لذا در این پژوهش ابتدا دو ساحت فردی و اجتماعی برای انسان تعریف می کنیم و سپس با روش تحقیق کتابخانه‌ای و اسنادی و برمبنای نظریه فطرت شهید مطهری و دیدگاه ایشان در مورد انسان کامل به تبیین چیستی انسان و یا به عبارت بهتر صفات و انگیزهای وجودی انسان می پردازیم تا بتوانیم استعدادها و ویژگی های انسان ایده آل و کامل را از دیدگاه اندیشمندان اسلامی (تمدن اسلامی) کشف و معرفی کنیم. البته علیرغم جامعیت اندیشه استاد مطهری در مباحث انسان شناسی، لازم است به منظور تبیین بهتر ابعاد و مولفه ها از نظریات سایر اندیشمندان اسلامی و کتب و طرح‌های تحقیقاتی انجام‌شده در حوزه انسان و اقتصاد و نیز منابع موجود در زمینه سرمایه انسانی، سرمایه اجتماعی، سرمایه معنوی، جهت تعریف حوزه ها و مولفه های توسعه انسانی بهره گیریم.
در مورد روش ساخت شاخص ترکیبی باید اشاره کنیم که با توجه محوریت بحث بسط مفاهیم در روند ساخت شاخص ترکیبی در این نوشتار، همانگونه که پیش از این نیز بیان شد، مباحث مربوط به کیفیت داده ها، مدنظر نیست. اما در مورد روش ساخت شاخص ترکیبی و مراحل لازم برای ساخت یک شاخص ترکیبی از روش ارائه شده در پروژه تحقیقاتی مشترک میان سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (اداره علم آمار و اداره علم، تکنولوژی و صنعت) و کمیسیون اروپایی (واحد آمار کاربردی و اقتصاد سنجی مرکز تحقیقات)، استفاده می شود. نسخه اولیه این پروژه تحقیقاتی- که در قالب دستورالعمل ساخت شاخص های ترکیبی منتشر شد – در سال 2005 توسط ناردو ، سایسانا ، سالتلی و تارانتولا از کمسیون اروپایی و هافمن ، جیوانینی ، استیونس ، بیگن و اولسن از سازمان توسعه و همکاری اقتصادی تدوین شد. نسخه تکمیل شده و نهایی این پروژه – که مبنای کار این نوشتار در ساخت شاخص ترکیبی قرار خواهد گرفت – پس از اعمال اصلاحات و پیشنهادات جسینگهاس ، سریباتنجک ، چرچای ، پولینبرویک ، ریوییر ، لاتوالا ، موندا و نیز نظرات گریفین (مشاور ارشد گزارش توسعه انسانی برنامه سازمان ملل متحد)، در سال 2008 منتشر شد. در این دستور العمل 10 گام برای ساخت و ارزیابی یک شاخص ترکیبی ارائه شده است.گام های شش گانه اول مربوط به ساخت شاخص ترکیبی و سه گام بعدی مرتبط با ارزیابی نحوه ساخت شاخص و داده هاست. در گام انتهایی نیز راه های ارائه و انتشار شاخص تبیین شده است. با توجه به دامنه پژوهش حاضر، 6 گام اول و گام نهایی به عنوان 7 مرحله محوری شاخص سازی خواهند بود که این مراحل به ترتیب عبارتند از : بسط و گسترش یک چارچوب تئوریک، انتخاب متغیرها، جایگزین سازی مقادیر در داده های ناموجود، تحلیل چند متغیری، نرمال سازی داده ها، وزن دهی و تجمیع، ارائه و انتشار. مراحل سه گانه باقی مانده که به مسائل مربوط به کیفیت منابع اطلاعاتی و ارزیابی های آماری (ارزیابی مراحل قبلی) اختصاص دارد، جایگاهی در بحث ما ندارد و از دامنه این پژوهش خارج اند.
در خصوص نحوه انتخاب کشورها و سال ارزیابی، مهمترین عامل تصمیم گیری وجود آمار اقتصادی برای تمامی شاخص های بُعد می باشد که با توجه به این عامل تعداد کشورهای مورد بررسی 79 کشور و سال‌های ارزیابی نیز 2006-2008 خواهد بود.
با توجه به اینکه دامنه تحقیق مربوط به یک ارزیابی بین المللی است، منابع اطلاعاتی کسب داده ها شامل گزارش ها و پایگاه های اطلاعاتی بین المللی شامل این موارد خواهد بود: گزارش توسعه انسانی، گزارش شاخص های توسعه جهانی، گزارش توسعه جهانی، گزارش شاخص ادراک فساد، گزارش سالانه بانک توسعه اسلامی، گزارش شاخص عملکرد زیست محیطی، گزارش مرکز اخلاق تجاری، سالنامه آماری سازمان غذا و کشاورزی، گزارش سازمان بین المللی حقوق اساسی، گزارش شاخص صلح جهانی، گزارش های صندوق بین المللی پول، گزارش اهداف توسعه هزاره، گزارش شاخص آزادی اقتصادی، گزارش سازمان کنفرانس اسلامی، مرکز آموزش و پژوهش های اجتماعی، اقتصادی و آماری کشورهای اسلامی، گزارش شاخص اقدامات بشر دوستانه، گزارش حقوق بشر سازمان ملل متحد، گزارش شاخص تعهد به حقوق فرهنگی واقتصادی و اجتماعی، گزارش برنامه بین المللی غذا، گزارش توسعه انسانی اعراب، گزارش انجمن اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل، گزارش سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، گزارش سازمان سلامت جهانی، گزارش شاخص توسعه جهانی، گزارش فساد جهانی، گزارش سازمان توریسم جهانی، گزارش جهانی فرهنگ سازمان ملل متحد، گزارش دفتر جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، گزارش های بانک جهانی و سایر گزارش ها و منابع اطلاعاتی بین المللی.

مطلب مشابه :  سازمان تأمین اجتماعی

فصل دوم: تبیین جایگاه انسان و تشریح مفهوم آن در جهان بینی غربی
مقدمه
این عبارت از سیسرون حکیم رومی (106-43 م) است که «سقراط فلسفه را از آسمان به زمین آورد»، در تفسیر این جمله در کتاب های تاریخ فلسفه سخنان زیادی گفته اند، اما بیشتر مفسران براین عقیده اند که مقصود سیسرون نسبت دادن مقام نبوت به سقراط و انجام گرفتن کرامت و معجزه به دست او نیست، بلکه احتمال زیاد مقصود او این بوده است که سقراط نخستین متفکری بود که متفکران دیگر را متوجه ساخت که این همه در آسمان ها دنبال حقیقت نگردند، بلکه نخست بهتر است به زمین برگردند و به خود بپردازند و قبلا این انسان زمینی را تحقیق کنند، و چنینی نپندارند که این موجود ضعیف از همه سوی مورد تحقیق قرار گرفته و همه مشکلات وجود او بررسی و حل شده، و چیزی نمانده است که بررسی شود . زیرا این جنس دو پا به اندازه ای پیچیدگی و معماهای حل ناشده در وجود خود دارد که در مقایسه با معضلات و مسائل عالم خارج اگر بیشتر نباشد کمتر هم نیست. همین طور افلاطون از سقراط نقل می کرد که گفته است «خودی خود را خود تو بشناس » که امروز به اختصار می گوییم «خودت را بشناس». بعدها این سخن از راه یونانیان به عالم اسلامی هم رسید، و دانشمندان ما نیز آن را به صورت های مختلفی بیان کردند. نظیر این سخنان را در قرآن مجید و احادیث پیامبر اکرم (ص) و سخنان حضرت علی (ع) و سایر پیشوایان فکری و دینی ما آمده است . بی جهت نبود که دانایان قدیم، و از جمله فلوطین، انسان را با عالم مقایسه می کردند، و او را «عالم اصغر» می خواندند، و معتقد بودند که آنچه از اسرارشگفت و عجایب حیرت انگیز در عالم طبیعت مشاهده می شود، نسخه مختصر و فشرده و کوچک شده آن انسان است (حلبی، 1374، ص13-15).
این حقیقت را یکی از روانشناسان رفتارگرای معاصر آمریکا موسوم به اسکینر در کتاب مشهور خود به نام «فراسوی آزادی و بزرگواری » نیک دریافته است. او می نویسد: «می توانیم بگوییم دو هزار و پانصد سال پیش انسان خود را همان اندازه می شناخته که هر بخش دیگری از جهان پیرامون خویش را. ولی امروزه خود او تنها چیزی است که کمتر از همه چیز می شناسد. طبیعیات و زیست شناسی راه درازی پیموه است، ولی به هیچ وجه نمی توان گفت که انسان در شناخت انسان و آنچه به رفتار او مربوط است، پیشرفتی مهم کرده باشد. علوم طبیعی و زیست شناسی یونان اکنون تنها از لحاظ تاریخی قابل توجه است (زیرا هیچ عالم فیزیک یا زیست شناسی برای فهم دانش خود به ارسطو دست نیاز دراز نمی کند)، ولی خواندن محاضرات افلاطونی هنوز به دانشجویان توصیه می شود و در کتب نقل می شود چنانکه گویی آن ها در رفتار انسانی پرتو افشانی می کننند. ارسطو امروزه نمی تواند یک صفحه از فیزیک یا زیست شناسی جدید را بفهمد، اما سقراط و یاران او در دنبال کردن و فهمیدن مباحث مربوط به انسان در عصر جدید کمتر دچار اشکال خواهند شد. ما در تکنولوژی، گام های بزرگی در ضبط عوالم طبیعی و زیست شناختی برداشته ایم، اما در امور مربوط به حکومت، تعلیم و تربیت، و بسیاری از اقتصادیات، هر چند وارد شرایط دگرگونه ای شده ایم، اما چندان بهبود نیافته ایم».
تعریف انسان شناسی

مطلب مشابه :  آلودگی محیط زیست

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید