طبق تعریف ارائه شده از روش رویش‌نظریه، برای یافتن پاسخ مستدل به سؤال تحقیق، بایستی به سراغ واقعیت رفت و داده های تحقیق را فراهم کرد، پس گام اول گردآوری داده هاست. محقق برای گردآوری داده‌ها، باید این موضوع را برای خود و دیگران روشن کند که داده‌ها از کدام واقعیت به‌دست می‌آیند. پاسخ به این سؤال در روش رویش نظریه «شیوه نمونه‌گیری» نامیده می‌شود. اندازه نمونه در نظریه زمینه‌ای در کل کوچک است. و میزان آن توسط اشباع نظری طبقه‌ها تعیین می‌شود. اشباع نظری طبقه‌ها وقتی است که اندیشه‌های جدید از داده‌ها در پژوهش کیفی به دست نیاید. کیفیت داده‌ها در این روش مهم است زیرا در تدوین نظریه نقش اساسی دارند، از این‌رو، بایستی دارای سوگیری خاصی نباشند. داده‌های افراد درجریان نمونه‌گیری یکسان نیست برخی داده‌های بیشتر و برخی اطلاعات کم‌تری می‌دهند، این مهم نیست زیرا داده‌های کم‌تر می‌تواند در تأیید یا رد داده‌های مفصل‌تر استفاده شود که اگر در این جهت هم مفید نباشند، از جریان بحث خارج شده و در فرایند تدوین نظریه نمی‌توان از آن استفاده کرد.
3-2-1-1- نمونه گیری نظری
اگر در بسیاری از روش های پژوهشی دیگر، نمونه گیری از اولین گام ها درفرآیند پژوهش است، تعیین نمونه دراین روش، همزمان با دیگرابعاد تحقیق صورت خواهدگرفت. در نمونه گیری نظری، انتخاب نمونه ها(نه تنها افراد بلکه دادهای مورد نیاز بعدی) باتوجه به تحلیل داده های گردآوری شده پیشین، شناسایی می شود. با گذشت زمان به عمق و تمرکز نمونه گیری افزوده می شود. زیرا درمراحل اولیه، بیشترکشف مفاهیم ومقولات تازه و درمراحل بعد، عمق وغنا بخشیدن به این مقولات، مد نظرقرارمی گیرند. نمونه گیری زمانی به پایان می‌رسد که به اشباع نظری رسیده باشیم. و اشباع نظری، زمانی حاصل می شود که داده های اضافی، کمکی به تکمیل و مشخص کردن یک مقوله نظری نمی کنند و نمونه ها ازآن پس مشابه به نظرمی رسند(رنجبر، 1389، به نقل از ذکائی، 1381، ص 59). درنمونه گیری نظری، یک مورد در سه حالت انتخاب می شود: 1- انتخاب یک مورد برای پرکردن مقولات نظری، برای بسط نظریه ظاهرشده؛ 2- انتخاب یک مورد برای تکرارشدن موارد قبلی درجهت آزمودن نظریه ظاهرشده؛ 3- انتخاب یک مورد که قطب متضاد نظریه ظاهرشده است، به قصد بسط دادن نظریه.
برای دستیابی به چنین منظوری، اولین مورد معین می‌شود و داده های مربوط به آن جمع آوری می‌گردد. سپس با دقت در داده های فراهم آمده از مورد اول و تحلیل مقدماتی آن داده ها، مورد دوم آنطور معین می‌شود که تا حد ممکن با مورد اول در موضوع بررسی تفاوت داشته باشد تا به شمول داده ها کمک کند. همین شیوه در بررسی داده های مربوط به مورد دوم و همین ملاک برای تعیین مورد سوم برای بررسی و فراهم شدن داده ها، رعایت خواهد شد. این فرایند به همین شیوه و با همین ملاک ادامه می‌یابد تا آنجا که به «کفایت نظری و اشباع» برسیم، یعنی بررسی چند مورد آخر هیچ داده ای متفاوت از داده های قبل، به دست ندهد. به بیان مبدعان رویش نظریه « هنگامی طبقه‌ها به لحاظ نظری اشباع می‌شوند که: در خلال گردآوری و تحلیل بیشتر داده ها، داده‌های جدید از طبقه ها به دست نیاید». اصلاح و تعقیب محتوای مصاحبه‌ تا هنگامی که همه طبقه ها اشباع شوند باید ادامه یابند. با ادامه راه و ایجاد اطمینان در محقق که افزودن بر موردها و ادامه بررسی هیچ اطلاع تازه ای نمی افزاید و در نتیجه هیچ نکته ای به تحلیل قبلی اضافه نمی شود؛ محقق اطمینان می‌یابد که داده های او همه واقعیت مورد بررسی را شامل می‌شود. درمورد تحقیق حاضر نیز باید روشن شود که ما داده‌ها را ازکدام جامعه و ازچه افرادی به دست می‌آوریم.
در موضوع حاضر چون یافتن دیدگاه آموزه های قران در باره راهکارهای کنترل کجروی، مورد نظر است، داده های تحقیق به صورت مستقیم از قرآن کریم که حاوی دیدگاههای خداوند در باره موضوع مورد نظر می باشند، اخذ شده است. قابل ذکر اینکه در قران کریم این دیدگاهها از زبان افراد مختلف مانند پیامبران و مؤمنان نقل شده است که به نوعی قرآن از دیدگاه آنان در باره راهکارهای کنترل کجروی گزارش می دهد. در واقع مراجعه به متن مکتوب قرآن، و استفاده از دیدگاه خداوند در این خصوص، منبع دریافت داده ها بوده بوده است. البته برای تکمیل این نظریه، نیاز است به دیدگاه پیامبر اسلام، امامان معصوم، مفسران، محدثان، فقها و متفکران مسلمان، مراجعه کرد و نظریه نهایی اسلام در باره کنترل کجروی را ارائه نمود. هرچند برای کامل تر شدن آن و تطابق آن با نیازها و مقتضیات امروز جامعه، علاوه بر موارد فوق نیاز است که پس از اجرای این راهکارها، از دیدگاه مجریان این راهکارها در قسمتهای مختلف استفاده کرد و در مقام عمل نیز، نظریه ای قابل اجرا برای جامعه امروزی ارائه کرد. هرکدام از این مراحل، پژوهش های مستقل و گسترده ای را نیاز دارد که از حوصله این تحقیق خارج است. اگر چه برای کنترل کجروی در جامعه ایران، نیاز فوری به این نوع تحقیقات وجود دارد.
3-2-1-2- تکنیک جمع آوری داده‌ها
رایج‌ترین منابع جمع‌آوری داده‌ها در پژوهش‌های کیفی، عبارتند از مصاحبه، مشاهده و ابزارهای پژوهشگر- ابداع؛ مصاحبه‌ها و مشاهدات نوشته می شوند و به متن تبدیل می‌گردند. مصاحبه‌ها، پژوهشگر را قادر می‌سازد که داده‌ها را به زبان خودِ شرکت‌کنندگان در تحقیق، جمع‌آوری کند؛ درعین حال مشاهدات می‌توانند صحت گفته‌های مصاحبه شونده و نکات احتمالی فراموش شده توسط او را مشخص کنند. پس «ترکیب روش‌های گردآوری داده‌ها می‌تواند به پژوهشگر کمک کند که صحت داده‌ها را دریابد؛ چیزی که شرکت‌کنندگان در پژوهش به محقق می‌گویند، در عمل، ضرورتاً منطبق بر واقعیت‌ها نیست و ترکیب در روش‌ها می‌تواند صحت گفته‌های آن‌ها را محقق سازد. در این پژوهش سیر جمع آوری داده ها به شرح زیر بوده است:
پس از انتخاب موضوع و روش پژوهش، مراحل اجرایی تحقیق به شرح ذیل انجام شد. نخست با توجه به فضای اصلی پژوهش، پرسشها و مفاهیمی که محورهای مهم تحقیق را در برداشته باشد، استخراج شد. در مرحله دوم تحقیق، با به کارگیری این پرسشها و عناوین گرفته شده و با استفاده از ادبیات تحقیق، چارچوب مفهومی متناسب با موضوع تدوین شد. به دلیل آنکه موضوع پژوهش، به دست آوردن دیدگاه قرآن درباره راهکارهای کنترل اجتماعی بود، ابتدا تمام قرآن مطالعه شد و سپس با توجه به پرسشها و چارچوب مفهومی و با به کارگیری نرمافزار «ماکس کیودا» آیات مرتبط به دست آمد و در فایلی مستقل تنظیم گردید و دادههای اولیه برای کدگذاری فراهم آمد. پس از کدگذاری اولیه با تهیه جدولها و تنظیم این کدهای به دست آمده، کدگذاری محوری نیز انجام گرفت و مراحل بعدی پژوهش بر اساس این روش کامل شد.
3-2-1-3- تحلیل داده ها
همانطور که قبلاً هم اشاره شد، در این روش «جمع آوری داده ها و آنالیز آنها در یک تعامل بسیار نزدیک با یکدیگر می‌باشند.» یعنی در ضمن جمع آوری داده ها، مفاهیم و کم کم بخش هایی از نظریه و در آخر، نظریه نهایی ظهور می‌یابد. محقق مدام باید میان داده های جمع آوری شده و تحلیل هایش در رفت و آمد باشد و به تصحیح و تکمیل یافته ها با استفاده از نتایج جدیدِ حاصل از مواجهه با داده های نو بپردازد؛ از فراهم شدن نخستین داده ها تا تحلیل نهایی گام هایی برداشته می‌شوند که در ادامه به توضیح مراحل تحلیل داده ها می‌پردازیم:
3-2-1-3-1- مقوله‌بندی و کدگذاری متن (دادهها)
محقق در اولین قدم، با دقت در دادهها، سعی در شناسایی و تفکیک کردن میان انواع و اقسام آنها از جهتهای گوناگون و کدگذاری این انواع میکند؛ یعنی پژوهشگر تلاش میکند دادههای متفاوت را –که در نگاه نخست ممکن است تمایز آشکاری با هم نداشته باشند- از هم متمایز کند و دادههای مشابه را گرد هم بیاورد و دستهبندی کند و سپس با کشف روابط میانِ دستههای گوناگون و متمایز دادهها، به ارائه نظریه برسد. در ادامه، انواع کدگذاری دادهها بیان و بررسی شده است:
3-2-1-3-1-1- کدگذاری باز
«کدگذاری باز»، یک بخش از تجزیه و تحلیل است که شناسایی، نامگذاری، دستهبندی و تشریح پدیده‌های موجودِ میان داده‌ها را دربرمیگیرد. هدف از کدگذاری باز، درک مفاهیم پنهان در بیان متن اصلی است که میتواند متن مصاحبهشونده یا اسناد مورد مراجعه باشد. مفاهیم و ملاکهای تقسیم دادهها بر اساس انواع و اقسام، میتواند مفاهیم و ملاکهای پیشین در دانش قبلی، یا مفاهیم و ملاکهای ابداع شده توسط محقق و معطوف به دادههای جدید و موجود در تحقیق باشد. این به آن معناست که نباید به برقراری پیوند بین دادهها و مفاهیم از پیشتعیین شده اکتفا کرد؛ بلکه باید به ابداع مفاهیم نو نیز پرداخت. همچنین با دقت در دادهها و یافتن شباهتها و تفاوتها، در صورت لزوم به آفرینش مفاهیمی جدید – که توانایی محقق را در توصیف واقعیت زیاد میکند- دست زد. در این گام، دادهها از پراکندگی مطلق و بینظمی زیاد، خارج و در مقولههای گوناگون دستهبندی میشود.
3-2-1-3-1-2- کدگذاری محوری
«کدگذاری محوری»، فرایند ایجاد ارتباط بین کدها (دستهبندیها و مشخصات) با یکدیگر است. محقق در این مرحله به دنبال نظم بخشیدن به عناوین به دست آمده در کدکذاری باز است. همچنین او به هر دسته از عناوین، عنوانی کلیتر و عامتر میدهد. انتخاب عنوان کلی، میتواند هم بر اساس دریافتهای محقق و هم با مراجعه به دانش پیشین انجام شود.
3-2-1-3-1-3- کدگذاری انتخابی
سومین مرحله کدگذاری، «کدگذاری انتخابی» است که در آن با بیان دسته‌بندیهای گوناگون، یک دسته را به عنوان هسته و مرکز بر می‌گزینیم و همه دسته‌های دیگر را با دسته مرکزی ارتباط می‌دهیم. ایده اصلی، در کدگذاری انتخابی، ایجاد یک هسته اصلی برای ارتباط داده‌های دیگر به این هسته است. به بیان دیگر، محقق در کدگذاری انتخابی به دنبال کشف «خط اصلی داستان» است. در اینجا دوباره باید توجه داشت که برقراری همه این ارتباطها میان مقولههای گوناگون با یکدیگر و عناوین متمایز و نتیجهگیریهای بعدی، میتواند با به کارگیری دانش قبلی انجام شود یا میتواند نتیجه «حساسیت تئوریکیِ» شخصی ِمحقق باشد. حساسیت تئوریکی نیز توانایی پژوهشگر در غوطهور شدن در دادهها و معنا دادن به آنهاست. البته حساسیت تئوریک صرفاً از جنس نوآوری نیست؛ بلکه میتواند حساسیت محقق در برقرار کردن ارتباط میان یافتهها و نظریههای پیشین نیز باشد.
3-2-1-3-1-4 – اعتبار کدگذاریها و مفاهیم و مقولههای استخراج شده
تأمین روایی و پایایی این پژوهش بر اساس روش تأمین پایایی و روایی مطالعات کیفی است. بر پایه این روش چهار معیار: 1. اعتبار و موثق بودن (باورپذیری)، 2. انتقال پذیری، 3. اطمینان پذیری، و 4. تأیید پذیری، جهت ارزیابی در در نظر گرفته می شود. برای دستیابی به هریک از این معیارها، اقدامات زیر صورت پذیرفت: 1. اعتبار: با توجه به اعتبار متن قرآن از نظر سند، در خصوص اعتبار سندی گزاره ها و داده های انتخابی مشکل خاصی وجود نداشت؛ اما با توجه به اهمیت اعتبار گزاره های قرآنی از نظر دلالت، انتخاب آیات مرتبط و کدگذاری اولیه بر اساس فهم متن عربی قرآن و ترجمه های قرآن از آقایان ناصر مکارم شیرازی(دام عزه) و محمد مهدی فولادوند(دام عزه) انجام گرفت. برای تأیید موارد ترجمه شده، به ترجمه های آقایان سیدجلال الدین مجتبوی(ره)، سید علی موسوی گرمارودی(دام عزه) و محمدعلی رضایی اصفهانی(دام عزه) و همکاران، مراجعه شد و موارد مشکل دار حذف گردید. با توجه به روش مفسران در تفسیر قرآن، مواردی که نص قرآن بود، مستقیم از طریق ترجمه آیات مورد استفاده قرار گرفت، مواردی مانند ویژگیهای قیامت، بهشت و جهنم، نظارت خدا و … . برای استقرار ظهور آیات، به برخی از تفاسیر مانند تفسیر نمونه، تفسیر المیزان و تفسیر مجمع البیان و برخی تفاسیر روایی مانند نور الثقلین مراجعه شد. همچنین در نهایت با توجه به خلاصه بودن تفسیر قرآن مهرجوان(یک جلدی) که به نوعی به دیدگاه مشهور مفسران اشاره دارد، به این تفسیر مراجعه و موارد تطبیقی این تفسیر با برداشت ها در پاورقی تحقیق، قرار داده شد.
2. انتقال پذیری: برای حصول اطمینان از انتقال پذیری یافته های پژوهشی، در باره برخی از قسمتهای پژوهش به متخصصان رشته که در تحقیق مشارکت نداشتنه اند، رجوع شد و در مورد یافته های پژوهش مورد مشورت قرارگرفتند. اسامی این افراد در مقدمه تحقیق بیان شده است. در همه مراحل کار و به منظور ایجاد اطمینان پذیری، جزئیات پژوهش و یادداشت برداری ها ثبت و ضبط شد.

                                                    .