رشته حقوق

علامه طباطبائی

دانلود پایان نامه

جایگاه زن در قرآن و حدیث
بخش اول : هویت انسانی برابر زن و مرد
بخش دوم : جایگاه مختص رفتاری و حقوقی زن
بخش سوم : جایگاه متعادل اخلاقی، عملی و حقوقی زن و مرد
بخش چهارم : نقش زن و مرد در تکامل متقابل یکدیگر
بخش پنجم : لزوم حضور و مشارکت زنان در جامعه
مقدمه فصل:
خداوند متعال زن و مرد را در آفرینش و خلقت از یک گوهر آفریدو در حقیقت و هویت انسانی آن ها، تفاوتی قرار نداد و روح را تشکیل دهنده آن حقیقت، نهاد و بدن را ابزاری در اختیار روح گذاشت تا فرد قادر باشد به کمالات انسانی نائل گردد. برای رسیدن آدمی به این کمالات بنابر اقتضای ربوبیتش، راهنمایی بشر را به عهده گرفت و هدایت او را از طریق فطرت وارسال رسل و انزال کتب تضمین نمود و چارچوبی قانونمند را در نظام هستی استوار گرداند و آن را حدود الهی شمرد و در طرح قوانین به ابزارهای وجود انسان؛ فطرت، قدرت، جنسیت و . . . او توجه نمود. انسان ها را به واسطه رنگ، نژاد، جنسیت. . .امتیاز نبخشید و رمز فضیلت و برتری انسان ها را در تقوا بنیان نهاد و آن را سرمایه ای دست یافتنی توسط مرد و زن قرار داد. هویت انسانی آن ها را همپا و همسنگ یکدیگر بیان نمود و هویتی مختص برای هر یک از دو جنس بنیاد نهاد و او را با توجه به هویت مشترک و مختص، شرایط، تفاوت ها و امکانات، موظف به انجام اعمالی مشترک و مختص نمود و برای اصناف و گروه های مختلف قوانین و مقررات مشخصی را طرح کرد و در مقابل وظایف و اعمال مشترک، حقوقی مشترک را برای انسان ها در نظر گرفت؛ حق حیات، مساوات، آزادی، تعیین سرنوشت. . . و در مقابل وظایف اختصاصی، حقوقی خاص تعیین نمود؛ حق سرپرستی(قیومیت)، حق مادری . . .
این بخش به بررسی جایگاه زن در اسلام می پردازد و چون کلام معصوم علیهم السلام تبیین کننده کلام الهی است، آیات و احادیث در کنار هم بررسی می شود. قبل از ورود به بحث ذکر دو نکته لازم است:
الف- فرهنگ مسلمین که تا حدودی تحت تأثیر فرهنگ های بیگانه قرار گرفته است، جدای از فرهنگ خالص اسلامی می باشد و نقاط افتراق این دو-که البته تباین کلی نیز ندارد- قابل دفاع نبوده بلکه باید در پالایش آن از هر گونه خطا و اشتباه کوشید. در این فصل سخن از فرهنگ اسلام است که بر اساس نیازهای فطری بشر پایه ریزی شده است و به سنت های اشتباه مسلمین که گاه در نقطه ای مقابل اسلام قرار دارد، نمی پردازد.(لازم به ذکر است در فصل دوم در بررسی عوامل مذهبی پیدایش فمینیسم‏‏ به فرهنگ مسلمین اشاره شده است)
ب- این پایان نامه به رفع شبهات موجود در مباحث فقهی نپرداخته بلکه هدف آن بررسی آیات و احادیثی است که در زمینه حقوق مشترک و اختصاصی زنان وارد شده است تا در بخش آخر این حقوق با درخواست های فمینیست ها مقایسه شود و چگونگی مطابقت این درخواست ها و حقوق، با فطرت انسان ها ارزیابی گردد.
بخش اول
تساوی زن و مرد در برخورداری از مواهب تکوینی و تشریعی(هدایتی)
با تدبر در آیات الهی قرآن کریم روشن می شود که انسان ها دارای دو هویت طولی می باشند؛ هویت انسانی و هویت جنسی. هویت انسانی که پایه و اساس انسانیت و در رتبه برتر و درجه عالی تر است، مشترک بین زن و مرد می باشد. حقیقت این هویت، روح انسان است و بدن، همانند ابزاری می باشد که در انجام فعالیت های دنیوی در اختیار آن قرار دارد و هویت جنسی او را تشکیل می دهد. روح، وجودی است مجرد که نه مذکر است و نه مؤنث. بدین ترتیب آیات شریفه الهی برای هدایت بشر به تعلیم و تزکیه نفس آدمی پرداخته است تا او را به سوی کمالات راهنمایی کند.
کمالات انسانی را نیز در مبدأ شناسی، معاد شناسی و وحی و رسالت شناسی می داند، یعنی کمال، در داشتن جهان بینی الهی است و در فهم این سه اصل دینی نه مذکر بودن شرط است و نه مؤنث بودن مانع. انبیاء علیهم السلام هم که انسان ها را به این سه اصل دعوت نموده اند، نه این که دعوتنامه ای خاص برای مردها فرستاده اند و نه زن ها را از شرکت در این امور محروم داشته اند. انسان ها اعم از زن و مرد با وجود هویت انسانی مشترک، دارای وظایف و حقوقمشترکی هستند و با توجه به هویت جنسی مختص وظایف و حقوق خاصی دارند. این بخش هویت انسانی و جایگاه مشترک بین زن و مرد را بررسی خواهد نمود.
1-وحدت در آفرینش و برخورداری از مواهب دنیوی
قرآن کریم پس از بیان آن که جوهر و روان انسان ها واحد و یگانه است، و در قوا و ابزارهای ادراکی برابرند و مواهب طبیعی و تشریعی یکسانی در اختیار آن ها قرار گرفته است. بدین روی در هویت انسانی، دارای جایگاه مشترکی هستند و در این جایگاه برابر،‌ جهت رسیدن به کمالات انسانی، وظایف یکسانی از آن ها درخواست شده است که در مقابل انجام آن ها می توانند به خصوصیات و ویژگی های مشترکی دست یابند و از قرب الهی برخوردار گردند. بنابراین هویت انسانی مانع تفکیک نقش های مشترک آن ها نمی شود.
اینک جهت تبیین هویت انسانی و جایگاه مشترک بین زن و مرد در خلقت و برخورداری از مواهب دنیویی به موارد ذیل اشاره می شود:
1-1-آفرینش از نفس واحد
قرآن کریم اصل و ریشه تمام انسان ها اعم از زن و مرد را یکسان دانسته و خلقت آن ها را از یک جنس و واقعیت می داند«یَأَیهَُّا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّکُمُ الَّذِى خَلَقَکمُ مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَهٍ وَ خَلَقَ مِنهَْا زَوْجَهَا وَ بَثَّ مِنهُْمَا رِجَالًا کَثِیرًا وَ نِسَاءً وَ اتَّقُواْ اللَّهَ الَّذِى تَسَاءَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ کاَنَ عَلَیْکُمْ رَقِیبًا »
علامه طباطبائی مقصود از نفس واحد را نفس انسانی می داند و می فرماید: «و نفس چیزى است که انسان بواسطه آن انسان است و آن عبارت است از مجموع روح و جسم در دنیا و روح به تنهایى در زندگى برزخ‏»و اولین نمونه ظهور یافته این حقیقت را حضرت آدم‌ (ع) می دانند.بدین روی در اسلام هر زنی از دنده شوهرش آفریده نشده است، بلکه این آیه مبارکه بیانگر آن است که جنس زن و مرد یکی است و هر دو از نفس انسانی خلق شده اند.
1-2-آفرینش زوج انسان ها
خداوند تبارک و تعالی انسان ها را نیز همانند سایر موجودات زوج آفرید « وَ خَلَقْنَاکمُ‏ْ أَزْوَاجًا »و ازواج را به صورت جنس مذکر و مؤنث قرار داد« فجََعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَینْ‏ِ الذَّکَرَ وَ الْأُنثى‏» تا از نفس و هویت یکدیگر باشند«‌ وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکمُ‏ْ أَزْوَاجًا وَ جَعَلَ لَکُم مِّنْ أَزْوَاجِکُم بَنِینَ وَ حَفَدَه . . » و موجب بقا و استمرار نسل بشری گردند. بدین روی اسلام سرشت و طینت زن و مرد را یکی می داند.
1-3-اشتراک در تعدیل و تسویه (نظم و هماهنگی)
خداوند متعال انسان را از هر نظر(جسمی و روحی) موزون و شایسته آفرید« الَّذِى خَلَقَ فَسَوَّى‏ »و در این آفرینش نظم ویژه ای برقرار نمود. « الَّذِى خَلَقَکَ فَسَوَّئکَ فَعَدَلَک‏»و آن را بهترین نظام و قوام قرار داد. « لَقَدْ خَلَقْنَا الْانسَانَ فىِ أَحْسَنِ تَقْوِیم‏ »
1-4-اشتراک در دمیدن روح الهی

مطلب مشابه :  مکانیزم های حاکمیت شرکتی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید