ـ مؤمن باید شبانه روز خود را به سه قسم تقسیم کند: زمانی برای نیایش و عبادت پروردگار، و زمانی برای تأمین هزینه زندگی و زمانی برای واداشتن نفس به لذتهایی که حلال و مایهی زیبایی است. خردمند را نشاید جز آنکه در پی سه چیز حرکت کند: کسب حلال برای تأمین زندگی، یا گام نهادن در راه آخرت، با به دست آوردن لذتهای حلال (حکمت/390).
ـ پیش از آنکه مرگ شما را دریابد آنچه لازمهی ملاقات است فراهم آورید، زیرا مرگ پایان زندگی است و هدف نهایی، قیامت است. پیش از آنکه مرگ شما فرا رسد، با اعمال نیکو آماده باشید، زیرا در گرو کارهایی هستید که انجام دادهاید و پاداش داده میشوید به کارهایی که از پیش مرتکب شدهاید. …، (در مورد کار سربازان فرمودهاند) ثواب اعمال نیکویی که قصد انجام آن را داشته خواهد برد، و نیت او ثواب شمشیر کشیدن را دارد (خطبه/190).
ـ همانا عمل (علامه : کار) تو وسیلهی آب و نان نبوده، بلکه امانتی در گردن توست، باید از فرمانده و امام خود اطاعت کنی، …، حق نداری نسبت به رعیت استبداد ورزی و بدون دستور به کار مهمی اقدام نمایی (نامه/5).
ـ هیچ بدعتی در دین ایجاد نمیشود مگر آن که سنتی ترک گردد؛ پس، از بدعتها بپرهیزید، و با راه راست و جاده آشکار حق باشید، نیکوترین کارها سنتی است که سال‌ها بر آن گذشته و درستی آن ثابت شده باشد، و بدترین کارها آنچه که تازه پیدا شده و آینده آن روشن نیست (خطبه/145).
ـ عاقل با چشم دل سرانجام کار را مینگرد و پستی و بلندی آن را تشخیص میدهد. …، پس آنکه با چشم دل بنگرد و با دیده درون کار کند، آغاز کارش آن است که بیندیشد آیا عمل او به سود اوست یا زیان او؟ اگر به سود اوست ادامه دهد، و اگر زیان‌بار است توقف کند، زیرا عمل کننده بدون آگاهی چون روندهای است که بیراهه میرود، پس هرچه شتاب کند از هدفش دورتر میماند، و عملکننده از روی آگاهی، چون روندهای بر راه راست است، پس بیننده باید به درستی بنگرد که آیا روندهی راه مستقیم است یا واپسگرا؟ ….، آگاه باش هر عملی رویشی دارد و هر رویندهای از آب بینیاز نیست و آبها نیز گوناگون میباشند. پس هر درختی که آبیاری‌اش به اندازه و نیکو باشد شاخ و برگش نیکو و میوه‌اش شیرین است و آنچه آبیاری‌اش پاکیزه نباشد درختش عیب دار و میوه‌اش تلخ است (خطبه/154).
ـ در نیکیها، انجام دهندهی آن پاداش میگیرد (علامه: هیچ کس به خیر نمیرسد، مگر کسی که عمل به خیر کند) و در بدیها جز بدکار کیفر نشود. پس در ادارهی امور خود هشیارانه و سرسختانه استوار باش، نصیحت دهندهای عاقل، پیرو حکومت، و فرمان‌بردار امام خود باش، مبادا کاری انجام دهی که به عذرخواهی روی آوری، نه به هنگام نعمتها شادمان و نه به هنگام مشکلات سست باشی (نامه/33).
ـ از آن همه زر و زیوری که به دنبال آن حرکت میکنید، پرهیز میکنم (خطبه/174).
ـ آگاه باشید! به خدا سوگند که یاد مرگ مرا از شوخی و کارهای بیهوده باز میدارد (خطبه/84).
ـ خدا شما را بیامرزد، اعمال نیکو بر اساس نشانههای روشن (راه و رسم آشکار پیامبرص) انجام دهید، زیرا که راه، روشن است و شما را به خانهی امن و امان دعوت میکند. هم اکنون در دنیایی زندگی میکنید که میتوانید رضایت خدا را به دست آورید، با مهلت و آسایش خاطری که دارید. اکنون نامه عمل سرگشاده، و قلم فرشتگان نویسنده در حرکت است، بدنها سالم و زبانها گویاست، توبه مورد قبول و اعمال نیکو را میپذیرد (خطبه/94).
ـ در زاد و توشه آن دنیا، جز تقوا خیری نیست کسی که به قدر کفایت از آن بردارد در آرامش به سر می‌برد، و آن کس که در پی به دست آوردن متاع بیشتری از دنیا باشد وسایل نابودی خود را فراهم کرده و به زودی از دست میرود. …، با اعمال خود به سوی زندگی جاویدان و خانه همیشگی کوچ کردند، آنسان که خدای سبحان فرمود: «چنانکه آفرینش را آغاز کردیم، آن را باز میگردانیم، وعدهای بر ماست و همانا این کار را انجام خواهیم داد» (خطبه/111).
ـ گناهی که تو را پشیمان کند بهتر از کار نیکی است که تو را به خودپسندی وادارد (حکمت/46).
ـ (خداوند) اعمالی که دوست دارد بیان فرموده و از آنچه کراهت دارد معرفی کرد، تا از خوبیها پیروی و از بدیها دوری گزیند. …، در روز قیامت ندا دهندهای بانگ میزند که «آگاه باشید، امروز هرکس گرفتار بذری است که کاشته و عملی است که انجام داده، جز اعمال منطبق با قرآن» پس شما در شمار عمل کنندگان به قرآن باشید، از قرآن پیروی کنید، با قرآن خدا را بشناسید، و خویشتن را با قرآن اندرز دهید، و رأی و نظر خود را برابر قرآن متهم کنید، و خواستههای خود را با قرآن نادرست بشمارید. عمل صالح! عمل صالح! سپس آیندهنگری! آیندهنگری! و استقامت! استقامت! آنگاه بردباری! و پرهیزکاری! پرهیزکاری! برای هر کدام از شما عاقبت و پایان مهلتی تعیین شده، با نیکوکاری بدانجا رسید، همانا پرچم هدایتی برای شما برافراشتهاند، با آن هدایت شوید و برای اسلام نیز هدف و نتیجهای است به آن دسترسی پیدا کنید، و بر انجام واجبات، حقوق الهی را ادا کنید، که وظائف شما را آشکار بیان کرده و من گواه اعمال شما بوده و در روز قیامت از شما دفاع میکنم و به سود شما گواهی میدهم.
علامه جعفری در ترجمه این فراز خطبه آورده است: «اهتمام بورزید به کار، برخیزید برای کار، سپس کار را ناتمام نگذارید و به پایان برسانید. و در تصمیمی که گرفتید استقامت بورزید، استقامت. شکیبا باشید، شکیبا. پرهیزکاری پیشه کنید، پرهیزکاری. قطعاً برای شما هدفی است نهایی. تا وصول به آن تکاپو کنید. حتمی است که برای شما نشانهای است، با آن نشانه هدایت شوید و بیتردید برای اسلام مقصدی است تا وصول به آن مقصد بکوشید و از پای ننشینید، با ادای حقوقی که خداوند بر شما مقرر داشته و با عمل به وظایفی که برای شما تعیین فرموده است، به درگاه خدا بروید. من شاهد شما هستم و در روز قیامت حجت به سود شما خواهم بود».
آگاه باشید! آنچه از پیش مقرر بود، به وقوع پیوست و خواستههای گذشته الهی انجام شد، و همانا من با تکیه به وعدههای الهی و براهین روشن او سخن میگویم که فرمود: «کسانی که گفتند پروردگار ما خداست، سپس استقامت ورزیدند، فرشتگان بر آن‌ها فرود میآیند و میگویند، نترسید و محزون نباشید که بشارت باد بر شما بهشتی که وعده دادهاند». و همانا شما گفتید پروردگار ما خدا است، پس در عمل به دستورات کتاب خدا و در ادامه راهی که فرمان داد، و بر روش درست پرستش بندگان او، استقامت داشته باشید و پایدار مانید، و از دستورات خدا سرپیچی نکنید، و در آن بدعت‌گذار مباشید، و از آن منحرف نگردید؛ زیرا خارج شوندگان از دستورات الهی در روز قیامت از رحمت خدا دورند.
علامه جعفری در ترجمه این فراز از خطبه فرموده است: «شما که گفتید بزرگ‌ترین اعتقاد الهی را پذیرفتهاید، حال بر عمل به کتابش و به راه روشن و طریقه شایسته عبادت او استقامت ورزید، سپس از این طریق منحرف نشوید و بدعت در آن مگذارید و با آن مخالفت نکنید».
هر جا کار نیک دیدید یاری کنید، و هرگاه چیز بد و ناروایی مشاهده کردید دوری گزینید، زیرا پیامبر اسلام همواره میفرمود: «ای فرزند آدم، کار نیک را انجام ده و کار بد را واگذار، اگر چنین کنی، در راه راست الهی قرار خواهی داشت. …، خوشا به حال کسی که به خانه و خانوادهی خود پردازد، و غذای حلال خود را بخورد (خطبه/176).
ـ هرکس از شما در روزگارانی مهلت دارد به اعمال نیکو بپردازد پیش از آنکه مرگ فرا رسد، و در ایام فراغت پاک باشد، پیش از آنکه گرفتار شود، و در ایام رهایی نیکوکار باشد، پیش از آنکه مرگ گلوی او را بفشارد، پس برای خود و جایی که میرود آماده باشد، و در این دنیا که محل کوچ کردن است برای منزلگاه ابدی توشه بردارد، …، همانا خدای سبحان شما را بیهوده نیافرید، و به حال خود وانگذاشت، و در گمراهی و کوری رها نساخته است، کردارتان را بیان فرمود، و از اعمال شما باخبر است و سرآمد زندگی شما را مشخص کرد و «کتابی بر شما نازل کرد که روشنگر همه چیز است»، …، با زبان پیامبرش کارهای ناخوشایند و خوشایند، بایدها و نبایدها را ابلاغ کرد، و اوامر و نواهی را آموزش داده و راه عذر را بر شما بست و حجت را تمام کرد (خطبه/86).
ـ او در میان خانوادهاش افتاده، چشم خود را میبندد و با گوش میشنود و با عقل درست میاندیشد، که عمرش را در پی چه کارهایی تباه کرده؟ و روزگارش را چگونه سپری کرده؟ به یاد ثروتهایی که جمع کرده میافتد، همان ثروتهایی که در جمعآوری آن‌ها، چشم برهم گذاشته و از حلال و حرام و شبههناک گرد آورده و اکنون گناه جمعآوری آن همه بر دوش اوست که هنگام جدایی از آن‌ها فرا رسیده و برای وارثان باقی مانده است تا از آن بهرهمند گردند، و روزگار خود گذرانند، راحتی و خوشی آن برای دیگری و کیفر آن بر دوش اوست و … سپس او را به سوی منزلگاهش در درون زمین میبرند، و به دست عملش میسپارند و برای همیشه از دیدارش چشم میپوشند (خطبه/109).
ـ مردم اگر شما همانند من از آنچه بر شما پنهان است باخبر بودید، از خانهها کوچ میکردید، در بیابانها سرگردان میشدید، و بر کردارتان اشک میریختید و چونان زنان مصیبت دیده بر سر و سینه میزدید، سرمایه خود را بدون نگهبان و جانشین رها میکردید و هر کدام از شما تنها به کار خود میپرداختید و به دیگری توجهی نداشتید (خطبه/116).

                                                    .