عزت نفس در دوره نوجوانی

عزت نفس در دوره نوجوانی

پیامهایی که کودکان به مرور با گذشت زمان از افراد مهم پیرامون خود در مورد خودشان دریافت می کنند برای عزت نفس آنها بسیارمهم است کودکان معمولا همه چیز را بدون چون و چرا بعنوان حقیقت قبول می کنند.
عزت نفس ود پدر ومادر نیز می تواند برروی فرزندان تاثیر بگذارد این عقیده وجود دارد که فعالیت پدر ومادر برای کار برروی غزت نفس شخصی خودشان بیشتر از آموزش مستقیم این موارد، بر کودکانشان تاثیر دارد در دوران کودکی ، ابتدا یاد می گیریم که با نسخه برداری از رفتار پدر و مادر با خودمان رفتار کنیم در نتیجه اگر پدر یا مادر ایراگیر باشند خود انتقادی ما بیشتر خواهد شد . سرانجام تصور می شود که عملکرد و ساختار خانواده نیز در عزت نفس مهم است مطالعات نشان می دهد که فرزندان والدین طلاق گرفته و بی خانمانها می توانند بر اثر این وضعیت از عزت نفس ضعفی برخودار باشند .
بدرفتاری جسمانی یا جنسی
هر که بیشتر محبت می کند بیشتر کتک می زند . جمله ای است که اغلب برای توجیه بدرفتاری جسمانی با بچه ها بکار می رود این گونه بدرفتاری اغلب دلیل ویژه ای ندارد پیش بینی نشده است وبه مرور زمان در قربانیان احساس درماندگی بوجود می آورد تنبیه جسمانی یا تهدید شدن به آن می تواند عزت نفس را به شدت تحت تاثیر قرار دهد .
آثار بدرفتاری جنسی در دوران کودکی نیز خودرا در سراسر زندگی قربانی نشان می دهد باورهای منفی در باره خود. که از بدرفتاری جنسی دوران کودکی تناشی می شوند . عزت نفس را پایین می آورند قربانیان این گونه بدرفتاری اغلب باوردارند که بی ارزش یابد هستند و نسبت به دیگران احساس حقارت می کنند گایل لیندنفلید1 در کتاب خود زیر عنوان عزت نفس می گوید حتی ایماو اشاره یا کنایه های جنسی نامناسب ، بی دلیل و غیر مستقیم به کودک نیز می تواند رشد یک خود انگاره مثبت را تهدید کند
ظاهر جسمانی
نگاه سریع به صفحه های هر یک از جمله های مدنشان دهنده اهمیتی است که جامعه به خوش ظاهر بودن در هر سن می دهد باور براین است که خود انگاره جسمانی یکی از اولین سنگ بناهای عزت نفس در کودکان است کسانی که جذاب به نظر می آیند بیشتر از آنهایی که ظاهر خوشایندی ندارد مورد توجه قرار می گیرند . سرانجام باورود فرد به بزرگسالی ، کیفیت ظاهر او مهم تلقی نمی شود بلکه برداشت او از ظاهرش اهمیت می یابد.

GaeL LindenfieLd-1
جنس
در گذشته به رغم نبود شواهد قاطع بسیاری از نویسندگان تمایل داشتن از نگرشهای سنتی راجع به جنس پیروی کنند و بطور کلی اعتقاد داشتند که زنان در مقایسه با مردان عزت نفس ضعیفتری دارند پژوهشهای جدیدتر نشان می دهد که پسرا و دخترها در خصوص ارزش قائل شدن برای خود خیلی به هم شبیه هستند .
رویدادهای جاری زندگی
عزت نفس یک فرد هر چقدر هم محکم وقوی باشد زندگی همواره موقعیتهایی پیش می آورد که ارزش گذاری مثبت فرد برای خودش را به نظر می اندازد تحقیر شدن یا مورد توهین قرار گرفتن از طریق دیگران ، رد شدن در خواست کار یا پذیرفته نشدن در دانشگاه بیماری یا اخراج شدن از کار ( بعلت این کار فرمامی خواهد هزینه شرکت را پایین بیاورد یا علتهای دیگر ) همه می توانند بزنگرش مثبتی که فرد از خود دارد آثار مخربی برجای بگذارند ( ایلین شیهان ، 1964)
عزت نفس والدین
در اینجا به چند نمونه از والدینی که دچار عزت نفس مختل هستند اشاره می شود 1 – والدینی که عزت نفس یایینی دارند و خود را باارزش ، توانمند و مثبت ارزیابی نمی کنند و همواره احساس حقارت و ناتوانی می نمایند اغلب نمی توانند عزت نفس فرزندان خود را رشد دهند اینان به همان میزان و شکلی که خود را کوچک می پندارند کودک خودرا هم نارسا وضعیت ارزیابی می نمایند وبه توانمندیهای اوکم توجه هستند کودک درحضور چنین والدینی ، از جرات کافی برای نشان دادن خود برخوردار نمی شود ودر محیط جامعه هم این ناتوانی را نشان می دهد
2- گاهی والدین با فشار برفرزندان خود ، در صد جبران حقارتها و شکستهای زندگی خود بر می آیند ودر این مسیر توجهی به علائمی واستعداد کودکان خود ندارند برای مثال اگر پدری همواره علاقمند به کسب یک مدرک عالی تحصیلی ( پزشکی ، مهندسی ، …) بوده است ولی به دلایلی موفق نشده سعی می کنند به این آرزوی دیرینه خود. از طریق فرزندش دست یابد لذا گاهی با دانشجویانی که حتی در رشته ایی مانند پزشکی و مهندسی قبئل شده اند بر می خوریم که اظهار می دارند تمایل و علاقه ای به رشته تحصیلی خود ندارند و علاقمندی آنها در مسیردیگری می باشد بنابراین والدینی که در پی آرزوهای برآورده نشده خود از طریق فرزندانشان هستند به این نکته توجه نمایند که گاهی فرزند آنها دارای علائق و استعداد های متفاوتی است واگر سعادت و عزت او را می خواهند ، بایستی براساس این علائق و استعداد ها برنامه ریزی نمایند و نه این که اورا با فشار ورودر بایستی . التماس و تهدید در مسیر زندگی گذشته خود و دستیابی به آرزوهای تحقق نیافته قرار دهند که این خلاف رشد آنها می باشد .
3- والدینی که در ارزیابی کیفی استعداد ها و توانائیهای فرزندان خودناتوان هستند و توقع و انتظارات ایده آلیستی که در توان آنها نیست دارند همواره عزت نفس آنها را در معرض فرورریختن قرار می دهند کودک از یک طرف به تواتائیهای خود نگا می کند واز طرفی به ایده آلهای مورد در خواست والدین ودر می یابد که بین این دو فاصله زیادی قرار دارد علیرغم این که اودر مراحل تحصیل خود این ناتوانی را نشان می دهد ولی گاهی والدین کماکان ، بدون توجه به ناتوانی فرزتدشان اورا تحت فشار قرار می دهند در حالی که غافل از عواقب آن می باشند اضطراب . افسردگی . ناامیدی. افت تحصیلی . اختلال در رشد روابط اجتماعی و بیماریهای مختلف روانی می تواند به دنبال این فشار طاقت فرسابر فرزند بوجود آید ( دکتر قرباتعلی اسدالهی و دکتر سید غفور موسوی )
تغییرات در خودپنداره
کودکان دراواسط کودکی . خودرا بر حسب صفات شخصیت مانند « من باهوشم » « من خجالتی ام » یا « من درستکار هستم » توصیف می کنند این تغییر به کودکان امکان می دهد تا خودهای گذشته حال و آینده را مرتبط کنند امااظهارات شخص اوایل نوجوانی ، مرتبط نیستند و اغلب توصیفات متضادی رادر بردارند برای مثال یک نوجوان 12 تا 14 ساله شاید صفات متضادی از این قبیل را بر زبان آورد « باهوش » و « کودن » و یا « خجالتی » و « معاشرتی » این تضادها از فشارهای اجتماعی برای نشان دادن خودمان متفاوت در روابط گوناگون مثلا با والدین . همکلاسیها . دوستان صمیمی و معشوقهای رمانتیک حاصل می شود ( هارتر ، 1998) .
در اواسط و اواخر نوجوانی . توانایی تفکر انتراعی به نوجوانان امکان می دهد تا صفات گوناگون خود را در یک سیستم منظم ترکیب کنند و استفاده آنها از کلمه های وصفی نشان می دهد که می دانند ویژگیهای روانی از موقعیتی به موقعیت بعدی تغییر می کند مثل « من خیلی زود عصبانی می شوم » « من عمیقا روراست نیستم » .
اظهارات شخصی نوجوانان . نگرانی آنها را از دوست داشتنی بودن نیز نشان می دهد نوجوانان در مقایسه با کودکان دبستانی و برای فضایل اجتماعی نظیر دوستانه بودن ، با ملاحظه ، مهربان و یاری بخش بودن ، اهمیت بیشتری قابل هستند علاوه براین ، ارزشهای شخصی واخلاقی ، برای خود پنداره نوجوانان بزرگتر موضوعات مهمی هستند هنگامی که نظر نوجوانان در مورد خودشان . عقاید و برنامه های پایدار و با ثبات را در برمی گیرد به سوی وحدت خود . که برای پرورش هویت حیاتی است پیش می روند .
تغییرات در عزت نفس
در دوره نوجوانی ، متمایز شدن عزت نفس که جنبه ارزشی گذار خود پنداره است .ادامه می یابد علاوه بر شایستگی تحصیلی . احساس ارزشمندی اجتماعی و توانیی جسمانی . موضوعات مهم دیگری به این دوره افزوده می شود دوستی صمیمانه . جاذبه رمانتیک و شایستگی شغلی ( هارتر ، 1990) . سطح عزت نفس نیز تغییر می کند عزت نفس فقط هنگام انتقال از یک مقطع تحصیلی به مقطع دیگر بطور موقتی کاهش می یابد و غیر از این مورد در اغلب نوجونان افزایش می یابد این افزایش مستمر در عزت نفس . دلیل دیگری است که پژوهشگران جدید این فرض را که نوجوانی دوره آشوب هیجانی است زیر سوال می برند برخلاف آنچه تصور می شود در اغلب افراد نوجوان شدن به احساس غرور و اعتماد به نفس می انجامد ( پاورز . هاسروکیلنر،1989) .
نوجوانان از لحاظ عزت نفس بسیار تفاوت دارند آنهایی که رشد بلوغ جنسی بی موقع داشته اند کسانی که زیاد مواد مخدر مصرف می کنند یا آنهایی که در مدرسه مردود می شوند احساس خوبی نسبت به خودشان ندارند ازاین گذشته . از بین کسانی که عزت نفسشان در نوجوانی افت می کند دخترها بیشترین تعداد را تشکیل می دهند ( پلاک ورابینز 1994.زیمرن وهمکاران ،1997) به یاد بیاورید که دخترها درمورد ظاهر جسمانی شان بیشتر نگران هستند ودر مورد توانایی خود احساس عدم اطمینان بیشتری می کنند در عین حال موقعیتهایی که نوجوانان در آنها بسر می برند می توانند این تفاوتهای گروهی را تغییر دهند فرزند پروری مقتدرانه که در کودکی عزت نفس زیاد را پیش بینی می کرد در نوجوانی نیز همچنان پیش بین قدرتمندی برای عزت نس زیاد است در مقابل چنانچه حمایت بزرگسالان یا همسالان مشروط باشد یعنی تا وقتی که نوجوانان معیارهای بیش از حد عالی را برآورده نکرده باشند از آنها حمایت نمی شود غالبا رفتارهایی را انجام می دهند که « غلط » می پندارند به عبارت دیگر این رفتارها را بیانگر خود واقعی نمی دانند نوجوانانی که برای محافظت خود از عدم تأیید دیگران . اغلب بصورت « تصنعی » رفتار می کنند دچار عزت نفس کم. افسردگی و بدبینی نسبت به آینده می شوند
( مارتروهمکاران ، 1996 ) و بالاخره نوجوانی که به مدارس می روند یا در محله هایی زندگی می کنند که گروه قومی یا مقام اجتماعی – اقتصادی آنها محترم شمرده می شوند مشکلات عزت نفس کمتری دارند ( روزنبرگ ،1988) مدارس و جوامعی که میراث فرهنگی نوجوان را می پذیرند به احساس ارزشمندی وهویت شخصی منسجم وایمن او کمک می کنند .

Share