2-1-4-5- شاخص نوع مایرز- بریگز
شاخص نوع مایرز- بریگز (MBTI) غالب‌ترین ابزار سنجش شخصیت در جهان است. این ابزار اندازه‌گیری شخصیت دارای 100 پرسش است که از فرد می‌پرسد در موقعیت‌های خاص چه احساسی دارد و یا چگونه عمل می‌کند. بر اساس پاسخ‌هایی که افراد به این پرسش‌ها می‌دهند به صورت‌های برون‌گرا یا درونگرا (E-I) ، حسی یا شهودی (S-N) ، عقلایی یا احساسی (T-F) و قضاوتی یا ادراکی (J-p) طبقه‌بندی می‌شوند.
نوع برونگرا: اجتماعی‌اند .
نوع درونگرا: ساکت وخجالتی‌اند .
نوع حسی: عملگرا ومنظمند و به جزئیات می پردازند.
نوع شهودی: بر ناخودآگاه تکیه دارند و به کلیات می پردازند.
نوع عقلایی: در برخورد با مشکلات از دلیل و منطق استفاده می‌کنند.
نوع احساسی: به ارزش‌ها واحساسات شخصی خود تکیه دارند.
نوع قضاوتی: کنترل را دوست دارند ومی‌خواهند دنیای آنها منظم، شکل یافته وساختارمند باشد.
نوع ادراکی: منعطف وخود جوش‌اند. (قلی‌پور، 1386: 207-208)
نگاره 2-3: متغیرهای شاخص مایرز- بریگز

از ترکیب این طبقه‌بندی، 16 نوعِ شخصیتی حاصل می‌شود. به طورمثال نوع INTJ یک شخصیت خیالی و نظری است. این نوع افراد انگیزه زیادی برای پردازش ایده های خود دارند؛ آنها منتقد، مصمم، سرسخت، لجوج، مستقل و شکاکند. نوع ESTJ دارای قدرت سازماندهی است. این نوع افراد واقع گرا، منطقی، تحلیل‌گر و قاطعند؛ دوست دارند کارها و فعالیت‌ها را سازماندهی و هدایت کنند؛ علاقه زیادی به تجارت و ماشین آلات دارند. نوع ENTP دارای قدرت مفهوم سازی، نوآور، فردگرا، چند بعدی و کارآفرین، گریزان از کارهای یکنواخت و دارای قدرت حل مشکلات چالشی است. تحقیقی که روی 13 شرکت بزرگ و موفق نظیر سونی، هوندا و مایکروسافت انجام شد نشان داد که هر 13 بنیانگذار این شرکت‌ها دارای شخصیتی از نوع تفکری- شهودی(NT) بودند.بسیاری ازسازمان‌های بزرگ وموفق امروزه از MBTI استفاده می‌کنند. هر چند استفاده از MBTI به عنوان سنجه معتبر برای تحلیل شخصیت بسیار رایج است، ولی تحقیقات برخی محققان مثل گاردنر و مارتینکو، (1996) میشل (2000)، کاپرارو و کاپرارو (2002) و آرنائو (2003) نشان داده است که سنجه معتبر نیست.
ازآنجا که این ابزار به مشاغل مرتبط نشده ممکن است در انتخاب افراد برای مشاغل کمک موثری به مدیران نکند؛ از این رو ابزار دیگری مورد نیاز است. تلاش برای پیدا کردن ابزار مناسب به مدل پنج عاملی و مدل انواع شش گانه هالند منجر شده است که به تفصیل به آنها پرداخته می‌شود. (قلی‌پور، 1386: 207-208)
2-1-4-6- مدل پنج عاملی
یکی از رویکردهایی که نزد اهل فن از مقبولیت نسبی برخوردار است، نظریه عاملی شخصیت است. (سانتراک)
این مدل ابتدا سه بعد ثبات هیجانی، برون گرایی و باز بودن را داشت و سپس دو بعد وجدان کاری و توافق پذیری به آن اضافه شد. بر خلاف MBTI ، مطالعات و تحقیقات زیادی برای مثال دیگمان، (1990)، مک‌ری (1992)، اسمیت (2001) و جاج (2002) در سالهای اخیر اعتبار مدل پنج عاملی را تأیید کرده و از این رو مبنای بقیه مدل‌ها شناخته شده است.
تست کامل پنج عاملی دویست و چهل سوال دارد وبرای افراد (زن و مرد) بالای هجده سال طراحی شده است و باید بین سی تا چهل دقیقه پاسخ داده شود. البته تست‌های خلاصه شده 60 , 44 و یا 30 سوالی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. (قلی‌پور، 1386: 208)
امروزه موجی از مطالعات تحقیقاتی به راه افتاده که دنبال تعیین عوامل شخصیتی هستند. تحقیقات در زمینه‌ی پنج عامل شخصیتی بزرگ، دنبال مشخص کردن میزان وجود این عوامل شخصیتی در نیمرخ‌های شخصیتی فرهنگ‌های مختلف و میزان ثبات این عوامل در طول زمان و نقش آنها در پیش بینی سلامت جسمی و ذهنی بوده‌اند. (سانتراک، 1383: 127)
عوامل این مدل عبارت اند از:
برونگرایی : این بعد به راحت بودن فرد در روابط دلالت دارد. افراد برونگرا اجتماعی, خوش مشرب و قاطعند. افراد درون گرا خود دار، ترسو، کم حرف، کم رو و محتاطند. (قلی‌پور، 1386: 208)
برون گرایی یا درون گرایی درجه یا میزانی از خوش مشربی، اجتماعی‌پذیری، فعال بودن، اهل گفتگو بودن و نظایر آن را در بر می‌گیرد. میزان و درجه این عوامل، ویژگی برون‌گرا بودن و یا درون‌گرا بودن فرد را مشخص می‌نماید. (احمدی، 1386: 72)
همانطور که می‌دانیم، برون‌گراها افرادی اجتماعی هستند، اما اجتماعی بودن فقط یکی از ویژگی‌های این افراد در شاخص برون‌گرایی آزمون NEO PI-Rاست. افزون بر دوستدار دیگران بودن و تمایل به شرکت در اجتماعات و میهمانی‌ها، این افراد در عمل قاطع، فعال و حراف و یا اهل گفتگو هستند. این افراد هیجان و تحرک را دوست دارند و بر آنند که به موفقیت در آینده امیدوار باشند. بازاریاب های موفق کشورهای در حال توسعه و رشد یافته، نمونه ای از افراد برون‌گرا هستند. در برابر برون‌گرایان که به روشنی قابل توصیف هستند، درون‌گرایان را به آسانی نمی‌توان تعریف کرد. در برخی از جنبه‌ها، درون‌گرایی را می‌توان به نبود ویژگی‌های برون‌گرایی توصیف کرد. درون‌گرایان افرادی محافظه‌کارند، اما نه اینکه دوست داشتنی نباشند، مستقلند، نه اینکه در جمع شاخص باشند و تکرو هستند اما تنبل و کند نیستند. درون‌گرایان معمولا خجالتی و در جایی که ترجیح بدهند، تنها هستند. این نکته بدان معنی نیست که آنها دارای اضطراب اجتماعی هستند. سرانجام اینکه هرچند درون‌گرایان به سرخوشی و فعالی برون‌گرایان نیستند اما افراد ناخشنودی نیز نیستند. یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی این افراد، کنجکاوی است. این افراد (درون‌گرایان) علاقه زیادی به پژوهش دارند. این یافته در پژوهش‌های متعدد و مرتبط طرح پنج عاملی شخصیت نشان داده شده است (حق‌شناس، 1385: 18و19 به نقل از کاستا و مک‌ری، 1987)
سازگاری یا توافق پذیری : این بعد به احترام به دیگران دلالت دارد. افراد سازگار دارای روحیه همکاری، صمیمی و قابل اعتمادند. افراد ناسازگار سرد ، رقابتی و ستیزه جو هستند. (قلی‌پور، 1386: 208)

                                                    .