رشته حقوق

شکر و طلب روزی از خدا

دانلود پایان نامه

6- نکوهش چشم و هم چشمی
مذمت چشم و هم چشمی و مقایسه های نا به جایی که افراد میان خود با دیگران انجام می دهند یکی دیگر از عناصر شکل دهنده نظام ارزشی دین اسلام در باب الگوی مصرف است. چشم و هم چشمی همانطور که گفته شد، یکی از مولفه های بارز فرهنگ و سبک زندگی خانواده های ایرانی، علی الخصوص زنان است. مقوله چشم و هم چشمی به عنوان یک رفتار نا به هنجار در افراد، دارای علل و عواملی است که می توان آن را از دیدگاه علم روانشناسی و نیز آیات قرآن مورد بررسی قرار داد.
یکی از عواملی که برای چشم و هم چشمی ذکر شده است، صفت تکبر و خود برتر بینی در انسان است. تکبر یک خصوصیت ضداخلاقی است که در همگان به گونه ای وجود دارد. این خصوصیت که از آن به رذیلت اخلاقی یاد می شود موجب می شود تا شخص خود را برتر از دیگری بیابد. از این رو می کوشد تا به هر شکلی شده برتری خویش را نشان دهد و خود را بزرگ تر و برتر از دیگری بنمایاند. این گونه است که چیزهایی که در خود می یابد به رخ دیگری می کشد و در اموری که احساس می کند از برتری برخوردار نیست تظاهر به دارایی آن می نماید. از این رو مسئله چشم و هم چشمی به عنوان تظاهر برای برتری جویی مطرح می شود و شخص می کوشد تا با تظاهر برتری خود را نشان دهد. این حقیقت در آیات قرآن نیز در قالب داستان سجده نکردن شیطان بر انسان، به چشم می خورد (قرآن کریم، اعراف: 13-11). از جمله عوامل دیگری که می توان در رفتار چشم و هم چشمی تاثیر آنها را مشاهده کرد، تکاثر، حسادت، خودکم بینی، غریزه تبرج در زنان و فرهنگ غلط حاکم بر خانواده می باشند. این پدیده در آیات قرآن و روایات متعددی مورد مذمت و نکوهش اسلام قرار گرفته است. در داستان مربوط به قارون که در آیات 79 و 80 سوره مبارکه قصص در قرآن ذکر شده است، پدیده چشم و هم چشمی به این شکل مطرح شده است:
«فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِی زِینَتِهِ قَالَ الَّذِینَ یُرِیدُونَ الْحَیَاهَ الدُّنیَا یَا لَیْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِیَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِیمٍ. وَ قَالَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَیْلَکُمْ ثَوَابُ اللَّهِ خَیْرٌ لِّمَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا وَلَا یُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ»
«پس (قارون). با کوکبه خود بر قومش نمایان شد کسانى که خواستار زندگى دنیا بودند گفتند اى کاش مثل آنچه به قارون داده شده به ما هم داده مى‏شد، واقعا او بهره بزرگى دارد. کسانى که دانش یافته بودند گفتند واى بر شما براى کسى که گرویده و کار شایسته کرده پاداش خدا بهتر است و جز شکیبایان آن را نیابند»
7- مذمت تجمل گرایی
از موارد دیگری که می توان در تعیین نظام ارزشی حاکم بر الگوی مصرف زن مسلمان، از آن نام برد، تاکید بیش از حد دین اسلام بر عدم تجمل گرایی است. این مقوله نیز از آن دسته از مقولاتی است که همواره افراد در تشخیص مصداق آن دچار ابهام می شوند و معمولا آن را با زیبایی دوستی و میل به زیبایی که در فطرت همه انسان ها وجود دارد، اشتباه می گیرند در حالیکه این دو مقوله کاملا از یکدیگر جدا هستند. البته تجمل گرایی به معنای گرایش به زیبایی و نمایش جمال و زیبایی ها، امری طبیعی و فطری در انسان است؛ زیرا انسان به هر چیز کمالی گرایش داشته و از نقص و کمبود گریزان است؛ گرایش شدید انسان به خدا و کدح و تلاش برای ملاقات با او (قرآ کریم: انشقاق،۶). ریشه در همین گرایش به کمال و کمالات انسانی دارد. انسان، زیبایی را به عنوان یکی از مصادیق کمال، دوست داشته و بدان گرایش می یابد و زشتی را به عنوان مصداقی از نقص و کمبود دانسته و از آن می گریزد. بنابراین، گرایش انسان به تجمل گرایی، گرایشی به سوی کمال و زیبایی هاست. حضرت علی(ع) می فرمایند: «همانا خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد و وقتی نعمتی به بنده ای داد، دوست دارد اثر نعمتش را بر او ببیند» (الکافی: ج1، ص438).
اما در دین اسلام، تجمل گرایی و تنوع طلبی و مفاهیم این چنینی حسابشان از زیبایی طلبی فطری جداست. رفاه طلبی و تجمل‌گرایی که از وابستگی و تعلق به مظاهر زندگی دنیا نشأت می‌گیرد، تا بدان جا انسان را به پیش می‌برد که جز رسیدن به رفاه و تجمل‌، به چیزی دیگر نمی‌اندیشد.
پیامبر اسلام(ص) در باره این گروه به اباذر می‌فرمایند: «…به زودی کسانی از امت من خواهند بود که در دامن نعمت‌ها به دنیا می‌آیند و رشد می‌کنند، همتشان غذاهای رنگارنگ و نوشابه‌های مختلف است. اینان را با سخن تمجید و ستایش می‌کنند. اینان بدترین امت من هستند» (الحیاه: ج3، ص338).
همچنین احادیث بسیاری را می توان در این زمینه مشاهده نمود (الکافی: ج6، ص475 ؛ من لایحضره الفقیه: ج1، ص123 ؛ وسائل الشیعه: ج9، ص12 ؛ بحارالانوار: ج71، ص347 ؛ مستدرک الوسایل: ج1، ص413 ؛ تحف العقول: ص326 ؛ فروع کافی: ج5، ص73 ؛ مکارم الاخلاق: ص495 ؛ سفینه البحار: ج2، ص361 ؛ غررالحکم: ص374).
8- شکر و طلب روزی از خدا
یکی دیگر از آموزه هایی که می تواند به نوعی در نظام ارزشی دین اسلام در نسبت با الگوی مصرف جای گیرد، بحث جایگاه شکر و طلب روزی از خداوند متعال است. در دین مبین اسلام بهره گرفتن از نعمت ها و رزق و روزی که خداوند برای انسان حلال کرده، از لذت هایی ست که جواز آن در قرآن صادر شده و بارها و بارها در قرآن خطاب به مومنین ذکر شده است (قرآن کریم، بقره:22 ؛ طه:81 ؛ اعراف:160 ؛ مائده:87 انفال:26 ؛ اسراء:70 ؛ یونس:93 ؛ نحل:72 ؛ غافر:64 ؛ نور:26 ؛ جاثیه:16 ؛ احقاف:20 ؛ مومنون:51). البته همانطور که بهره گرفتن از روزی طیب و پاکی که خداوند برای استفاده بشر خلق کرده است، در دین اسلام مجاز است، قواعد و قیودی نیز در این بهره گرفتن وجود دارد که یکی از مهمترین آنها به جای آوردن شکر خداوند متعال و طلب روزی از او است. خداوند در قرآن می فرماید:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُلُواْ مِن طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ وَاشْکُرُواْ لِلّهِ إِن کُنتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ»
«اى کسانى که ایمان آورده‏اید از نعمتهاى پاکیزه‏اى که روزى شما کرده‏ایم بخورید و خدا را شکر کنید اگر تنها او را مى‏پرستید» (قرآن کریم، بقره:172).
«وَاسْأَلُواْ اللّهَ مِن فَضْلِهِ إِنَّ اللّهَ کَانَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمًا»
«و از فضل خدا درخواست کنید که خدا به هر چیزى داناست» (قرآن کریم، نساء:32).
پ- مولفه های الگوی مصرف زن مسلمان ایرانی
پس از بررسی پیش فرض های حاکم بر دیدگاه اسلام در بحث مصرف و نیز تبیین نظام ارزشی آن، اکنون به بحث از مولفه های الگوی مصرف زن مسلمان ایرانی پرداخته می شود. اما قبل از ورود به این بحث بهتر است یک تقسیم بندی حقوقی از مصرف از دیدگاه اسلامی ارائه گردد. مصرف در جامعه اسلام و از لحاظ حقوقی مانند سایر رفتارهای انسان، به 5 بخش تقسیم می گردد:
الف- مصرف واجب: این دسته از رفتار مصرفی افراد شامل مصرف برای ادامه حیات و حفظ نفس خود و سایر افراد تحت تکفل، و رفع نیازهای اساسی و اولیه آنها اعم از پوشاک، مسکن، امنیت، بعداشت لازم، مصارف عبادی و… است.
ب- مصرف مستحب: که شامل مصرف بیش از حد کفاف و به منظور توسعه زندگی و ارتقای سطح رفاه در صورت نبود نیازمند در جامعه و نیز انفاق ها و پرداخت های مالی مستحب است.
ج- مصرف مکروه: این نوع از مصرف شامل بیش از مقدار متعارف هر شخص در صورت وجود مومن نیازمند در اطراف وی و مواردی از این قبیل است.
د- مصرف حرام: شامل مصرف اشیایی که ذاتا پاک نبوده و یا به دلایلی مصرف آنها جایز نیست و یا مصارفی که آثار اقتصادی زیانباری برای جامعه به همراه داشته و نیز مصرفی که متناسب با نظام ارزشی مطرح شده در فوق نبوده و مسرفانه و… باشد.

مطلب مشابه :  حمایت کیفری از حقوق حیوانات و ضمانت اجرای­ آن

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید