رشته حقوق

شبکه های اجتماعی مجازی

دانلود پایان نامه

« اونایی که حرفه ای بودن که تکلیفشون معلوم بود می دونستن باید چی کار کنن و چطوری دور بزنن اما وقتی شما اصلا اهل اینترنت نیستید کنجکاو نمی شید حداقل بفهمید چیه، به نظر میاد ناخواسته کاربرا بیشتر می شن ».
عملگرایان در برداشتی قابل تأمل معتقدند همچنانکه برخی مواقع در زندگی و اجتماعی به دست افراد ناهنجاری ها تشدید و ناموزونی ها بزرگنمایی یا جاندار انگاری می شوند در کنار فیلترینگ، بزرگنمایی کارکرد این شبکه ها توسط برخی مسؤولان زمینه شناخته شدن بیشتر آنها را در سطح عمومی را فراهم نمود. به بیان حمید:
« من دقیق یادمه تیتر روزنامه این بود: فیس بوک فیلتر شد، خوب حداقلش اینه که خواننده باید یه درکی پیدا کنه پس اگه اهل اینترنت باشه بلاخره یه امتحانی می کنه اگه نباشه حداقل پرسجو می کنه خوب همین دو دو تا چهار تای ما می گه احتمال افزایش کاربرا بیشتره»
بهنام نیز با لحنی انتقادی و یادآوری خاطره ای، نوع مواجه کارگزاران نظام با فعالیت شبکه ای معترضان را در رسانه ای شدن بحث و سپس سیاستگذاری در جهت منع بهره مندی از آنها و از سوی دیگر معرفی این فضا به مخاطبان تأثیرگذار می داند:
« خود حکومت تبلغشون کرد، مثلاً وقتی رئیس نیروی انتظامی مصاحبه می کرد که فتنه گرها از طریق فیس بوک دارن فتنه می کنند. به نظر من همین باعث شناخته شدن بیشتر فیس بوک و شبکه های دیگه شد حتی پدر من که اصلاً از این چیزها سر در نمیاره می پرسید بابا فیس بوک چیه که دارن از طریق اون فتنه می کنن؟ آدمه؟ چیه؟.»
با در نظر گرفتن ویژگی های نوآورانه شبکه های اجتماعی مجازی، عام گرایان همچنان بر آن تأکید می ورزند که عرصه ای خانگی، اختصاصی و در عین حال اجتماعی در دسترس همگان است که کارکردهای پیدا و پنهان بسیار دارد و در بستر آن کنش هایی به وسعت جهان ذهنی صاحب صفحه، نیازها و مطالبات درونی او قابل انجام است. عده ای آن را فراموشخانه ای موقت، مأمن و مأوایی مفرّح به دور از ضروریات، بایدها و نبایدهای زندگی واقعی تلقی می کنند که از دریچه آن می توان به نظاره جهان پیرامون نشست و در خلوتش برای شنیدن فریادهای خاموش، مقاومت در برابر فرهنگ مسلط، شناخت ناشناخته ها، همدم غریبه ها شد و به منظور مرور خاطرات با دوستان قدیمی و آشنایان به گفتگو نشست. از اینرو عام گرایان باور دارند که در شرایط آن روز این تکنولوژی به طور رسمی در محافل رسمی مطرح و درباره آن سخن به میان آمده است با وجود آنکه برای عده ای زیادی جدید بوده اما نمی توان انتظار داشت جمعیت استفاده کننده واقعی را با تغییر چندانی مواجه ساخته باشد. به گفته عباس:
« جریان فیلترینگ مث این می مونه که تو پائیز باشیم یه دفه برف و بوران شدید بگیره خوب این چند سالم که تهران برفی به اون صورت نداشته آمادگی کمه دیگه اعلام کنن این مثلاً طوفان نوع فلانه موظب باشیدو یا جاده ها رو ببندن از این حرفا، خب اونایی که از این طوفانا ندیدن بیشتر استرس دارن چون ناشناختس ممکنه ترغیب بشن بیرون بیشتر بمونن که ببینن یا اصلاً از ترس بیرون نیان اما اونایی که این شرایطو درک کردن ممکنه تو خونه بشیننو سیگار بکشن به نظر من اضافه شدن کاربرا اونقد چشم گیر نبود چون اونایی که تازه متوجه شده بودن به این فضا خوشبین نبودن و ترس داشتن»
همچنین رامین با یادآوری پیامدهای بعد از انتخابات 88 چنین استدلال می کند که شرایط مذکور شاید منجر به اضافه شدن عضوهای جدید شده باشد اما این اعضای تازه وارد در بدو ورود مؤثر محسوب نمی شوند:
«اون چیزی که من از کاربر تو ذهنمه یعنی کاربر فعال، به نظر نمی یاد تو اون شرایط بحرانی کاربر فعال اضافه شده باشه به احتمال زیاد اون چیزی که اضافه شده عضو جدید بوده یعنی خیلیا جدید عضو شدن که بیان ببینن فضا چطوریه اما کاربر فعال تأثیرگذار نبودن »
تحول گرایان نیز در نقطه نظری نزدیک به عام گرایان بیان می دارند در شرایطی که ذکر آن رفت چون بخش وسیعی از محتوای تولید، توزیع و دریافت شده در شبکه حتی بین کاربران عادی مبتنی بر تحولات مربوط به انتخابات بود کارکرد اطلاع رسانی نامحدود و سریع شبکه به شکلی خارق العاده که مسبوق به سابقه نبود محرز شد بدین معنی که نه تنها فعالیت تحول گرایان بلکه اعضای عادی نیز در فیس بوک افزایش یافت و تکاپوی ایجاد شده به ایجاد صفحات عمومی بیشتر با محوریت انتخابات و عضویت اعضای جدید منجر شد.
به بیان پیروز:
« ممکنه فیس بوک روی تبلیغات کاندیداها قبل از انتخابات نقش داشته باشه یا تو اطلاع رسانیای بعدش ولی خیلیا که پیش از انتخابات برای تبلیغات فعال بودن از زمان بعد از انتخابات و شروع درگیریا رفتن تو سکوت و بعضیا دی اکتیو شدن یعنی اونایی که بعد از فیلترشدنش اومدن عملن فقط عضو شدن ولی اینکه اَکت سیاسی داشته باشن نه. بیشتر ارضای کنجکاوی خودشون بوده که تعداشونم نمی تون زیاد باشه چون سرعت اینترنت بعد از فیلترینگ خیلی کم شد و دیگه وی پی ان ها جواب نمی داد ».
شیده نیز ضمن تأیید ورود اعضای جدید، تحرک و فعالیت بیش از پیش کاربران قدیمی را در نمود بیشتر کمّیت اعضا تأثیر گذار می داند:
«پدر من دقیقا همون موقع عضو شد برا اینکه خبرا، عکسا و فیلمایی که از اجتماعاتو بعدشم از اعتراضا می ذاشتنو ببینه ولی بعد از یه مدت دیگه که سر و صدا خوابید دیگه سراغ صفحش نمی ره حسش مال همون تایم بود خیلیا هم به غیر از صفحه خودشون با اسامی دیگه صفحه درست کرده بودن و طرفداری یا مقابله با شرایط پیش اومده می کردن شاید این هم در اینکه به نظر می اومده خیلیا جدید عضو شده باشن موثر بوده باشه هر چند بعد از فیلترینگ حداقل تا دو ماه دسترسی سخت شده بود»
زمینه: جذابیت های ساختاری شبکه اجتماعی فیس بوک
گذشته از مؤانست نسل جوان با فناوری های روز به نظر می رسد جاذبه های فناورانه ساختار این شبکه ها همچون کاهش نسبت با واقعیت، تعاملی بودن، عدم وابستگی به زمان و مکان، سرعت، گزینشگری و کنشگری از شرایط علی تداوم حضور و فعالیت آنان در شبکه های اجتماعی مجازی است که هر کدام خود جذابیت های جدیدی را به دنبال دارند. صحبت های کاربران در گروه های خاص گرا، عملگرا، تحول گرا و عام گرا کم و بیش بیانگر میزان شیفتگی آنان به هر یک از جذابیت های ساختاری این فضا است که البته برای هر یک دلایل و ریشه های روانی، فرهنگی، شخصیتی، اجتماعی .متفاوت و متعددی را می توان جستجو نمود.
تعاملی بودن: از نقایص ابزارهای ارتباطی پیشین عدم امکان ارتباط همزمان طرفین ارتباط یا تاخیر زیاد در دریافت بازخورد بوده است که این حالت تمایز بین ارتباطات رسانه ای و غیر رسانه ای مبتنی بر ارتباطات آنالوگ، انتقالی و رودررو در درون پارادایم تعاملی فرو ریخته است. دیوز تعامل را ویژگی خاص اینترنت می داند که افراد را قادر می سازد نه فقط دریافت کننده اطلاعات بلکه تولید کننده و توزیع کننده آن باشند. مک کوایل تعاملی بودن را امکان پاسخگویی با نوآوری و خلاقیت بوسیله کاربر برای عرضه دیدگاه هایش به منبع یا فرستنده تبیین می نماید(مک کوایل به نقل از مهدی زاده، 1389،ص 303). از اینرو ویژگی تعاملی بودن رسانه های جدید عمیقا با خروج کاربر از وضعیت انفعالی و کنش پذیری وی رابطه مستقیم داشته، سطح بالاتر و متنوع تری از ارتباطات دو، چند سویه و حضور اجتماعی را ایجاد می کند تا جایی که تعامل اغلب به عنوان «استاندارد طلایی» (Quinn, 2005: 89) یا «مزیت کلیدی» (Ha & James, 1998: 459) اینترنت محسوب می شود. اینرنت اولین رسانه ای است که تعامل مستقیم میان کاربران را فراهم می سازد(Chan-Olmsted & Ha, 2003). در این راستا همچنان که فاصله میان تولید کننده و دریافت کننده پیام به حداقل می رسد، بستر ارتباط در لحظه و آنی فراهم شده و کاهش نسبت فضای مجازی و واقعیت محسوس تر می شود. یافته های مطالعات بین المللی نیز رابطه مثبت بین تعامل و رضایت مخاطبان را تایید می کنند(Spyridou & Veglis, 2008; Sundar etal.,2003). به نظر مریم (1) همین امر یکی از مهمترین دلایل جذابیت شبکه های اجتماعی در فضای مجازی است.
« من قبل از عضویت تو فیس بوک سال ها وبلاگ داشتم و شدیدا هم به روابط وبلاگیم وابسته بودم یعنی یه سری خواننده و دوست ثابت داشتم که تقریبا رو اکثر مطالبم نظر می دادن خیلی وقتا روزها از آپ کردن مطلبم می گذشت ولی دوستام وقت نمی کردن سربزنن اما الان بازخوردام خیلی وقتا لحظه ایه و این حالت واقعا لذتبخشه هرچند خیلی بستگی داره چه کسایی تو صفحه ات باشن یه سری دوست فابریک که میعاد شبانه و روزانه دارن که با هم بحث می کنند نه فقط لایک می کنن که صفحه را با صفحه مسنجر اشتباه می گیرن و دیگه باید خودم بحثو کات کنم یعنی کاملا در حد یه نشست واقعی که تایمشم از حد مقرر می گذره».
خروج از ظرف زمان و مکان: درک انسان ها از زمان و مکان با مقوله فاصله به مفهوم نزدیکی و دوری همبسته است و ادراک فاصله نیز با چگونگی عبور از زمان و مکان پیوندی عمیق دارد. از زمان های دور رابطه فاصله و وسایل ارتباطی تابع دو متغیر زمان سفر و سرعت ارتباطات بوده است که لزوما با یکدیگر همخوانی ندارند اما پیشرفت های تکنولوژیک در ارتباطات راه دور پیوند بین زمان و مکان را از هم گسست (تامپسون، 1379،صص 53- 47). به زعم کاستلز زمان بی زمان در فضای جریان ها روند تاریخی نظم زمانی، زمان بیولوژیک و توالی اجتماعی ای را که ویژگی مکان ها در سراسر جهان هستند واژگون می سازد (کستلز، 1380: الف،ص 535). عدم وابستگی فضای مجازی به زمان و مکان یعنی حذف دو محدودیت اساسی جهان واقعی، قدرت، پویایی و تحرک خاصی به کنشگران این فضا بخشیده و طعم تجربه نوع جدیدی از زندگی در دنیای بی انتها را به کاربران این شبکه ها می چشاند. فضای مجازی ادامه فضای ذهن بشر است و سال ها انسان ها در عین محدودیت تحرک، اذهان خود را راهی فرسنگ ها دورتر یا زمان های جلوتر می نمودند اکنون آمال آدمی که پیش از این تنها در قالب قابلیت های ذهن او محقق می شد به مولفه ها و کاربردهای فضای دوم شبیه سازی شده است. شعف حاصل از مرتفع شدن ضعف ها و کاستی های فیزیکی تجمیع زمان، مکان و روابط انسانی(و در نتیجه معنی و محل) در صحبت های کاربران شبکه های اجتماعی هویداست. محسن با یادآوری خاطرات بازی های بچگی اش معتقد است با عضویت در شبکه های اجتماعی مجازی آن داستان ها بخشی از فعالیت های روزمره او شده اند:
« وقتی کوچیک بودم شبا یا آخر هفته ها همش به دوستام فک می کردم {مکث طولانی}خیلی وقتا خودمو مجسم می کردم که مث علاء الدین یه چراغ جادو دارم که تو یه چشم به هم زدن منو می بره پیش بچه ها {با خنده} چشامو می بستمو با بچه ها حرف می زدم بازی می کردم تا خوابم ببره. حتی وقتی سرد بود یا به هر دلیلی نمیذاشتن بیرون برم اینجوری دلمو خوش می کردم. حالام بیشتر وقتا شبا می رم تو فیس وقتی می خوام لاگین کنم، یاد این حس بچگیم می افتم و به خودم می گم چشاتو ببند الان میری پیش بچه ها »
جذابیت چند رسانه ای(تلفیق صوت، متن، تصویر و سرعت): دگرگونی در مفهوم فاصله در بستر فناوری های نوین ارتباطی بویژه در شبکه های اجتماعی مجازی اساس تحولی که انسان همیشه حاضر را معنا بخشیده است جدا از سرعت نیست. سرعت در اطلاع رسانی و جلب مشارکت مخاطبان از اصلی ترین ویژگی هایی است که به شبکه های اجتماعی مجازی جذابیت می بخشد. سرعت زیاد زمان و مکان را در می نوردد و فاصله را ناچیز جلوه می دهد. این امر بویژه در ارتباطات جهانی معنا می یابد. شهرام علت علاقه اش به استفاده از شبکه فیس بوک را در سرعت فوق العاده این نوع ارتباط معرفی می کند:
«من تو کمپین شطرنج بازای جهانی عضوم. اعضا، گزارش لحظه ای مسابقات بین المللیو رو فیس بوک می ذارن سرعت ارتباط و مشارکت افراد تو صفحه به حدیه که حس می کنی تو سالن برگزاری مسابقات حضور داشتی ».
در واقع علی رغم آنکه فعالیت افراد در فضای مجازی صورت می گیرد اما سرعت زیاد آن را به واقعیت نزدیک می سازد و همین امر بر جذابیت و هیجان آن می افزاید. به گفته علیرضا:
« سرعت شبکه به آدم حس پرواز می ده نشستی ولی چون با آدمایی که کنارت نیستن مشغولی حس کنارهم بودنم داری این دو تا با هم هیجان می آره بخصوص موقع چت تصویری خیلی شبیه گفتگوی رودر رو می شه واقعا حس {با مکث} حس بچه گیا که سوت می زدیم و بچه های محل جیک ثانیه جمع می شدن»

مطلب مشابه :  تصویر سازی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید