رشته حقوق

شبکه های اجتماعی مجازی

دانلود پایان نامه

در این میان اظهارات عملگرایان و تحول گرایان از عقلانیت و عاملیت بیشتری خبر می دهد و از جنبه هدفمندی در بهره گیری از فضا و ظرفیت های شبکه مشابه یکدیگر است. بدین ترتیب که وابستگی به تکنولوژی در این گروه ها نه صرفا به جهت جدید بودن یا مد روز بودن بلکه به میزان گستردگی کاربرد آن ها در زندگی روزمره جوانان و برآوردن نیازهای کاربران ایجاد می شود. می توان گفت نزدیک شدن مجاز به واقعیت و بالعکس عامل جلب توجه، شیفتگی و تداوم فعالیت شبکه ای این کاربران است. مهدی کنکاش جوانان در کشف پدیده های نوظهور و نیز مسحور شدن برخی از عملگرایان در فیس بوک را چنین توصیف می کند:
« معمولا همه کم و بیش به چیزای نو علاقه دارن. معمولا وقتی یه فناوری جدید سر می رسه یه عده برا برطرف کردن سوالات اولیه شون می آن اگه کاربری خاصی براشون نداشته باشه بی خیال می شنو می رن مثلن میان ببینن فیس بوک چیه که اگه کسی ازشون پرسید بدونن چیه اما یه عده می فهمن که شبکه می تونه پل بین فضای واقعیو و مجازی باشه یعنی چون فضای مجازی تو فیس بوک خیلی به واقعیت نزدیکه همون دوستات همون کافه ای که می ری همون انتشارات همون خواننده ای که دوست داری همکارات و … آدما جدی ترن و به این فضا احساس تعلق می کنو موندگارترن چون احساس نمی شه که سرکاری یا وقت تلف می کنی و از زندگیت عقب موندی می تونی واقعا به کارات تو اون فضا ادامه بدی ».
از سوی دیگر در میان عملگرایان جوانان شیفته تکنولوژی که ساختار، تغییرات و بروز سازی امکانات شبکه ها را به جد دنبال و ظرفیت های موجود شبکه ها را با یکدیگر مقایسه می نمایند کم نیستند. برای این افراد چندان تفاوتی ندارد که در کدام شبکه باشند اما قطعا از وجود شبکه های رقیب همچنین انواع و نسخه های متعدد فیلترشکن ها آگاهند. محوری ترین ذهنیت این افراد کشف جنبه های نوآورانه یک شبکه در مقایسه با موارد دیگر می باشد. این افراد، تجربه عضویت در انواع شبکه های اجتماعی صنفی، تخصصی و مذهبی را دارند اما صرف نظر از کارکرد شبکه این ساختار، گرافیک، ظرفیت ها و سایر امکانات فنی شبکه هاست که آنان را به فعالیت ترغیب می نماید. احسان که یک مهندس نرم افزار است و برنامه نویسی و طراحی سایت ها را حوزه تخصصی خود معرفی می کند ضمن اشاره به وسعت اطلاعاتش درباره شبکه های اجتماعی مجازی رویکرد عملگرایان را چنین تبیین می کند:
« مثل یه سری جوونا که دنبال گوشی موبایلن و همه مدلا رو می شناسن یه عده کاربرا مث من بیشتر از شناخت امکانات شبکه ها لذت می برن من بیشتر شبکه های مطرح داخلی و خارجی رو عضوم، برام جالبه بدونم کدوم شبکه چه امکاناتی داره چه مزیتی نسبت به بقیه داره چی رو تو چی می شه آپ کرد چی رو تو کدوم راحت تر یا حتی بی فیلتر می شه پیدا کرد، حتی جذابیتای ظاهر وگرافیک صفحه که شاید به چشم نیاد حالا من که باز طبیعیم یه عده واقعا خوره می شن من دوستایی دارم که اینقد ور رفتن و صفحه ساختنو و.. اگه قرار باشه درباره فیس بوک صحبت کنن اطلاعاتشون از زاکر برگ بیشتر نباشه کمتر نیست »
اما همانطور که پیشتر اشاره شد نگاه کارکردگرانه تحول گرایان به فناوری تعیین کننده میزان علاقه مندی و و بهره مندی آنان از شبکه می باشد. میزان تعلق آنان به فضا و ماندگاری شان تابعی از چگونگی تسهیل و تسریع تعاملات و نشر نامحدود ایده ها در عین حفظ امنیت است. علی(1) می گوید:
«من در حال حاضر فیس بوکو بهترین ابزار برای کسایی می دونم که دنبال تغییر اجتماعی ان چون شما باید تا می تونی اطلاع رسانی کنی تا آدمای همفکرو بیشترو بیشتر متوجه و بعدم همراه کنی مهم اینه معضلات و مسائلی که لمس می کنیو بتونی به بقیه نشون بدی این گردش افکار خودش حرکت ایجاد می کنه و حرکت مقدمه تغییره حالا تا دیروز وبلاگو و فروم بود امروز فیس بوک»
علاقه عام گرایان نیز در چارچوب ارتباط با فضای بین المللی تعریف می شود. فعالیت شبکه ای این کاربران را در تعامل بیش از پیش با دنیای بیرون مرزها قرار می دهد. فضایی که رویه های فرهنگی و اجتماعی نه فقط از طریق تصاویر رسانه ای بلکه از رهگذر کنش های شهروندان عادی و بلاواسطه قابل درک و انتقال است. به تعبیر آرمین:
« ماهیم که باشه دوست داره تو اقیانوس شنا کنه، شما باشید {با مکث} دوست ندارید تو محیط بزرگ تر با محدودیت های کمتر فعالیت کنید؟کلن فناوریا برا این منو جذب می کنه که همیشه محدودیتا رو می شکونه و دسترسی ها رو ارتقا می ده »

مطلب مشابه :  نظریه کنش ارتباطی

حضور همسالان و همتایان: حس تعلق به گروه دوستان و همراهی با جمع همسالان، همفکران و همکاران از مهمترین عوامل زمینه ساز عضویت جوانان در شبکه های اجتماعی مجازی می باشد. در این برهه سنی، روابط گروهی صمیمانه اهمیت خاصی پیدا می کند و جوانان مایلند به طور مستمر اوقات خود را با هم و در ضمن فعالیت های مشترک گذرانده و از این رهگذر ابراز وجود نمایند. بر این اساس در اثر باهم بودن و برقراری ارتباط نوعی همدلی، احساس تعلق مشترک و به عبارتی نوعی حس اجتماع بوجود می آید که تداوم رابطه آنان را تضمین می نماید. چنانچه یافته های این تحقیق نشان می دهد گرایش مثبت، علاقه و جذب به درون گروه، فشار حلقه همسالان و همتایان به جهت همراهی، همنوایی و فعالیت شبکه ای در میان کاربران خاص گرا و تحول گرا به نسبت گروه های عملگرا و عام گرا جدی تر است. به عنوان نمونه علی رضا در تشریح چگونگی عضویت خاص گرایان بروزی چون خودش در فیس بوک، بدون معطلی و همراه با لبخند می گوید:
«خیلی ساده! مد شد، بچه ها تو دانشکده همه صحبشو می کردن، از امکاناتش تعریف می کردن خوب منم به تبع بقیه! نمی شد با اونا نباشم ضمن اینکه جمع جمع جووناس فضای اینطور اختصاصی کم پیدا می شه»
اگرچه همنوایی با جمع دوستان کم و بیش در تمامی گروه های سنی، جنسی و تحصیلی وجود دارد اما در فضای فیس بوک بین کاربران سنتی که تقریبا از مراوده با افراد ناآشنا گریزان و با بی اعتمادی بدان می نگرند بوضوح قابل درک است. صحبت های سمیه گویای این مطلب است:
« همه دوستام مدام برام دعوت نامه می فرستادن منم یه جوری تو معذوریت اخلاقی گیر کردم و مجبور شدم قبول کنم عضو شدم البته خوشحالم که با دوستام هستم چون اگه نباشن منم انگیزه ندارم به غریبه ها اعتماد ندارم. »
در رویکردی کاملاً متفاوت با موارد قبلی برای عملگرایان حضور آن دسته دوستانی مغتنم است که فرصت همراهی با آنان در فضای واقعی به آسانی و زود هنگام فراهم نمی شود و بیشتر تداوم روابط بیشتر در راستای ترجیحات شخصی، تبادل اطلاعات و تجربیات کاری، فنی و غنا بخشیدن به دانش فردی صورت می پذیرد. حمید در اینباره می گوید:
«بر خلاف خیلیا که صفحشون پر از دوستو و آشناهاییه که زیادم همو مبینن من کساییو به عنوان دوست اد کردم که واقعا بهشون دسترسی ندارم حالا یا ایران نیستن یا به سختی و کوتاه می بینمشون ولی به کمک فکریشون نیاز دارم مثلا دوستای دوره دانشگاهمو یا همکارای سابقمو که صمیمی ام نبودیم ولی آدمای کاردان و عاقلی هستن و اینجوری خیلی وقتا درباره مسائل کاری ازشون مشورت می گیرم»
اما حفظ روابط پیشین همیشه به سادگی عملگرایان انجام نمی پذیرد گاه واهمه ها، دغدغه ها و وسواس های ذهنی است که این امر را امکان پذیر می سازد. چنانچه تحول گرایان در کنار ترس از برقراری ارتباط بدون زمینه آشنایی قبلی به جهت تفاهم فکری، هماهنگی آراء، باورها و اندیشه ها در ابعاد اجتماعی و سیاسی حلقه های دوستی خود را حفظ می نمایند. لذا تعاملات مجازی و کنشگری افراد در فضای واقعی درون گروه های تحول گرا متأثر از یکدیگر و مبتنی بر ایده های مشترک اعضا است. از اینرو مسائل و اتفاقات روزمره شهری، کشوری و لشکری انعکاس یافته در شبکه از یک سو و از سوی دیگر بحث و گفتگوی حضوری پیرامون کلیپ های دیده شده، کامنت ها ومطالب صفحات خاص همگی می تواند زمینه تقویت تعلقات گروهی تحول گرایان را فراهم سازد. به گفته صادق:
« به نظر من شبکه و غیر شبکه نداره وقتی شما فوتبال بازی می کنین یا فوتبال دوست دارین طبیعیه که بیشتر دوستاتونم پیگیر فوتبال باشن تا بسکتبال از اون طرف آدمایی که نگاه منتقد یا حرف جدید دارنم با هم هستن همونقد که کاریکاتور فلان مربی برا فوتبال دوستا جالبه و مدام لایک می خوره گاف یه وزیرم تو صفحات منتقدا شیر می شه و کامنت می گیره اون کامنته هم چون می دونی کی گذاشته و دیدگاهش چیه خوندنی می شه وگرنه حرف که زیاده»
و در نهایت برای عام گرایان که به نسبت گروه های قبلی سابقه عضویت طولانی تری در شبکه های اجتماعی مجازی مختلف دارند و از بعد معاشرت پذیری محدودیتی برای خود لحاظ نمی نمایند، حضور همسالان و همتایان به مانند گروه های قبلی جدی تلقی نمی شود. صحبت های رامین گویای این مطلب است:
«دوستای ایرانی من همه تقریبا تو یه مایه ان اکثرا دانشجوان حتی یه رنجه سنی ان اما غیر ایرونیا همه چی هستن دانشجو، نویسنده، نوازنده و …دلیلشم معلومه تو ایران بالای 40 سال یا بلد نیستن با کامپیوتر کار کنن یا اگه بلدن مسخرشون می آد برا این چیزا وقت بذارن ».
سعید نیز در اینباره معتقد است:
«اون اوایل که دوستام ادم کرده بودنو فضا رو خیلی نمی شناختم اگه اونا نبودن حوصلم سر می رفت حتی اس ام اس می دادم چرا نیستید ولی بعد دوستای جدید که پیدا کردم لذت خودشو داره و اون حالت وابستگی قبلی از بین رفت»
محدودیت های فراغت جمعی در فضای واقعی و رواج تنهایی:
نشاط، شادی و تحرک، با هم بودن، گفتگو، شکل گیری دوستی ها و صمیمیت ها، تشکیل پاتوق ها و محافل دوستی غیر رسمی از مصادیق و نمادهای سبک های فراغتی جوانان است که در سال های اخیر در جامعه ما جدیت یافته است. دورهم نشینی های هفتگی یا ماهانه برخی جوانان همدانشگاهی و همباشگاهی در کافی شاپ های تفریگاه ها، کوه و باغچه های اطراف تهران و در برخی مواقع منازل شخصی کنشی شناخته شده است که به مناسبت هایی چون جشن تولد، جشن فارغ التحصیلی و جشن ازدواج نیز رونق بیشتری می یابد. نوع تعاملات این محافل فقط در صرف خوراکی و نوشیدنی خلاصه نمی شود و بیشتر مبتنی بر آزادی های اجتماعی و ارتباطاتی متفاوت از انواع تثبیت شده در جامعه برای تخلیه هیجان های جوانی است. اما ملاحظه های موجود در این راستا سبب می شود فضای مجازی تعاملی چون شبکه های اجتماعی مجازی بستری برای معاشرت پذیری گروهی و گذران جمعی اوقات فراغت در بین کاربران مختلف محسوب شود و حتی در مواقعی کارکرد پاتوق سازی را بویژه برای طبقات متوسط و فرودست با هزینه های کمتر داشته باشد. اظهارات مصاحبه شوندگان حاکی از آن است فراغت جمعی خاص گرایان سنتی عمدتا در قالب خانواده، مهمانی های خانوادگی، پیک نیک و سفرهای زیارتی و سیاحتی صورت می گیرد. در برنامه ریزی و اجرایی نمودن این برنامه ها کاربران جوان نقش تعیین کننده ای ندارند همچنین به جهت کمبود فضا معمولا در مهمانی ها فضای خاصی به آنها اختصاص نمی یابد و ناگزیرند در جمع ها به نفع والدین بیشتر شنونده بحث هایی باشند که جذابیت چندانی برای آنها ندارد. همین امر روی آوردن خاص گرایان سنتی به فضای مجازی را سبب می شود. محسن می گوید:
«از وقتی من دنیا اومدم تا 2 سال پیش پایین تر از مخبر الدوله می نشستیم خونش قدیمی ولی بزرگ بود همیشه تو حیاط فوتبال می کردم {با خنده} از اون مدل بچه هایی که مامانا قربون صدقه شون می رنو می گم بچم اصلن کوچه برو نیست. ساکت نبودما ولی فضا زیاد بود سروصدا معلوم نمی کرد حتی وقتی مهمون داشتیم بچه ها تو حیاط بودن جوونام یه اتاق به بقیه کاری نداشتن برا همین خونه بیشتر وقتا مهمونی بود اما از وقتی اومدیم اینجا آپارتمان گرفتیم مهمونی زهرمون می شه فضا مال بچه ها و بزرگتراس جا نیست جوونام کمتر می یان مگه عیدا. تو فیس بوک بیشتر می بینمشون و راحت تر حرف می زنیم با اینکه قبلش من حتی چتم بلد نبودم. »

مطلب مشابه :  سلسله مراتب فضایی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید