رشته حقوق

شبکه های اجتماعی مجازی

دانلود پایان نامه

« من سال 85 تو تگ بودم همین طور تو اورکاتو 360 بعدشم فیس بوک بدون هیچ محدودیتی از سر تاسر دنیا با ملیتای مختلف دوست می شدم ولی بعد از انتخابات 88 ترجیح دادم با توجه به فضای امنیتی که حاکمه با هر کسی دوست نشم. و الان دوستانی که تو فیس بوکم هستنو یا عمیقا می شناسمشون یا با واسطه محاله که یه خارجیو اد کنم اصلا این کارو نمی کنم به خاطر اون عدم امنیتی که احساس می کنم اگرآدمیو به شخصه نشناسم حتی اگر بیست تا دوست مشترک داشته باشیم ادش نمی کنم. هرچند فضا اینطور نبود ترجیح می دادم که با آدمای بیشتری در ارتباط باشم.»
داده ها حکایت از آن دارد که معاشرت پذیری تحول گرایان در فیس بوک جنبه ای کارکردگرایانه داشته و به تا حد زیادی پویایی گروهی و تحرک حزبی را در این فضا تداوم می بخشد و از این حیث بهره برداری هدفمند آنان مشابه عملگرایان است. پیروز در توصیف تفاوت فعالیت شبکه ای خود و دوستانش با دیگر کاربران، این معاشرت پذیری در قالب جمع های کوچک را هدفمند، متمرکز بر ابراز ایده ها و تبادل افکاری می داند که از مطالبات مدنی و سیاسی آنان منبعث می شود و غالباً هم با ساختار موجود همخوانی ندارد. وی معتقد است:
«من ترجیح می دم اگه تفریحم می کنم با هم رأی های خودم باشه، به ناشناس اعتماد ندارم و زمینه مشترک هم نیست. جمع ما کوچیکه چون همو می شناسیم اون دیدگاه مشترکمون مدام با دیدن عکس، کلیپ یا صحبت راجع به فیلم سینمایی یا هر چیز دیگه تقویت می شه»
اما دیده بانی تحول گرایان گستره وسیعی را در بر می گیرد. حساسیت این افراد به رویدادهای مدنی، صرفاً فرایندی احساسی و هیجانی نبوده بلکه روند عقلانی افکارعمومی نیز در آن دیده می شود به طوریکه ضمن ارتباطات عادی میان فردی، تبادل نظر اعضای شبکه ها پیرامون رویدادهای مختلف، جنبه های کنکاش، تأمل، تعقل، نظارت و قضاوت جدی عمومی نیز در آن جریان می یابد. علی (1) درباره بکارگیری خرد جمعی کاربران در فضای شبکه ها و نیز کاوشگری آنان به منظور تحلیل اطلاعات توزیع شده چنین نظر می دهد:
«نشر اطلاعات تو فضای شبکه این امکان رو به اعضا می ده که سریعا اخبار و اطلاعات گوناگونو با هم مقایسه کرده و صحت اخبار رسانه های دیگر را کنترل نمایند مثلا تجربه شخصی منه ماهواره فیلمهای خیلی گذشته را زیاد به حساب وقایع امروز پخش می کنه یه دفعه فیلم گذاشت مربوط شلوغی میدان هفت تیر. در حالیکه دقت می کردی تو صحنه هایی از فیلم، مردم بعضا کاپشن پوشیدن، رو صفحه خیلی ها نوشته شده بود که این مال زمستان پارسال فلان جا بوده ، خوب اگه این فضا و تبادل نظر افراد نباشه که کلاهبرداری های رسانه های دیگه فاش نمی شه»
اما دیده بانی افراد به نشر رویدادها یا تلاش در جهت اطلاع از آنها منحصر نمی شود بلکه تحلیل جمعی اطلاعات دریافتی، موشکافی، تدقیق و تحلیل صحت و سقم رویدادها و اخبار منتشر شده، شایان توجه است. این امر کاملا در گفته های کاربران ضمن توصیف استفاده شان از شبکه، مشخص و بارز است. مهبد با ذکر مثالی فرایند دیده بانی دوستانش و نحوه شکل گیری جریان افکار را چنین توصیف می کند:
« به خبر می شه از طریق سایت هایی که جنبه اجتماعی هم ندارن دسترسی پیدا کرد اما خیلی وقتا تو فیس بوک بعد از اینکه خبرو میذاری کلی بحث در مورد اون رویداد بین افراد شکل می گیره و همه میان اظهار نظر می کنن این خیلی مهمه. یعنی آداما ترغیب می شن که نسبت به مسائل اطرافشون بی خیال نباشن یعنی حتی اگه خودتم حساس نباشی وقتی می بینی دور و برت همه دارن درباره یه قضیه ای اظهار نظر می کنن ناخودآگاه کنجکاو می شی برا همین کامنت خیلی وقت ها از خود خبر مهمتره. همین که امکان بحث بین آدمها در مورد خبر پیش می آد می شه ته توی قضیه و حقیقت یا دروغ بودنش رو هم درآورد. مثلا یکی یه خبره متضاد می آره می گذاری کنارش، کلا وقتی همه هستن نمی شه دروغ پردازی کرد یا حداقل آدما به راحتی فریب نمی خورن. حالا می خواد قضیه بیخ گوش ما و تو شهر ما اتفاق افتاده باشه یا اون سر دنیا تو وال استریت»
به طور کلی در بین جوانانی که در فعالیت های شبکه ای آنان جنبه های نظارت سیاسی – اجتماعی به شکل مستقیم دیده می شود، فارغ التحصیلان دانشگاهی ای که عملکرد کارگزاران نظام در حوزه های مختلف را مد نظر قرار داده، نظرات انتقادی را از نگاه کارشناسی خود که مبتنی بر نفی نظم موجود و ساختن نظمی دلخواه است با انواع استنادهای علمی و عقلی در شبکه منتشر می سازند موفق ترند. بخش نظرات (کامنت ها) در صفحات این افراد جدی بوده و بیشتر با مقایسه آمارها سعی در ارزیابی خروجی دولت و تجزیه و تحلیل اقدامات دولتمردان دارند. پیروز در این باره می گوید:
« تقریبا هر چیزیو که منو به فکر وا می داره با دوستام تو شبکه طرح می کنم و سعی می کنم به هر ترتیب یه جوری یه حرکتی بکنم. دوستامم همین طورن. بهرحال رفتار خوب مال هرکس و هر گروهی هست باید تشویق بشه و رفتار بد از هر مقامی هم که باشه باید تقبیح بشه و شبکه فضای خوبیه برای اینکه فعالیت ها و پیامد عملکرد آدما تو هر جایگاهی که هستن بررسی بشه. من خودم مطالبی که درباره سهمیه بندی بنزین بودو خیلی دنبال می کردم از آتیش زدن پمپ بنزینا تا عکسایی که بچه ها از قاچاق بنزین شیر کرده بودن واقعا مؤثر بود. از اون بیشتر بحث هدفمند کردن یارانه ها یادمه حالا جنبه طنز و شوخیش به کنار واقعا بحثش جدی تو شبکه دنبال می شد.»
از کند و کاو شخصیت و گفته های این مصاحبه شوندگان به دست می آید که برخی از آنان شاغل بخش های دولتی و وابسته به آن هستند که به طور مستقیم از کاستی های موجود آگاهند. در صحبت ها، نوشته ها و مباحثات این اعضا نقدهای تند و تیزی در قالب جدی و طنز دیده می شود. می توان گفت این مردان و زنان در خلال دیده بانی جمعی، بسته به شرایط روز، تفسیر و تعبیر دغدغه های تحولات عمومی را نیز از زبان یکدیگر شنیده و باور می کنند. محمد در اینباره می گوید:
« همینجوری محاله خبر تو شبکه سرچ کنم کلا خبر رو بخصوص مسائل اجتماعی و سیاسی اگه از دوستام باشه می خونم و فیلمشو می بینم و گرنه که به هر کسی که تو صفحه عمومی مطلب داده اطمینان ندارم. مثلا تو جریان انتخابات 88 خودمون اگه دوستم می گفت امروز رفتم فلان جا دیدم فلان اتفاق افتاد بیشتر باورم می شد تا فلان آقا توفلان صفحه می نوشت یا تو ماهواره می گفت اما تو جریانات معمولی خوب بدم نمی یاد سرک بکشم تو صفحات عمومی ببینم بقیه چی می گن مث دیدگاه های متفاوتی که درباره سابقه تحصیلی آقای کردان و کار او پخش شد. یا نظرات یا تحلیل هایی که درباره برکناری و تعویض شتابزده وزرا یا ثروت آقای محصولی منتشر می شد.»
دسته دوم گروه علاقه مند به طرح مسائل اجتماعی و سیاسی، زنان جوان تحصیلکرده ای هستند که معتقدند فضای جامعه ما مطابق شرایط روزآمد نشده و نیازمند بیش از پیش حضور دیدگاه های زنانه در تدوین قوانین اجتماعی و نظارت بر محیط شهری هستیم. این افراد به دنبال محفلی امن برای طرح ناملایمات موجود و چاره اندیشی برای آنها می باشند لذا به شبکه های اجتماعی مجازی به عنوان فرصتی جهت طرح دغدغه ها، ابراز نظرات و مطالبات حقوقی، مدنی و سیاسی می نگرند و نگاه آنان بیشتر متوجه نظارت بر مسائل انسانی و شهروندی در ایران است. در صفحات این اعضا مطالب فراوانی در خصوص ورزش بانوان و مسائل حاشیه ای آن در کشور، چرایی عدم حضور بانوان ورزشکار ایرانی در مسابقات جهانی المپیک و دیگر حقوق مربوط به فعالیت اجتماعی زنان دیده می شود. ثریا علاقه خود به طرح و پیگیری برخی مسائل اجتماعی را در شبکه های اجتماعی اینگونه تشریح می کند:
« به نظرم آدم نباید نسبت به مسائل عمومی بی خیال باشه حالا چه حقوق بگیر دولت باشه چه نباشه. من صفحه کودکان کارو هم عضوم و هر از گاهی کمکیم می کنم. با دوستانم برای کودکان نیازمند به درمان از طریق همین صفحه مبلغ خوبی جمع کردیم. همشم مالی نیست کلا آدما برام ارزشمندن، حالا برا هموطنام اینجوری از دستم بر می آد برا زلزله زده های وان، اوزاکا یا آواره های سومالی شکل دیگه ای داره کلی از کاربرا عکسای پروفایلشونو به وان اختصاص دادن چقد مطلب درباره رفتار نامناسب دولت ترکیه نوشتن و موارد دیگه برا همین به نظرم شبکه توان اینو داره که سرمایه اجتماعی رو بین آداما تقویت کنه، مثلا خود من تو شبکه فهمیدم که مخالفین وال استریت حرفشون چیه یا زمان سیل تهران از دیدگاها و تحلیلای دوستام فهمیدم طرفدارای شهردار تهران بی دلیل هم حمایتش نمی کنن »
در موارد زیادی نیز مشاهده می شود که رویکرد تحول خواهی این افراد رنگ معارضه جویی و اعتراض نسبت به سیاست های فرهنگی، ورزشی دولت، محیط آموزشی و تحصیلی و حتی مسائلی در خصوص رسم و رسومات خانوادگی و فرهنگ عامه ایران را به خود می گیرد. مخالفت و اعتراض برخی از این کاربران نسبت به برخی محدودیت ها در قالب تولید انواع پً- نً- پً تا تولید و توزیع تلخندها، کاریکلماتورها و کلیپ ها انتشار می یابد. آنها معتقدند برای اصلاح باید از جایی شروع کرد و در حال حاضر شبکه های اجتماعی مجازی تنها وسیله در دسترس است. شیده می گوید:
«حاشیه، فضولی، رسوم دست و پاگیر تو فرهنگ ما زیاده همین یه مقوله رابطه دختر و پسر یا عروس و مادرشوهرو دقت کنین ممکنه در وهله اول خنده دار باشه ولی فرهنگ ماست تو همه خونواده ها هم هست برین صفحاشو ببینین ممکنه کامنتا کَل کَل به حساب بیاد ولی اینا چیزاییه که هست تو نظام آموزشی ما تو فرهنگسراها براش فکری نشده، فقط ازش جک می سازیمو مخفیانه می خندیم به نظرم باید از یه جایی شروع بشه که خوب فعلا از فیس بوک جرقه خورده»
عام گراها:
نام گروهی از کاربران است که به منظور همگامی با فضای جهانی به عضویت در شبکه های اجتماعی روی آورده، وقت زیادی را در شبکه می گذرانند. آنها را می توان کم و بیش پیروان فرهنگ جهانی جوانان نامید که از جریان جهانی شدن فرهنگ متأثر شده و بر آن تاثیر می گذراند. آزادی های موجود در شبکه های اجتماعی مجازی بسته به نوع سبک زندگی کاربران، چگونگی حضور و فعالیت این اعضا را تعیین می کند. در دو دهه اخیر روند مقررات زدایی در عرصه تبادلات جهانی از یک سو و شتاب تغییر و تحولات فناوری بویژه فناوری های مبتنی بر اینترنت از سوی دیگر؛ تفاوت زمانی مصرف تکنولوژی بین جوامع تولید کننده و مصرف کننده را به حداقل رسانده اند. کاربران ایرانی هم با فناوری روز همگام هستند و آخرین فناوری های رایانه ای با اختلاف زمانی اندکی در ایران بکار گرفته می شوند عام گرایان در این زمینه پیشتاز هستند، چنانچه مطابق یافته های این تحقیق هم این کاربران نسبت به گروه های خاص گرا، عملگرا و تحولگرا زودتر به کنشگری شبکه ای روی آورده به آن خوگرفته و کاهش نسبت این فضا را با واقعیت را فزونی بخشیده اند به طوریکه در میان آنان نام کاربری شبکه ای در کنار پست الکترونیک از جمله شناسه های هویتی تلقی می شود. از گفته های مصاحبه شوندگان چنین استنباط می شود که تمایل نسبت به تعمیق شناخت از ارتباطات موجود و خبرگیری از دوستان و آشنایان یک رفتار طبیعیِِِِِِِِِِِِِِِِِِِِِِِِ همگانی است که همراه با اقبال جهانی به شبکه های اجتماعی مجازی در ایران نیز استفاده از شبکه های اجتماعی مطرح جهانی همانند دیگر رسانه های مبتنی بر اینترنت همچون وبلاگ، فروم های اینترنتی، پادکست در میان کاربران اینترنت با فاصله زمانی کمی فراگیر شد تا جایی که علی رغم شکل گیری انواعی از شبکه های اجتماعی داخلی مانند شبکه مجازی ایرانیان، کلوب، شبکه متخصصان ایران، دوره، تبیان و … همچنین اعمال محدودیت دسترسی به برخی شبکه های اجتماعی خارجی چون فیس بوک و توییتر در کشور، مشارکت کاربران ما در شبکه فیس بوک قابل توجه بوده که جهانی بودن فضا جذابیت معاشرت پذیری در این شبکه را تشدید می نماید. به بیان راحله:
« من فکر می کنم تمایل به شناخت بیشتر دوستان، خبرگیری از همکاران و آشنایان یه نیاز طبیعیه که بسته به نوع ارتباطمون با آدمای دور و اطرافمون این تمایله کم و زیاد می شه و تو شبکه ها برآورده می شه. همه مون در جمعمون دوستان یا کسایی که می شناسیم اما آشنایی زیاد نداریم همه مشتاقن بدونن اون آدم تو خلوت خصوصی تر خودش چه جور آدمیه؟ علایقش چی هستش؟ با کی یا دوسته، دوستان اونو من ممکنه بشناسم؟ ممکنه ما آشنایی نزدیکتری داشته باشیم؟حالا همین حالت تمایل به ارتباط می تونه نسبت به یه فرد ناآشنای خارجی هم که صفحشو می بینیم به هر دلیل وجود داشته باشه که شما وقتی تو یه محیط بین المللی هستی این حالت طبیعیه.»
معاشرت پذیری
عام گرایان عدم محدودیت در شبکه را ویژگی منحصر بفرد آن دانسته از خلق ارتباط های جدید در شبکه استقبال نموده نسبت به آن علاقه وافری نشان می دهند. معاشرت پذیری آنان تابع قواعد و سبک خاص نبوده، تنوع و تعدد دوستان از هر قوم، مذهب، زبان، طبقه، ملیت، جنسیت و نگرش سیاسی برای آنها طبیعی است چنانچه پیش از این نیز روابط مشابهی را هم در فضای واقعی در غالب انواع برنامه های تفریحی، ورزشی و سفرهای گروهی دوستانه تجربه نموده اند هم در فضای مجازی از رهگذر حضور در اتاق های گفتگو، فروم ها، سایت های دوستیابی و همسریابی داشته اند. گرایشات مذهبی چندانی ندارند، اما به اصول انسانی و اخلاقی پایبندند همین امر سبب می شود کنشگری شبکه ای آنان با رویکردی باز و بسیار منعطف همراه باشد. بدین معنی که دوستی های شبکه ای آنان در عین جدی بودن لزوما پایدار نیست. به تعبیر ارمغان:
« این یه ویژگی مهمه شبکه هستش که کاربرا بتونن ارتباطاتشونو مطابق میلشون گسترش بدن به نظر من جذابیتش استثناییه چون فقط تو یه همچین شرایطی تفاوت آدما قابل درکه. یه حسن بزرگی هم که داره اینه که هر وقت احساس کردی دیگه فردی دوست خوبی نیست حذفش بکنی بدون هیچ مشکلی.»
سعید نیز با اشاره به لزوم تنوع در ارتباطات انسانی و لذت آشنایی با افرادی از قومیت ها و فرهنگ های مختلف در شبکه می گوید:
« ارتباط با آدمایی از فرهنگ ها و جاهای مختلف که اصلا نمی شناسمشون برام جالبه. همش که نمیشه با یه تیپ آدم گشت مثل این می مونه که آدم همش یه جور غذا بخوره خوب حالش بد می شه دیگه! برا همینم شبکه بیشتر حالت دوستیابی برام داشته، هر کی درخواست بده اد می کنم، تو روابط عادیمم همینجورم یعنی همه جور غذاییو خوشم می آد همه جور دوستی پیدا میکنم هنرمند، ورزشکار و… شبکه هم یه امکانه دیگس. آخه آدمای دور و بر که همیشه هستن و می بینیشون دیگه چیزی ندارن که جالب باشه. در حالت عادی ایجاد رابطه به این راحتی ممکن نمیشه »
اوج تمایل به گستردگی و تنوع معاشرت پذیری عام گرایان در برقراری ارتباطات برون مرزی آنان و دوزبانه بودن صفحات کاربری آنها دیده می شود. با توجه به داده های تحقیق حاضر می توان گفت ارتباطات شبکه ای جزئی از واقعیت زندگی اجتماعی عام گرایان محسوب شده و ظرفیت های متنوع شبکه اعم از چت، انجام بازی، اشتراک موسیقی، فیلم، محتوا، عکس و غیره در کنار امکان ارتباط بی‌واسطه‌ و دوجانبه‌، کمیت و کیفیت تماس‌های اجتماعی را تغییر داده است و به تناسب سبک زندگی افراد کمیت روابط را افزایش و کیفیت آن ها را ارتقاء می بخشد. صحبت های شهرام گویای این مطلب است:

مطلب مشابه :  دیوان بین المللی دادگستری

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید