رشته حقوق

شاهنامه ی فردوسی

دانلود پایان نامه

در پهنه ی «تاریخ ادب ایران» شاعرانی نامدار و بلند پایه داد سخن دادهاند، اما بنا به گفتهی مرحوم دکتر سید حسن سادات ناصری «تا به امروز شاعری به نامداری و بزرگواری و استادی و چیره سخنی مانند فردوسی در میدان سخن گستری ادب فارسی پا به عرصه سخنوری نگذاشته است. »
اندیشههای فردوسی زنده و با روح و دارای جنبه های اخلاقی است. نظم او روان و لطیف است گرچه این خصوصیت را میتوان به جمیع شعرای ایرانی اطلاق کرد، لکن در مورد فردوسی به صورت کیفیتی ظاهر میشود و شعر او را زیبایی فسونانگیزی میبخشد که قلب انسان را تسخیر میکند.
حکیم ابوالقاسم فردوسی منادی عزت و شرف ملت ایران و کتاب «نامه باستان» وی معتبرترین و موثقترین سند هویت تاریخی و ملی ایران است.
مسلما نامه باستان – یا شاهنامه – در مدت هزار سال در برابر سیل تهاجمات بیگانگان همچنان پایدار و پاسدار فرهنگ ایرانی و ادبیات فارسی بودهاست و بیش از هر اثر دیگری با زندگی عامه مردم عجین بوده و از محفل خواص تا منازل و محافل عوام همه جا حضور داشتهاست.
دکتر امین ریاحی از دیدگاهی دیگر به حکیم ابوالقاسم فردوسی نظر افکندهاست. وی شخصیت بزرگان را بر« مبنای تأثیری که بعد از خود بر جای گذاشتهاند » میسنجد و مینویسد:
«ملت ایران در طی چند هزار سال گذشتهی درخشان خود بزرگانی از فرمانروایان و شاعران و حکیمان و دانشمندان و هنرمندان و سرداران و جنگاوران در دامان خود پرورانده که مایهی سر فرازی و بلند نامی مادر جهانند و از آن میان بزرگترین و نامدارترین ایرانی، فردوسی طوسی است.
وقتی شخصیت بزرگان رفته را بر مبنای تأثیری که بعد از خود جای گذاشتهاند و با طول مدتی که اثر آنها پایدار مانده بسنجیم در مییابیم که فردوسی بزرگترین ایرانی در تمام ادوار و قرون بودهاست و هیچ ایرانی به اندازه ی فردوسی در سرنوشت ملت و کشور خویش تأثیر پایدار بر جای ننهادهاست. »
دکتر ریاحی آن گاه از بسیاری از نام آوران تاریخ ایران، پادشاهان و سرداران یاد میکند و سپس می نویسد:
«… اکنون فردوسی را ببینیم که از شعر و اندیشه والای خود کاخ عظیمی پی افکند که در طی قرون از باد و باران و طوفان حوادث و کینه و هجوم اقوام گزندی نیافتهاست.
فردوسی بی تردید بزرگترین شاعر ایران است و تصور میکنم در آینده هم وقتی که تعصبات ملی در اقوام جهان کاهش پذیرد جهانیان او را بزرگترین شاعر بشریت خواهند شناخت. »
مرحوم محمد علی فروغی نیز نظراتی چون دکتر ریاحی ابراز داشتهاست: «شاهنامه ی فردوسی هم از حیث کمیت، هم از جهت کیفیت بزرگترین اثر ادبیات و نظم فارسی است، بلکه میتوان گفت یکی از شاهکارهای ادبی جهان است و اگر من همیشه در راه احتیاط قدم نمیزدم و از این که سخنانم گزافه نماید احتراز نداشتم میگفتم شاهنامه معظمترین یادگار ادبی نوع بشر است »
مرحوم محمد علی فروغی در پاسخ کسانی که از برخی از اشعار فردوسی خرده میگیرند می گوید: «اگر بنای خرده گیری بر شاهنامه با شد، البته نکتههایی چند هم بر فردوسی میتوان گرفت و از آن جا که بشر بوده باید قبول کرد که اثرش بیعیب و نقص نتواند بود. »
مرحوم جلال الدین همایی فردوسی را «روشن ترین ستارهی آسمان حکمت و ادب » میدا ند. وی در مقاله ی « نمیرم ازین پس که من زندهام» میگوید: « یک عده از نوابغ برجسته داریم که مقام شامخ آنها بالاتر از زمان و مکان و کم و کیف است. اینها شاهبازان بلند پروازند که در قفس تنگ جای نمی گیرند… نمودار کامل این دسته از مردم که قرنها میگذرد و مادر ایام از آوردن فرزندی همچون وی سترون است، روشنترین ستارهی آسمان حکمت و ادب در قرن چهارم و پنجم هجری، نابغهی شهیر حکیم ابوالقاسم فردوسی ناظم شاهنامه میباشد که نام نامی او ورد زبان مردم عالم است.»
مرحوم حبیب یغمایی نیز دربارهی فردوسی میگوید:
«اگر تمام ثروت ایران را از عصر محمود غزنوی تاکنون در یک کفه ترازو قرار دهند و شاهنامه فردوسی را در کفهی دیگر، در پیشگاه خردمندان و صاحبدلان جهان این کفه سنگینتر خواهد بود، زیرا به دست آوردن زر و سیم از منابع دریا و زمین به حد وفور امکان دارد ولی پدید آمدن شاعری چون فردوسی با آن همه لطف طبع و کمال ذوق که شاهنامهای بپردازد و به بازار ادب عرضه دارد، محال و ممتنع است، چنان که اکنون هم که درست ده قرن از زمان او میگذرد چونین کسی نیامدهاست. »
مرحوم محیط طباطبایی دربارهی حکیم توس میگوید: «فردوسی که بی شک سرآمد همه داستانسرایان است در کلام خود مانند یک نفر شاعر درامنویس است که در هر موردی سخن را مقتضی مقام میآورد، بر هر که کشته شود تأسف میخورد و بدی از هرکس سرزند سزاوار نکوهش میداند. »
مرحوم علی اکبر دهخدا در لغت نامه خود، حکیم توس را بزرگترین حماسهسرای تاریخ ایران میداند:
«حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی بزرگترین حماسهسرای تاریخ ایران و یکی از برجستهترین شاعران جهان شمرده میشود، بزرگترین حماسهی ایران و یکی از چند اثر کوه آسای ادبی جهان شاهنامهی فردوسی است. فردوسی را باید پیشرو کسانی شمرد که به افتخارات ایران کهن جان داده و عظمت آن را آشکار ساختهاند.
او مظهر ایران دوستی واقعی است. از طرف دیگر او را میتوان حافظ تاریخ ایران کهن دانست. یکی از بزرگترین امتیازهای فردوسی ایمان به اصول اخلاقی است. فردوسی هرگز لفظ رکیک و سخن ناپسند در کتاب خود نیاورده، اندرزهای گرا نبهای ا و گاه با چنان بیان موثری سروده شده است که خواننده نمیتوا ند خود را از تأثیر آن بر کنار دارد. »
مرحوم بدیع الزمان فروزانفر از پاکی اخلاق و عزت نفس فردوسی سخن میگوید: «کتاب شاهنامه که امروزه یکی از خزائن لغت و گنجینههای فصاحت زبان ماست برای وسعت فکر و قدرت بیان و استواری طبع و اقتدار کلامی و احاطهی تعبیری این استاد بزرگ بهترین نمونه و قویترین دلیل است و از آن میتوان دانست که در گزارش معانی و پرداخت، وی را چه مایهی فراوان حاصل بود تا توا نست آن داستانها و معناهای سخت عبارت را به این صورت زیبا در این الفاظ جزل و روان جلوه دهد… فردوسی به پاکی اخلاقی و عزت نفس و سخن برهمهی شعرا فزونی و برتری دارد.»
استاد ادیب برومند، ادیب و شاعر فرزانه ی معاصر در مقاله ی «اثر شاهنامه در زبان و ادبیات فارسی و روح و فکر ایرانی » درباره ی «تأثیر شاهنامه از لحاظ تربیت و اخلاق » مینویسد:
«…. بعد از جنبه های ملی و وطنی، شاهنامه از نظر تربیتی و اخلاقی و علم و معاشرت و زندگی حاوی نصایح و اندرزهای بسیار گرانبهایی است که در خلال داستانها و سرگذشتها در هر صفحه به چشم می خورد و افکار حکیمانهی حکیم بزرگوار فردوسی طوسی را به خوا ننده تحویل میدهد.
این قسمت از ادبیات شاهنامه، عالی ترین تعلیمات اخلاقی و حکمت آمیز را در بر دارد و راه و رسم زندگی فردی و اجتماعی و دستور مملکت داری و آیین نوع پروری و بشر دوستی را به نیکوترین وجهی به انسان میآموزد.
گفته های حکیمانه و اندرزهای اخلاقی مندرج در شاهنامه در طی قرون و اعصار زبانزد مردم ایران بوده و در روح و فکر ایرانی اثر عمیق گذاشته است و برخی از ابیات به قدری رایج و مشهور شدهاست که در ردیف «امثال سائره» قرار گرفته و هرگز تأثیر تربیتی این ابیات را در جامعه ی ایرانی نادیده نتوان گرفت. »

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد با موضوعکتابخانه ملی، کتابخانه ملی ایران، آرشیو ملی، مبانی معرفت شناختی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید