رشته حقوق

شاهنامه فردوسی

دانلود پایان نامه

استاد محمد علی اسلامی ندوشن که به فردوسی و شاهنامه سخت عشق میورزد درباره شاهنامه میگوید:
«گمان نمیکنم که کتابی در زبان دیگر یافت شود که بیش از هزار سال ازعمر سرودنش گذشته و با این وصف برای مردم امروز قابل درک باشد، آن گونه که شاهنامه برای فارسی زبان هست. کتابی به این حد کهن، و بدین پایه نو که قهرمانهایش از هر زنده ای زندهتر مینمایند. آیا نمیشود گفت که روح ایران را در خود به امانت دارد و این دو، یعنی روح ایران و شاهنامه، از هم جداییناپذیر شدهاند.»
استاد منوچهر مرتضوی در مقدمه کتاب ارزشمند «فردوسی و شاهنامه » بدین گونه از شاهنامه سخن میگوید: «شاهنامه داستان رویارویی خصلتهای نیکان و بدان و پهلوانان و جباران و ایران و انیران و عناصر اهورایی و اهریمنی و جلوگاه آرمانها و امیدها و نا ا میدیها و روزهای تاریک و روشن مردم ایران، و از این لحاظ در عرصه پهناور فرهنگ و ادبیات منحصر به فرد و به نظر بسیاری از دانایان و پژوهندگان در ادب و فرهنگ سایر اقوام و ملل جهان بینظیر است.
جهان بینی ژرف و حکمت والای فردوسی در سراسر شاهنامه متجلی است ولی پیام اساسی شاهنامه بدون آگاهی از روح مجموعه منسجم روایات قابل فهم و درک نخواهد بود.
در واقع شاهنامه در اجزاء پیام مشخصی ندارد ولی در نهایت تمام شاهنامه تبدیل به پیامی کلی میشود. راز سرگذشت و سرنوشت بشر، مبارزه بیپایان خیر و شر، حاکمیت متعادل قانون جبر سهمگین آفرینش و اختیار محدود انسان، ارتباط مستقیم تأیید الهی با کیفیت پندار و کردار ا نسان، تداوم هویت ایرا نی و پیکار ایران و ا نیران و بالاخره ضرورت آگاهی ایرانیان از نشیب و فراز سرگذشت و هوشیاری نسبت به سرنوشت خود، پیام اساسی و کلی شاهنامه محسوب میشود.»
آقای مجید رستنده در مقدمه کتاب ارزشمندی که اخیرا تحت عنوان «قرآن و حدیث در شاهنامه فردوسی » از وی منتشر شدهاست درباره ی ضرورت پژوهش درباره ی نقش معارف اسلامی در محتوای شاهنامه مینویسد:
«شاهنامه فردوسی مجموعهای دلپذیر از معارف ارزنده بشری است، دا منه این معارف آن چنان گسترده است که این اثر بزرگ را از زمره آثار حماسی محض فراتر برده و به دایره المعارفی وزین بدل کردهاست، دایره المعارفی که شامل بسیاری از عناصر تشکیل دهنده هویت ممتاز یک ایرانی مسلمان است. این دایره المعارف سترگ، مجموعه ای فراگیر از مذهب، هنر، انسانیت، عشق و محبت، نبرد، فداکاری، عدل و داد و…. است که با بینش عمیق و تحلیل عالمانه فردوسی به خواننده آن تقدیم میشود.
در کنار این موارد ارزشمند، ویژگیهایی چون توصیفات دلانگیز، فنون و آرایههای زیبایی ادبی، مفردات نغز و ترکیبات عذب و جملات رسا و… نیز با بیانی شیوا خودنمایی میکند.
جاذبه این اثر ملی و حماسی تا اندازهای است که افکار بسیاری از دانشمندان داخل و خارج را به خود معطوف داشته و آثار زیادی در خصوص آن خلق گردیده و تمام و یا بخش هایی از آن به زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسوی، روسی، ایتالیایی، لهستانی، دانمارکی، مجارستانی، ترکی و… ترجمه شدهاست.
با وجود تحقیقات گستردهای که اندیشمندان ایرا نی و غیر ایرانی درباره شاهنامه و درون مایههای گوناگون آن انجام دادهاند، هنوز هم نکات در خور پژوهش بسیاری در آن وجود دارد که تا حدود زیادی بکرو دست نخورده باقی ماندهاست. از جمله نکات مزبور نقش دین و معارف و تعلیمات دینی در این اثر ارزشمند است که ضرورت دارد مورد مطالعه و تحقیق قرار گیرد.
با اندکی تأمل در شاهنامه، پی خواهیم برد که تأثیر تعلیمات ادیان الهی در آن گسترشی وسیع دارد، اما آنچه در این زمینه بیش از حد انتظار جلوه گری میکند، پیوند بسیار عمیق شاهنامه با مبانی اسلام و بهره وری از «قرآن و حدیث» است، بدون تردید ایمان و اعتقادات مذهبی فردوسی و آشنایی او با قرآن و منابع حدیث و علاقه شدید ا و به پیامبر اکرم (ص) و خاندان پاک آن حضرت را می توان از دلایل عمده این پیوند دانست.»
2-1-2 شاهنامه از نظر بزرگان سرزمینهای دیگر
تا کنون بسیاری از دانشمندان غیر ایرا نی درباره ارزش و اهمیت کتاب شاهنامه سخن گفتهاند.
استاد منوچهر مرتضوی که در کتاب «فردوسی و شاهنامه » نظرگاه بسیاری از این دانشمندان را به اختصار آوردهاست. در آغاز بحث مینویسد:
«بنده اصولا برای اثبات اهمیت و عظمت آثار ایرانی اعم از فردوسی و دیگران معتقد و علاقه مند به استشهاد از مستشرقان و استناد به نظر بیگا نگان نیستم و این شیوه را، که تقریبا در محیط فرهنگی و علمی ایران از دیر باز تاکنون شایع بوده، نمیپسندم و ناشی از عقده حقارت و خودکمبینی میدانم ولی در موارد معینی، مثل مقایسه آثار بزرگ ایرانی با آثار جهانی، چون اروپائیان با تعصبی که دارند نمی توانند به آسانی و سادگی برتری اثری از مشرق زمین را نسبت به آثار معتبر و بزرگ خود بپذیرند، استناد به نظر آنان را معقول و جایز می دانم، زیرا در چنین مواردی تأیید غریبان مسلما از تأیید و تصدیق خود ما بیشتر ارزش و اعتبار دارد.
با توجه به این سخن ارزشمند استاد مرتضوی در این بخش دیدگاههای برخی از خارجیان را درباره فردوسی و شاهنامه میآوریم:
جوزف چامپیون، نویسنده و محقق ا نگلیسی شاید اولین اروپایی بود که در نیمه دوم قرن هجدهم زبان فارسی را نیک آموخت و به ترجمه بخشهایی از شاهنامه همت ورزید. وی در پیشگفتار ترجمه خود درباره اهمیت کار حکیم توس میگوید:
«با وجود طول شگفت آور اثر، آتش هیجانی که در سراسر آن زبانه می کشد و هیچگاه فرو نمینشیند، ذهن خواننده عادی را دچار بهت و حیرت می سازد و صاحبان قریحه را به سرزمین نا شناخته تصور و تخیل میکشاند….
اندیشههای فردوسی زنده و با روح و دارای جنبه های اخلاقی است. نظم او روان و لطیف است. گرچه این خصوصیت را می توان به جمیع شعرای ایرانی اطلاق کرد، لکن در مورد فردوسی به صورت کیفیتی ظاهر می شود و شعر او را زیبایی فسونانگیزی میبخشد که آن قلب ا نسان را تسخیر میکند.»
ژول مول (1800-1876 م) ایران شناس فرانسوی از سال 1838 میلادی تا پایان عمر در کار ترجمه شاهنامه به نثر فرانسه بود.
وی درباره ارزش شاهنامه میگوید:
«آنجا که سراینده از روح ملی راستین به شور آمده باشد دستاوردش بزودی همگانی میشود. اجازه میخواهم موردی را یاد کنم که ثابت میکند ایرانیان چنین ارج و احترامی که به فردوسی میگذارند برای آن است که دستاوردش با سنتها و روایتهای ملی مطابقت دارد.»
ارنست رنان نویسنده وفیلسوف فرانسوی (1823-1892 م.) درباره حکیم توسی میگوید:
«فردوسی مظهر اصالت نژاد ایرانی است. به افتخار و معنویت ایمان دارد. بشر دوست است و انسانی فکر میکند. خوبی را صمیمانه دوست دارد و پیشرفت مدنیت را مأموریت و هدف واقعی بشر میداند. این قهرمان برای ما بیگانه نیست. از خود ماست »رنان در جایی دیگر شاهنامه را «سند بزرگ نبوغ و قدرت خلاقانه نژاد آریایی » دانست.

مطلب مشابه :  مفهوم زناشوئی در حقوق

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید