– شاخصهای تحقق چشم‌انداز وزارت رفاه و تأمین اجتماعی

3-5-1- عنوان شاخص رفاه اجتماعی

رسیدن به رفاه اجتماعی هدف کلیه سازمانها و نهادهای حمایتی است. برخی از سازمانهای تابعه وزارت رفاه و تأمین اجتماعی با تشخیص اقشار آسیب‌پذیر اجتماعی مثل کودکان، جوانان، زنان، کهنسالان و… در لوای خدمات حمایتی که عمدتاً (بهداشتی- اقتصادی آموزشی) می‌باشد سعی در تأمین نیازهای این قشر از جامعه را دارند تا در ورای فعالیت‌های خویش بتوانند رفاه اجتماعی را برای این دسته از افراد فراهم نماید.

 

 

 

3-5-1-1- روش محاسبه میزان رفاه اجتماعی در سطح جامعه

الف: فرمول محاسباتی و تعریف مفهوم آن

معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری و وزارت رفاه و تأمین اجتماعی در دوره زمانی یکساله با این فرمول w=n (1-G) اقدام به سنجش شاخص رفاه اجتماعی می کند منظور از ضریب (G) شاخص نابرابری درآمد است که از منحنی لورنز به دست می‌‌آید و هرسال توسط بانک مرکزی و معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری برای کل کشور محاسبه و اعلام می شود و مساوی صفر و در صورتی که توزیع درآمد کاملاً نابرابر باشد این ضریب مساوی یک است. هرچه این ضریب کوچکتر باشد بیانگر آن است که درآمد عادلانه‌تر توزیع شده است.

منظور از درآمد سرانه N حاصل تقسیم ناخالص داخلی به جمعیت کشور است.

ب: فرآیند محاسبه شاخص

1- احصاء تولید ناخالص ملی از طریق حسابهای ملی

2- تعیین تعداد جمعیت کشور از طریق سالنامه آماری

3- محسابه ضریب از طریق استفاده از آمارهای هزینه و درآمد خانواده‌ها

 

3-5-2- عنوان شاخص آسیب‌های اجتماعی

منظور از آسیب اجتماعی این است که هرگاه در یک نظام اجتماعی رفتاری به طور مشخص با هنجارهای اجتماعی تعارض پیدا کند آسیب اجتماعی نامیده می‌شود. (گلشنی، فومنی)

 

 

3-5-2-1- فرمول محاسباتی و فرآیند محاسبه شاخص

وزارت رفاه و تآمین اجتماعی در دوره زمانی یک ساله به محاسبه میزان شیوع آسیب‌های اجتماعی می‌پردازد به این صورت که رویدادهای هریک از آسیب‌های اجتماعی را در هر هزار نفر مورد بررسی قرار می‌دهد.

 

3-5-2-1-1- شیوع طلاق

طلاق نه تنها خود یک آسیب روانی- اجتماعی محسوب می‌شود، بلکه پی‌آمدهای حاصل از آن به افزایش آسیب‌های روانی- اجتماعی همچون اعتیاد، روسپیگری، بی‌سرپرستی فرزندان، خودکشی، افزایش زنان، کودکان خیابانی و… منجر می‌گردد با این حال وجود آمار و اطلاع دقیق، صحیح و بهنگام پایه و اساس تمام تصمیم‌گیری‌های مدیریتی در هر سطح از نظام یا سازمان می باشد در این راستا وزارت رفاه تعداد رویدادهای طلاق ثبت شده در بازه زمانی یک ساله را بر تعداد کل زوجین در همان بازه زمانی تقسیم و بدین ترتیب شیوع طلاق محاسبه می‌شود.

 

3-5-2-1-2- شیوع اعتیاد

اعتیاد یعنی وابستگی به مواد قابل سو مصرف به نحوی که این وابستگی خلل عملکرد طبیعی فرد باشد که زیانهای قابل توجهی به جامعه جهانی به لحاظ از دست رفتن بهره‌وری، انتقال بیماری‌های عفونی، مشکلات خانوادگی و اجتماعی، افزایش جرم و تخصیص مراقبت‌های بهداشتی و درمانی تحمیل می‌کند هم ایمنی فرد را به خطر می‌اندازد و هم کیفیت زندگی وی را کاهش می‌دهد. امروز با چشمانی کشور می‌پذیریم که در کشور ما نیز مثل هرمکان دیگر دنیا این مشکل اجتماعی وجود دارد هنر آن است که هم‌پایی زمان‌ساز و کاریی پویا برای شناسایی ماهیت تغیرپذیر و عوامل تأثیرگذار بر روند آن را رد پیش گیریم و تمامی سعی در پیشگیری از این بلای خانمان‌سوز خلاصه گردد.

تعداد مورد ابتلا به اعتیاد درهرسال از طریق مطالعه در جامعه موردنظر تعیین خواهد شد و سپس با تقسیم این تعداد بر کل افراد جامعه شیوع اعتیاد محاسبه می‌شود با توجه به اینکه می‌توان از تعیین محدوده سنی، جنسی و… برای اعتیاد صرف‌نظر کرد N مساوی کل افراد جامعه است و همینطور برای سنجش میزان جرائم مربوط به اعتیاد موادمخدر از این فرمول استفاده می‌شود.

یعنی تعداد جرائم مربوط به موادمخدر ثبت شده در بازه زمانی یک ساله بر تعداد کل جمعیت در همان بازه زمانی تقسیم و بدین ترتیب شیوع جرائم مربوط به موادمخدر محاسبه می‌‌شود.

 

3-5-2-1-3- شیوع اقدام به خودکشی

اقدام به خودکشی عملی است آگاهانه و عمدی که اشخاص معمولاً به منظورهایی از وضعیتی دشوار و غیرقابل تحمل به آن اقدام می‌کنند فرمول محاسباتی به این صورت می‌باشد یعنی تعداد موارد اقدام به خودکشی ثبت شده در بازه زمانی یک ساله بر تعداد کل جمعیت در همان بازه زمانی تقسیم و بدین ترتیب شیوع اقدام به خودکشی محاسبه می‌شود و همینطور می‌توان تعداد رویدادهای موردنظر را در مقیاس 000/10 یا 000/100 نفر نیز گزارش نمود.

همه افراد می‌توانند در شرایط ویژه در معرض خطر خودکشی قرار بگیرند اما برخی از گروه‌ها مثل کودکان، نوجوانان، سالمندان و زنان در اقدام به خودکشی موفق درصد بالایی را به خود اختصاص داده‌اند در این خصوص تعداد موارد خودکشی ثبت شده در بازه زمانی یکساله بر تعداد کل جمعیت در همان بازه تقسیم و بدین ترتیبشیوع خودکشی موفق محاسبه می‌شود.

 

 

3-5-2-1-4- شیوع کودک آزاری

سلامت کودکان و نوجوانان یکی از اولویت اصلی در همه‌ی کشورهاست. زیرا نام آنان امروز است و فردا برای پاسخگویی به نیازهای آنان خیلی دیر است. در عین حال نام دیگر آنان «فردا» است چون آینده هر کشور متکی به آنان است. از آسیبهایی که از کودک آزاری بروز می‌نماید می‌تواند به پرخاشگری، اختلال در حافظه و اختلالات گفتاری، اختلال در رشد ذهنی و احساس حقارت اشاره نمود. بنابراین داشتن آمار دقیق و صحیح می‌تواند در پیشگیری از بروز انواع کودک آزاری (جسمی، جنسی، غفلت و بی‌توجهی عاطفی) و تدوین برنامه‌ها و تصمیم‌گیری‌های مدیریتی پایه و اساس قرار گیرد برای محاسبه شیوع کودک آزاری وزارت رفاه تعداد موارد کودک آزاری ثبت شده در بازه زمانی یک ساله بر تعداد کل جمعیت در همان بازه زمانی را مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهد.

 

3-5-3- عنوان شاخص خط فقر شدید

خط فقر شدید یعنی کسانی که میزان هزینه انجام شده آنها برای تأمین سبد غذائی تأمین کننده حداقل کالری مورد نیاز روزانه کافی نباشد.

 

3-5-3-1- فرمول محاسباتی و فرآیند شاخص

وزارت رفاه و تأمین اجتماعی به عنوان متولی این امر سالانه با جمع‌آوری اطلاعات صحیح و دقیق از سازمانهای تابعه خود و همینطور از مرکز آمار ایران، بانک مرکزی ایران و گزارش‌های موردی در جهت محاسبه این شاخص بر اساس داده‌های موجود و فرمولهای ارائه شده نسبت به ارائه گزارش اقدام می‌کند فرمول محاسباتی به این صورت است که تعداد کل افراد جامعه بر تعداد افراد زیر خط فقر شدید تقسیم می‌شود.

3-5-4- عنوان شاخص بیمه اجتماعی

مؤلفه این شاخص پوشش همگانی بیمه اجتماعی و پایداری صندوقهای بیمه‌ای و وضعیت معشیت مردم می‌باشد. گسترش انواع بیمه‌های اجتماعی، استقرار نظام هماهنگ و متناسب بیمه و تمرکز در سرمایه‌گذار و بهره‌برداری از ذخایر بیمه‌ای از اهداف ایجاد سازمان تأمین اجتماعی محسوب می گردد این سازمان در حال حاضر تحت نظر کنترل وزارت رفاه و تأمین اجتماعی می‌باشد.

 

3-5-4-1- فرمول محاسباتی و تعریف مفهومی آن

ضریب نفوذ بیمه اجتماعی: تعداد افراد  بیمه شده اصلی به کل افرادی که می‌بایست بیمه شوند نسبت منابع به مصارف صندوقهای بیمه‌ای: این متغیر نشان‌دهنده وضعیت صندوقهای بیمه‌ای از لحاظ منابع و مصارف می‌باشد و در صورتی که نسبت آنها به مصارفشان کمتر از یک باشد صندوقها در وضعیت بحرانی قرار خواهد گرفت.

نسبت میانگین دریافتی مستمری بگیران به میانگین سطح معشیت جامعه وضعیت میزان دریافتی مستمری بگیران نسبت به جامعه را نشان می‌دهد.

به مصارفشان کمتر از یک باشد صندوقها در وضعیت بحرانی قرار خواهد گرفت.

نسبت میانگین دریافتی مستمری بگیران به میانگین سطح معشیت جامعه وضعیت میزان دریافتی مستمری بگیران نسبت به جامعه را نشان می‌دهد.

 

 

 

3-5-4-2- فرآیند محاسبه شاخص

از طریق بانک اطلاعات ایرانیان و اطلاعات ارائه شده توسط صندوق‌های بیمه‌ای احصاء می‌گردد. منبع جمع‌آوری اطلاعات و گزارشات و همین‌طور سنجش این شاخص وزارت رفاه و تأمین اجتماعی می‌باشد که از طریق دریافت اطلاعات از سازمانها تأمین اجتماعی، سازمان بازنشستگی کشوری صندوق‌های بیمه‌ای و مرکز آمار، سالانه اقدام به ارائه گزارش می‌کند.

 

3-5-5- عنوان شاخص: بیمه درمان

مؤلفه‌های این شاخص پوشش همگانی بیمه درمانی و میزان مشارکت مردم در بخش سلامت در سطح کشور و هزینه‌های کمرشکن درمانی می‌باشد.

3-5-5-1- فرمول محاسباتی و تعریف مفهومی آن

– ضریب نفوذ بیمه‌های درمانی: تعداد افراد بیمه شده اصلی و تبعی به کل افراد جامعه.

– میزان پرداخت از جیب مردم: این فرمول میزان مشارکت مردم در تأمین هزینه بخش سلامت را نشان می‌دهد.

– هزینه کمرشکن درمانی: این فرمول جمعیتی که هزینه‌های درمانی آنها به بیش از 40 درصد هزینه‌های خانوار بیشتر می‌شود را نشان می‌دهد.

 

 

 

3-5-5-2- فرآیند محاسبه شاخص

از طریق اطلاعات ارائه شده و محاسبه فرمولها مربوطه و همچنین بانک اطلاعات ایرانیان احصاء می‌گردد. وزارت رفاه و تأمین اجتماعی سالانه با اخذ گزارش از سازمان خدمات درمانی کشور اقدام به سنجش این شاخص می‌کند.

                                                    .