سیستم اطلاعات جغرافیایی

سیستم اطلاعات جغرافیایی

اینروشرابهعبارتیمیتوانروشیسنتیاطلاقنمود.دراینروشپسازفروکشکردنسیلاباثرداغابسیلبررویپلها،ساختمانها،درختهاوزمینعلامتگذاریشدهوباتوجهبهموقعیتتقریبیاینداغابهابرروینقشههایتوپوگرافیواتصالآنهابهیکدیگرپهنهسیلمربوطهمشخصمیگردد.متأسفانهاینروشباوجوددقتپایینبدلیلعدمنیازبهوسایلوابزارجدیدودانشفنیخاصکماکاندربعضیازمناطقمورداستفادهقرارمیگیرد.معایبومحدودیتهایاینروشمیتواندرمواردزیرخلاصهکرد:
اینروشمستلزمکارصحراییزیاداستزیرابایددرنقاطمختلفاینداغابهاثبتوبارنگعلامتزدهشودکهباصرفهزینهوزمانزیادیتوأماست.
دقتانتقالداغابهابهروینقشههایتوپوگرافیپایینمیباشدوکوچکتریناشتباهباعثبروزاختلافبینعلامتثبتشدهوعلامتانتقالدادهشده،میشود.
دراینروشتنهاپهنهسیلگیربرایحداکثردبیعبوریقابلثبتاستوبهمعنایواقعیتهیهنقشهپهنهبندیبرایدورههایبازگشتمختلفبسیارمشکلاست. باتوجهبهکارصحراییزیادودقتکم،اینروشجزدرمواقعاضطراریتوصیهنمیشود.
2-2-1-2. مقایسه عکس های هوایی منطقه
موفقیتاینروشبستگیزیادیبهوجودعکسهایهواییرودخانهواراضیحاشیهآندرزمانسیلابدارد.دراینروشچنانچهعکسهایهواییمنطقهدرزمانوقوعپیکسیلیامدتکوتاهیبعدازآنوجودداشتهباشد،محدودهسیلگیرازاینعکسهابهروینقشههایتوپوگرافیمنتقلمیشوند.اگرچهدراینروشازحجمعملیاتصحرایینسبتبهروشقبلکاستهمیشودولیبدلیلمسائلاجراییامکانپروازوتهیهعکسهواییبهنگامازمنطقهمعمولابادشواریهایزیادیهمراهبودهونیازبههماهنگیهایلازمهدارد.مضافااینکهدررودخانههایمرزیومحدودهآنهاعملاکاربرداینروشغیرممکناست.
2-2-1-3.محاسبهدستی
ازاینروشبیشترجهتتعیینحریموبستررودخانههاوپسازتعیینسیلاببادورهبازگشت25سالهاستفادهمیشودوبهعبارتینمیتوانآنراجزءروشهایمهندسیودارایدقتجهتنقشههایپهنهبندیسیلمحسوبنمودوقطعانتیجهحاصلجزیکمحاسبهدستیسادهنیستوفقطدرمواردمحدودوبرایمقاصدخاصقابلقبولاست.
2-2-1-4.استفادهازمدلهایریاضی
دراینروشبهکمکمدلهایریاضیجریانسیلابشبیهسازیشدهوپسازمحاسبهپروفیلجریانتوسطمدل،پهنهسیلبادورههایبازگشتمختلفبرروینقشههایتوپوگرافی منتقلمیگردد (روشهایغیرسازهایمدیریتسیل 1379).
در این تحقیق بدلیل استفاده از نسخه های جدید نرم افزارهای مرتبط با موضوع فوق الذکر مانند الحاقیهHEC-GeoRas431 نسخه 2011 در محیط نرم افزار ArcMap و ارائه نقشه های خروجی در محیط نرم افزار Google Earth می تواند متمایز از کارهای ارائه شده تا کنون باشد. تهیه نقشه های TIN و DEM با رزولیشن بالا، از نقشه های رقومی موجود در این پروژه، یکی از کارهایی است که دقت خروجی های حاصل از نرم افزار تا حد بسیار زیادی بالا می برد. تبادل اطلاعات در محیط GIS و HEC-RAS باعث افزایش کارایی نتایج حاصل از برنامه می گردد.
2-3.پیشینه تحقیق
2-3-1.پیشینه تحقیق در جهان
Correia و همکاران،(1999)،با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدلهای هیدرولوژیکی و هیدرولیکی در دشتهای سیلابی که با توسعه شهری همراه است و در معرض خطر سیل قرار دارند، تأثیر کنترل کاربری اراضی در کاهش خطر سیل را ارزیابی و در ادامه اقدام به پهنهبندی و آنالیز سیل کردند. Stephaenو همکاران (2002)، در تحقیقات خود بر روی سیل های بوقوع پیوسته در سال های 1996 و 1997 در حوزه آبخیز رودخانه سنگ زرد واقع در ایالت مونتانای آمریکا پرداخت. وی همچنین برای تعیین پهنه های سیل رخ داده در این دو سال مشخصات 25 مقطع را در طول یک مسیر 18 کیلومتری برداشت و پهنههای سیل با دوره های بازگشت مختلف را تعیین کرد.
Liang و Mohanty، (1997)، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی در منطقه ماهانادی واقع در اوراسیای هندوستان، اقدام به پهنهبندی سیل کرده و مدیریت سیلاب ها بر اساس پهنه بندی را به منزله یک روش غیرسازهای کنترل سیلاب معرفی و آن را بهینه کردند.Plate (2002)، در تحقیقات خود با نام خطر سیل و مدیریت آن، پهنهبندی خطر را به عنوان شیوه کاملاً مشخص برای ساماندهی و مدیریت خطرهای ناشی از عوامل طبیعی، زیست محیطی یا انسانی که از بین آنها سیل نیز بسیار بارزتر است، تعریف کرد.Carson (2006)، اقدام به شبیهسازی رفتار هیدرولیکی رودخانه و بررسی خطر سیلاب و فرسایش کنار رودخانهای در ایالات متحده نمود.
Tate و همکاران (1994)، روشی را برای افزایش دقت آنالیز خروجی نرم افزار HEC-RAS در سیستم اطلاعات جغرافیایی بوسیله مطابقت دادن دادههای نقشه برداری زمینی ،هندسه رودخانه و کنترل زمینی ارائه دادند. PistocchiوMazzoli (2002)، با استفاده از مدلهای HEC-RAS وHEC-HMS به بررسی و مطالعه رودخانهها به منظور مدیریت خطرات هیدرولیکی پرداختند.
2-3-2.پیشینه تحقیق در ایران
غلامیوهمکاران(1385)، بابکارگیریمدلهیدرولیکیHEC-RAS و قابلیتهای سیستم اطلاعات جغرافیایی اقدام به شبیه سازی رفتار هیدرولیکی رودخانه هراز نمودند و نتایج مطالعه حاکیازآنبودکهاستفادهازقابلیتهایسیستماطلاعاتجغرافیاییموجب افزایش سرعت عمل و دقت مطالعات میگردد. حسینی و ابریشمی(1380)، مطالعاتی در این زمینه انجام داده و بر اساس نتایج آنها دقت شبیهسازی ژئومتری بستر و اراضی حاشیه رودخانهها در نتایج شبیهسازی رفتار هیدرولیکی رودخانهها بسیار تأثیرگذار است.
صفری(1380)، دردشتهایسیلابیبدلیلوجودمنابعمختلفواستفادههایچندمنظورهازآن،اعمالیک مدیریتجامعوهمهجانبهازاهمیتویژهایبرخورداراست.بررسیهانشانمیدهدکهعلتاصلی افزایشخسارتسیل،بهافزایشاستفادهازدشتهایسیلابیواراضیسیلگیرمجاوررودخانه مربوطمیشود.بنابرایناعمالبرنامهجامعمدیریتیباهدفکنترلوبهرهبرداریبهینهدرمناطقسیلگیرضروریمیباشد.
تلوری( 1376)، پهنهبندی خطر سیل در واقع ابزاری اساسی برای مدیریت کاهش خطرهای سیل و وسیله ای قانونی در دست دولت و مسئولان برای کنترل و مدیریت کاربری اراضی و برنامه های توسعه همزمان با کاهش خطرهای سیل و حفاظت محیط زیست است.
بزرگ زاده(1372)، اکثر شهرهای ایران در خروجی حوضهها بنا شده اند، افزایش سطوح نفوذ ناپذیر که ناشی از شهرسازی و احداث ساختمان بر خاکهای نفوذپذیر است، طبعاً از سطوح نفوذپذیر حوضه که قادر به جذب بخشی از بارندگی است، کاسته و در نتیجه بر حجم کل رواناب شهر افزوده است. زارع(1371)، در مطالعهای که با استفاده از عکس های هوایی شهر تهران و تحلیل توپوگرافی منطقه انجام داده، از جمله علل بروز سیلاب در محدوده شهر را از بین رفتن مسیلهای طبیعی توسط توسعه شهری و همچنین گسترش شهر در بستر رودخانه ای میداند.

Share