سازمان فضایی

3-2-2- شهر گرگان
شهر گرگان مرکز استان گلستان و شهرستان گرگان میباشد . طبق آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن آبان ماه 1390 جمعیت این شهر ۳۲۹،۵۳۶ نفر بوده و حدود ۶۰ کیلومترمربع وسعت دارد. زبان اصلی مردم گرگان گویش زیبا و دلنشین استرآبادی است. این شهر در مختصات ۳۶ درجه و 38 دقیقه شمالی،۵۴ درجه و۴۸ دقیقه شرقی واقع گردیده است ( وبگاه استانداری استان گلستان).
جمعیت فعلی آن دارای تنوع فراوان و ترکیبی از قومیت‌های بومی و محلی؛ فارس، قاجار، ترک سادات، بلوچ، سیستانی، دیلمی، مازندرانی، سبزواری، کاشمری، شاهرودی، بسطامی و اقوام ترکمن و قزاق می‌باشد.
( نقشه شماره 3-3 ) نقشه گردشگری شهر گرگان
منبع: آرشیو معاونت شهرسازی شهرداری گرگان، 1392
شناخت بستر طبیعی شهر گرگان
شناخت بستر طبیعی استقرار شهر و عناصر آن در در تحلیل علل پیدایش، شکلگیری و رشد شهر و ساختار آن، عامل موثری میباشد. این مشخصه در طول مراحل رشد شهر کمتر دستخوش تحول یافته است و به عنوان پایه اصلی بررسیها در شناخت شهر و تحولات آن مطرح میگردد.
شهر گرگان با مساحت 2600 هکتار، در ارتفاع متوسط 155 متر از سطح دریا در 54.436 درجه طول شرقی و 36.836 درجه عرض شمالی و در دامنه شمالی رشته کوه البرز واقع گردیده شده است ( سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح ، 1389).
3-3-1 عوارض طبیعی و مصنوعی شهر
الف) عوارض طبیعی
شهر گرگان به شکل یک بافت شهری نیمه پراکنده با سطح وسیعی از اراضی کشاورزی در شمال و جنگلها و باغات در جنوب، در پهنهای حدود 3633 هکتار گسترده شده است. از جمله عوارض طبیعی که در سطح شهر قابل ذکر است، جنگلهای هزار پیچ میباشد که در قسمت جنوب غربی شهر واقع گردیده شده و برای مسافرینی که از این سمت وارد شهر میشوند چشمانداز طبیعی مهمی محسوب میشود؛ دیگری جنگل ناهارخوران است که در قسمت جنوب شهر قرار گرفته و از جمله جاذبههای طبیعی این شهر میباشد. هر دو مورد از محدودیتهای توسعه شهر در این دو جهت میباشند که هم فرم کالبدی خاصی را بر محدوده کالبدی آن اعمال کرده و هم به سبب قرارگیری در ارتفاعی مسلط بر شهر سازمان فضایی خاصی را بر آن تحمیل میکنند.
از دیگر عوارض قابل ذکر در سطح شهر تپه قلعه خندان است که در سمت جنوب غربی شهر واقع شده و مطالعات باستان شناسی از سابقه وجود سکونت در آن حکایت دارد. در قسمت شمالی شهر، دشت همواری با نام دشت گرگان که دارای خاک حاصلخیز، قابلیت کشت آبی و چشماندازهای زیبایی است واقع شده که خود از محدودیتهای توسعه شهر به این سمت است. هرچند توسعههای اخیر شهر در این جهت صورت گرفته است.
الف-1) جنگل ناهارخوران :
ناهارخوران ( تصویر شماره 3-1 ) نقطهای جنگلی در جنوب شهر گرگان است که در فاصله 8 کیلومتری از مرکز شهر قرار دارد. گونههای مهم و با ارزشی که به صورت پراکنده در منطقه یافت میشوند میتوان به افراها، نارون(ملج)، نمدار، بارانک، کوله خاس و …. اشاره کرد. این منطقه از هوای نسبتاَ مطبوع و ملایمتری در مقایسه با شهر و مناطق شمالی این منطقه برخوردار است ( وبگاه سازمان فرهنگی – هنری شهرداری گرگان ).
به مرور زمان و با افزایش جمعیت و وسعت شهر گرگان از حدود 20 سال قبل، فاصله بین مرکز شهر و ناهارخوران به خیابانی عمومی و نسبتاَ شلوغ و پر رفت و آمد تبدیل شده و اکنون یکی از خیابانهای طولانی و اصلی گرگان است. این خیابان که به جاده ناهارخوران مشهور است، مسیری برای پیاده روی و نیز تفریح مردم است.
( تصویر شماره 3-1 ) پارک جنگلی ناهارخوران
منبع: وبگاه سازمان فرهنگی – هنری شهرداری گرگان، 1393
الف-2) اراضی هزارپیچ :
مجموعه تپه ها ودرههای به هم پیوسته هزارپیچ با شیب نسبتا زیاد با بلندترین نقطه ارتفاعی در جنوب غربی شهرگرگان و در مجاورت مدخل ورودی شهر از ساری است،
این تپهدر ساختار منظر شهر نقش تعیین کنندهای در راه ورودی شهر بوده است و از فواصل دور و قبل از ورود به شهر جاذب و دعوت کننده مسافران میباشد. اراضی هزارپیچ از یک طرف با طبیعت بکر مجاور شهر در ارتباط است که به صورت مجموعه ای از پستی و بلندی از دوردست و از درون به سوی شهر آغوش گشوده اند و قابلیت کم نظیری برای گرگان فراهم آورده است. تپه هزارپیچ از نظر سیمای شهری با توجه به اینکه پوشش گیاهی در سمت شرق آن پوشیده از جنگل دست کاشت طبیعی توسط اداره منابع طبیعی و اراضی کشاورزی میباشد از دید شرق به غرب همچون دیواری سبز و به صورت یک نشانه زیبا برای شهر گرگان درآمده است. ( وبگاه سازمان فرهنگی – هنری شهرداری گرگان ). در تصویر شماره 3-2 منظر شهر از بالای اراضی هزار پیچ مشاهده میگردد.
( تصویر شماره 3-2 ) منظر شهر از ارتفاعات هزارپیچ
منبع: وبگاه سازمان فرهنگی – هنری شهرداری گرگان، 1393
الف-3) پارک جنگلی النگ دره :
پارک جنگلی النگدره با 147 هکتار مساحت، یکی از مناطق نمونه گردشگری استان گلستان و به ویژه شهر گرگان میباشد که با داشتن آب و هوای کوهستانی، دارای تابستان معتدل و زمستان سرد و برفی است. آب و هوای این منطقه حداقل ۱۰ درجه خنکتر از نقاط شهری و پرجمعیت است.
( تصویر شماره 3-3 ) پارک جنگلی النگ دره
منبع: وبگاه سازمان فرهنگی – هنری شهرداری گرگان، 1393

                                                    .