رشته حقوق

سازمان بهداشت جهانی

دانلود پایان نامه

2-22 کیفیت زندگی
کیفیت زندگی یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی جهان امروز و از مباحث اساسی در تکوین سیاست‌گذاری اجتماعی محسوب می‌شود که موضوعاتی چون رفاه، ارتقاء کیفیت زندگی سلامت‌محور، رفع نیازهای اساسی، زندگی رو به رشد و رضایت‌بخش، نوع‌دوستی و ازخودگذشتگی در میان جماعات را دربرمی‌گیرد.
کیفیت زندگی مربوط به سلامت، جنبه‌هایی از زندگی را مدنظر قرار می‌دهد که بیشتر تحت تأثیر بیماری یا سلامت می‌باشند. در یک تعریف کلی می‌توان گفت که کیفیت زندگی مربوط به سلامت بستگی به میزان تأثیر پذیری سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی فرد از یک بیماری یا درمان آن دارد (سلا، 1995). در این تعریف بر ذهنیت فرد و چند بعدی بودن کیفیت زندگی تأکید می‌شود (آموسون، 1988). کیفیت زندگی مربوط به سلامت معرف نوعی برداشت ذهنی از بیماری یا درمان آن است. به همین دلیل، بیماران با وضعیت سلامت مشابه، به علت تفاوتهای فردی مربوط به توقعات و راهبردهای مقابله‌ای، ممکن است کیفیت زندگی همسان نداشته باشند (تستا و سیمونسون، 1996). در بررسی کیفیت زندگی، ارزیابی نگرش فرد درباره عملکردش در چندین بعد از زندگی (نوربرگ و همکاران، 2009) و ارزیابی اینکه به اعتقاد شخص کدام عوامل نقش بیشتری در کیفیت زندگی وی دارند از اهمیت اساسی برخوردار است. در اغلب مطالعات این ابعاد شامل سلامت جسمانی، روانی، هیجانی، اجتماعی، احساس ذهنی سلامتی، توانایی کارکردن است (کورال و همکاران، 2009؛ آلبرت و همکاران 2010).
2-23 تعریف کیفیت زندگی
در حال حاضر اتفاق نظر چندانی در زمینه چیستی مفهوم کیفیت زندگی وجود ندارد. این مفهوم در حوزه‌های متفاوت علمی با برداشتهای متفاوت در حال حاضر بکار برده می‌شود. در اینجا به تعدادی از این تعاریف اشاره می‌شود:
1- کالمن در سال 1984 می‌گوید که کیفیت زندگی گستردگی و انبساط امید و آرزو است که از تجارب زندگی ناشی می‌شود(کالمن، 1984).
2- فرانس و پاورس در سال 1985 می‌نویسند: « کیفیت زندگی، ادراک فرد از از رفاه است که به نظر می‌رسد از رضایت یا عدم رضایت در حیطه‌های اصلی زندگی ناشی می‌شود ( فرانس و پاورس، 1985).
3 – تستا و سیمونسون در سال 1996 کیفیت زندگی را ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی می‌دانند که محدود به تجارب، اعتقادات، انتظارات و ادراک بیمار است( تستا و سایرین، 1996 ).
4 – زان در سال 1992 کیفیت زندگی را درجه رضایت در تجارب زندگی فرد می‌داند، وی می‌گوید کیفیت زندگی، شامل رضایت از زندگی، رضایت در تصور از خود، سلامت و فاکتورهای اجتماعی و اقتصادی است.
5 – سازمان بهداشت جهانی نیز کیفیت زندگی را اینگونه تعریف می‌کند : « ادراک افراد از موقعیتشان در زندگی، در متن فرهنگ و نظام‌های ارزشی که در ان زندگی می‌کنند و در ارتباط بااهداف، انتظارات، ارتباطات و نیازهایشان است( نل، 1993 ).
علی رغم اختلاف نظرهایی که در تعریف کیفیت زندگی وجود دارد، توافقی ادراکی در بین متخصصین وجود دارد. اکثر متخصصین مؤافق این امر هستند که کیفیت زندگی شامل ابعاد مثبت زندگی می‌شود و مفهومی چند بعدی است.
کیفیت زندگی یک مفهوم وسیع است و به صورت پیچیده‌ای با سلامت جسمانی، وضعیت روان شناختی، میزان استقلال، روابط اجتماعی و باورهای شخصی فرد و همچنین ارتباط او با عوامل محیطی برجسته درآمیخته و مرتبط است. از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی، مفهوم کیفیت زندگی یک مفهوم فراگیر است که از سلامت فیزیکی، رشد شخصی، حالات روانشناختی، سطح استقلال ،روابط اجتماعی و روابط با نهادهای برجسته محیط تاثیر می‌پذیرد و بر ادراک فرد مبتنی است. در واقع کیفیت زندگی گستره‌ای است دربرگیرنده ابعاد عینی و ذهنی که در تعامل با یکدیگر قرار دارند. کیفیت زندگی یکی از نمودهای احساسات مثبت است که شامل رضایت از زندگی، احساس خوشبختی و شادکامی می‌باشد که جنبه‌هایی از سلامتی آدمی به شمار می‌روند (سازمان بهداشت جهانی، 1379). برخی از محققان کیفیت زندگی را با رویکردی عینی تعریف کرده و موارد آشکار و مرتبط با معیارهای زندگی از جمله سلامت جسمی، شرایط شخصی (ثروت، شرایط زندگی و…)، ارتباطات اجتماعی، اقدامات شغلی یا دیگر عوامل اجتماعی و اقتصادی را با کیفیت زندگی معادل دانسته اند (لیو ،1974؛ موریس ،1979، ویلیامز ، 1979، 1985، به نقل از لیو، 2006). در مقابل این رویکرد، رویکرد دیگری به نام رویکرد ذهنی وجود دارد که کیفیت زندگی را مترادف با شادی یا رضایت فرد در نظر می‌گیرد و بر عوامل شناختی در ارزیابی کیفیت زندگی تاکید دارد (نورد نفلت ،1993، به نقل از لیو،2006). بین دو رویکرد عینی و ذهنی رویکرد جدیدی به نام رویکرد کل نگر وجود دارد که نظریه پردازان آن معتقد هستند کیفیت زندگی، همانند خود زندگی، مفهوم چند بعدی و پیچیده است (مالکینا- پیخ و پیخ ،2008) و در بررسی آن، هر دو مولفه عینی و ذهنی را مد نظر قرار می‌دهند. اساس پژوهش حاضر درباره کیفیت زندگی، رویکرد کل نگر است. در این رویکرد سلامت جسمی، سلامت روانی، روابط اجتماعی و کیفیت محیط زندگی از مؤلفه‌های سازنده کیفیت زندگی هستند.
2-22-2 ابعاد کیفیت زندگی
اکثر متخصصین و صاحبنظران این حوزه معتقدند که کیفیت زندگی داری 6 بعد است. 1- بعد فیزیکی2- اجتماعی 3- روانی 4- جسمی 5- محیطی
بعد فیزیکی: این بعد بیشتر از تعبیر ابعاد، معیارهای اندازه گیری نتایج را نشان می‌دهد. سئوالات مربوط به بعد فیزیکی شامل : سئوالات درباره قدرت، انرژی، توانایی برای انجام فعالیتهای روزمره[8] و خود مراقبتی[9] می‌باشد. این سئوالات بطور عمومی با ارزیابی پزشکان از وضعیت عملکردی و احساس بهتر بودن در ارتباط است.
بعد اجتماعی :احساس بهتر بودن از لحاظ اجتماعی اشاره بر این دارد که کیفیت ارتباطات افراد با خانواده، دوستان، همکاران و اجتماع چگونه است. بعد اجتماعی و فرهنگی کیفیت زندگی: بعد اجتماعی از جمله عوامل کلیدی در شکل دادن کیفیت زندگی است که تأثیر قابل توجهی بر احساسات اساساً اجتماعی مردم دارد. این بعد در سطح میانه مورد سنجش قرار می‌گیرد و شاخص‌های آن تلفیقی از شاخص‌های ذهنی و عینی کیفیت زندگی هستند.
بعد روانی :احساس بهتر بودن از لحاظ روانی،اغلب در ارتباط با مراقبتهای بهداشتی از اهمیت قابل ملاحطه‌ای برخوردار است. شایع ترین نشانه‌های روانی که مورد بررسی قرار می‌گیرند عبارتند از : اضطراب، افسردگی و ترس. بسیاری از نظریه‌پردازان بر میزان احساسات سعادت فرد از زندگی به عنوان عامل تعیین‌کننده در نگرش فرد به زندگی تأکید کرده‌اند. در حقیقت از جمله عواملی که برای مدت زیادی از جانب رواشناسان به عنوان مشخصات تعریف‌کننده احساس سعادت یا خوشبختی ارائه شده‌اند می‌توان به معیارهایی نظیر دوست داشتن دیگران، لذت بردن از زندگی یا شناخت خود اشاره کرد.
بعد جسمی و فیزیکی : این بعد به علائم بیماری و عوارض جانبی درمان مثل درد اشاره دارد. این بعد بیشتر در حوزه سلامت و بهداشت فردی و شخصی می‌باشد. در بخش جسمانی مولفه‌هایی مانند: قدرت، انرژی و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره و خودمراقبتی ودر بخش مربوط به بیماری علائم بیماری مانند درد، ازکارافتادگی، ناتوانی در دسترسی به درمان مناسب، شیوه‌های درمانی نامناسب و …. مورد تفسیر و سنجش قرار می‌گیرند.
بعد محیطی : این بعد به این مقوله اشاره دارد که کیفیت محیط پیرامون زندگی بشر برای زیست چگونه است و اینکه افراد آیا اثرات خارجی مثبت بر محیط زیست خود و سایرین می‌گذارند یا نه؟ و یا اینکه تا چه حد سعی می‌کنند تا اثرات خارجی منفی تعاملات خود را کاهش دهند. این بعد در سطح کلان قرار دارد، شرایط خارجی و عوامل محیطی را مورد بررسی قرار می‌دهد. وضعیت کالبدی و فیزیکی محیط زیست افراد در محیط‌های شهری، روستایی و عشایری در زمینه مسکن، زیرساخت‌های حمل و نقل، زیرساخت‌های مربوط به معماری میحط و منظر، وضعیت الایندهای محیطی(الودگی هوا، آلودگی‌های صوتی، تصویری در محیط و….). امکانات و خدمات زیرساختی در حوزه فن آوری اطلاعات و ارتباطات، قوانین و مقررات موجود در حوزه‌های مختلف، خدمات عمومی در اجتماع و… از جمله مولفه‌های محیطی کیفیت زندگی هستند(دهداری،1381).
2-22-3 مدل 7 مولفه‌ای کیفیت زندگی مارتین و مندوزا:
این مدل یکی از جدیدترین مدل‌های توصیف و تبین کیفیت زندگی است که توسط مارتین و مندوزا در سال 2012 ارائه شده است. در این مدل مفهوم کیفیت زندگی متشکل از 7 جنبه یا مولفه است که عبارتند از: سلامت، تحصلات، فعالیت‌های فردی، صدای سیاسی و حکمروایی، ارتباطات اجتماعی، شرایط زیست محیطی و ناامنی.
هریک از این مولفه‌ها شامل متغییرهایی است به صورت عینی و مشخص ابزار لازم را برای سنجش مولفه‌های کیفیت زندگی در اختیار محققان خواهد گذاشت.

مطلب مشابه :  تعیین درصد

شکل

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید