رشته حقوق

ساخت اجتماعی واقعیت

دانلود پایان نامه

در حالی سیاست بیمه کردن محرومان در مفصل‏بندی گفتمان رشد و توسعه معنای دیگری دارد.
شکل (2-17) سیاست بیمه کردن محرومان در گفتمان عدالت به معنای برابری
در گفتمان بازارآزاد نشانه برتر، رشد و توسعه اقتصادی است. در این گفتمان دولت بطور طبیعی وارد سیاست‏های حمایتی اجتماعی نمی‏شود چراکه سیاست حمایت باعث می‏شود تا رشد و توسعه کاهش یابد. در این گفتمان باور اصلی این است، که اول باید تولید و رشد صورت گیرد، وقتی تولید ودرآمد کل بالا رفت، در مراحل بعدی این درآمد از طریق سرمایه‏گذاری و..به سایر بخش‏های جامعه از جمله محرومان نشت می‏کند. اما سیاست بیمه کردن محرومان در این گفتمان با دال مرکزی آن یعنی افزایش درآمد کل وتئوری نشت در تناقض است، در دوره تسلط این گفتمانبطور طبیعی دولت وارد سیاست‏های حمایتی نمی‏شود، چراکه ورود دولت به این سیاست‏ها موجب کاهش رشد اقتصادی می‏گردد، سوژه‏های سیاست‏گذار تحت انقیاد گفتمان رشد اقتصادی، معمولا وقتی وارد سیاست‏های حمایتی و اجتماعی می‏شوند که بر اثر رشد اقتصاد و توسعه، فشارهایی بر اجتماع وارد شده است، مثلا فشار تورمی ناشی از تعدیل اقتصادی باعث می‏شود تا اقشار اجتماعی تحت تاثیر گفتمان‏های رقیب، دست به اعتراضات گسترده بزنند.در این شرایط سوژه‏های گفتمان رشد، با مصلحت‏اندیشی و برایتلطیف فضای سیاسیو کاهش بار انتقادات اجتماعی، سیاست‏های حمایتی از قبیل بیمه کردن محرومان را در دستور کار خود قرار می‏دهد، که البته قصد اصلی دولت آرام‏سازی فضای جامعه است برای برنامه اصلی و محوری یعنی رشد اقتصادی و تولید. در گفتمان رشد اقتصادی، بیمه کردن محرومان(با کمک دولت و بدون ملاحظات بیمه‏ای اقتصادی) به معنای تلطیف فضای سیاسی و جلوگیری از اعتراضات اجتماعی است، در حالی که در گفتمان برابری به معنای کاهش نابرابری‏ها بوده است. بنابراین یک نشانه( بیمه کردن محرومان) در گفتمان به معنای کاهش فاصله طبقاتیو در گفتمان رشد اقتصادی، به معنای جلوگیری از اعتراضات محرومان و همواره‏سازی مسیر رشد باشد.
ج- نقش معناهای متفاوت در ساخت اجتماعی واقعیت آینده‏های بازنشستگی
اینکه بیمه کردن محرومان در دو گفتمان، معناهای متفاوتی دارند، فقط یک عبارت خبری و خنثی و ارایه اطلاعات صرف نیست. هر کدام از معناهای متفاوت از بیمه کردن محرومان منجر به ساخت متفاوت اجتماعی واقعیت آینده در حوزه بازنشستگی می‏شود.
شکل (2-18) نقش دومعنای متفاوت برای بیمه کردن محرومان در ساخت اجتماعی واقعیت آینده‏های مربوط به بیمه
د-تحولات گفتمانیو نقش عاملیت.
اگر چه ممکن است یک گفتمان بتواند برای مدتی مدلول و معنای مورد نظر خود را بر دال برتر از قبیل عدالت، توسعه، مردم و.. که در انتخابات به حالت شناور در آمده بود، تثبیت کند، اما در عرصه اجتماعی هیچ معنایی نمی‏تواند برای همیشه ثابت بماند، چراکه هیچ گفتمانی یک پدیده بسته نیست، بلکه به واسطه تماس با گفتمان‏های دیگر دستخوش تغییر می‏شود. بنابراین تغییر و تحول در گفتمان‏ها امری طبیعی بشمار می‏رود.
اما در مورد نقش عاملیت سیاست‏گذاران می‏توان گفت که آنها در حالت تزلزل گفتمان، سوژه‏های سیاستی برای لحظه‏ای نقش وعاملیت پیدا می‏کنند، و البته این تزلزل حاصل تماس گفتمان مسلط با سایر گفتمان‏ها است، و مجددا با تسلط گفتمان جدید، سوژه‏های سیاست‏گذار توسط گفتمان غالب فراخوانده می‏شوند و آنها نقش مدیوم را برای گفتمان ایفاء می‏کنند. یعنی معنابخشی به مفهوم بازنشستگی، نظام‏ها و غیره تحت تاثیر کلیت معنایی بزرگتریتامین اجتماعی،و معنابخشی بهتامین اجتماعی تحت تاثیر تثبیت معنای عدالت اجتماعی است.در حقیقت معنای مفاهیمی از قبیلتامین اجتماعی(با زیرمجموعه‏هایش از جمله خط‏مشی‏های بازنشستگی) باید در بستر و زمینه گفتمان حاکم و در ارتباط با بستر و بافت کلی‏ای که
خط مشی‏هابخشی از آن هستند درک می‏شود. از اینرو، تمام مصوبات و قوانین، و برنامه‏های هر دوره را باید به مثابه بخشی از چهارچوب گفتمانی در نظر گرفت که دال مرکزی وروح آن گفتمان در برنامه‏ها بازنمایی می‏شود.
ه- نقش گفتمان در مولفه‏های تشکیل‌دهنده آینده بازنشستگی
اگر آینده‏های بدیل بازنشستگی از درهم کنش چهار مولفه رویداد‏ها، روندها، تصاویر، و اقدام‏ها پدید آیند گفتمان‏ها هر چهار مولفه را برساخته و آینده‏ها را وضع می‏کنند. نقش گفتمان‏ها در چهار مولفه آینده با اجمال بیان می‏شود.
1. رویدادها:با توجه به موقتی بودن رابطه دال ومدلول در نظریه گفتمان،رویدادها و تحولات اجتماعی امری طبیعی بشمار می‏رود. در شرایطی گفتمان حاکم به مرحله تزلزل می‏رسد،در این حالت دال‏های به حاشیه رفته در مخزن گفتمانی، با مفصل‏بندی جدیدی اذهان جمعی و اجتماع را تحت تاثیر قرار می‏دهند. رویدادهایی از قبیل اعتراضات و شورش‏های اجتماعی که در مراحل بعدی امکان تبدیل به بحران‏های سیاسی و امنیتی پیدا می‏کنند.این نوع شورش‏ها اغلب توسط سوژه‏هایی از قبیل کانون‏های بازنشستگی، اتحادیه‏های کارگری، کارکنان، و غیره شکل می‏گیرند. فعالان سیاسی و اجتماعی تحت تاثیر گفتمان رقیب، جریانات سیاسی و اجتماعی شکل می‏دهند. در واقع فعال‏سازی سوژه‏ها و شکل‏گیری جریانات اجتماعی جدید، می‏تواند حاصل برجسته‏سازی گفتمان‏های به حاشیه رفته، و یا ظهور گفتمانی نو باشد. فعالان اجتماعی و سیاسی از قبیل کانون‏های بازنشستگی با در درونگفتمان‏هایی از قبیل دولت رفاهپتانسیل ایجادفشار بر سیاست‏گذار را بر‏ای توقفروند اصلاحاتدارند. رویدادهای ناگهانی تحت تاثیر گفتمان‏ها سوژه‏های سیاست‏گذار را در شرایط التهاب قرار می‏دهند، تا در مسیرهای خاصی قرار گیرند. برای توضیحارتباط رویداد‏ها با گفتمان مثالی آورده می‏شود. اگر گفتمانی که بر کارگران، کارمندان، و بازنشستگان حاکم است، بازنشستگی به معنای حق همگانی و تکلیفی دولت معنایابی شود، در این صورت انتظار این است که این حق به مثابه کالای عمومی مثل جاده‏ها و مدارس از طریق دولت و به صورت رایگاندر اختیار همه قرار گیرد. در این شرایط اگر گفتمان حاکم بر سیاست‏گذار در تقابل با گفتمان کارگران وبازنشستگان قرار گیرد، و سیاست‏گذار بخواهد سیاست‏های بازنشستگی را با رویکرد کاهش دولت رفاه اصلاح کند، گفتمان رقیب سوژه‏های خود را در شرایط تزلزل گفتمان حاکم به میدان کنش اجتماعی و سیاسی سوق می‏دهد. بر این اساس رویدادهای تاثیرگذار بر آینده شکل می‏گیرند.
2. روندهای بازنشستگی: روند‏های بازنشستگی تحت تاثیر گفتمان‏های مختلف به صورت متفاوت آینده را شکل می‏دهند. مثلا در گفتمان‏هایی که نشانه‏ی برتر” دولت به معنای توزیع‏کننده منابع و امتیازات” تثبیت و انسداد پیدا می‏کند،روند افزایش مستمر مصارف، افزایش مستمر سهم بازنشستگان از بودجه عمومی، وابستگی صندوق‏های بازنشستگی به منابع عمومی، افزایش مستمر روند تعداد بازنشستگان نسبت به شاغلین، استمرار فزایند بارتکفل دولتی در افق زمانی و…آینده‏های از قبیل بحران مالی صندوق‏ها، کسری بودجه عمومی، افزایش فاصله مصارف نسبت به منابع، و رقابت بر سرتصاحب منابع را بوجود می‏آورند، و بلعکس. در گفتمان‏هایی که نشانه دولت به معنای تنظیم‏کننده تثبیت می‏شود، دولت تلاش می‏کند تا روابط را بین ذی‏نفعان مختلف،از قبیل سالمندانو جوانان، کارکنان و بازنشستگان، نسل در حاضر و نسل آینده را تنظیم کند، بنابراین نوعی تناسب بین مصرف و سرمایه‏گذاری، هزینه‏های دولت و مالیات، تعداد بازنشسته و تعداد شاغلین، و برداشت از منابعبین نسلی ایجاد می‏شود. این جهت‏گیری تعادلی روی روند‏های تعداد شاغلین و بازنشستگان، روند‏های بودجه‏ای و…تاثیر گذاشته، و آینده‏ی متفاوتی را وضع می‏کند.
3. تصاویر: تصاویر در ذهن جمعی جامعه، در ذهن سوژه‏های سیاست‏گذار، تصاویر ذهنی فعالان اجتماعی و سیاسی در گفتمان‏ها متفاوت، به گونه متفاوت شکل می‏گیرد. در برخی از گفتمان‏ها تصاویری مانند دولت به معنای دارنده منابع نامحدود، و مردم به معنای گیرندگان امتیاز، عدالت به معنای برابر در دسترسی، منافع به معنای بخشی و لحظه‏ای و…برساخته می‏شود. اما در برخی از گفتمان‏ها ممکن است دولت به معنای تنظیم‏کننده روابط، مردم ارزش آفرینان اقتصادی، عدالت بین نسلی و…تثبیت شود. این که ذهن جمعی از دولت، مردم، عدالت اجتماعی،تامین اجتماعی و زیرمجموعه‏های آن چه تصاویری دارند، بستگی به این دارد که تحت تسلط چه گفتمانی هستند. گفتمان‏های کوتاه‏مدت اصولاً تصاویر لحظه و کوتاه مدت از منافع ایجاد می‏کنند، در حالی که گفتمان‏های بین نسلی و بلندمدت از منافع معنایی بلندمدت تصویر می‏کنند.
4. اقدمات: اقدمات نیز در کلیت گفتمانی شامل برنامه‏ها، تخصیص منابع، و…همه تحت تاثیر تصاویر در هر گفتمان قرار می‏گیرند. در برخی از گفتمان‏ها با دال مرکزی دسترسی به منابع کشور، برنامه‏ها و سیاست‏های تدوین می‏شود تا منابع کشور بین مردم توزیع شود. اما در گفتمان که عدالت را به معنای استحقاق معنا می‏کند، اقدماتی صورت می‏گیرد تا افراد فاقد استحاق نتوانند از منابع برخودار شوند.
شکل (2-19) نقش گفتمان را در ساختن مولفه‏های رویدادها، روندها، تصاویر، و اقدامات تاثیرگذار بر آینده را نشان می‏دهد.
2-4- چهارچوب نظری انتخابی
با توجه به رسالت این پژوهش، که به گفتمان‏های حاکم بر سیاست‏های بازنشستگی می‏پردازد، باید خاطر نشان کرد، آن چهارچوب نظری متناسب است که کاستی‏های رویکردهای نظری متداول را پوشش دهد. با توجه به این که بازنشستگی به مثابه یک پدیده اجتماعی، دارای ابعاد برون‏سازمانی است، رویکرد‏های نظری صرف معطوف بر درون سازمانی از قبیل منطق محاسبات آکچوائری، که بر جنبه‏های تکنیکی تمرکز دارند، در این تحقیق کفایت نظری ندارند.اگرچه مباحث درون‏سازمانی از قبیل منطق محاسبات درونی صندوق‏ها، مدیریت سرمایه‏گذاری و غیره بخشی از این پدیده را به خود اختصاص می‏دهد، اما این پدیده دارای ابعاد کلان اجتماعی و سیاسی نیز دارد که باید با رویکرد نظری مناسب مورد بررسی قرار گیرد.

مطلب مشابه :  پایداری اجتماعی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید