رشته حقوق

روایات تفسیری

دانلود پایان نامه

عبارت جماعه من أصحابنا بیان‌گر این است که مرحوم نجاشی طریق خود به این کتاب را بیان نکرده است. و دلیل و ادعای مرحوم نجاشی از این عبارت، شهرت کتاب ابن‌الماهیار در بین اصحاب و راویان است.
2.1.2. استناد و اهمیت کتب ابن‌الماهیار
با توجه به آن که موضوع پژوهه، بازیابی روایات تفسیری کتب ابن‌الماهیار است که، نسخه‌ایی از آن در دست نیست و فقط نسخه‌هایی در قرن هفتم و دهم از آن وجود داشته است که این نسخه‌ها نیز در حال حاضر وجود ندارند. بایسته و شایسته است که قبل از پرداختن به بازیابی و برسی سندی و… به اثبات وجود کتب ابن‌الماهیار بپردازیم.
چنان‌که در قسمت طریق کتاب ابن‌الماهیار ذکر شد؛ وجود کتاب نزد مرحوم نجاشی در قرن چهارم و استناد به کتاب ابن‌الماهیار توسط ایشان و همچنین طریق شیخ طوسی در ترجمۀ محمد بن‌العباس، خود دلیل کاملی در اثبات وجود کتبابن‌الماهیار است. چرا که شخصیت علمی و جایگاه بلند مرحوم نجاشی و شیخ طوسی در میان علماء، صاحبان قلم خود دلیل کافی برای اثبات وجود یک کتاب است.
علاوه بر این، وجود نسخه کتاب تأویل ما نزل من القرآن فی أهل البیت نزد سید بن طاووس (قرن هفتم)، علامه حلی (قرن هشتم) (که همان نسخه‌ی سید بن طاووس بوده است)، و سید شرف‌الدین استر آبادی (قرن دهم) و نقل روایات ابن‌الماهیار به‌طور پراکنده در مصادر بعدی حدیثی، حجت قانع کننده‌ای در اثبات کتب ابن‌الماهیار است.
از عواملی که باعث اهمیت کتب تأویلی ابن‌الماهیار بشمار می‌رود نقل روایت از أعاظم و علمای عصر خود همچون محمد بن‌همام الإسکافی، ابن عقده، أحمد بن‌إدریس القمی، الحسن بن‌محمد بن‌الجمهور العمی و … است. همچنین از نقل روایت از علمای اهل سنت و راویان عامه دربارۀ امامت و ولایت ائمه استفاده کرده است تا حجت و برهان را بر آن‌ها تمام کند که خود آنها نیز در باب امامت و فضائل ائمه روایت نقل کرده‌اند و از روی خصم و دشمنی است که این اصول اصلی دین را رد و انکار می‌کنند. از دیگر عوامل اهمیت کتاب هم‌عصری ابن‌الماهیار در قرن چهارم با شیخ الإسلام کلینی است.
2.1.3. سرچشمه‌های انعکاس دهندۀ روایات تفسیری کتب ابن‌الماهیار
با جستجویی در گستره‌ی منابع حدیث شیعه، پس از کتب و جوامع اولیه حدیثی شیعه به جوامع حدیثی متأخر می‌رسیم. روایات محمد بن‌العباس در کتب اولیه طبق جستار و کَنکاش‌های صورت گرفته نقل نشده است؛ امّا روایات هم مضمون و هم محتوای آن در این کتب وجود دارد. لازم به ذکر است که شیخ طوسی نام محمد بن العباس را در مشیخۀ تهذیب الأحکام نقل کرده است. طبق جستارهای صورت گرفته روایات محمد بن العباس در وسائل الشیعه، بحار الانوار و… ذکر شده است؛ باید این نکته نیز مدّ نظر قرار گیرد که روایات ابن‌الماهیار در جوامع حدیثی متأخر برگرفته از کتب سید بن طاووس و استرآبادی است. علاوه بر این روایات ابن‌الماهیار در تفاسیر روایی و کتب حدیثی دیگر نیز راه یافته است که در قسمت مورد نظر به ذکر آن می‌پردازیم.
طبق داده‌هایی که از جستجوهای صورت گرفته در نرم افزارهای جامع الاحادیث، جامع التفاسیر و… بدست آمده است، نشان از وجود روایات ابن‌الماهیار در کتب بعد از تأویل الآیات شیخ شرف الدین استرآبادی نیز می‌دهد.
2.1.4. بازتاب روایات تفسیری کتب ابن‌الماهیار در منابع بعد از خود
برای دستیابی به سیر انتقال روایات ابن‌الماهیار به آثار بعد از خود و تا سده‌های اخیر، منابع بازگو کننده‌ی روایات آن را بر اساس سیر تاریخی ذکر می‌کنیم. که این امر خود تردید در انتساب روایات را به ابن‌الماهیار رد می‌کند.
آنچه که باید در مورد روایات ابن الماهیار ذکر شود آن است که کتب بعد از تأویل الآیات را ذکر خواهیم نمود.
1ـ منابع تفسیری و تفسیر روایی
قرن یازدهم: مسالک الأفهام الی آیات الأحکام، البرهان فی تفسیر القرآن، نورالثقلین.
قرن دوازدهم: کنز الدقائق.
قرن سیزدهم: الصراط المستقیم.
قرن چهاردهم: تقریب القرآن إلی الأذهان، المیزان فی تفسیر القرآن.
قزن پانزدهم: الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل، نمونه بینات در شأن نزول آیات، القرآن و فضائل اهل البیت (روایی)، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، تفسیر نمونه.
2ـ منابع روایی
قرن پنجم: نوادر المعجزات فی مناقب الأئمه الهداه
قرن دوازدهم: مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، وسائل الشیعه، مدینه المعاجز الأئمه الإثنی عشر، نوادر الأخبار فیما یتعلق بأصول الدین( للفیض)، ریاض الأبرار فی مناقب الأئمه الأطهار ، حلیه الأبرار فی أحوال محمّد و آله الأطهار علیهم السلام‏، ینابیع المعاجز، غایه المرام و حجه الخصام، الحدائق الناظره(الناضره)، العوالم، الإمام الحسین .
قرن سیزدهم: الصراط المستقیم، مستند الشیعه.
قرن چهاردهم: منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه (خوئی)، مستدرک الوسائل و مستبط السائل، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه.
قرن پانزدهم: مکاتیب الرسول ، مسند إمام علی، معجم أحادیث المهدی ، موسوعه التاریخ الإسلامی، آیات الغدیر، نفحات الأزهار، موسوعه الإمام الجواد ، موسوعه التاریخ الإسلامی، الحیاه السیاسیه للإمام الحسن ، مستدرک سفینه البحار، مناظرات فی الإمامه، نور الأفهام فی علم الکلام، مکاتیب الرسول ، موسوعه عبد الله بن عباس.

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه ارشد با موضوع حمایت اجتماعی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید